Eldrarųkt


100-55  Fyrispurningur til Helenu Dam į Neystabų, landsstżrismann, višvķkjandi eldrarųkt

Įr 1999, 18. mars, bošaši formašurin frį soljóšandi fyrispurningi frį Hešini Mortensen, lųgtingsmanni:

  1. Hvųrjar ętlanir hevur landsstżrismašurin ķ almanna- og heilsumįlum at nųkta tųrvin į ellis- og rųktarheimsplįssum?
  2. Hevur landsstżrismašurin ętlanir um at seta pening av į komandi fķggjarlóg til nżtt ellis- og rųktarheim ķ Sušurstreymoyar ųkinum?
  3. Hevur landsstżrismašurin ętlanir um at fįa dųgnrųktarskipan setta ķ verk?
  4. Hevur landsstżrismašurin ętlanir um at broyta uppgįvu- og įbyrgdarųkiš millum land og kommunu višvķkjandi eldrarųkt?
  5. Er svariš ja. Hvussu ętlar landsstżrismašurin at fremja taš ķ verki?

Višmerkingar:

Sum kunnugt er tųrvurin į ellis- og rųktarheimsplįssum als ikki nųktašur. Bķšilistarnir til Ellisheimiš og Rųktarheimiš Lįgargarš eru stųšugt vaksandi. Sum er, standa 175 persónar į bķšilista til Ellisheimiš og 145 į bķšilista til Lįgargarš. Herav umleiš 25 į akutlista, sum ųll hava įtrokandi tųrv į rųktarheimsplįssi.

Sambęrt upplżsingum frį Heimarųktini er Sušurstreymoyar ųkiš ķ mun til fólkatališ nógv ringast fyri, tį talan er um rųktarheimsplįss.

Ķ samgonguskjalinum undir pkt. 9. Almanna- og heilsumįl veršur sagt, at heimarųktarskipanin veršur skipaš sum dųgnrųktartęnasta. Eisini veršur sagt, at trupulleikarnir į barnagaršs- og rųktarheimsųkinum skulu loysast ķ samstarvi millum land og kommunu.

Hvussu langt er komiš viš hesum ętlanum, og eru kommunurnar viš ķ hesum arbeiši?

Ķ verandi lóggįvu er ikki įsett, hvųr hevur įbyrgdina av, at t.d. rųktarheimstųrvurin er nųktašur. Heldur ikki er lóggiviš um, hvussu ķlųgurnar skulu fķggjast, um kommunur hava ętlanir at byggja nżggj rųktar- ella ellisheim. Um ein kommuna įsannar, at įtrokandi tųrvur er at śtvega fleiri rųktarheimsplįss, hvat skal tį til fyri at fįa sett ętlanina ķ verk.

Vónandi kann landsstżrismašurin ķ almanna- og heilsumįlum greiša tinginum frį ķtųkiligum ętlanum hesum višvķkjandi.

Į tingfundi 19. mars 1999 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 22. aprķl 1999 svaraši Helena Dam į Neystabų, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis

S v a r

  1. Landsstżrismašurin ķ almanna- og heilsumįlum hevur sett ķ verk eina landsumfatandi tųrvskanning av ellis- og rųktarheimsplįssum og sambżlisplįssum ķ Fųroyum. Viš stųši ķ hesi tųrvskanningini veršur sķšani stųša tikin til śtbygging į ųkinum, og hvussu framhaldandi jįttanir į lųgtingsfķggjarlógini skulu leggjast til ręttis til tess at nųkta tųrvin yvir eitt įramįl. Landsstżrismašurin er greišur yvir, at tųrvurin į ųkinum er ręttiliga stórur, og veršur tķ eisini kannaš, ķ hvųnn mun taš ber til at loysa brįfeingistrupulleikarnar į annan hįtt t.d. viš umlęttingarplįssum og dagrųktarskipanum.
  2. Til henda spurningin kann svarast, at į lųgtingsfķggjarlógini fyri 1999 eru 7 mió. kr. settar av til sambżlir og ellis- og rųktarheim ķ ųllum landinum. Hesin peningur skal nżtast til ķlųgustušul til tey sambżlir, sum kommunur taka stig til at stovnseta, umframt til at seta skjųtil į at byggja eitt nżtt ellis- og rųktarheim ķ Fųroyum. Endalig stųša er ikki tikin til, hvar hetta nżggja ellis- og rųktarheimiš skal vera, taš veršur grundaš į omanfyri nevndu tųrvskanning, sum veršur gjųrd ķ lųtuni, og sum vęntandi veršur lišug innan stutta tķš. Spyrjarin spyr, ķ hvųnn mun ętlanin er at byggja nżtt ellis- og rųktarheim ķ Sušurstreymoyar ųkinum. Sum nevnt er stųša ikki tikin til, hvar taš nżggja ellis- og rųktarheimiš skal byggjast, men veršur hugsaš um Sušurstreymoyar ųkiš, so ber vęl til innan fyri karmarnar at seta į stovn nżggj sambżlir. Taš er soleišis, at mett veršur, at eitt sambżli viš 8-10 fólkum nųktar tųrvin, har fólkagrundarlagiš er umleiš 1600 borgarar, taš merkir, at ķ Sušurstreymoyar ųkinum kundu umleiš 10 sambżlir veršiš bygd og rikin og hevši taš sjįlvsagt minkaš munandi um taš stóra trżst, sum er į ellis- og rųktarheimini ķ Sušurstreymoyar ųkinum.
  3. Ķ sambandi viš at fyrireikingarnar til fķggjarlųgtingslóg fyri įr 2000 eru farnar ķ gongd, hevur landsstżrismašurin ętlanir um at skipa soleišis fyri, at dųgnrųktarskipan kann setast į stovn ķ sambandi viš heimarųktina. Ķ hesum sambandi hevši taš veriš ein fyrimunur, um vit fingu ķ lag samstarv millum ellis- og rųktarheimini, sambżlini og heimarųktina ķ teimum ymisku ųkjunum ķ landinum. Eitt tķlķkt samstarv hevši giviš stųrri fleksibilitet og eisini stųrri mųguleikar fyri at veita dųgnrųkt ķ teimum fųrum, har tųrvur er į tķ.
  4. Taš fyriliggja ķ lųtuni ikki ķtųkiligar ętlanir um at broyta uppgįvu- og įbyrgdarųkiš millum land og kommunu višvķkjandi eldrarųktini, tó stendur taš ķ frįgreišingini vķšvķkjandi nżggjum kommunubygnaši, at hetta er eitt av teimum ųkjum, har męlt veršur til, at kommunurnar fįa fulla įbyrgd. Taš, sum landsstżrismašurin hevur sett ķ verk, er at kanna, ķ hvųnn mun taš ber til at leggja barnaansingina śt til kommunurnar at hava fulla įbyrgd av, og tį iš stųša er tikin til tess, veršur spurningurin višvķkjandi eldrarųktini eisini tikin upp, tķ sum nevnt undir spurningi nr. 3, so er einki at ivast ķ, at fyrimunir standast av at hava samrakstur millum ellis- og rųktarheim, sambżlir og heimarųktina – tęr trķggjar skipanirnar.
  5. Taš ber tķ ikki til enn at siga, hvussu eitt tķlķkt broytt uppgįvu- og įbyrgdarbżti skal fremjast ķ verki, men vķsandi til frįgreišing frį lųgmanni um kommunumįl veršur sagt frį, at verša uppgįvur lagdar śt til kommunurnar at hava fulla įbyrgd av, so er endamįliš, at taš eisini fylgir viš full fķggjarlig įbyrgd fyri ųkinum. Ķ eini skiftistķš veršur męlt til, at blokkstušul veršur latin til kommunurnar ķ sambandi viš tey mįlsųkir, sum kommunurnar yvirtaka, tvs. at mįlini verša latin kommununi at umsita saman viš teimum pengum, sum taš kostar ķ dag.

Mįliš avgreitt.