Karensdagar

 

21 Uppskot til lųgtingslóg um avtųku av karensdagalógini

Įr 1998, 4. november, legši Jenis av Rana, lųgtingsmašur, vegna Mišflokkin fram soljóšandi

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Įlit
D. 2. višgerš

U p p s k o t
t i l
lųgtingslóg um avtųku av karensdagalógini

§ 1.

Lųgtingslóg nr. 187 frį 28 desember 1992 veršur sett śr gildi.

§ 2.

Henda lóg kemur ķ gildi 1 januar 1999. Samstundis veršur danski teksturin ķ lógini settur śr gildi.

Višmerkingar:
Longu tį skipanin viš karendųgum varš sett ķ gildi, varš vķst į, bęši av fólki innan tinggįtt og uttan fyri hesa, at ivasamt var, um sparing var ķ hesari lóg. Vķst varš į vįna royndir ķ grannalondum okkara og vandan fyri beinleišis negativum įrinum į samfelagsbśskapin.

Ķ uppskotinum, sum hin 30. oktober 1992 av landsstżrinum varš lagt fyri lųgtingiš, stendur at lesa: "taš er ikki ķ lųtuni mųguleiki fyri at siga nįgreiniliga, hvussu nógv veršur spart av hesi orsųk, men roknar landsstżriš viš at spara umleiš 5. mió. kr. įrliga į henda hįtt."

Grundarlagiš undir śtrokningum landsstżrisins var eftir ųllum at dųma ein meting um, at lógin ķ sjįlvum sęr ikki fór at įvirka sjśkradagamynstriš. Men alt tżšir uppį, eins og ķ grannalondum okkara, at tey hjįįrin, sum fleiri vķstu į fóru at koma, hava veriš her hjį okkum. Spurningurin er, um ikki hesi, saman viš kostnašinum av at umsita hesa lóg, heilt hava tikiš fķggjarliga grundarlagiš undan hesari sokallašu sparing, og metir flokkurin ikki, at avtųka av lógini fer at fųra viž sęr nakra eyka śtreišslu fyri samfelagiš.

Samanumtikiš man hendan lógin hava fųrt lķtiš annaš enn tyngjandi byršar inn ķ dagliga dagin hjį mangari frammanundan illa staddari fųroyskari familju.

Į vįri 96 samtykti lųgtingiš, eftir uppskoti frį Ingeborg Vinther og Jenis av Rana, at hękka aftur frķtķšina, frķtķšarprocentiš og frķtķšarķskoytiš, hesi sum vóru partar av teimum tiltųkum, sum vóršu sett ķ verk į heysti 1992. Men enn rųkist einki fyri ętlanum um at taka av karensdagarnar, og uppskot um hetta frį Mišflokkinum į vįri 95 og Javnašarflokkinum ķ 96 tingsetuni vóršu ikki samtykt.

Hóskandi hevši veriš sum skjótast eisini at tikiš hesa lógina av. Og eru tingmenn įsamdir ķ meting okkara, at eingin eyka kostnašur stendst av hesari broyting, so skuldu fķggjarligu broyttu umstųšurnar frį 1992, tį summir mettu hetta inntriv at vera neyšugt, gjųrt taš mųguligt hjį lųgtinginum at veitt neyšuga eykajįttan.

1. višgerš 6. november 1998. Tingmįlini nr. 20 og 21 višgjųrd  undir einum og bęši beind ķ trivnašarnevndina, sum tann 10. december 1998 legši fram soljóšandi

Į l i t 

Mišflokkurin hevur lagt mįliš fram tann 4. november 1998 og eftir 1. višgerš 6. november 1998 er taš beint ķ trivnašarnevndina.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum 11. november, 24. november, 8. december og 9. december 1998, og hevur nevndin havt fund viš Karsten Hansen, landsstżrismann ķ fķggjarmįlum um hetta mįl. Upplżst varš, at taš almenna spardi 4,8 mió. kr. įrliga av karensdagaskipanini. Hetta svaraši til 0,4% av samlašu lųnarśtgjaldingunum hjį tķ almenna. Av hesi upphędd vóru 0,14% trekt ķ peningi, mešan 0,26% vóru frķgingin fyri yvirtķš v.m. Landsstżrismašurin metti, at um skipanin fekst at virka betur, kundi sparingin koma uppį millum 10 og 12 mió. kr. įrliga.

Ein meiriluti (Pįll į Reynatśgvu, Finnur Helmsdal, Rśna Sivertsen og Jįkup Suni Joensen) męlir tinginum frį at taka undir viš uppskotinum frį Mišflokkinum. Hetta tilmęliš er grundaš į taš, at meirilutin metir, taš verša ov kostnašarmikiš at taka av karensdagaskipanina.

Upplżsingarnar frį landsstżrinum viš stųši ķ, hvussu skipanin veršur umsitin ķ dag, vķsir, at landsstżriš sparir umleiš 5 mió. kr. įrliga į henda hįtt. Meirilutin hevur tó fingiš ta fatan undir nevndarvišgeršini, at karensdagaskipanin ikki er eins vęlvirkandi į ųllum arbeišsplįssum, og vil nevndin męla til, at landsstżrismašurin ber so ķ bandi, at lógin virkar til fulnar į ųllum ųkjum, og tķskil veršur ein meira ręttvķs skipan.

Minnilutin (Hans Pauli Strųm, Kristian Magnussen og Marjus Dam) tekur undir viš uppskotinum og hevur hesar višmerkingar.

Tį lógin um dagpening vegna sjśku v.m. kom ķ gildi ķ Fųroyum fyri 20 įrum sķšani, var hetta eitt stórt framstig fyri lųnmóttakarar. Tó hevur m.a. veriš tann avmarking, at sjśkradagpeningur ikki bleiv veittur fyrrenn 3. sjśkradag. Sostatt hava tey, iš eru umfataš av hesi lóg, altķš havt karensdagar.

Seinastu 20 įrini eru nógv fólk sett ķ fųst stųrv bęši innan taš almenna og į privata arbeišsmarknašinum. Hesi hava fingiš lųn undir sjśku frį fyrsta sjśkradegi.

Tó samtykti lųgtingiš ķ 1993 lóg um karensdagar fyri fastlųnt starvsfólk, bęši almenn og privat, sum ein liš ķ sparingum tį.

Minnilutin tekur ikki undir viš tķ ósolidariska hugburši, at fólk, iš eru sjśk, framhaldandi skulu revsast viš at missa lųnina 2 teir fyrstu sjśkradagarnar. Somuleišis loyva vit okkum at ivast ķ, um lógin hevur virkaš eftir ętlan, og um lógin veršur umsitin soleišis, at ųll eru lķka fyri lógini.

Tį minnilutin tekur undir viš at taka lógina um karensdagar av, so metir minnilutin, at tķšin nś mį vera komin til at javnseta tey, iš vegna sjśku eru umfataš av sjśkradagpeningalógini soleišis, at hesi fįa dagpening frį fyrsta sjśkradegi.

Minnilutin vķsir į, at broytingin ķ sjśkradagpeningalógini fųrir viš sęr eyka arbeišsbyršu į Almannastovuni, og at neyšug arbeišsorka tķ eigur at setast til hetta arbeišiš.

2. višgerš 15. december 1998. §§ 1 og 2 fullu 11-0-15. Mįliš falliš. Mįliš avgreitt.