Grannskošan

 

113  Uppskot til  lųgtingslóg um grannskošan av landsroknskapinum v.m.

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Įlit
D. 2. višgerš
E. 3. višgerš

Įr 1999, 5. mars, legši Finnbogi Ķsakson, lųgtingsformašur vegna formansskapin fram (samandrįttur višmerkingar til framlųgu) soljóšandi 

Uppskot
til
lųgtingslóg um grannskošan av landsroknskapinum v.m.

§ 1.

Innan ein mįnaš eftir, at nżtt lųgting er valt, velur lųgtingiš millum limir sķnar 4 lųgtingsgrannskošarar eftir lutfalsvali. Starvstķš teirra er valskeišiš hjį tķ lųgtingi, sum hevur valt teir.
Stk. 2. Formašur lųgtingsgrannskošaranna er hin fyrst valdi, nęstformašurin hin nęst valdi.
Stk. 3. Leggur lųgtingsgrannskošari frį sęr, velur lųgtingiš skjótast gjųrligt annan ķ hansara staš.

§ 2.

Formašurin hjį lųgtingsgrannskošarunum bošar til fundar viš hóskandi freist, tį tųrvur er į tķ, ella tį ein ella fleiri av hinum lųgtingsgrannskošarunum bišja um fund.
Stk. 2. Formašurin stżrir fundunum. Berst formanninum frį, tekur nęstformašurin viš starvi hansara.
Stk. 3. Lųgtingsgrannskošararnir eru vištųkufųrir, tį ķ minsta lagi 3 lųgtingsgrannskošarar eru mųttir. Uppskot eru samtykt, tį meira enn helmingurin av teimum, sum eru į fundi, atkvųša fyri.
Stk. 4. Geršabók veršur skrivaš um arbeišiš hjį lųgtingsgrannskošarunum. Geršabókin veršur lųgd fram til góškenningar į nęsta fundi.
Stk. 5. Lųgtingsgrannskošari kann fįa sķni sjónarmiš fųrd ķ geršabók. Somuleišis kann lųgtingsgrannskošari fįa sķnar višmerkingar og grundgevingar viš ķ tęr frįgreišingar v.m., sum lųgtingsgrannskošararnir lata śr hondum.

§ 3.

Lųgtingsgrannskošararnir fįa fundarpening eftir reglunum, sum eru galdandi fyri tęnastumenn landsins. Formašurin fęr harumframt eina fasta samsżning, sum er kr.30.000 įrliga.

§ 4.

Lųgtingsgrannskošararnir fara ķgjųgnum:

  1. įrliga landsroknskapin
  2. roknskapir hjį landsstovnum o.l., um hesir ikki eru viš ķ landsroknskapinum.

Stk. 2. Lųgtingsgrannskošararnir ansa eftir, at allar inntųkur landsins eru settar ķ roknskapin, og at eingin śtreišsla er goldin uttan heimild ķ fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg.
Stk. 3. Lųgtingsgrannskošararnir ansa eftir, at roknskapurin er ręttur, og at tęr avgeršir, sum roknskapurin fevnir um, eru samsvarandi veittum jįttanum, galdandi lógum og fyriskipanum, verandi avtalum og vanligum siši. Harumframt veršur ansaš eftir, at taš er hóskandi atboriš fķggjarliga ķ sambandi viš umsiting av ognum og višvķkjandi rakstri av teimum stovnum og tķ virksemi, roknskapurin fevnir um.
Stk. 4. Sum grundarlag undir virki sķnum, kunnu lųgtingsgrannskošararnir nżta tęr vįttanir, frįgreišingar o.t., iš roknskapargrannskošanin letur śr hondum.

§ 5.

Arbeišiš hjį lųgtingsgrannskošarunum skal kunna grunda seg į eina roknskapargrannskošan, sum formansskapur lųgtingsins stķlar fyri.
Stk. 2. Formansskapur lųgtingsins tilnevnir eftir tilmęli frį lųgtingsgrannskošarunum ein Landsgrannskošara at standa fyri roknskapargrannskošanini.
Stk. 3. Landsgrannskošarin er óheftur ķ virki sķnum.
Stk. 4. Landsgrannskošarin setir sjįlvur starvsfólk sķni, og kann sjįlvur siga tey śr starvi.
Stk. 5. Uppskot til jįttan į fķggjarlógini fyri Landsgrannskošanina veršur višgjųrt saman viš fķggjarętlan lųgtingsins.

§ 6.

Landsgrannskošarin stušlar lųgtingsgrannskošarunum ķ arbeiši teirra. Landsgrannskošarin er skrivari hjį lųgtingsgrannskošarunum.

§ 7.

Roknskapargrannskošanin fevnir um:

  1. tann įrliga landsroknskapin, t.v.s. roknskapir fyri virkseminum hjį landsumsitingini og hjį landsstovnum o.l. umframt roknskapir hjį ųšrum stovnum v.m., hvųrs rakstrarętlan er tikin viš ķ jįttanarlóg.
  2. roknskapir hjį landsstovnum o.l., um hesir ikki eru viš ķ landsroknskapinum.

Stk. 2. Tį roknskapir, sum koma undir stk. 1, verša grannskošašir, veršur kannaš, um tey ķ § 4, stk. 2 og 3, nevndu krųv til roknskapin eru hildin. Harumframt skal regluliga gerast ein gjųgnumgongd av roknskapar- og eftirlitsskipanum fyri at kanna, um hesar eru tryggar.

§ 8.

Roknskapargrannskošanin veršur śtinnt av Landsgrannskošanini, lųggildum og skrįsettum grannskošarum.
Stk. 2. Landsgrannskošanin śtinnir grannskošanina av roknskapum, sum koma undir § 7, um annaš ikki er įsett ķ stk. 3.
Stk. 3. Lųggildir ella skrįsettir grannskošarar śtinna grannskošanina av roknskapum, sum koma undir § 7, tį hetta er įsett ķ lųgtingslóg, kunngerš e.l.
Stk. 4. Formansskapur lųgtingsins stķlar fyri grannskošanini av roknskapi lųgtingsins.

§ 9.

Formansskapur lųgtingsins ger av, eftir tilmęli frį lųgtingsgrannskošarunum, um grannskošanin av roknskapum, sum sambęrt § 8, stk. 2, veršur śtinnt av Landsgrannskošanini, frameftir skal śtinnast av lųggildum ella skrįsettum grannskošarum.
Stk. 2. Formansskapur lųgtingsins ger av, eftir tilmęli frį lųgtingsgrannskošarunum, um grannskošanin av roknskapum, sum sambęrt § 8, stk. 3, veršur śtinnt av lųggildum ella skrįsettum grannskošarum, frameftir skal śtinnast av Landsgrannskošanini, um annaš ikki er įsett ķ ella sambęrt lųgtingslóg.
Stk. 3. Landsgrannskošanin kann samskipa og gera avtalur viš lųggildar og skrįsettar grannskošarar um grannskošanina av įvķsum roknskaparųkjum.

§ 10.

Roknskapargrannskošanin og landsstżrismašurin kunnu gera av, at grannskošanaruppgįvur, sum koma undir § 8, stk. 2 og 3, kunnu śtinnast ķ einum formliga skipašum samstarvi ķmillum roknskapargrannskošanina og eina innanhżsis grannskošan.

§ 11.

Ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok letur landsstżrismašurin lųgtingsgrannskošarunum og Landsgrannskošanini tann įrliga landsroknskapin fyri undanfarna fķggjarįr.
Stk. 2. Landsstżrismašurin letur lųgtingsgrannskošarunum roknskapir hjį landsstovnum o.l., um hesir ikki eru viš ķ landsroknskapinum, ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok.
Stk. 3. Ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok letur landsstżrismašurin lųgtingsgrannskošarunum og Landsgrannskošanini frįgreišing um frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl.

§ 12.

Tį grannskošanin av einum roknskapi, sum kemur undir § 7 er lokin, sendir roknskapargrannskošanin landsstżrismanninum eina skrivliga frįbošan um śrslitiš av grannskošanini til višmerkingar. Eftir įheitan skal roknskapargrannskošanin kunna landsstżrismannin um, ķ hvųnn mun og į hvųnn hįtt grannskošaš hevur veriš.
Stk. 2 Innan 10 mįnašir eftir fķggjarįrslok letur roknskapargrannskošanin lųgtingsgrannskošarunum frįgreišingar um śrslitiš av grannskošanini sambęrt stk. 1. Lųgtingsgrannskošararnir kunnu leingja hesa freist.
Stk. 3. Įšrenn ein frįgreišing, sambęrt stk. 2, veršur latin lųgtingsgrannskošarunum, skal hon leggjast fyri landsstżrismannin til višmerkingar, uttan so at bręvaskifti įšur hevur veriš um tey mįl, sum eru umrųdd ķ frįgreišingini. Ķ frįgreišingina til lųgtingsgrannskošararnar skulu takast viš mųguligar višmerkingar og frįbošanir frį landsstżrismanninum um tiltųk og ętlanir, sum frįgreišingin hevur elvt til.
Stk. 4. Lųgtingsgrannskošararnir kunnu įseta nęrri reglur um uppseting og innihald ķ teimum grannskošanarfrįgreišingum, sum koma undir stk. 2.

§ 13.

Ein og hvųr kann krevja at fįa hųvi at kunna seg um tęr frįgreišingar, iš eru latnar lųgtingsgrannskošarunum sambęrt § 12.

§ 14.

Lųgtingsgrannskošararnir kunnu įleggja roknskapargrannskošanini at gera frįgreišingar um višurskifti, iš lųgtingsgrannskošararnir vilja hava lżst, herundir frįgreišingar um vķškaša fyrisitingargrannskošan į įvķsum roknskaparųkjum.
Stk. 2. Lųgtingsgrannskošararnir kunnu įleggja Landsgrannskošanini at gera frįgreišingar um vķškaša fyrisitingargrannskošan į ųllum roknskaparųkjum.

§ 15.

Lųgtingsgrannskošararnir og Landsgrannskošanin kunnu beinleišis ella frį landsstżrismanninum krevja at fįa til kanningar roknskapir hjį stovnum, felųgum, grunnum v.m.:

  1. hvųrs śtreišslur ella roknskaparliga hall veršur goldiš viš landsstudningi ella viš gjųldum, avgjųldum ella ašrari inntųku sambęrt lóg
  2. sum fįa kapitalinnskot, studning, lįn, vešhald o.t. ella annan stušul frį landinum, ella frį einum stovni v.m., sum kemur undir nr. 1, ella sum fįa gjųld, avgjųld ella ašra inntųku sambęrt lóg.

Stk. 2. Lųgtingsgrannskošararnir og Landsgrannskošanin kunnu beinleišis ella frį landsstżrismanninum krevja at fįa til kanningar roknskapir hjį parta- og smįpartafelųgum, um ųll partabrųvini eru ogn landskassans. Lųgtingsgrannskošararnir og Landsgrannskošanin kunnu frį landsstżrismanninum krevja at fįa til kanningar roknskapir hjį ųšrum parta- og smįpartafelųgum, sum landiš eigur partabrųv ķ.
Stk. 3. Roknskapir sambęrt stk. 1 og 2 fevna um įrsroknskapir viš mųguligum koncernroknskapum og įrsfrįgreišingum, roknskapir fyri styttri tķšarskeiš, roknskapartilfar, herundir bókhaldstilfar og skjųl, geršabųkur e.l. hjį leišsluni, grannskošanarprotokollir, ašrar grannskošanarfrįgreišingar o.l. umframt annaš tilfar og upplżsingar, sum lųgtingsgrannskošararnir ella Landsgrannskošanin meta hava tżdning fyri at śtinna virki sķtt.

§ 16.

Lųgtingsgrannskošararnir og Landsgrannskošanin kanna tann partin av teimum kommunalu roknskapunum, iš višvķkir virksemi, har avroknaš veršur viš landiš.

§ 17.

Tį iš roknskapir verša kannašir sambęrt §§ 15 og 16, eigur serliga at verša ansaš eftir, at roknskapirnir eru hóskandi grannskošašir, at treytirnar fyri studningi v.m. eru loknar, og at taš er hóskandi atboriš fķggjarliga ķ sambandi viš umsiting av ognum og višvķkjandi rakstri av teimum stovnum og tķ virksemi, roknskapirnir fevna um.
Stk. 2. Landsgrannskošanin letur lųgtingsgrannskošarunum frįgreišingar um śrslitiš av kanningum sambęrt §§ 15 og 16.

§ 18.

Lųgtingsgrannskošararnir kunnu lata lųgtinginum tęr frįgreišingar, iš nevndar eru ķ §§ 12, 14 og 17 saman viš mųguligum višmerkingum. Slķkar frįgreišingar verša at senda landsstżrismanninum, samstundis sum tęr verša latnar lųgtinginum.

Stk. 2. Įšrenn ein frįgreišing veršur latin lųgtinginum, kunnu lųgtingsgrannskošararnir bišja roknskapargrannskošanina, landsstżrismannin ella ašrar landsmyndugleikar um at śtvega fleiri upplżsingar višvķkjandi teimum mįlum, sum eru umrųdd ķ frįgreišingini.

§ 19.

Ķ seinasta lagi 14 mįnašir aftanį, at fķggjarįriš er lišiš, leggja lųgtingsgrannskošararnir fyri lųgtingiš uppskot til samtyktar um góškenning av landsroknskapinum saman viš višmerkingum sķnum.
Stk. 2. Reglurnar ķ stk. 1 fevna eisini um roknskapir hjį landsstovnum o.l., sambęrt § 4, stk. 1, nr. 2.

§ 20.

Ųll skriv og višmerkingar frį lųgtingsgrannskošarunum og roknskapargrannskošanini višvķkjandi grannskošan og gjųgnumgongd av roknskapum skulu svarast innan 6 vikur, um longri freist ikki veršur sett.

§ 21.

Lųgtingsgrannskošararnir og roknskapargrannskošanin kunnu frį einum og hvųrjum almennum myndugleika krevja allar tęr upplżsingar og ųll tey skjųl, sum hesir meta vera av tżdningi fyri at śtinna starv sķtt. Upplżsingar og skjųl skulu latast lųgtingsgrannskošarunum og/ella roknskapargrannskošanini innan 6 vikur aftanį umbųnina, um longri freist ikki veršur įsett.
Stk. 2. Lųgtingsgrannskošararnir kunnu śtvega sęr upplżsingar sambęrt stk. 1 viš kanningum į stašnum. Roknskapargrannskošanin kann til eina og hvųrja tķš grannskoša og gjųgnumganga roknskapir į stašnum, har roknskaparhaldiš fer fram, ella har taš neyšuga tilfariš annars finst.

§ 22.

Um skjųl verša śtflżggjaš sambęrt § 21, sum sambęrt lųgtingslóg um innlit ķ fyrisitingina eru innanhżsis skjųl og undantikin ręttinum til innlit, verša hesi framhaldandi undantikin ręttinum til innlit, eftir at tey eru śtflżggjaš.

§ 23.

Avvarandi landsstżrismašur, sum hevur įbyrgdina av teimum roknskapum, sum koma undir § 7, skal geva roknskapargrannskošanini frįbošan um allar įsetanir višvķkjandi roknskaparhaldi og ųšrum višurskiftum, iš kunnu metast at hava tżdning fyri grannskošanina.
Stk. 2. Įšrenn landsstżrismašurin, sambęrt stk. 1, ger broytingar ķ roknskaparskipanum ella mannagongdum, iš hava tżdning fyri grannskošanina, skal roknskapargrannskošanin hava frįbošan um hesar.

§ 24.

Henda lóg kemur ķ gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd. Lógin er eisini galdandi fyri roknskapir sambęrt §§ 15 og 16, fyri tķšarskeiš, sum liggja framman undan gildiskomuni.
Stk. 2. Samstundis fer śr gildi lųgtingslóg nr. 16 frį 26. aprķl 1965 um grannskošing av landsins almennu roknskapum.
Stk. 3. § 1, stk. 1, kemur ķ gildi eftir fyrstkomandi lųgtingsval, aftanį at lógin er kunngjųrd. Teir lųgtingsgrannskošarar, iš seinast eru valdir eftir § 1 ķ lųgtingslóg nr. 16 frį 26. aprķl 1965 um grannskošing av landsins almennu roknskapum viš seinni broyting, verša sitandi til § 1, stk. 1, kemur ķ gildi.
Stk. 4. Tęr tķšarfreistir, iš įsettar eru ķ §§ 11, stk. 2 og 3, 12, stk. 2 og 19 koma ķ gildi fyri grannskošan v.m. av roknskapum frį roknskaparįrinum, iš byrjar 1. januar 1999.
Stk. 5. § 13 hevur gildi fyri frįgreišingar um grannskošan v.m. av roknskapum frį roknskaparįrinum, iš byrjar 1. januar 1999.
Stk. 6. Tęr uppgįvur, iš eru įlagdar Landsgrannskošanini sambęrt hesi lóg, verša rųktar av teimum starvsfólkum og innan tann fķggjarkarm, iš er jįttašur til "Innanvirkis grannskošan" ķ § 1 ķ fķggjarlųgtingslógini fyri fķggjarįriš 1999.

Višmerkingar til lógaruppskotiš

Almennar višmerkingar:
Inngangur
Grannskošanin av landsroknskapinum og ųšrum almennum roknskapum, višgeršin og góškenningin ķ lųgtinginum, eru tżšandi tęttir ķ lųgtingsins eftirliti viš fķggjarvišurskiftum landsins, og sostatt viš fyrisiting landsstżrisins. Į fleiri ųkjum eru galdandi reglur ikki tķšarhóskandi, višurskiftini ķmillum teir ymsu partarnar eru ikki nóg greitt fyriskipaš, og į fleiri ųkjum er ivi um heimildir og skyldur. Endamįliš viš hesum uppskoti er at bųta um hesi višurskifti, og leggja fastari karmar um grannskošanina.

Sambęrt § 1 ķ stżrisskipanarlógini er lóggįvuvaldiš į yvirtiknum mįlum hjį lųgtinginum og lųgmanni ķ felag. Śtinnandi valdiš er hjį landsstżrinum og dómsvaldiš hjį dómstólunum.

Ķ stżrisskipanarlógini eru įsettar nakrar meginreglur, sum tryggja lųgtinginum taš avgerandi ręši į og eftirlit viš fķggjarvišurskiftum landsins:

Lųgtingiš er tann jįttandi myndugleikin og skal góškenna "fķggjarkarmarnar" fyri virki landsstżrisins. Ein jįttan kann bara gevast ķ lógarformi, og sambęrt stżrisskipanarlógini kann hetta gerast viš lųgtingsfķggjarlóg, (brįšfeingis jįttanarlóg), ašrari jįttanarlóg ella eykafķggjarlóg.

Galdandi lóggįva višvķkjandi roknskaparframlųgu, grannskošan og lųgtingsins góškenning

Galdandi reglur fyri roknskaparframlųgu, grannskošan og lųgtingsins góškenning av roknskapum fyri śtreišslur og inntųkur landskassans eru įsettar ķ:

Lżsing av mannagongd og ivamįlum višvķkjandi gjųgnumgongd og góškenning av roknskapum

Ķ § 21 ķ gomlu stżrisskipanarlógini (Ll. nr. 1 frį 13. mai 1948 um stżrisskipan Fųroya ķ sermįlum) varš įsett, at eingin śtreišsla mį vera goldin, iš ikki er heimilaš ķ fķggjarlóg ella ašrari galdandi heimildarlóg, og sambęrt § 23 skuldu lųgtingsvaldu grannskošararnir granska įrsroknskapirnar og leggja teir fyri tingiš til višgeršar og samtyktar.

Ķ § 22 ķ gomlu stżrisskipanarlógini var talan um "roknskapir", sum skuldu granskast og góškennast. Hóast stżrisskipanarlógin į hesum ųki var oršaš viš danskari fyrimynd, vóru ongar nęrri reglur įsettar, t.d. viš stųši ella fyrimynd ķ donsku lógini frį 1926 um "Statens regnskabsvęsen og revision". Ķ hesi lóg vóru nįgreiniligar įsetingar um roknskapar- og grannskošanarvišurskifti, og m.a. var įlagt fķggjarmįlarįšharranum at leggja fram ein samlašan statsroknskap ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok.

Manglandi įsetingar um roknskapar- og grannskošanarvišurskiftini ķ Fųroyum hava óivaš gjųrt sķtt til, at nógv ivamįl vóru, ķ sambandi viš at roknskapir skuldu leggjast fyri tingiš ķ fimtiįrunum. Ķ tingsetuni 1961 vóršu hópin av roknskapum lagdir fyri tingiš. Ein av hesum bar heitiš landskassaroknskapur. Ķ 1965 kom lógin um grannskošan av almennum roknskapum, sum fevnir um uppgįvur og heimildir hjį lųgtingsgrannskošarunum. Ķ tingsetuni 1968 lųgdu lųgtingsgrannskošararnir almennar roknskapir fyri tingiš til góškenningar, m.a. vóršu landskassaroknskapir fyri 9 įr tį lagdir fyri tingiš. Sķšandi hava lųgtingsgrannskošararnir lagt landskassaroknskapin og ašrar roknskapir hjį ymsum landsstovnum fyri tingiš viš įvķsum millumbilum.

Ķ hjįlagda skjali nr. 1 er eitt yvirlit yvir teir roknskapir, sum eru lagdir fyri lųgtingiš til góškenningar.

Orsųkin til, at landsstżriš hevur mett, at roknskapir fyri įvķsar stovnar og grunnar skulu leggjast fyri lųgtingsgrannskošararnar, og at lųgtingsgrannskošararnir hava hildiš seg havt skyldu (og myndugleika) til at gjųgnumganga roknskapirnar og leggja teir einkultvķs fyri lųgtingiš til góškenningar, er uttan iva, at talan er um roknskapir fyri virksemi, sum bęši landsstżriš og lųgtingsgrannskošararnir meta fevnir um "inntųkur/śtreišslur landsins", hóast virksemiš hjį fleiri av hesum stovnum/grunnum ikki veršur jįttaš į fķggjarlógini. Talan kann vera um landsstovnar, landsgrunnar v.m., sum liggja heilt uttan fyri vanligu jįttanar- og roknskaparskipanina, men sum viš lóg ella į annan hįtt hava fingiš litiš upp ķ hendi at rųkja eitt įvķst virksemi, og ķ hesum sambandi hava śtreišslur og inntųkur. Sum dųmi um stųrri stovnar og grunnar av hesum slagi, hvųrs roknskapir lųgtingsgrannskošararnir hava lagt fyri lųgtingiš til samtyktar, kunnu nevnast:

Harumframt hava lųgtingsgrannskošararnir lagt fyri tingiš roknskapir hjį stovnum, sum vóršu tiknir viš į fķggjarlógina undir § 6 Landsstovnar. Henda grein į fķggjarlógini varš ķ mong įr nżtt sum jįttanargrein til įvķsar stovnar, sum ķ stóran mun fķggjašu sķtt virksemi viš "egnum" inntųkum ella gjųldum. Fleiri av hesum stovnum hųvdu sķn egna likviditet, og nakrir umsótu eisini sjįlvir sķni lįn. Mųgulig yvirskot vóršu ikki avroknaš ķ "landskassan", men vóršu umvegis § 23 "tekniskt" flutt yvir į eina statuskonto. Sum dųmi um stųrri stovnar og grunnar av hesum slagi, hvųrs roknskapir lųgtingsgrannskošararnir hava lagt fyri lųgtingiš til samtyktar, kunnu nevnast:

Hesir stovnar, sum hųvdu eitt leysari tilknżti til fķggjarlóg, landsbókhald og landskassans gjaldfųri, fųrdu oftast sjįlvir bókhald og settu upp egnan roknskap.

Viš eykafķggjarlógini fyri 1992 duttu jįttanir undir § 6 burtur, og so kom ólag į hesa skipan. Lųgtingsgrannskošararnir spurdu landsstżriš, um taš var ķ trįš viš stżrisskipanarlógina, at telefonverkiš og ašrir lķknandi stovnar ikki longur vóršu tiknir viš į fķggjarlógina. Landsstżriš svaraši, at hetta ikki var ķ trįš viš stżrisskipanarlógina. Burtursęš frį Apoteksverkinum komu allir stovnar, sum vóru į § 6, so viš og viš aftur į fķggjarlógina undir jįttanarslagnum "Landsfyritųka".

Harumframt kann nevnast, at lųgtingsgrannskošararnir eisini hava lagt fyri tingiš til góškenningar roknskapir hjį stovnum, sum ikki hava ein ųšrvķsi roknskap ella ųšrvķsi tilknżti til fķggjarlóg enn ašrir landsstovnar, t.d. roknskapir hjį Landssjśkrahśsinum, Klaksvķkar sjśkrahśsi og Sušuroyar sjśkrahśsi.

Vķsandi til omanfyristandandi hevur ikki alt, sum hevur veriš mett sum landskassaśtreišslur/-inntųkur sambęrt stżrisskipanarlógini, veriš tikiš viš į fķggjarlógina. Sambęrt galdandi lųgtingslóg um grannskošan av landsins almennu roknskapum (Ll. 16/1965) er ein av uppgįvunum hjį lųgtingsgrannskošarunum at ansa eftir hesum, og lųgtingsgrannskošararnir hava fleiri feršir sett spurnartekin viš, um taš er ķ trįš viš stżrisskipanarlógina, at virksemiš hjį fleiri almennum stovnum/grunnum ikki er tikiš viš į fķggjarlógina.

Nżggj stżrisskipanarlóg og nżggj roknskaparlóg

Ķ mars 1994 samtykti lųgtingiš fyri fyrstu ferš eina lóg um roknskaparvišurskifti landsins, har taš ķ § 1, stk. 1, er įsett, at landsstżriš skal leggja fyri tingiš ein samlašan landsroknskap, sum skal fevna um allar inntųkur og śtreišslur landsins umframt aktiv og passiv landsins. Ķ § 1, stk. 2, er įsett, at landsroknskapurin ķ uppsetingini skal fylgja fķggjar- og eykajįttanarlógum fyri įriš.

Sostatt kann sigast, at viš nżggju roknskaparlógini og nżggju stżrisskipanarlógini er įsett, at alt virksemi hjį "landsstżrinum" og hjį ųllum landsstovnum skal jįttast į fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg, og at gerast skal ein samlašur landsroknskapur, sum fevnir um allar inntųkur og śtreišslur landsins umframt aktiv og passiv landsins.

Men ķ § 45, stk. 1, ķ stżrisskipanarlógini er įlagt lųgtingsgrannskošarunum at fara ķgjųgnum įrliga landskassaroknskapin og sambęrt stk. 4 eisini "roknskapir hjį almennum stovnum, sum hava sjįlvstųšugan roknskap". Eingin greiš lżsing er av, hvųrjir hesir almennu stovnar eru, sum hava "sjįlvstųšugan" roknskap. Ķ višmerkingunum ķ stżrisskipanarįlitinum stendur einans: " Ķ stk. 4 er įsett, at reglurnar eisini eru galdandi fyri landsstovnar, sum hava sjįlvstųšugan roknskap, t.d. telefonverkiš, apotekiš og rśsdrekkasųluna".

Ein orsųk til roknskaparoršingarnar ķ § 45 ķ stżrisskipanarlógini kann vera, at nakaš lķknandi oršingar hesum višvķkjandi eru ķ Ll. nr. 16/1965 um grannskošing av landsins almennu roknskapum. Sambęrt § 2, stk. 2, og § 6 ķ hesi lóg skulu landskassans roknskapir og "ašrir roknskapir hjį stovnum landsins" sendast lųgtingsgrannskošarunum til gjųgnumgongd.

Roknskaparhugtųkini, iš nżtt verša ķ § 45: "landskassaroknskapurin" og "roknskapir hjį almennum stovnum, sum hava sjįlvstųšugan roknskap", samsvara ikki viš tey hugtųk, sum nżtt verša ķ Ll. nr. 33/1994 um landsins almenna roknskaparhald v.m., sum varš lżst 23. mars 1994, t.v.s. įšrenn stżrisskipanarlógin varš samtykt. Sambęrt § 1 ķ lųgtingslóg um landsins almenna roknskaparhald skal landsstżriš, sum įšur umrųtt, leggja fyri tingiš tann "samlaša landsroknskapin", sum ķ uppsetingini skal fylgja fķggjar- og eykajįttanarlógum fyri įriš og skal fevna um allar inntųkur og śtreišslur landsins.

Sum dųmi kann nevnast, at higartil eru hvųrki umsitingarśtreišslur ella śtlįnsvirksemiš hjį Hśsalįnsgrunninum, Menningargrunninum, Ķdnašargrunninum, Ķleggingargrunninum ella Jaršargrunninum jįttaš į įrligu fķggjarlógini, og er tķ heldur ikki tikiš viš ķ jįttanarroknskapin. Eginogn/ogn og skuld hjį hesum landsstovnum/landsgrunnum er higartil heldur ikki skrįsett ķ fķggjarstųšuni ķ landsroknskapinum.

Nevnast kann eisini, at ķ lųgtingslóg nr. 33/1992 um avtųku av landskassagrunnum vóršu nakrir grunnar umskipašir til sokallašar eksternar grunnar, t.d. Grunnurin til Ķdnašarfremjandi Endamįl og Grunnur Feršavinnunnar. Um/tį stušul til hesar grunnar er jįttašur į fķggjarlógini, veršur peningurin settur į bankabók hjį grunnunum. Men ętlaša nżtslan śr hesum grunnum ķ einum fķggjarįri veršur ikki jįttaš į fķggjarlógini.

Nś stżrisskipanarlógin og roknskaparlógin eru samtyktar, og fariš er yvir til nżggja jįttanarskipan, er tųrvur į at endurskoša og broyta skipanina višvķkjandi omanfyri nevndu grunnum og framyvir jįtta umsitingarśtreišslur og ętlaš stušuls-/śtlįnsvirksemi ķ einum fķggjarįri beinleišis į fķggjarlógini.

Nevnast skal, at taš ķ įvķsum fųri ķ lóg er įsett, at virksemiš hjį einum landsstovni ikki skal viš į fķggjarlóg. Ķ Ll. nr. 63/1966 um Fųroya Lķvstrygging er įsett, at hvųrki rakstrarśtreišslur ella virksemiš annars skal blandast viš landskassan. Eitt annaš dųmi er Fķggingargrunnurin frį 1992, sum varš stovnašur og skipašur sambęrt avtalu millum donsku stjórnina og Fųroya Landsstżri undir heilt serligum umstųšum. Talan er her um ein "landsgrunn", sum gevur vinningsbżti, men sum veršur rikin sum ein vinnurekandi grunnur, leysur av įrligu fķggjarlógini. Eginognin hjį grunninum er higartil ikki tikin viš ķ landsroknskapin, men taš veršur gjųrt frameftir.

Nišurstųšan mį verša, at sambęrt stżrisskipanarlógini skulu umsitingarśtreišslur og virksemiš annars hjį ųllum landsstovnum/landsgrunnum jįttast į įrligu fķggjarlógini og takast viš ķ jįttanarroknskapin, um ikki heilt serligar umstųšur gera seg galdandi, og taš t.d. sum undantak viš lóg er įsett frįvik frį hesum. Men undir ųllum umstųšum eigur fķggjarstųšan ķ landsroknskapinum at fevna um eginogn/ogn og skuld hjį ųllum landsstovnum/landsgrunnum, óansęš um virksemiš er undantikiš ķ jįttanarroknskapinum.

Flest ųll ašalstżri, gjaldstovan og lųnardeildin vķsa į, at taš er av alstórum tżdningi sum skjótast at fįa fulla greiši į ognarrętti og tilknżti til fķggjarlóg og landsroknskap annars, bęši višvķkjandi umsitingarśtreišslum og fķggjarligum virksemi hjį fleiri stovnum/grunnum so sum ALS, Landsbankanum, Arbeišsmarknašareftirlųnargrunninum, Frķtķšargrunninum, Jaršargrunninum, Trygdargrunninum fyri Avreišingar og Lųnir, Ķleggingargrunninum, Fųroya Realkreditstovni, Hśsalįnsgrunninum, Ķdnašargrunninum, Endurgjaldsgrunni Alivinnunar, Forskotsgrunni Fiskiflotans o.s.fr.

Lųgmašur hevur upplżst, at hann įšur hevur vent sęr til formansskap lųgtingsins og til lųgtingsgrannskošararnar višvķkjandi spurninginum um at fįa stašfest, hvųrjir roknskapir talan er um ķ § 45, stk. 4, ķ stżrisskipanarlógini, til tess at fįa hesi višurskifti ķ eina fasta legu. Lųgmašur upplżsir, at hann fer at taka stig til at seta ein arbeišsbólk, sum skal gjųgnumganga višurskiftini hjį stovnum/grunnum, sum ikki eru viš į fķggjarlóg/ķ landsroknskapinum til tess at meta um:

Nišurstųšan av hesi kanning er eisini avgerandi fyri, hvussu umrųddu stovnar/grunnar verša fevndir av hesi lóg um grannskošan av landsroknskapinum v.m.

Lżsing av galdandi reglum og ivamįlum višvķkjandi grannskošan

Ķ lųgtingslóg nr. 16 frį 26. aprķl 1965 um grannskošing av landsins almennu roknskapum eru įsettar nęrri reglur um arbeišsųki og heimildir lųgtingsgrannskošaranna ķ sambandi viš gjųgnumgongd teirra og lųgtingsins góškenning av almennum roknskapum. Ķ § 4 ķ lógini er m.a. įsett, at lųgtingsgrannskošararnir kunnu taka vįttanir o.t. frį roknskapargrannskošanini sum nóg gott prógv fyri beinleikan av tķ, sum stendur ķ roknskapinum. Sambęrt § 8 ķ lógini stķlar fķggjarnevndin fyri roknskapargrannskošanini. Ķ lųgtingssamtykt frį 27. mars 1985 um reglugerš um val og virki lųgtingsgrannskošaranna er įsett, at lųgtingsgrannskošararnir undir virki teirra kunnu nżta frįgreišingar frį Grannskošanardeild Landskassans og uttanhżsis privatu grannskošanini. Roknskapargrannskošanin er ikki nęrri lżst ķ lógini ella ķ lųgtingssamtyktini.

Sųguliga hevur skipanin bygt į, at ein undirliggjandi "faklig" grannskošan hevur ta grundleggjandi grannskošanina av landskassaroknskapinum og av ųšrum roknskapum um hendi, og at hesir sķšani verša gjųgnumgingnir av politiskt valdum lųgtingsgrannskošarum, įšrenn roknskapirnir verša lagdir fyri lųgtingiš til samtyktar.

Ķ fimti- og fyrst ķ sekstiįrunum var taš lųgtingsins grannskošaradeild, sum hevši roknskapargrannskošanina um hendi, eitt skifti ķ samstarvi viš eitt danskt rķkisvišurkent grannskošaravirki. Sambęrt fylgiskjųlunum til fķggjarlųgtingslógina 1964/65 var grannskošaradeild lųgtingsins tikin av frį 1. aprķl 1964 eftir samtykt fķggjarnevndarinnar, og ųll roknskapargrannskošanin varš yvirtikin av einum rķkisvišurkendum grannskošara ķ Fųroyum. Burtursęš frį serligu grannskošanaravtaluni frį 15. oktober 1991 millum fķggjarnevndina og "Socialministeriet", višvķkjandi grannskošan av tķ partinum av almannaśtreišslunum, har talan var um rķkisendurgjald, hevur fķggjarnevndin ikki įsett nęrri reglur fyri roknskapargrannskošanini.

Ķ 1976 varš ein almenn grannskošanardeild (Grannskošanardeild Landskassans) aftur sett į stovn. Reglurnar fyri deildina eru ikki lógarfestar, men vóršu įsettar av landsstżrinum ķ "reglugerš fyri internu grannskošanardeild landskassans" frį 9. juni 1976. Sambęrt reglugeršini verša landskassans roknskapur og bókfųring grannskošaš av internu grannskošanardeild landskassans, sum er ein sjįlvstųšugur stovnur undir eftirliti av lųgtingsins statsautoriseraša grannskošara. Arbeišsųki stovnsins er tann "landskassabókfųring, sum veršur fųrd og umsitin av Fųroya Gjaldstovu." Ķ reglugeršini er eisini įsett, at "teir stovnar, sum hava sjįlvstųšuga bókfųring og roknskap, koma ikki undir grannskošan av grannskošanardeildini".

Lųgtingslóg nr. 16 frį 26. aprķl 1965 um grannskošing av landsins almennu roknskapum hevur "Lov om revision af statsregnskabet" frį 1928 sum fyrimynd. Lógin fevnir einans um reglur, heimildir og krųv višvķkjandi arbeišinum hjį lųgtingsgrannskošarunum - ikki um reglur fyri roknskapargrannskošanina. Ķ Danmark vóru/eru višurskiftini ķmillum ta undirliggjandi og ta parlamentarisku grannskošanina - įvikavist "rigsrevisionen" og "statsrevisorerne" - skipaš viš lóg, men ķ Fųroyum eru višurskiftini hjį tķ undirliggjandi grannskošanini ongantķš nęrri įsett viš lóg.

Grannskošanardeild Landskassans hevur gjųrt vart viš, at reglugeršin og lógargrundarlagiš fyri grannskošanini ikki er tķšarhóskandi, at ivi er um fleiri grundleggjandi višurskifti so sum krųv til grannskošanina, heimildir, arbeišsųki og uppgįvur, įbyrgd og skyldur, tķšarfreistir, frįbošan, samskifti og samstarv viš lųgtingsgrannskošararnar, ta eksternu grannskošanina, landsstżriš, lųgtingiš og fķggjarnevndina. Eisini privatu grannskošararnir hava ynskt nęrri reglur hesum višvķkjandi.

Ķ 1992 heitti fķggjarnevndin į lųgtingsgrannskošararnar um at višgera eina umskipan av grannskošanini av teimum almennu roknskapunum og lata Formansskapi lųgtingsins eitt įlit um hetta.

Ķ mars 1993 lótu lųgtingsgrannskošararnir Formansskapi lųgtingsins eitt įlit višvķkjandi grannskošanini av tķ almenna virkseminum. Męlt varš til at umskipa grannskošanina viš lóg, viš tķ tilsvarandi danska lógargrundarlagnum sum fyrimynd, og hjįlųgd vóršu:

- uppskot til lųgtingslóg um lųgtingsgrannskošararnar - (lm. nr. 4/13-1992)
- uppskot til reglugerš um val og virki lųgtingsgrannskošaranna - ( lm. 4/15-1992)
- uppskot til lųgtingslóg um grannskošan av landsins almennu roknskapum - (lm. 4/14-1992)

Formansskapur lųgtingsins legši uppskotini fyri tingiš, og vóršu tey beind ķ fķggjarnevndina. Av tķ at lųgtingsval varš śtskrivaš ķ 1994, fullu uppskotini burtur.

Samandrįttur av nżskipanum ķ lógaruppskotinum

Sķšani er spurningurin um umskipan av grannskošanini aftur višgjųrdur av lųgtingsgrannskošarunum og Grannskošanardeild Landskassans. Hetta lógaruppskotiš hevur ķ minni mun enn uppskotini frį 1993 taš tilsvarandi danska lógargrundarlagiš sum fyrimynd, og er į fleiri ųkjum ein lógarfesting av verandi praksis ķ Fųroyum.

Ętlanin viš hesum lógaruppskoti er at tryggja, at reglurnar fyri grannskošan og lųgtingsins góškenning eru neyvar og tķšarhóskandi. Nżskapandi viš hesum uppskoti ķ mun til galdandi reglur er, at:

Fķggjarligur kostnašur av lógaruppskotinum

Mett veršur, at į summum ųkjum vil lógaruppskotiš ikki hava nakran meirkostnaš viš sęr. Lųgtingsgrannskošararnir fįa sambęrt uppskotinum somu lųn sum eftir galdandi lóg. Sambęrt lógaruppskotinum verša tęr uppgįvur, iš eru įlagdar Landsgrannskošanini, rųktar av teimum starvsfólkum og innan tann fķggjarkarm, iš er jįttašur til "Innanvirkis grannskošan" į § 1 į lųgtingsfķggjarlógini.

Vęntandi fųrir lógarfestingin av vanligari fyrisitingargrannskošan tó nakaš av meirkostnaši viš sęr fyri privatu grannskošanina. Vanlig fyrisitingargrannskošan kann gerast samstundis, sum fķggjargrannskošanin fer fram, og skal ętlandi ikki ųkja um samlašu tķšarnżtsluna til grannskošan. Ķ byrjanini mį tó roknast viš nakaš av meirkostnaši til grannskošan, eftirsum fyrisitingargrannskošan į flestu ųkjum er eitt nżtt fyribrigdi, sum skal innarbeišast.

Sambęrt lógaruppskotinum kunnu lųgtingsgrannskošararnir įleggja roknskapargrannskošanini vķškaša fyrisitingargrannskošan, og kann hetta fųra meirśtreišslur viš sęr, men taš er ikki gjųrligt at meta um, hvussu stór ein mųgulig meirśtreišsla veršur.

Eftirsum endamįliš viš fyrisitingargrannskošan eisini er at eggja til sparsemi, produktivitet og effektivitet ķ fyrisitingini, kann roknast viš, at meira fęst burtur śr jįttanunum į fķggjarlógini, og at hetta kann fųra viš sęr lęgri śtreišslur sum heild.

Ummęli av lógaruppskotinum

Hesi hava havt hųvi at ummęla lógaruppskotiš:

Lųgmansskrivstovan
Fķggjarmįlastżriš
Fųroya Gjaldstova
Lųnardeildin
Vinnumįlastżriš
Almanna- og Heilsumįlastżriš
Undirvķsingar- og Mentamįlastżriš
Fiskimįlastżriš
Felagiš hjį lóggildum grannskošarum
Felagiš hjį skrįsettum grannskošarum.

Eitt lógaruppskot varš sent omanfyristandandi til ummęlis 20. november 1998, og ķ hjįlagda skjali 2 er gjųrdur ein skipašur samandrįttur av višmerkingunum til tęr einstųku greinarnar ķ lógaruppskotinum, iš var sent til ummęlis. Hesar višmerkingar hava fųrt viš sęr, at lógaruppskotiš, iš nś er lagt fyri tingiš, er broytt į nųkrum ųkjum.

Eisini skal nevnast, at Peter Christensen frį donsku Rķkisgrannskošanini hevur veitt rįš og vegleišing ķ sambandi viš, at lógaruppskotiš er tilevnaš.

Višmerkingar til tęr einstųku greinarnar ķ lógaruppskotinum:

Til § 1
Sambęrt § 45, stk. 2 ķ stżrisskipanarlógini (Ll. nr. 103/1994) velur lųgtingiš nakrar grannskošarar. Hvussu mangir grannskošarar skulu vera og virki teirra, veršur at įseta ķ lųgtingslóg.

Sambęrt galdandi lóg um grannskošan (Ll. nr. 16/1965) verša 4 lųgtingsgrannskošarar og 4 tiltakslimir valdir. Sambęrt uppskotinum skulu 4 lųgtingsgrannskošarar veljast, men tiltakslimir verša ikki valdir fyri hesar. Hetta er grundaš į, at taš veršur mett óheppiš fyri arbeišsgongdina, at tiltakslimir taka viš, tį lųgtingsgrannskošarar hava forfall.

Lųgtingsgrannskošararnir eru ikki ein lųgtingsnevnd, iš skal veljast eftir reglunum ķ tingskipan Fųroya Lųgtings, men talan er um eitt starv. Sambęrt § 20 ķ Ll. nr. 103/1994 um stżrisskipan Fųroya fer val av limum ķ nevndir og stųrv fram viš lutfalsvali.

Ķ lógaruppskotinum er įsett ein freist uppį 1 mįnaš fyri vali av lųgtingsgrannskošarunum, eftir at nżtt lųgting er valt. Ķ verandi lóg er eingin freist, og taš er komiš fyri, at nęrum 1 įr er gingiš, įšrenn lųgstingsgrannskošarar eru valdir.

Stk. 2 er ein endurtųka av § 1, stk. 2, 1. pkt., ķ gomlu reglugeršini frį 1985 um val og virki lųgtingsgrannskošaranna. Henda įseting veršur tulkaš soleišis, at lųgtingsgrannskošararnir verša valdir og skipa seg eftir floksstųdd į sama hįtt, sum Formansskapur Lųgtingsins skipar seg viš vali av nęstformonnum.

Til § 2
Sambęrt stk. 1 skal formašurin fyri lųgtingsgrannskošararnar boša til fundar viš hóskandi freist. Sum vegleišing fyri, hvat "hóskandi freist" merkir, kann vķsast į taš, sum tingskipan Fųroya Lųgtings įsetir fyri frįbošan til nevndarfundir ķ lųgtingsnevndum. Ķ galdandi tingskipan er henda freist, sambęrt § 30, stk. 1, ķ minsta lagi 18 tķmar.

Sambęrt verandi lųgtingssamtykt ręšur formansins atkvųša, stendur į jųvnum ķ atkvųšugreišslu. Hetta er broytt ķ hesum uppskotinum, tķ ķ stk. 3 er įsett, at uppskot eru samtykt, tį meira enn helmingurin av teimum, sum eru į fundi, atkvųša fyri.

Lųgtingsgrannskošararnir umboša alt lųgtingiš, og įsetingin ķ stk. 5 er gjųrd fyri at verja ręttindini hjį einum mųguligum minniluta.

Til § 3
Lųgtingsgrannskošararnir eru ikki ein lųgtingsnevnd, men talan er um eitt starv, tķ veršur mett, at teir skulu hava samsżning fyri arbeiši teirra eftir somu reglum, sum higartil hava veriš galdandi.

Til § 4
Ķ § 4, stk. 1 er įsett, at lųgtingsgrannskošararnir ganga ķgjųgnum:

    1. įrliga landsroknskapin
    2. roknskapir hjį landsstovnum o.l., um hesir ikki eru viš ķ landsroknskapinum.

Ķ § 1 ķ Ll. nr. 33/1994 um landsins almenna roknskaparhald v.m., er įsett, at landsstżriš įrliga skal leggja fyri tingiš ein samlašan landsroknskap, sum skal fevna um allar inntųkur og śtreišslur landsins umframt aktiv og passiv landsins. Ķ § 1, stk. 2, er įsett, at landsroknskapurin ķ uppsetingini skal fylgja fķggjar- og eykajįttanarlógum fyri įriš.

Vķsandi til almennu višmerkingarnar, er oršingin ķ nr. 2 at meta sum ein fyribils "uppsamlingarįseting", sum tryggjar eftirlit viš roknskapum hjį landsstovnum o.l., sum eiga at vera viš ķ landsroknskapinum. At neyšugt er viš hesari įseting kemst av, at landsroknskapurin, sum er, ikki er fullfķggjašur. Arbeitt veršur fram ķmóti, at landsroknskapurin veršur fullfķggjašur, og sum frįlķšur, eigur henda įseting at missa tżdning sķn.

Ķ § 4, stk. 2 og 3 er įsett, hvųrjum lųgtingsgrannskošararnir skulu ansa eftir, tį teir gjųgnumganga roknskapirnar.

Sum grundarlag undir virki sķnum kunnu lųgtingsgrannskošararnir sambęrt stk. 4 nżta frįgreišingar frį roknskapargrannskošanini umframt frįgreišingar frį landsstżrinum um frįvik millum jįttanar- og roknskapartųl, sum landsstżrismašurin sambęrt § 11, stk. 3 skal lata lųgtingsgrannskošarunum ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok.

Sambęrt § 4, stk. 2 skulu lųgtingsgrannskošararnir ansa eftir: "at allar inntųkur landsins eru settar ķ roknskapin, og at eingin śtreišsla er goldin uttan heimild ķ fķggjarlógini ella ašrari jįttanarlóg".

Henda oršing er ein endurtųka av įsetingini ķ § 45, stk. 2, ķ stżrisskipanarlógini. Her er talan um jįttanareftirlit, t.v.s. eftirlit viš at landsstżrismašurin heldur seg innan fyri tęr jįttanir, iš lųgtingiš hevur veitt į fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg.

Ķ § 4, stk. 3, ķ uppskotinum er įsett, hvųrjum lųgtingsgrannskošararnir annars skulu ansa eftir, tį fariš veršur ķgjųgnum roknskapirnar.

Eftirlits-/grannskošanaruppgįvurnar sambęrt § 4, stk. 2 og 3, eru tęr somu, sum eru įlagdar roknskapargrannskošanini sambęrt § 7, stk. 2, 1. pkt. Ķ § 7, stk. 2, 2. pkt., er harumframt įlagt roknskapargrannskošanini regluliga at gera eina gjųgnumgongd av roknskapar- og eftirlitsskipanum fyri at kanna, um hesar eru tryggar.

Eftirlitsuppgįvurnar sambęrt §§ 4, stk. 3 og 7, stk. 2 fevna um at ansa eftir:

Vaksandi skjalamongd hevur gjųrt taš neyšugt, at grannskošanin ķ stųrri mun mį leggja dent į at meta um, um fyrisitingin hevur fyriskipaš eina virkna og trygga mannagongd į teimum ymsu ųkjunum, og er hetta eisini galdandi ķ sambandi viš ta vaksandi edv-nżtsluna.

Grannskošanin av omanfyrinevndu višurskiftum veršur vanliga undir einum nevnd fķggjargrannskošan (finansiel revision).

Her er talan um "vanliga" fyrisitingargrannskošan, sum ętlandi skal fara fram samstundis, sum fķggjargrannskošanin fer fram. Sambęrt § 14 kunnu lųgtingsgrannskošararnir harumframt įleggja roknskapargrannskošanini at gera "vķškaša" fyrisitingargrannskošan.

Oršingin ķ lógaruppskotinum um, at ansast skal eftir, "at taš er hóskandi atboriš fķggjarliga", innihaldsliga er ętlaš at svara til oršingina, "varetages på en ųkonomisk hensigtsmęssig måde", sum er nżtt ķ "lov nr. 318 af 14 maj 1997 om ęndring af lov om kommunernes styrelse", og sum merkir, at "vanlig fyrisitingargrannskošan" (lųbende forvaltningsrevision) frį 1. januar 1998 er voršin ein lógarfestur partur av grannskošanini į tķ kommunala ųkinum ķ Danmark. Ķ višmerkingunum (Lovforslag nr. L 137 frį 22. januar 1997) er hetta hugtak allżst soleišis:

"Forvaltningsrevision omfatter en bedųmmelse af, om enkeltdispositioner, aktiviteter, programmer eller en myndigheds samlede opgaver er gennemfųrt på en ųkonomiskt hensigtsmęssig måde, og om resultaterne svarer til de opstillede mål.

Forvaltningsrevision er ikke et pręcist og velafgręnset begreb, der kan defineres klart i lovgivningen. Indholdet af begrebet forvaltningsrevision udvikler sig over tid i takt med udviklingen i samfundet. Fra at vęre en ųkonomisk-kritisk revision, der i hųj grad var rettet mod enkeltsager, har forvaltningsrevision gradvist ęndret sig til i hųjere grad at vęre en ledelsesrevision, der vurderer helheder.

Forvaltningsrevision retter sig dels mod den måde, hvorpå en kommune anskaffer sine ressourcer: Om det sker billigst muligt under hensyn til den ųnskede kvalitet (sparsommelighedsanalyse), dels mod kommunens pręstationer, bedųmt i forhold til de anvendte ressourcer (produktivitetsanalyse). Endvidere undersųges, om der sker en opfyldelse af de opstillede mål for virksomheden, set i forhold til de anvendte ressourcer (effektivitetsanalyse). Endelig bedųmmes kommunens samlede aktiviteter ud fra en gennemgang af kommunens styringsfunktioner (ledelsesrevision)."

"I teori og praksis skelnes mellem lųbende og udvidet forvaltningsrevision. Med den foreslåede lovęndring stilles alene krav om, at forvaltningsrevision udfųres som lųbende forvaltningsrevision sidelųbende med den almindelige finansielle revision."

Ķ višmerkingunum veršur harumframt vķst til, at:

"Forvaltningsrevision skal forstås i overensstemmelse med det almindelige begreb, som er blevet fastlagt i praksis i form af standarder og normer for god offentlig revisionsskik."

Ķ hesum sambandi kann vķsast til vegleišingina frį "folketingets statsrevisorer" frį 1993: "Vejledende retningslinier for revision af statsstųttede institutioner mv. (rigsrevisorloven § 4)", og her serliga bilag 2: "Praktisk vejledning i forvaltningsrevision vedrųrende statsstųttede institutioner mv." frį donsku rķkisgrannskošanini.

Her veršur meira ķtųkiliga vķst į dųmi um, hvussu "vanlig fyrisitingargrannskošan" (lųbende forvaltningsrevision) kann fara fram, og hvųrjar spurningar grannskošanin kann seta leišsluni į einum stovni/fyrisiting. Somuleišis veršur vķst į, hvųr munur er į "vanligari" fyrisitingargrannskošan (lųbende forvaltningsrevision) og "vķškašari" fyrisitingargrannskošan (udvidet forvaltningsrevision/stųrre undersųgelser).

Sambęrt stżrisskipanarlógini hevur lųgtingiš lóggįvuvaldiš, herundir valdiš į fķggjarmįlum landsins. Landsstżriš hevur śtinnandi valdiš. Lųgtingiš og lųgtingsgrannskošararnir hava eftirlit viš fyrisiting landsstżrisins, og frįgreišingar frį roknskapargrannskošanini, herundir frįgreišingar um fyrisitingargrannskošan, er ein lišur ķ hesum eftirliti.

Ķ tingskipanini eru hęgri fyriskipaš formkrųv til lógaruppskot umframt krųv til višmerkingarnar um at lżsa innihald og ętlanir viš lógargreinunum.

Ein stórur partur av śtreišslum landsins hava serstaka heimild ķ stušulslóggįvu, og tį veršur mett ręttast, at ein neyv endamįlsįseting er ķ lógini, og at taš ķ višmerkingunum eru ķtųkiligar įsetingar fyri, hvųrji śrslit/eyškenni kunnu nżtast sum mįt fyri, um endamįliš er rokkiš.

Fķggjarlógaruppskotini seinnu įrini eru sett upp eftir serligum leisti. Hvųr jįttan er frįmerkt viš einum jįttanarslagi, sum vķsir til tęr ręšisreglur, sum eru galdandi. Ķ nųkrum fųrum er ein įtekning į fķggjarlógini, sum inniheldur serstakar įsetingar um ręši ella heimildir til įvķsa jįttan. Sambęrt nżggju jįttanarskipanina skulu višmerkingarnar til tęr einstųku jįttanirnar setast upp į henda hįtt:

  1. Inngangur, har greitt veršur frį endamįli og uppgįvum (mųguligt lógargrundarlag, bygnašur o.t.).
  2. Sundurgreinaš ętlan, sum skal vķsa ętlaša virksemiš, śtgreinaš į inntųkur og śtreišslur į standardroknskaparkontostųši.
  3. Starvsfólkayvirlit. Tal av fulltķšarstųrvum, bżtt eftir starvsbólkum.
  4. Virksemisyvirlit. Ķ tann mun taš er gjųrligt, skal gerast eitt yvirlit, har roynt veršur at bólka ętlaša virksemiš ķ ķtųkiligar hųvušsuppgįvur og lżsa hesar viš oršum og mųguligum virksemistųlum, umframt starvsfólka- og peninganżtslu.

Į flestu ųkjum vķsa roknskapir hjį landsstovnum ikki eitt rakstrarśrslit ķ vinnuligum tżdningi, men vķsa fyrst og fremst, um landsumsitingin hevur hildiš seg til tęr jįttanir, sum lųgtingiš hevur veitt. Ķ flestu fųrum kann tķ ikki metast um dygdina hjį landsumsitingini einans śt frį hesum roknskapartųlum. Men sambęrt § 7, stk. 1-3 ķ kunngerš nr. 114 frį 22. august 1996 um roknskaparverk landsins o.a., skulu innanhżsis skrįsetingar gerast av framleišslu og tilfeingisnżtslu, so til ber at lżsa endamįl, virksemi og uppgįvur ķ nųgd og krónum, herundir lżsa produktivitetin.

Fyrisitingargrannskošan skal fara fram ķ samstarvi og ķ samskifti viš leišsluna į einum stovni ella fyrisiting og skal m.a. vera viš til at śtgreina og stašfesta:

Fyrisitingargrannskošan er tann »fķggjarligi kritiski« parturin av grannskošanini. Landsins peningur skal fyrisitast best mųguligt, soleišis at uppgįvurnar hjį landsumsitingini og hjį stovnum, grunnum v.m. verša loystar best mųguligt ķ trįš viš taš endamįl, teimum er įlagt innan verandi fķggjarkarmar, og soleišis, at tęr inntųkur, iš heimild er at krevja, verša kravdar inn best gjųrligt. Samanumtikiš kann sigast, at fyrisitingargrannskošan fevnir um metingar av, ķ hvųnn mun ein stovnur, ella partar av fyrisitingini, į įvķsum ųkjum ella sum heild hava loyst sķnar uppgįvur į ein sparnan og virknan hįtt, og um śrslitini svara til endamįliš og fyritreytirnar fyri jįttanini.

Ķ stk. 4 veršur įsett, at lųgtingsgrannskošararnir kunnu nżta vįttanir, frįgreišingar, grannskošanarprotokollir o.t. frį roknskapargrannskošanini sum grundarlag undir virki sķnum. Henda įseting svarar til § 4 ķ Ll. nr. 16/1965 um grannskošing av landsins almennu roknskapum.

Til § 5
Sambęrt § 8 ķ lóg um grannskošing av landsins almennu roknskapum stķlar fķggjarnevndin fyri roknskapargrannskošanini, men eftir stk. 1 ķ hesi grein veršur taš hereftir formansskapur lųgtingsins, sum kemur at stķla fyri hesum. Eftir reglugerš landsstżrisins frį 9. juni 1976 hevur Grannskošanardeild landskassans tikiš sęr av internu granskošan landskassans. Viš hesi lóg fellur interna grannskošanin burtur. Til tess at standa fyri roknskapargrannskošanini tilnevnir formansskapurin ein Landsgrannskošara. Av tķ at Landsgrannskošarin eftir § 6 eisini skal vera skrivari hjį lųgtingsgrannskošarunum geva teir tilmęli til formansskapin um, hvųr skal vera tilnevndur. Eins og taš er galdandi ķ grannalondum okkara, veršur įsett ķ stk. 3, at Landsgrannskošarin er óheftur ķ virki sķnum. Er formansskapurin ikki nųgdur viš roknskapargrannskošanina, kann hann ikki geva beinleišis boš um, hvussu hetta eigur at veša gjųrt, men kann loysa Landsgrannskošaran śr starvi. Stjórin į Grannskošanardeild Landskassans er, sum er, tęnastumašur landsins. Setanarvišurskifti hansara mugu broytast soleišis, at hann frameftir veršur settur undir formansskapi lųgtingsins, eins og skrivstovustjóri lųgtingsins er taš.

Landsgrannskošarin setir eins og higartil starvsfólk sķni og loysir tey śr starvi og veršur fķggjarętlanin eins og higartil višgjųrd saman viš fķggjarętlan lųgtingsins.

Til § 6
Ein hųvušsuppgįva hjį Landsgrannskošanini veršur at stušla lųgtingsgrannskošarunum ķ gjųgnumgongdini av landsroknskapinum og ųšrum roknskapum hjį landsstovnum og lata lųgtingsgrannskošarunum frįgreišingar um višurskifti, teir vilja hava lżst.

Sambęrt sišvenju hevur stjórin į grannskošanardeildini virkaš sum skrivari hjį lųgtingsgrannskošarunum, og Grannskošanardeild Landskassans er nżtt sum skrivstova teirra, hóast ongar įsetanir eru hesum višvķkjandi, hvųrki ķ Ll. 16/1965 ella ķ reglugeršini fyri Grannskošanardeild Landskassans. Talan er sostatt um lógarfesting av praksis.

Taš veršur ikki mett rętt at byggja upp eina heilt nżggja fyrisiting at hjįlpa lųgtingsgrannskošarunum ķ dagliga arbeiši teirra. Tķ veršur hetta įlagt Landsgrannskošanini, og įsett er eisini, at Landsgrannskošarin er skrivari hjį lųgtingsgrannskošarunum.

Til § 7
Sambęrt § 7, stk. 1, fevnir roknskapargrannskošanin um somu roknskapir, sum lųgtingsgrannskošararnir skulu gjųgnumganga sambęrt § 4, stk. 1, og vķst veršur til višmerkingarnar til hesa grein.

Ķ teimum fųrum, tį rakstrarętlanin hjį stovnum, grunnum v.m., sum landiš ikki eigur, veršur tikin viš į fķggjarlóg javnbjóšis vanligum landsstovnum, so eru hesir fevndir av grannskošan sambęrt § 7, nr. 1, t.d. Fųroya Handilsskśli, Tekniski skśli ķ Havn, Tekniski skśli ķ Klaksvķk, Listasavn Fųroya, Hvķldarheimiš Naina, Fųroya Barnaheim, Frķtķšarheimiš ķ Skrivaragųtu, Frķtķšarheimiš Dįin, Sólteigur og Blindastovnurin.

Grannskošanaruppgįvurnar, sum eru įlagdar roknskapargrannskošanini sambęrt § 7, stk. 2, 1. pkt., eru tęr somu sum eftirlitsuppgįvurnar, sum eru įlagdar lųgtingsgrannskošarunum sambęrt § 4, stk. 2 og 3. Vķst veršur til višmerkingarnar til § 4, stk. 2 og 3.

Til § 8
Ķ greinini er įsett, hvųr śtinnir grannskošanina. Heitiš "roknskapargrannskošanin" merkir Landsgrannskošanin, lųggildir og skrįsettir grannskošarar. Įvķsar greinar ķ lógaruppskotinum fevna bert um Landsgrannskošanina.

Ķ Fųroyum hevur sišvenja veriš, at privatir grannskošarar hava havt įbyrgdina av roknskapargrannskošanini av stórum pųrtum av almenna virkseminum. Lógaruppskotiš sum heild stašfestir hesa skipan. Fyri nakrar landsstovnar o.l. eru įsetingar ķ lųgtingslóg, kunngerš, reglugerš, vištųkum e.l. um, at lųggildir ella skrįsettir grannskošarar grannskoša stovnin. Ķ ųšrum fųrum er hetta sambęrt avtalu ella sišvenju. Her er talan um stovnar/grunnar so sum Postverkiš, Sjśkrahśsverkiš, Strandferšsluna, Śtvarpiš, Sjónvarpiš, Menningargrunnin, Ķdnašargrunnin, Hśsalįnsgrunnin, Hvķldarheimiš Naina og Sernįmsdepilin. Ķ flestu fųrum eru ongar nįgreiniligar reglur įsettar višvķkjandi endamįli og innihaldi av hesi grannskošan, hvųrjar frįgreišingar skulu gerast, og hvųr skal hava hesar. Endamįliš viš hesum lógaruppskotinum er fyrst og fremst at tryggja eina einshįttaša grannskošan, og at samskipa alla grannskošanina innan taš almenna.

Lagt er upp til formansskapin at taka avgerš um, hvųr og į hvųnn hįtt roknskapur lųgtingsins skal grannskošast. Roknskapur lųgtingsins, sambęrt stk. 4, fevnir eisini um jįttanina/roknskapin hjį grannskošanardeildini.

Til § 9
§ 9, stk. 1 leggur upp til Formansskap lųgtingsins at gera av, um Landsgrannskošanin skal lata frį sęr uppgįvur til privatar grannskošarar į ųkjum, har hetta veršur mett hóskandi. Her veršur serliga hugsaš um avmarkaš roknskaparųki, har stovnar/grunnar heilt ella partvķst hava egnar inntųkur, egna roknskaparskipan ella sum fyrisitingarliga eru tengd at stovni/grunni į roknskaparųkjum, sum frammanundan verša grannskošaš av privatum grannskošarum. - Viš at lata frį sęr tķlķkar uppgįvur kann grannskošanardeildin ķ stųrri mun uppbyggja eina servitan og nżta starvsfólkaorku sķna til tey roknskaparųki, sum meira beinleišis eru tengd at sentralu roknskaparskipanini og landsroknskapinum.

Taš eru stovnar, sum įšur hava havt sjįlvstųšugt bókhald og egnan roknskap, og sum hava veriš grannskošašir av privatum grannskošarum, men har roknskaparskrįsetingarnar heilt ella partvķst eru ella verša fluttar til sentralu roknskaparskipanina. Viš įsetingini ķ § 9, stk. 2 er eisini heimild til, at formansskapurin kann gera av, at t.d. onkur av hesum roknskapum frameftir verša grannskošašir av Landsgrannskošanini.

Mannagongdin eigur at vera, at avvaršandi landsstżrismašur/ašalstżri og Landsgrannskošanin ķ felag gjųgnumganga roknskapar- og grannskošanarvišurskifti į ųllum mįlsųkjum viš tķ fyri eyga at meta um, um broytingar višvķkjandi roknskapargrannskošanini skulu gerast į einum mįlsųki. Hesar metingar skulu gerast ķ samrįš viš lųggildar og skrįsettar grannskošarar, iš śtinna grannskošanina į avvaršandi mįlsųki. Uppskot um mųguligar broytingar viš višmerkingum og grundgevingum veršur latiš lųgtingsgrannskošarunum til višgeršar, og verša hesir sķšani at gera tilmęli til formansskapin.

Ętlanin er ikki at tķlķkar broytingar skulu gerast įrliga, men at taš helst skulu ganga įr ķmillum. Men eftirsum grannkošanarvišurskiftini ikki hava veriš undir einari fastari skipan, eigur at farast undir eina gjųgnumgongd av ųllum verandi grannskošanarvišurskiftum skjótast tilber, og mišast skal ķmóti at gera tilmęli um mųguligar broytingar į ųllum mįlsųkjum innan įr 2000.

Ętlanin er at mišja ķmóti, at privatir grannskošarar ķ so stóran mun sum gjųrligt skulu taka sęr av roknskapargrannskošanini į ųllum ųkjum, har hetta veršur mett hóskandi. M.a. ķ sambandi viš at privatir grannskošarar grannskoša stovnar, sum bóka į gjaldstovuni, er tųrvur į einum myndugleika, sum kann samskipa grannskošanina av t.d. internum millumrokningskonti og ųšrum roknskaparkonti, sum eru felags fyri fleiri stovnar, ella sum eru partar av einari stųrri heild. Henda uppgįva er įlųgd Landsgrannskošanini viš įsetingini ķ § 9, stk. 3.

Til § 10
§ 10 snżr seg um eitt mųguligt samstarv ķmillum roknskapargrannskošanina og eina innanhżsis grannskošan.

Ein innanhżsis grannskošan er ein eftirlitsfunktión į einum stovni ella t.d. į einum roknskaparųki undir einum landsstżrismanni, sum virkar undir og eftir bošum frį landsstżrismanninum, sum rašfestir og śtgreinar eftirlitsuppgįvurnar. Hevur landsstżrismašurin t.d. varhugan av veikleikum ķ mannagongdum į įvķsum ųkjum ķ umsitingini, kann hann įleggja innanhżsis grannskošanini at kanna tķlķk višurskifti, geva umsitingini rįš og vegleišing um įbųtur og sķšani lata honum frįgreišing um hetta. Ein innanhżsis grannskošan er sostatt ikki óheft av landsstżrismanninum, men er eitt amboš hjį landsstżrismanninum, sum skal verša viš til at tryggja, at umsitingin virkar ķ trįš viš lógir, kunngeršir og ašrar įsetingar į ųkjum, sum landsstżrismašurin ķ sķšsta enda hevur įbyrgdina av.

§ 10 leggur upp til, at roknskapargrannskošanin og landsstżrismašurin kunnu gera av, at įvķsar grannskošanaruppgįvur kunnu śtinnast ķ einum formliga skipašum samstarvi ķmillum roknskapargrannskošanina og eina innanhżsis grannskošan. Her veršur hugsaš um eina skrivliga avtalu, sum m.a. tryggjar:

Til § 11
Ķ stk. 1 veršur įlagt landsstżrismanninum (ķ fķggjarmįlum) ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok at lata lųgtingsgrannskošarunum og Landsgrannskošanini landsroknskapin.

Ķ stk. 2 veršur įlagt avvaršandi landsstżrismanni ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok at lata lųgtingsgrannskošarunum roknskapirnar hjį landsstovnum o.l. į hansara mįlsųki, um hesir ikki eru viš ķ landsroknskapinum.

Ķ stk. 3 veršur įlagt avvarandi landstżrismanni at lata eina frįgreišing um frįvik ķmillum jįttan og nżtslu. Hetta er ein sera tżšandi nżskipan. "Landsstżrismašurin" skal ķ hesum fųri skiljast, sum tann landsstżrismašurin, sum hevur įbyrgd av teimum jįttanum, roknskapum stovnum, grunnum v.m., sum hansara mįlsųki fevnir um.

Til § 12
Ķ stk. 1 er įsett, at landsstżrismašurin skal hava eina skrivliga frįbošan um śrslitiš av grannskošanini. Vanligt er, at leišslan į einum stovni v.m. frammanundan fęr hųvi at gera višmerkingar til grannskošanarvišmerkingarnar frį grannskošanini. Hetta er fyri at tryggja, at ongar misskiljingar eru, og at tey skriv, sum verša send landsstżrismanninum, vera so objektivt rųtt sum gjųrligt, og at allir partar fįa hųvi at lżsa sķni sjónarmiš. Eftirsum landsstżrismašurin hevur įbyrgdina av roknskaparvišurskiftunum į sķnum mįlsųki, er taš nįttśrligt, at hann, sambęrt pkt. 2, kann krevja at verša kunnašur nęrri um grannskošanina.

Sambęrt stk. 2 skulu frįgreišingar um grannskošan av roknskapum ķ einum fķggjarįri latast lųgtingsgrannskošarunum innan 10 mįnašir eftir fķggjarįrslok. Roknskapargrannskošanin ger sjįlv av, hvussu nógvar frįgreišingar verša gjųrdar. Vanliga veršur ein įrlig frįgreišing gjųrd fyri hvųnn stovn/roknskap.

Ķ stk. 3 er įsett, at įšrenn ein frįgreišing veršur latin lųgtingsgrannskošarunum, skal hon - um so er, at bręvaskifti ikki hevur veriš um tey mįl, sum eru umrųdd ķ henni - sendast landsstżrismanninum til višmerkingar til tess at tryggja, at taš tilfar, sum veršur latiš lųgtingsgrannskošarunum, veršur so objektivt rętt sum gjųrligt, og at eisini landsstżrismašurin fęr hųvi at lżsa sķni sjónarmiš.

Įsetingin ķ stk. 4 er serliga ętlaš til nżtslu višvķkjandi fyrisitingargrannskošan. Mett veršur, at taš er ein fyrimunur, at lųgtingsgrannskošararnir hava heimild at įseta nęrri reglur um uppseting og innihald ķ frįgreišingunum, so tęr fevna um upplżsingar, lyklatųl, sundurgreiningar o.l., sum lųgtingsgrannskošararnir, śt frį einum hęgri fyriskipašum sjónarmiši, kunna nżta sum grundarlag fyri at meta um sparsemi, produktivitet, og effektivitet.

Til § 13
Hvųrki lųgtingsgrannskošararnir ella roknskapargrannskošanin koma undir lųgtingslóg um innlit ķ fyrisitingina.

Įsetingin ķ § 13 merkir, at tį bišiš veršur um hetta, kunnu lųgtingsgrannskošararnir og roknskapargrannskošanin śtflżggja tęr frįgreišingar, sum latnar eru lųgtingsgrannskošarunum sambęrt § 12, men ikki undirliggjandi skjųl. Frįgreišingarnar kunnu tó ikki śtflżggjast, fyrr enn tęr eru latnar lųgtingsgrannskošarunum.

Roknskapargrannskošanin er óheft, og įsetingin ķ § 13 tryggjar, at almenningurin uttan drįl kann kunna seg um frįgreišingar, sum roknskapargrannskošanin letur lųgtingsgrannskošarunum.

Til § 14
Henda greinin fevnir um tęr kanningar og frįgreišingar, iš roknskapargrannskošanin ger um višurskifti, sum lųgtingsgrannskošararnir vilja hava lżst. Slķkar frįgreišingar kunnu ikki śtflżggjast eftir reglunum ķ § 13. Lųgtingsgrannskošararnir gera sjįlvir av, um tķlķkar frįgreišingar skulu latast lųgtinginum, ella um tęr verša umrųddar ella tiknar viš sum fylgiskjal ķ sambandi viš, at lųgtingsgrannskošararnir leggja fyri tingiš uppskot til samtyktar um góškenning av roknskapum.

Sambęrt stk. 1 kunnu lųgtingsgrannskošararnir įleggja roknskapargrannskošanini vķškaša fyrisitingargrannskošan (udvidet forvaltningsrevision/stųrre undersųgelser) į įvķsum ųkjum, og teir kunnu sambęrt stk. 3 įleggja Landsgrannskošanini at gera tvųrgangandi fyrisitingargrannskošan, sum fevnir um fleiri jįttanir/stovnar v.m.

Vķškaš fyrisitingargrannskošan er ein stųrri og meira djśptgangandi kanning enn vanlig fyrisitingargrannskošan og kann gerast sum ein gjųgnumgongd av eini deild/stovni, eini serligari funktión, virksemi ella umsiting av lóggįvu o.a. Vķškaš fyrisitingargrannskošan skilir seg hvųrki endamįls- ella evnisliga frį vanligari fyrisitingargrannskošan, men her eru taš lųgtingsgrannskošararnir, sum nęrri śtgreina endamįliš viš kanningini og kunnu seta vķškaš krųv til taš tilfar, sum veršur tikiš viš ķ kanningina, og til hvussu grannskošanarfrįgreišingin veršur gjųrd. Ein nįgreinilig ętlan, bęši ķ tķš og evnisliga, umframt ein kostnašarmeting og stųšutakan til fķgging av kanningini, skal gerast, įšrenn kanningin kann byrja. Taš kundi veriš ein fyrimunur, at lųgtingsgrannskošararnir hųvdu eina jįttan at nżta til hetta endamįl. (Vķst veršur annars til višmerkingarnar til § 4, stk. 3).

Roknskapargrannskošanin eigur at lata landsstżrismannin fįa hųvi til at at kunna seg um og gera višmerkingar til kanningina og śrslitiš av henni, įšrenn ein endalig nišurstųša veršur gjųrd, og ein frįgreišing latin lųgtingsgrannskošarunum.

Til § 15
§ 15, stk. 1, nr. 1, samsvarar viš § 2, stk. 2, nr. 1, ķ Ll. nr. 33/1994 um landsins almenna roknskaparhald, og fevnir um stovnar, felųg, grunnar v.m., hvųrs śtreišslur ella rakstrarhall ķ fullan mun antin beinleišis verša goldnar av landinum ella óbeinleišis, viš at śtreišslur ella rakstrarhall verša goldin viš lógarįsettum gjųldum ella ašrari inntųku sambęrt lóg. Talan er um stovnar v.m., sum landiš ikki eigur, men hvųrs rakstur ella hall sum heild veršur fķggjaš viš stušli frį landinum ella viš inntųku sambęrt lóg, og hvųrs rakstrarętlan ikki er tikin viš į fķggjarlóg, javnbjóšis vanligum landsstovnum. Taš, at ein stovnur frį ųšrum enn landinum, fęr tilvildarligar inntųkur ella hevur inntųkur, har upphęddin hevur lķtiš at tżša, merkir ikki, at § 15, stk. 1, nr. 1, ikki fevnir um stovnin. Sum dųmi um stovnar, hvųrs śtreišslur ķ so at siga fullan mun verša goldnar av landinum kunnu nevnast Hśsarhaldsskśli Fųroya, Fųroya Fólkahįskśli, Heilbrigdiš og Blįkross.

§ 15, stk. 1, nr. 2 fevnir um stovnar v.m., har leikluturin hjį landinum er avmarkašur til stušul av ymsum slag, ella har inntųkur, sum stovnarnir fįa sambęrt lóg, ikki fķggja allan raksturin. Sum dųmi kunnu nevnast Fiskasjśkutęnastan, Djóralęknatęnastan, barnagaršar og vųggustovur hjį sjįlvsognarstovnum, MFS, Deyvahśsiš, Blindastovnurin, MBF, Adventistaskślin, ĶSF, Fótbóltssambandiš og ĶSB.

Endamįliš viš § 15, stk. 2 er at tryggja, at lųgtingsgrannskošararnir, sum vegna lųgtingiš hava eftirlit viš fķggjarmįlum landsins, eisini kunnu śtvega sęr innlit ķ virksemiš ķ teimum partafelųgum, sum landiš eigur, og har landsstżrismašurin, umbošandi ašalfundin, umbošar evsta vald ķ felagnum.

§ 15, stk. 2, 1. pkt. fevnir um roknskapir hjį partafelųgum og smįpartafelųgum, har landiš eigur allan partapening ķ. Her kunnu lųgtingsgrannskošararnir og Landsgrannskošanin krevja roknskapin beinleišis frį felagnum ella gjųgnum landsstżrismannin. Nevnast kann, at landskassin eigur allan partapeningin ķ P/F Atlantic Airways, P/F Telefonverkinum og P/F Fiskaaling.

Frį ųšrum partafelųgum, har landskassin eigur ein part av partabrųvunum, kunnu lųgtingsgrannskošararnir og Landsgrannskošanin sambęrt § 15, stk. 2, 2. pkt. krevja roknskapin umvegis gjųgnum landsstżrismannin. Hetta er tó treytaš av, at landsstżrismašurin hevur, ella hevur heimild til at krevja, roknskapin v.m. frį felagnum.

Tęr grannskošanarfrįgreišingar v.m. sambęrt stk. 3, sum eru tengdar at roknskapum partafelagsins, koma vanliga undir tagnarskyldu. Tį lųgtingsgrannskošararnir og Landsgrannskošanin krevja roknskapir hjį partafelųgum til kanningar, hava teir tķ ikki heimild til at geva tęr upplżsingar, sum koma undir tagnarskylduna, vķšari.

Fyri at eingin ivi skal vera um, hvat kemur undir ein roknskap sambęrt § 15, stk. 1 og 2, er hetta įsett ķ stk. 3.

Til § 16
Her veršur hugsaš um tann partin av teimum kommunalu roknskapunum, har landskassin heilt ella partvķs endurrindar śtreišslur hjį kommununum til ķlųgur ella rakstur av t.d. kommunalum barnagųršum, skślabarnaflutningi, fólkabókasųvnum og bygdasųvnum.

Til § 17
Her veršur nęrri lżst, hvussu teir roknskapir, iš nevndir eru ķ §§ 15 og 16, skulu kannast. Tį ein roknskapur, sum kemur undir §§ 15 og 16, veršur grannskošašur, er vanliga bert talan um fķggjargrannskošan. Ķ § 17 er įsett, at tį lųgtingsgrannskošararnir ella Landsgrannskošanin krevja ein roknskap til kanningar, eigur m.a. at verša ansaš eftir, at roknskapurin er hóskandi grannskošašur, at treytirnar fyri studningi v.m. eru loknar, og at hóskandi er atboriš fķggjarliga ķ sambandi viš umsiting av ognum og višvķkjandi rakstri av teimum stovnum og tķ virksemi, roknskapurin fevnir um.

Ein stórur partur av śtreišslunum į fķggjarlógini er stušul/studningur av ymsum slag. Ķ summum fųrum veršur stušulin veittur vķsandi til serliga stušulslóggįvu, og ķ ųšrum fųrum eru stušulstreytirnar śtgreinašar ķ įtekning ella ķ višmerkingum til fķggjarlógina.

Er talan um lógarbundnar śtreišslur, hevur studningsmóttakarin vanliga eitt ręttarligt krav um at fįa studningin, tį įsettar fyritreytir eru loknar. Ķ lóggįvuni kann vera įsett, at landsstżrismanninum veršur heimilaš at įseta nęrri treytir ķ kunngerš, herundir reglur fyri roknskap og grannskošan. Um taš ikki ķ lóggįvuni eru įsetingar, sum heimila at seta reglur um roknskap og grannskošan, er sum meginregla ikki heimild at seta tķlķkar, tķ hesar tį vera at meta sum óheimilašar studningstreytir.

Men tį talan er um ašrar studningar į fķggjarlógini, har studningsmóttakarin ikki hevur eitt ręttarligt krav uppį studning, ger landsstżrismašurin av, um studningur skal veitast. Ķ tķlķkum fųrum kann landsstżrismašurin treyta studningin av, at roknskapur veršur gjųrdur og veršur grannskošašur eftir reglum, sum landsstżrismašurin įsetir.

Viš įsetingum ķ § 17 kunnu lųgtingsgrannskošararnir m.a. krevja roknskapin til kanningar viš tķ fyri eyga at kanna, um tęr ķ lóggįvu ella į annan hįtt settu treytir fyri studningi eru loknar, taš veriš seg treytir višvķkjandi grannskošan, roknskaparuppseting ella ašrar treytir.

Til § 18
At lųgtingsgrannskošararnir kunnu lata lųgtinginum frįgreišingar, sum įsett er ķ § 18, er ein nżskipan. Talan er ikki um frįgreišingar, sum verša lagdar fyri tingiš sum uppskot til samtyktar, og sambęrt tingskipanini veršur ein tķlķk frįgreišing tķ višgjųrd eftir § 80, stk. 2, sum įsetir, at "skriv til lųgtingiš verša ikki skrivaš ķ geršabók ella upplisin į tingfundi uttan ķ teimum fųrum, lųgtingsformašurin heldur, at talan er um serligt undantak. Skrivini verša fjųlritaš, eitt eintak til formannin ķ hvųrjum flokki į tingi…".

Veršur tingskipanin ikki broytt, kann oršaskifti e.a. vanliga ikki verša um tęr frįgreišingar, sum lųgtingsgrannskošararnir lata lųgtinginum. Men sambęrt § 52 ķ tingskipanini kunnu lųgtingsmenn seta munnligar og skrivligar fyrispurningar um almenn višurskifti til lųgmann ella landsstżrismenn. Sostatt hava lųgtingsgrannskošararnir og ašrir tingmenn mųguleika til at seta lųgmanni ella landsstżrismanni fyrispurning višvķkjandi višurskiftum, sum eru lżst ķ einari frįgreišing, sum veršur latin lųgtinginum sambęrt § 18.

Til § 19
Sambęrt § 45, stk. 3 og 4 ķ stżrisskipanarlógini skulu landsroknskapurin og roknskapir hjį almennum stovnum, sum hava sjįlvstųšugan roknskap, viš višmerkingum frį lųgtingsgrannskošarunum leggjast fyri lųgtingiš til samtyktar. § 19 er oršaš viš śtgangsstųši ķ § 4, stk. 1, soleišis at samsvar er ķmillum teir roknskapir, lųgtingsgrannskošararnir skulu gjųgnumganga og leggja fyri tingiš til góškenningar. Ķ § 19 ķ lógaruppskotinum er įsett ein 14 mįnaša freist fyri, nęr lųgtingsgrannskošararnir skulu leggja hesar fyri lųgtingiš.

Sambęrt lógaruppskotunum veršur fķggjarumsitingin hjį landsstżrismonnunum fyri eitt fķggjarįr góškend, tį iš uppskotini til samtyktar frį lųgtingsgrannskošarunum fyri fķggjarįriš er samtykt.

Góškenning lųgtingsins av roknskapunum fyri eitt įvķst fķggjarįr fevnir tó bert um višurskifti, iš eru eyšsęš ķ roknskapunum ella umrųdd ķ višmerkingunum hjį lųgtingsgrannskošarunum, soleišis at lųgtingiš kann sigast at hava veriš vitandi um tey. Hóast góškenningina er sostatt gjųrligt seinni at draga landsstżrismann til svars, um taš - t.d. ķ einari seinni frįgreišing frį roknskapargrannskošanini ella lųgtingsgrannskošarunum - veršur gjųrt vart viš (tżšandi) višurskifti, iš ikki vóru sjónlig ķ roknskapinum ella umrųdd av lųgtingsgrannskošarunum, tį roknskapurin varš góškendur.

Til § 20
Her er įsett ein svarskylda uppį skriv og višmerkingar frį lųgtingsgrannskošarunum og roknskapargrannskošanini viš einari freist uppį 6 vikur.

Viš lógarfestingini av hesi svarskyldu kann landsstżrismašur, um hann ikki svarar, koma undir § 5, stk. 1, ķ lųgtingslóg um įbyrgd landsstżrismanna, sum įsetir, at lųgmašur ella landsstżrismašur veršur revsašur, um hann, tilętlaš ella av grovum ósketni, skśgvar til viks tęr skyldur, sum liggja į honum sambęrt lųgtingslóg um stżrisskipan Fųroya ella lóggįvuni annars ella starvsinnihaldi hansara.

Til § 21
Roknskapargrannskošanin og Lųgtingsgrannskošararnir kunnu frį einum og hvųrjum almennum myndugleika krevja allar upplżsingar og tilfar, sum grannskošanin metir vera av tżdningi fyri śtinnan av starvi sķnum.

Greinin fevnir eisini um upplżsingar višvķkjandi tķ partinum av teimum kommunalu roknskapunum, iš višvķkir virksemi, har avroknaš veršur viš landiš. Roknskapargrannskošanin kann bišja kommunustżriš/bygdarįšiš um tęr upplżsingar, grannskošanin metir seg hava tųrv į.

Til § 22
Talan er um innanhżsis skjųl, so sum arbeišspappķr o.t. Viš hesi įseting kann sleppast undan, at umsitingin, viš at vķsa til lųgtingslóg um innlit ķ fyrisitingina, ber seg undan at śtflżggja innanhżsis skjųl.

Til § 23
Endamįliš viš greinini er at tryggja, at grannskošanin veršur kunnaš um ųll tżšandi roknskaparvišurskifti og broytingar hesum višvķkjandi, so at grannskošanin betur kann leggja til ręttis og tillaga arbeiši sķtt.

1. višgerš 9. mars 1999. Mįliš beint ķ fķggjarnevndina, sum tann 17. mars 1999 legši fram soljóšandi

Įlit

Mįliš varš lagt fram av formansskapinum tann 5. mars 1999 og eftir 1. višgerš 9. mars 1999 beint ķ fķggjarnevndina.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš og hevur undir višgeršini havt fund viš lųgtingsformannin, lųgtingsskrivstovustjóran og landsgrannskošaran.

Ein samd nevnd tekur undir viš mįlinum og męlir lųgtinginum til at samtykkja uppskot formansskapsins.

2. višgerš 8. aprķl 1999. Uppskotiš samtykt 29-0-0. At mįliš soleišis samtykt kann fara til 3. višgerš samtykt uttan atkvųšugreišslu.

3. višgerš 13. aprķl 1999. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, endaliga samtykt 30-0-0. Mįliš avgreitt.

Ll. nr. 25/1999 frį 21.04.1999