4. Kommunubżtiš

Kommununevndin hevur ķ arbeišssetningi sķnum fingiš įlagt at męla til hóskandi tal og stųdd į kommunum viš stųši ķ einum greišari uppgįvu- og įbyrgdarbżti millum land og kommunur.

Nevndin hevur ķ tįtti I lżst verandi kommunalu skipanina. Ein av eftirmetingunum er, at nógvar kommunur eru so smįar, at tęr hvųrki hava fķggjarliga ella umsitingarliga orku at umsita tęr uppgįvur, tęr nś hava sambęrt lógini. Eitt dųmi ķ so mįta er almannaųkiš, sum upprunaliga var ein kommunal uppgįva. Men av tķ at kommunurnar eru so smįar, er umsitingin av hesi uppgįvuni flutt aftur til landiš.

Eitt greišari uppgįvu- og įbyrgdarbżti krevur ķ sjįlvum sęr ikki broytingar ķ kommunubżtinum. Men veršur hildiš fast um verandi kommunubżti, veršur śrslitiš, at neyšugt veršur at flyta meginpartin av uppgįvunum til landiš. Skulu kommunurnar hava nakrar veruligar uppgįvur at umsita einsamallar, so mega vit fįa stųrri kommunalar eindir.

 

4.1 Krųv til kommunueindina

Spurningurin er so, hvųrji eyškenni eru, iš hava tżdning, tį hugsaš veršur um mųguligar stųrri kommunueindir. Kommununevndin hevur lagt dent į hesi eyškenni:

 

  • A. Landafrųšilig višurskifti
  • B. Samferšsluskipan
  • C. Fólkagrundarlag
  • D. Samstarv
  • 4.1.1 Landafrųšilig višurskifti

    Kommunueindin skal vera ein natśrlig landafrųšilig eind, so at kommunurįšleggingin og tęnastuveitanin til borgaran loša vęl saman. Taš er til dųmis óhugsandi, at Sandoyggin og Noršoyggjar verša lagdar saman ķ eina kommunu, tķ henda eindin lošar ikki saman landafrųšiliga. Vķddin į kommunueindini eigur heldur ikki at verša stųrri enn, at ķbśgvarnir ķ kommununi hava rķmiliga atgongd til kommunumišdepilin og tęr almennu tęnasturnar. At kommunueindin er ein natśrlig landafrųšilig eind įtti eisini at boriš viš sęr, at ķbśgvarnir lęttari kunnu venja seg viš ta nżggju eindina, sum teir nś eru voršnir partur av.

    Eitt oyggjasamfelag sum Fųroyar er frį nįttśrunnar hond bżtt sundur ķ landafrųšiligar eindir. Dųmi um eintżddar, landafrųšiligar eindir eru: Vįgar, Noršoyggjar, Sušuroy og Sandoy.

    Til tess at fįa tęr nżggju eindirnar at loša saman, veršur helst ķ einstųkum fųrum neyšugt at bżta onkrar av verandi kommunum sundur.

     

    4.1.2 Samferšsluskipanin

    Alment kann verša sagt, at samferšslunetiš/-skipanin ķ Fųroyum er vęl śtbygd. Eitt sjįlvsagt krav til nżggju kommunueindirnar er, at tęr skulu vera ein samanhangandi samferšslueind, so at ikki skal verša neyšugt at fara ķgjųgnum eina ašra kommunu fyri at koma til hinar kommunupartarnar.

    Ķ hesum višfangi eigur eisini at verša havt ķ huga, at eindirnar mega verša skipašar į tann hįtt, at tęr hava fyrilit fyri feršamynstrinum hjį ķbśgvunum viš atliti at bśstaši og arbeiši, og hvat mišstašarųki lęttast er at koma til hjį borgarunum, taš veri seg ķ almennum og privatum ųrindum teirra. Um eindirnar hava hetta ķ huga, so stimbrar taš hitt kommunala fyritakssemiš, tķ tęnastuframleišslan kann verša lagaš til bśsetingarmynstriš, lendisskipanin kann verša samskipaš betur, og eitt betri samsvar fęst millum teirra, sum nżta tęnasturnar, og teirra, sum fķggja tęr.

     

    4.1.3 Fólkagrundarlag

    Landsstżriš setti į vįri ķ 1969 5-mannanevnd at kanna kommunalu lóggįvuna ķ Fųroyum. Sambęrt hesi nevnd hevur kommunusundurbżtingin ķ so nógvar og smįar kommunur fram til 1972 havt viš sęr veikar kommunur, sum ķ roynd og veru lķtiš og einki vald hava. 5-mannanevndin helt, at stųrri kommunalar eindir hųvdu boriš viš sęr, at borgarin fataši greidligari, at taš var kommunustżriš, iš hevši įbyrgdina av teimum kommunalu uppgįvunum, og at borgarin tķ fekk eina stųrri įvirkan.

    Hvussu stór kommunueindin eigur at verša, er eisini treytaš av, hvųrjar uppgįvur kommunurnar skulu loysa. 5-mannanevndin metti tó, at einir 1.500 ķbśgvar įttu ķ ųllum fųri at veitt kommunueindini eina sųmiliga fyrisiting. 5-mannanevndin helt tó, at hesin mįlsetningurin var ov lķtil. Umframt eina sųmiliga kommunufyrisiting skal kommunan eisini kunna bjóša sķnum borgarum tęr tęnastur, sum ein borgari ķ einum nśtķšar samfelagi krevur, og krųvini verša stųrri og stųrri. Um so er, at kommunan ikki megnar hetta, ja, so leitar borgarin sęr ašrar leišir eftir hesum tęnastum. Kommunan eigur m.a. at bjóša sķnum ķbśgvum: skślagongd, eina sosiala skipan, ellis- og rųktarheim, ķtróttar- og samkomuhśs o.s.fr. Til tess at nįa hesum mįlum muna 1.500 ķbśgvar ov lķtiš.

    Kommune- og fylkesinndelingsudvalget", sum var sett ķ Noregi ķ 1989, hevši ta įskošan, at ķbśgvatališ ķ eini kommunu įtti ķ minsta lagi at vera 5.000. Hetta helt nevndin vera neyšugt, um m.a. kostnašarvirkni skuldi vera ķ umsitingini og tķ kommunalu tęnastuframleišsluni og til tess at fįa tųrvandi fųrleika at rųkja fjųlbroyttar, kommunalar uppgįvur.

    Ķ sambandi viš kommunubroytingina ķ Danmųrk var mišaš eftir, at kommunurnar skuldu ikki hava eitt fólkatal, sum var minni enn 3.000 ­ 4.000; men hildiš varš, at fyrimunirnir vóru fleiri, um fólkatališ var uppaftur stųrri, t.e. einar 5-6.000 ķbśgvar.

    Viš stųši ķ hesum įskošanum heldur Kommununevndin sum skilabest, at fólkatališ ķ kommunueindini ikki veršur minni enn 2.000, og at best hevši veriš, um taš var enn stųrri. Nevndin heldur taš tó vera óveruligt at seta markiš hęgri enn 2.000, av tķ at tęr landafrųšiligu umstųšurnar ķ Fųroyum eru so hįttašar, sum tęr eru. Markiš viš 2.000 ķbśgvar er eisini grundaš į, at taš er taš, iš krevst, fyri at kommunan kann įtaka sęr fólkaskślan sum eina kommunala uppgįvu burturav. Viš einum fólkagrundarlagi, sum er į leiš 2000 ķbśgvar, hevur ein kommuna nęmingagrundarlag fyri einum 2-sporašum fólkaskśla. Hetta ber viš sęr ein virknari rakstur bęši hųlisliga og undirvķsingarliga, eins og at tey fakligu tilbošini til nęmingarnar verša stųrri.

     

    4.1.4 Samstarv

    Kommununevndin heldur eisini, at fyrilit eigur at verša fyri kommunusamstarvi av ymiskum slagi, av tķ at samstųrv hava skapt eina meira ella minni samanhangandi eind og eina felags kenslu. Sķ eisini kommunulżsingarnar ķ Tįtti I, parti II.

     

    4.2 Bestu hóskandi kommunueindir

    Viš stųši ķ įšur nevndu įskošanum męlir Kommununevndin til hetta kommunubżtiš:

  • · Noršoyggjar
  • · Eysturoy
  • · Sundalagiš
  • · Streymoy
  • · Vįgar
  • · Sandoy
  • · Sušuroy
  •  

    Eindirnar: Noršoyggjar, Vįgar, Sandoy og Sušuroy eru serliga grundašar į eyškenni sum natśrligar, landafrųšiligar eindir.

    Kommununevndin męlir til, at Sušuroyggin veršur ein kommunueind, sjįlvt um oyggin viš 2 kommunueindum lżkur įšur nevndu krųv. Men av tķ at ųll oyggin er ein natśrlig, landafrųšilig eind, veršur hon nógv sterkari, um hon er ein, tķ serstakliga tann fķggjarliga orkan veršur stųrri. Eisini kunnu vit ķmynda okkum eina óhepna innanhżsis kapping, um taš verša 2 kommunur ķ Sušuroynni heldur enn ein felags oyggjarmenning.

    Av tķ at samstarviš ķ Sundalagnum er so tżdningarmikiš, veršur Sundalagiš ein kommunueind. Har er longu eitt slag av felagskenslu, og sķšan brśgvin var bygd um Streymin, hevur hetta ųkiš veriš ein samanhangandi samferšslueind. Eisini veršur hildiš, at ųkiš hevur góšar vakstrarmųguleikar. Av hesum įvum verša Streymoyggin og Eysturoyggin bżttar eitt sindur sundur.

    Tann besta loysnin er tķ 7 kommunur, og lagt skal verša afturat, at hetta er grundarlagiš undir kommunusamanleggingunum, uttan so veršur, at kommunurnar ikki sjįlvbodnar leggja saman. Her veršur so hvųr einstųk kommunueind višgjųrd fyri seg.

     

    4.2.1 Noršoyggjar

    Kommunan fevnir um: Fugloyar, Svķnoyar, Višareišis, Hvannasunds, Klaksvķkar, Kunoyar, Mikladals og Hśsa kommunur.

    Noršoyggjarnar eru ein natśrlig, landafrųšilig eind. Mišstašarųkiš ķ hesum fųri er Klaksvķk. Feršasambandiš śr oyggjum og bygdum er til Klaksvķkar bęši višvķkjandi arbeiši, almennum tęnastum og višvķkjandi samskiftinum hašan og śr Noršoyggjunum. Tó hava fólk ķ Fugloy og Svķnoy ikki so lętta atgongd til kommunalu tęnasturnar. Sķ eisini kapitul 9. Viš įrslok 1997 var fólkatališ ķ Noršoyggjunum 5.625.

    Umframt hesi višurskifti hava Noršoyggjar ymisk samstųrv. Tęr eru eitt lęknadųmi, allar kommunurnar ķ Noršoyggjum eru ķ Noršoya sżsla, og til lųgtingsval eru Noršoyggjar eisini eitt valdųmi. Av sųguligum samstųrvum er greitt, at Noršoyggjar vóru ein kommuna, tį iš kommunala skipanin var sett ķ verk ķ 1872. Harumframt samstarva Noršoyggjar eisini um ellisheim og um feršavinnuna.

    Allar kommunur ķ Noršoyggjum uttan Svķnoyar kommuna, keypa sęr framhaldsskślaplįss ķ Klaksvķk. Somuleišis hava allar kommunur ķ Noršoyggjum gjųrt avtalu viš tannlękna ķ Klaksvķk um barnatannrųktina. Eisini keypa kommunurnar, iš eiga teir smįu skślarnar ķ Noršoyggjum (t.e. Hśsa, Mikladals og Kunoyar kommunur), sęr skślabarnasvimjing eina ferš um vikuna śr Klaksvķkar kommunu.

    Henda talvan sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

    Bśskapartalva fyri Noršoyggjar (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 412003 445728 495602
    Skattainntųkur 81489 86496 85220
    Nettorakstrarśtreišslur 38972 40505 41943
    Nettorentur 16199 14286 14328
    Ķlųgur 10917 15318 16787
    Ķlųgustušul 938 143 1675
    Śrslit 16339 16530 13837
    Avdrįttir 11148 9857 14450
    Mišalskattaprosent 19,8 19,4 17,2
    Nettoskuld 173287
    Fólkatal ultimo įriš 5609 5625

    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanartųl. Fyri Hvannasund bert fķggjarętlanartųl.

    Annars veršur vķst į kommunulżsingarnar ķ tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    4.2.2 Eysturoy

    Kommunan fevnir um: Fuglafjaršar, Leirvķkar, Gųtu, Nes, Runavķkar, Skįla, Sjóvar og Oyndarfjaršar kommunur og mųguliga eisini Elduvķkar og Funnings kommunur.

    Hetta er ein natśrlig, landafrųšilig eind og samanhangandi samferšslueind.

    Elduvķkar og Funnings kommunur kunnu verša ein partur av Eysturoyar kommunu. Taš veldst um, hvat ķbśgvarnir ķ hesum bįšum kommununum ynskja. Tó skal kraviš verša lokiš um, at kommunueindin skal vera ein samanhangandi samferšslueind, so at annašhvųrt verša bįšar kommunurnar partur av Eysturoyar kommunu ella Sundalags kommunu, ella veršur Elduvķkar kommuna partur av Eysturoyar kommunu, og Funnings kommuna veršur partur av Sundalags kommunu. Av tķ at Elduvķkar og Funnings kommunur eru hvųr sķnumegin Funningsfjųrš og vanliga hava veriš mettar til hvųnn sķn part av Eysturoynni, so ber ikki til at siga burturav, hvar hesar kommunur eiga at verša partur av. Men viš śtbyggingini av samferšslunetinum er Funningur komin nęrri Skįlafjųršinum og Elduvķk nęrri Sundalagnum.

    Viš įrslok 1997 var fólkatališ 8.375. Um Elduvķkar kommuna er viš, var taš 8.470, og 8.568 um bęši Elduvķkar og Funnings kommunur eru viš.

    Višvķkjandi samstųrvum er at nevna, at ųll Eysturoyggin er ein sżsla, eitt valdųmi til lųgtingsval, eitt skattaųki, og at Eysturoyggin var ein av teimum upprunaligu kommununum.

    Um samstųrvini ķ hesi kommunueindini er annars at siga, at samstarvaš hevur veriš ymsar vegir, og bendir taš ikki į eina so eintżdda samanlegging. Ķ Eysturoynni eru 3 lęknadųmi: Nes sóknar lęknadųmi, sum er Nes og Runavķkar kommunur, Skįla lęknadųmi, sum er Elduvķkar, Skįla og Sjóvar kommunur, og Fulgafjaršar lęknadųmi, sum er Fuglafjaršar, Leirvķkar, Gųtu og Oyndarfjaršar kommunur. Funnings kommuna er so ķ Eišis lęknadųmi.

    Kommunurnar kring Skįlafjųršin (t.e. eisini Gųtu kommuna) samstarva um Kongshavnar havn og um brunamįl (tó ikki Gųtu kommuna). Sjóvar, Skįla og Elduvķkar kommunur samstarva um barnatannlękna, mešan Skįla, Oyndarfjaršar, Hellurnar (ķ Fuglafjaršar kommunu) kommunur keypa sęr framhaldsskślaplįss į Strondum. Funnings- og Elduvķkar kommunur keypa sęr framhaldsskślaplįss ķ Felagsskślanum į Oyrabakka, og tęr samstarva eisini um havnina. Nes og Runavķkar kommunur samstarva um musikkskśla og serstaka frķtķšarundirvķsing. Fuglafjaršar, Leirvķkar og Gųtu kommunur samstarva um brunamįl og ķtróttahųllina į Kambsdali.

    Harumframt keypa Leirvķkar og Gųtu kommunur sęr framhaldsskślaplįss ķ Fuglafirši.

    Henda talvan sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

     

    Bśskapartalva fyri Eysturoy (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 622806 660440 733549
    Skattainntųkur 120726 120797 124631
    Nettorakstrarśtreiõslur 55467 61923 65478
    Nettorentur 24198 23227 21822
    Ķlųgur 22004 16396 22661
    Ķlųgustuõul 1884 150 3430
    Śrslit 20941 19401 18100
    Avdrįttir 10199 15343 21224
    Miõalskattaprosent 19,4 18,3 17
    Nettoskuld 268053
    Fólkatal ultimo įriõ 8345 8470

    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanartųl. Ķroknaš Elduvķkar kommunu.

    Annars veršur vķst į kommunulżsingar ķ Tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    4.2.3 Sundalagiš

    Sundalags kommuna fevnir um: Eišis, Sunda, Gjįar, Haldórsvķkar, Saksunar, Hvalvķkar og Hósvķkar kommunur og mųguliga eisini Funnings og Elduvķkar kommunur.

    Hetta er ikki beinleišis ein natśrlig, landafrųšilig eind; men brśgin um Streymin ger hesa eindina til eina samanhangandi samferšslueind.

    Elduvķkar og Funnings kommunur kunnu verša ein partur av Sundalagnum, og taš veldst so aftur um, hvat ķbśgvarnir ķ hesum bįšum kommununum ynskja. Tó skal kraviš verša lokiš um, at kommunueindin skal vera ein samanhangandi samferšslueind, so at annašhvųrt verša bįšar kommunurnar partur av Eysturoynni ella Sundalagnum, ella veršur Elduvķkar kommuna partur av Eysturoynni, og Funnings kommuna veršur partur av Sundalagnum. Viš įrslok 1997 var fólkatališ 2.045. Um Funnings kommuna er viš, var taš 2.143, og 2.238 um bęši Funnings og Elduvķkar kommunur eru viš. Hetta fólkatališ er į markinum fyri eina kommunueind. Kommununevndin heldur tó, at hetta ųkiš hevur lutfalsliga góšar menningarmųguleikar.

    Av samstųrvum skal fyrst verša nevnt taš felags kommunala samstarviš ķ Sundalagnum. Hetta samstarviš er millum: Sunda, Gjįar, Hvalvķkar, Haldórsvķkar og Hósvķkar kommunur. Hesar kommunur samstarva um: brunamįl, umhvųrvismįl, tekniska umsiting og barnatannrųktina. Harumframt hava hesar kommunur - saman viš Kollafjaršar, Eišis og Saksunar kommunum - eisini samstarv um Felagsskślan į Oyrabakka. Funnings og Elduvķkar kommunur keypa sęr framhaldsskślaplįss ķ Felagsskślanum į Oyrabakka. Saksunar kommuna hevur ongan skśla og keypir sęr tķ skślaplįss frį 1. til 7. flokk ķ grannakommununum.

    Umframt felags kommunala samstarviš ķ Sundalagnum eru allar kommunurnar uttan Elduvķk ķ Eišis lęknadųmi.

    Hinvegin veršur eisini samstarv ašrar vegir. Kommunurnar ķ Eysturoynni eru ķ Eysturoyar sżslu, Eysturoyar valdųmi til lųgtingsval, ķ Eysturoyar skattaųki og vóru tęr partur av tķ upprunaligu Eysturoyar kommunu. Eisini samstarva allar kommunurnar ķ Eysturoynni um ellisheim. Kommunurnar ķ Streymoynni eru harafturķmóti partur av Streymoyar sżslu, ķ Noršstreymoyar valdųmi til lųgtingsval, ķ Streymoyar skattaųki I og vóru tęr partur av tķ upprunaligu Noršstreymoyar kommunu.

    Henda talvan sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

     

    Bśskapartalva fyri Sundalagiš (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 146002 162583 190111
    Skattainntųkur 26790 27311 29546
    Nettorakstrarśtreiõslur 15845 16534 17620
    Nettorentur 3932 3323 2671
    Ķlųgur 4235 4381 5378
    Ķlųgustuõul 239
    Śrslit 3017 3073 3877
    Avdrįttir 3951 3388 4993
    Miõalskattaprosent 18,3 16,8 15,5
    Nettoskuld 32704
    Fólkatal ultimo įriõ 2082 2143

    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanar. Fyri Gjógv bert fķggjarętlanartųl. Tųl fyri Saksun vanta fyri 1996. Ķroknaš Funnings kommunu.

     

    Annars veršur vķst į kommunulżsingar ķ tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    4.2.4 Streymoy

    Śtsynningsstreymoyar kommuna fevnir um: Vestmanna, Kvķvķkar, Kollafjaršar, Tórshavnar, Kirkjubųar, Nólsoyar og Hests kommunur

    Kirkjubųar, Tórshavnar, Kollafjaršar, Kvķvķkar og Vestmanna kommunur eru ein sjįlvstųšug, landafrųšilig eind. Harafturat koma so Nólsoyar og Hests kommunur. Hetta er nįttśrligt, tķ vanliga samskiftiš er viš mišstašarųkiš. Ķ hesum višfangi er at nevna, at Kollafjaršar og Tórshavnar kommunur hava gjųrt avtalu, sum landsstżriš hevur góškent, um at kommunurnar verša formliga lagdar saman frį 1. januar 2001 at rokna. Kvķvķkar og Vestmanna kommunur lśka ikki tey eyškenni, iš įšur eru nevnd, at verša sjįlvstųšug kommuna, og tęr verša tķ natśrligur partur av ųkinum. Mesta samskiftiš hjį hesum kommunum er viš Tórshavn. Viš įrslok 1997 var fólkatališ ķ kommunueindini 18.947 ķbśgvar.

    Sameindu sóknirnar ķ Sušurstreymoyar prestagjaldi, t.e. Kirkjubųar, Kaldbaks, Nólsoyar og Tórshavnar uttanbķggja kommunur vóru ķ sķni tķš ein kommuna. Tórshavnar, Kirkjubųar, Nólsoyar og Hests kommunur eru eitt lęknadųmi. Harumframt hava hesar kommunur samstarv um ellisheim, og tęr smįu kommunurnar keypa sęr nógvar tęnastur śr Tórshavnar kommunu sum t.d.: skślaplįss, barnatannrųkt og ruskburturbeining.

    Harafturķmóti eru Vestmanna, Kvķvķkar og Kollafjaršar kommunur eitt lęknadųmi. Vestmanna og Kvķvķkar kommunur eru felags um skślabarnatannlęknan, og Kvķvķk keypir sęr framhaldsskślaplįss ķ Vestmanna. Avtala er eisini millum Vestmanna og Kvķvķkar kommunur um at hjįlpa hvųrjum ųšrum ķ sambandi viš brunamįl. Saman eru hesar kommunur eisini partur av skattaųkinum: Streymoyarųki I, ķ Streymoyar sżslu, og vóru tęr partur av tķ upprunaligu Noršstreymoyar kommunu.

    Talvan nišanfyri sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

     

    Bśskapartalva fyri Streymoy (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 2012881 1840216 1901205
    Skattainntųkur 303295 305873 333241
    Nettorakstrarśtreiõslur 171700 185698 208828
    Nettorentur 46467 48209 41405
    Ķlųgur 24194 18426 25760
    Ķlųgustuõul 179 800
    Śrslit 61113 53540 58048
    Avdrįttir 21165 38621 62825
    Miõskattaprosent 15,1 16,6 17,9
    Nettoskuld 634942
    Fólkatal ultimo įriõ 18639 18947

    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanartųl.

     

    Annars veršur vķst į kommunulżsingar ķ Tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    4.2.5 Vįgar

    Vįga kommuna fevnir um: Sandavįgs, Mišvįgs, Sųrvįgs, Bķggjar og Mykines kommunur.

    Vįgar er ein natśrlig, landafrųšilig eind. Umframt Vįgar er Mykines eisini partur av hesi kommunueind, tķ alt samskifti viš Mykines fer um Vįgarnar.

    Samferšslan ķ oynni er góš. Tķ er góšur mųguleiki hjį ķbśgvunum ķ oynni at feršast til arbeišis og at fįa atgongd til privatar og almennar tęnastur. Taš er bert Gįsadalur, sum er einasta bygd ķ landinum, iš ikki hevur vegasamband.

    Mykinesfólk hava harafturķmóti ikki so lętta atgongd til kommunalu tęnasturnar, og taš sama kann sigast um ķbśgvarnar ķ Gįsadali. Sķ eisini kapittul 9.

    Viš įrslok 1997 var fólkatališ ķ hesi kommunueind 2.617 ķbśgvar.

    Taš eru ymisk samstųrv millum kommunurnar ķ ųkinum. Fyrst er at nevna Felagskommununa ķ Vįgum. Vįgar eru eisini: eitt lęknadųmi, ein sżsla, eitt valdųmi til lųgtingsval, eitt skattaųki, og upprunaliga vóru tęr eisini ein kommuna. Harumframt samstarva kommunurnar um ellisheimiš ķ Vįgunum og eisini um musikkskślan (tó ikki Mykines, sum ikki hevur bųrn). Allar kommunurnar uttan Sandavįgs kommuna hava eisini sama tannlękna at taka sęr av barnatannrųktini. Umframt hetta samstarva Sandavįga og Mišvįgs kommunur eisini um skśla, havn, brunamįl og bókasavn.

    Henda talvan sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

    Bśskapartalva fyri Vįgar (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 212065 227255 221733
    Skattainntųkur 40352 41541 40984
    Nettorakstrarśtreiõslur 21237 22678 22600
    Nettorentur 6259 5975 5435
    Ķlųgur 1999 3335 4195
    Ķlųgustuõul 36
    Śrslit 10857 9553 8790
    Avdrįttir 2771 4721 7319
    Miõalskattaprosent 19 18,3 18,5
    Nettoskuld 80266
    Fólkatal ultimo įriõ 2595 2617

    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanartųl.

     

    Vķst veršur annars į kommunulżsingar ķ Tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    4.2.6 Sandoy

    Sandoyar kommuna fevnir um: Skopunar, Sands, Skįlavķkar, Hśsavķkar og Skśvoyar kommunur.

    Sandoyggin er ein natśrlig, landafrųšilig eind. Umframt Sandoynna er Skśvoy eisini partur av hesi kommunueind, tķ taš mesta av samskiftinum śr Skśvoynni er um Sandoynna, og tķ at Skśvoy landafrųšiliga og natśrliga hoyrir til Sandoynna.

    Viš įrslok 1997 var fólkatališ ķ kommunueindini 1.439 ķbśgvar. Hetta er minni enn skilabesta markiš, sķ 4.1.3. Kommununevndin heldur tó, at taš er best at liva viš einum undantaki ķ hesum fųri, tķ taš mundi veriš ónatśrligt og óhóskandi at lagt hesa eindina saman viš t.d. Sušuroynni, Vįgum ella Streymoy. Hetta įtti ikki at havt tęr stóru avleišingarnar viš sęr. Kommunueindin veršur lutvķst tyngri at reka. Hugsast kann tó, at hendan kommunueindin, ķ stųrri mun enn hinar stóru keypir sęr tęnastu frį ųšrum, heldur enn sjįlv at uppbyggja allan neyšugan serkunnleika. Kommunueindin skuldi tķ ikki veriš nųkur foršing fyri at lagt uppgįvur śt til kommunurnar. Hędd eigur tó at verša tikiš fyri hesari kommunueindini ķ kommunuskipanini.

    Samferšsluskipanin ķ Sandoynni er góš, og tķ er lętt hjį ķbśgvunum at feršast ķ oynni bęši ķ sambandi viš arbeiši, og tį iš tųrvur er į privatum og almennum tęnastum.

    Skśvoyingar hava harafturķmóti ikki so lętta atgongd til kommunalu tęnasturnar. Sķ eisini kapittul 9.

    Sandoyggin saman viš Skśvoy eru ein sżsla, eitt valdųmi til lųgtingsval, eitt skattaųki, eitt lęknadųmi, og henda sżslan var ein av teimum upprunaligu kommununum. Harumframt samstarva kommunurnar ķ Sandoynni (tó ikki Skśvoy) um: skślan, barnatannlękna, frķtķšarundirvķsing, musikkskśla og ellisheim. Taš er vanligt, at Skśvoyar kommuna keypir sęr neyšugar tęnastur ymsastašni.

    Henda talvan sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

    Bśskapartalva fyri Sandoy (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 90741 95745 105272
    Skattainntųkur 18596 17439 20570
    Nettorakstrarśtreiõslur 12231 12707 12451
    Nettorentur 6501 6261 6554
    Ķlųgur 68 792 1325
    Ķlųgustuõul
    Śrslit -204 -2321 240
    Avdrįttir 1448 2229 2423
    Miõalskattaprosent 20,5 18,2 19,5
    Nettoskuld 80259
    Fólkatal ultimo įriõ 1473 1439

    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanartųl.

     

    Vķst veršur annars į kommunulżsingar ķ Tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    4.2.7 Sušuroy

    Sušuroyar kommuna fevnir um: Hvalbiar, Tvųroyrar, Fįmjins, Hovs, Porkeris, Vįgs og Sumbiar kommunur.

    Ųll Sušuroyggin er ein natśrlig, landafrųšilig eind. Viš įrslok 1997 var fólkatališ ķ Sušuroy 5.049 ķbśgvar.

    Sušuroyggin hevur ymisk samstųrv: hon er ein sżsla (hevur fyrr veriš tvęr), eitt valdųmi til lųgtingsval, eitt skattaųki, og hon var ein av teimum upprunaligu kommununum. Harumframt veršur samstarvaš um: ellisheim, musikkskśla og feršavinnu.

    Taš eru tó eisini samstųrv, iš ikki fevna um alla oynna. Sušuroyar noršara helvt er eitt lęknadųmi. Harafturat samstarva hesar kommunur um barnatannlęknan, og Hvalbiar og Tvųroyrar kommunur samstarva um brunamįl. Hvalbiar og Fįmjins kommunur keypa sęr eisini framhaldsskślaplįss į Tvųroyri.

    Sušuroyar sunnara helvt er eitt lęknadųmi. Harafturat samstarva hesar kommunur um barnatannlęknan, og Sumbiar, Vįgs og Porkeris kommunur samstarva um brunamįl. Hovs, Porkeris og Sumbiar kommunur keypa sęr framhaldsskślaplįss ķ Vįgi.

    Talvan nišanfyri sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

     

    Bśskapartalva fyri Sušuroy (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 343541 370859 389775
    Skattainntųkur 72124 72833 74727
    Nettorakstrarśtreiõslur 43666 41307 42453
    Nettorentur 21908 20391 16958
    Ķlųgur 1958 2356 3282
    Ķlųgustuõul 555 91 100
    Śrslit 5147 8870 12134
    Avdrįttir 10793 10236 13951
    Miõalskattaprosent 21 19,6 19,2
    Nettoskuld 275737
    Fólkatal ultimo įriõ 5044 5049
    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanartųl.

     

    Annars veršur vķst į kommunulżsingar ķ Tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    4.3 Mųguligar kommunueindir, sum lśka treytirnar

    Frammanfyri ķ 4.2 hevur Kommununevndin vķst į tęr kommunueindir, hon heldur vera best hóskandi. Her skal tó verša vķst į, hvųrjar kommunueindir eru mųguligar viš stųši ķ teimum eyškennum, sum nevnd eru ķ 4.1.

     

    Hesar kommunueindir eru mųguligar:

  • · Noršoyggjar
  • · Eystureysturoy
  • · Vestureysturoy
  • · Sundalagiš
  • · Streymoy
  • · Vįgar
  • · Sandoy
  • · Noršsušuroy
  • · Sušursušuroy
  •  

    Kommununevndin męlir tķ til, at hetta verša tęr minstu kommunueindirnar, sum til ber at skipa viš sjįlvbodnari samanlegging.

    Her verša so Eystureysturoyar, Vestureysturoyar, Noršsušuroyar og Sušursušuroyar kommunur lżstar; men hinar kommunueindirnar vera tęr somu (smb. kapittul 4.2).

     

    4.3.1 Eystureysturoy

    Eystureysturoyar kommuna fevnir um: Fuglafjaršar, Leirvķkar og Gųtu kommunur.

    Henda kommunueindin er ein natśrlig, landafrųšilig eind. Til tess at fįa eina samanhangandi samferšslueind er tó neyšugt at skilja Hellurnar frį Fuglafjaršar kommunu og tann partin av Gųtu kommunu, sum er viš Skįlafjųršin, frį Gųtu kommunu. Hellurnar og tann parturin av Gųtu kommunu, sum er viš Skįlafjųršin, eru natśrligir partar av Vestureysturoyar kommunu. Viš įrslok 1997 var fólkatališ 3.177 ķbśgvar.

    Av samstarvi millum hesar kommunur eru: brunamįl og ķtróttarhųllin į Kambsdali. Harumframt keypa Leirvķkar og Gųtu kommunur sęr framhaldsskślaplįss ķ Fuglafirši. Fuglafjaršar lęknadųmi fevnir eisini um hesar kommunur, tó at Oyndarfjaršar kommuna eisini er viš.

    Henda talvan sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

     

    Bśskapartalva fyri Eystureysturoy (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 254467 262786 287215
    Skattainntųkur 47344 49035 49502
    Nettorakstrarśtreiõslur 21651 24322 25957
    Nettorentur 9520 9066 8673
    Ķlųgur 11513 7174 12158
    Ķlųgustuõul 1884 150 3430
    Śrslit 6544 8623 6144
    Avdrįttir 2639 6613 8080
    Miõalskattaprosent 18,6 18,7 17,2
    Nettoskuld 118354
    Fólkatal ultimo įriõ 3095 3177 902
    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanartųl. Ķroknaš Elduvķkar kommunu.

    Vķst veršur annars į kommunulżsingar ķ Tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    4.3.2 Vestureysturoy

    Vestureysturoyar kommuna fevnir um: Nes, Runavķkar, Skįla, Sjóvar og Oyndarfjaršar kommunur og mųguliga eisini Elduvķkar og Funnings kommunur.

    Henda kommunueindin er eisini ein natśrlig, landafrųšilig eind. Men ķ hesum fųri er eisini neyšugt at broyta kommunumarkiš, so kommunan veršur ein samanhangandi samferšslueind. Tann parturin av Gųtu kommunu, sum er viš Skįlafjųršin, og Hellurnar mugu eisini verša partar av kommunueindini.

    Umframt: Nes, Runavķkar, Skįla, Sjóvar og Oyndarfjaršar kommunur, kunnu Elduvķkar og Funnings kommunur eisini verša ein partur av Vestureysturoy. Taš veldst um, hvat ķbśgvarnir ķ hesum bįšum kommununum ynskja. Sķ. 4.2.2

    Viš įrslok 1997 var fólkatališ 5.198. Um Elduvķkar kommuna var viš, er taš 5.293, og 5.391 um bęši Elduvķkar og Funnings kommunur eru viš.

    Um samstųrvini ķ hesi kommunueindini er annars at siga, at samstarvaš hevur veriš ymsar vegir, og bendir taš ikki į eina so eintżdda samanlegging. Her eru 2 lęknadųmi: Nes sóknar lęknadųmi, sum er Nes og Runavķkar kommunur, og Skįla lęknadųmi, sum er Elduvķkar, Skįla og Sjóvar kommunur. Funnings kommuna er ķ Eišis lęknadųmi, og Oyndarfjaršar kommuna er ķ Fuglafjaršar lęknadųmi.

    Kommunurnar kring Skįlafjųršin (t.e. eisini Gųtu kommuna) samstarva um Kongshavnar havn og um brunamįl (tó ikki Gųtu kommuna). Sjóvar, Skįla og Elduvķkar kommunur hava samstarv um barnatannlękna, og Skįla, Oyndarfjaršar kommunur og Hellurnar keypa sęr framhaldsskślaplįss į Strondum. Funnings- og Elduvķkar kommunur keypa sęr framhaldsskślaplįss ķ Felagsskślanum į Oyrabakka, og tęr samstarva eisini um havnina. Nes og Runavķkar kommunur samstarva um musikkskśla og serstaka frķtķšarundirvķsing.

    Henda talvan sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

     

    Bśskapartalva fyri Vestureysturoy (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 368339 397654 446334
    Skattainntųkur 73382 71762 75129
    Nettorakstrarśtreiõslur 33816 37601 39521
    Nettorentur 14678 14161 13149
    Ķlųgur 10491 9222 10503
    Ķlųgustuõul
    Śrslit 14397 10778 11956
    Avdrįttir 7560 8730 13144
    Miõalskattaprosent 19,9 18 16,8
    Nettoskuld 149699
    Fólkatal ultimo įriõ 5250 5293
    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanartųl. Ķroknaš Elduvķkar kommuna.

    Annars veršur vķst į kommunulżsingar ķ Tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    4.3.3 Noršsušuroy

    Noršsušuroyar kommuna fevnir um: Hvalbiar, Tvųroyrar og Fįmjins kommunur.

    Ųll Sušuroyggin er ein natśrlig, landafrųšilig eind. Men Noršsušuroy er eisini ein natśrlig, landafrųšilig eind, sum eisini ķ ašramįta lżkur tey eyškenni, iš sett eru. Tó er neyšugt at flyta kommunumarkiš millum kommunueindirnar soleišis, at Hovsegg veršur markiš. Hetta er natśrligari landafrųšiliga, um oyggin skal verša 2 kommunur. Viš įrslok 1997 var fólkatališ ķ Sušuroyar noršara helvt 2.709 ķbśgvar.

    Sušuroyar noršara helvt er eitt lęknadųmi. Harafturat samstarva hesar kommunur um barnatannlęknan, og Hvalbiar og Tvųroyrar kommunur samstarva um brunamįl. Hvalbiar og Fįmjins kommunur keypa sęr eisini framhaldsskślaplįss į Tvųroyri.

    Henda talvan sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

    Bśskapartalva fyri Noršsušuroy (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 200273 211215 217363
    Skattainntųkur 39681 38881 40988
    Nettorakstrarśtreiõslur 25217 23329 23756
    Nettorentur 14215 12932 10770
    Ķlųgur 843 1013 1152
    Ķlųgustuõul 150 91
    -444 1698 5310
    Avdrįttir 5946 5057 7744
    Miõalskattaprosent 19,8 18,4 18,9
    Nettoskuld 167454
    Fólkatal ultimo įriõ 2714 2709
    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanartųl.

     

    Annars veršur vķst į kommunulżsingar ķ Tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    4.3.4 Sušursušuroy

    Sušursušuroyar kommuna fevnir um: Hovs, Porkeris, Vįgs og Sumbiar kommunur.

    Ųll Sušuroyggin er ein natśrlig, landafrųšilig eind. Men eins og Noršsušuroy er Sušursušuroy eisini ein natśrlig, landafrųšilig eind, sum eisini ķ ašramįta lżkur tey eyškenni, iš sett eru. Men neyšugt veršur, sum įšur nevnt, at flyta kommunumarkiš millum kommunueindirnar soleišis, at Hovsegg veršur markiš. Hetta er natśrligari landafrųšiliga. Viš įrslok 1997 var fólkatališ ķ Sušuroyar sunnaru helvt 2.340 ķbśgvar.

    Sušuroyar sunnara helvt er eitt lęknadųmi. Harafturat samstarva hesar kommunur um barnatannlęknan, og Sumbiar, Vįgs og Porkeris kommunur samstarva um brunamįl. Hovs, Porkeris og Sumbiar kommunur keypa sęr eisini framhaldsskślaplįss ķ Vįgi.

    Henda talvan sżnir bśskapargrundarlagiš undir nżggju kommunueindini.

     

    Bśskapartalva fyri Sušursušuroy (1000 kr.)

    1996 1997 1998
    Inntųkugrundarlag 143268 159644 172412
    Skattainntųkur 32443 33952 33739
    Nettorakstrarśtreiõslur 18449 17978 18697
    Nettorentur 7693 7459 6188
    Ķlųgur 1115 1343 2130
    Ķlųgustuõul 405 100
    Śrslit 5591 7172 6824
    Avdrįttir 4847 5179 6207
    Miõalskattaprosent
    Nettoskuld 108283
    Fólkatal ultimo įriõ 2330 2340
    Višm.: 1996 roknskapartųl, 1997 og 1998 fķggjarętlanartųl.

     

    Vķst veršur annars į kommunulżsingar ķ Tįtti I višvķkjandi fjųlbroyttari kunning um tęr einstųku kommunurnar ķ kommunueindini.

     

    [Bakka] - [Nęsti partur]

    [HEIM]