Fyrispurningur um fyribyrging av bróstkrabba

100-20 Fyrispurningur til Helenu Dam į Neystabų, landsstżrismann, višvķkjandi fyribyrging av bróstkrabba

Įr 1999, 7. januar, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Katrin Dahl Jakobsen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

F y r i s p u r n i n g u r

  1. Hevur landsstżriš ętlanir um at virka fyri, at reglulig rųntgenkanning av bróstum - mammografi screening - sum taš eisini veršur rópt, veršur sett ķ verk?
  2. Er taš so, at śtgerš og fakligur fųrleiki til slķkar kanningar er į Landssjśkrahśsinum?
  3. Um so er, heldur landsstżrismašurin, at taš hevši veriš skilagott?

Višmerkingar
Taš fręttist, at tilburširnir av krabbameini hava veriš vaksandi seinastu įrini. Bróstkrabbi er mest vanliga krabbasjśka, konufólk hava at dragast viš, umframt at vera tann krabbasjśkan, sum kemur oftast fyri, tį iš saman um kemur.

Til tess at forša fyri, at bróstkrabbi gerst deyšilig sjśka, veršur reglulig mammografi screening brśkt ķ fyribyrgjandi arbeišinum. Hetta er vanligt ķ noršanlondum. Talan er um 50-69 įra gamlar konur, sum verša kannašar į ųšrum ella trišja hvųrjum įri. Ķ so mįta sigst Svųrķki vera undangonguland. Ģ lųtuni er eingin ivi um nyttuna av hesum kanningum.Heldur kjakast tey um, hvųrt mįlbólkurin įtti at veriš vķškašur til 40-69 įr.

Ģ Danmark hava einstųk amt tikiš hetta til sķn. Men heilsumyndugleikarnir męla til, at skipanin fer at fevna um landiš alt, og at kannaš veršur į ųšrum hvųrjum įri. Tķ, sum teir siga - jś fyrr sjśkan veršur stašfest, stųrri nytta er ķ mųguligari višgerš, og fęrri eru tęr, sum slķta ikki aldur.

Til samanberingar er hóskiligt at vķsa į, at bert krabbi ķ lķvmóšurhįlsinum er minkašur ķ tali - hetta eftir at screeningar hava stašiš kvinnum ķ boši. Donsku tųlini siga eina helvt.

Ģ Fųroyum fór hetta, eftir tógviš strķš, at virka ķ jan. 1995 eini 20 įr eftir, at fariš varš undir taš ķ grannalondunum. Stųrsta foršingin tį mundi helst vera ein spurningur um skipan. Men glešiligt var, at taš, sum ķ 60`unum var ein vanlig deyšsorsųk, nś veršur roknaš fyri lķtiš og lętt.

Eisini eiga vit at bera so ķ bandi, at mųgulig orka og vitan, sum er ķ okkara hondum veršur gagnnżtt og fjįlgaš. At vit mišaš ķmóti at lķta į egnu megi, syrgja fyri at fólk kenna seg trygg, og at vit seta mannalagnuna ķ hįsęti.

Į tingfundi seinni sama dag varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skuldi svarast.

Į tingfundi tann 18. februar svaraši Helena Dam į Neystabų, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar:

  1. Eftirlitsmyndugleikin hjį fųroyska heilsuverkinum, danska Sundhedsstyrelsen, hevur męlt til, at mammografi screening veršur gjųrd av kvinnum ķ aldursbólkinum 40-59 įr, landsstżrismašurin kannar ķ lųtuni, um hetta eisini skal setast ķ verk ķ Fųroyum og undir hvųrjum formi.
  2. Mett veršur, at śtgerš og fakligur fųrleiki er tilstašar į Landssjśkrahśsinum. Taš er tó giviš, at veršur almenn mammografi screening sett ķ verk ķ Fųroyum, so er neyšugt viš įvķsum umprioriteringum, ella at fleiri ressoursir verša tilfųrdar sjśkrahśsinum. Taš er tó altavgeršandi undir hvųrjum formi, ein mųgulig mammografi screening veršur gjųrd.
  3. Landsstżrismašurin er av teirri fatan, at tį iš eftirlitsmyndugleiki okkara męlir til, at slķk kanning veršur gjųrd, so eiga vit at seta slķkar kanningar ķ verk. Taš skal tó įsannast, at įvķs fyrireiking skal gerast, įšrenn slķkar kanningar kunnu setast ķ verk, og stųša eigur eisini at verša tikin til undir hvųrjum formi, hesar kanningar skulu gerast. Hetta veršur ķ lųtuni arbeitt viš innan heilsuverkiš.

Mįliš avgreitt.