Landsgrannskošanin 1992-1994

16-1 Grannskošan av almennum roknskapum

A. Upprunauppskot
B. Skjal 1
C. Skjal 2
D. Skjal 3
E. Fylgiskjal I
F. Fylgiskjal II
G. 1. višgerš
H. 2. višgerš

Įr 1998, 6. oktober, legši Flemming Mikkelsen, lųgtingsmašur, vegna lųgtingsgrannskošararnar fram soljóšandi:

Uppskot
til
samtyktar
 

Vķsandi til nišanfyristandandi frįgreišing samtykkir Lųgtingiš at góškenna landsroknskapirnar fyri fķggjarįrini 1992-1994.

Frįgreišing frį lųgtingsgrannskošarunum:

1. Inngangur

Viš hesum verša landsroknskapirnir fyri fķggjarįrini 1992-1994 lagdir fyri tingiš į ųšrum sinni. Undanfarnu lųgtingsgrannskošarar lųgdu hesar roknskapir fyri tingiš ķ tingsetuni 1997, men av tķ at val varš śtskrivaš, fall uppskotiš burtur saman viš 11 ųšrum uppskotum til samtyktar um góškenning av almennum roknskapum. Tingiš fekk tķ ikki hųvi at višgera/góškenna nakrar almennar roknskapir ķ tingsetuni 1997. Nevnast kann eisini, at ķ seinasta valskeiši gekk nęrum 1 įr, įšrenn lųgtingiš valdi lųgtingsgrannskošarar, og tķ vóršu heldur ongir roknskapir lagdir fyri tingiš ķ tingsetuni 1994.

Lųgtingsgrannskošararnir hava valt, sum taš fyrsta, at leggja landsroknskapirnar fyri 1992-1994 aftur fyri tingiš til góškenningar. Landsroknskapurin fyri 1995 varš lagdur fyri tingiš til kunningar ķ desember 1997, og ķ august 1998 varš endaligi landsroknskapurin fyri 1996 latin tinginum til kunningar. Lųgtingsgrannskošararnir višgera nś roknskapirnar fyri 1995-1996, og hesir verša lagdir fyri tingiš til góškenningar seinni ķ hesi tingsetuni.

2. Lógargrundarlag, roknskapar- og fķggjarvišurskifti:

Sambęrt lóg nr. 16 frį 26. aprķl 1965 um grannskošan av landsins almennu roknskapum viš seinni broyting, skulu lųgtingsgrannskošararnir leggja landskassans roknskap fyri lųgtingiš til samtyktar.

Fyri fķggjarįrini 1992-1994 hava hesar įsetingar ķ Ll. nr. 1 frį 13. mei 1948 um stżrisskipan Fųroya ķ sermįlum veriš galdandi višvķkjandi inntųkum, śtreišslum og lįntųku:

§ 19: »Ongin skattur mį verša įlagdur, broyttur ella avtikin uttan viš lųgtingslóg. Lįn, iš skuldbindur Lųgtingiš, mį ikki verša tikiš, og mį heldur ikki sųla ella onnur latan av hendi av fastognum landsins ella nżtslurętti teirra fara fram uttan samsvarandi lųgtingslóg.«

§ 21: »Įšrenn fķggjarlóg ella brįšfeingis fķggjarlóg er samtykt į Lųgtingi, mį skattur ikki verša kravdur.

Ongin śtreišsla mį verša goldin, iš ikki er heimilaš ķ fķggjarlóg, galdandi, tį iš śtreišslan veršur įvķst, ella ķ ašrari galdandi heimildarlóg. Tęr jįttanir, iš eru įsettar ķ fķggjarlóg ella ašrari heimildarlóg, mega bert verša goldnar ķ tķ fķggjarįri, sum fķggjarlógin er galdandi. Tó kann landsstżriš ķ tķšarskeiši inntil 3 mįnašir, aftan į fķggjarįriš er endaš, įvķsa pening, iš er jįttašur į fķggjarlógini fyri įriš, iš fór.«

Nevnast kann, at fķggjarnevndin ķ įlitinum til fķggjarlógina fyri 1991 vķsti til įsettu reglurnar fyri fķggjarįriš 1990 og bošaši frį, at fyri jįttanirnar til umsitingarrakstrarstųš vóru hesar hųvušsreglur:

»Fyri jįttanirnar til umsitingarrakstrarstųš eru eins og fyri fķggjarįriš 1990 hesar hųvušsreglur:

  1. Jįttanin er ein blokkur til rakstrarstašiš.
  2. Jįttašar ósettar normeringar kunnu ikki setast uttan viš loyvi frį landsstżrinum, og treytaš av at stovnurin kann halda seg innanfyri samlašu jįttanina til stovnin.
  3. Ongin nżnormering veršur jįttaš uttan loyvi frį fķggjarnevnd lųgtingsins.
  4. Taš er įbyrgd stovnsleišaranna at syrgja fyri, at givnar jįttanir verša hildnar. Um - sum undantųk vegna t.d. broyttar fortreytir - ein jįttan ikki kemur at halda, er taš skylda stovnsleišaranna at siga landsstżrinum frį hesum. Landsstżriš vil so saman viš fķggjarnevndini taka neyšug stig.
  5. Broyting av leigumįlum og EDV skipanunum, leasing v.m. kann bert fremjast innan galdandi jįttan og viš loyvi frį landsstżrinum.«

Ķ Ll. nr. 2 frį 13. mei 1948 um umbošsvald Fųroya er ķ § 9 įsett, at:

»hvųr landsstżrismašur hevur yvir fyri Lųgtinginum įbyrgd av at rųkja taš umbošsvald og ta umsitan, sum teimum er latin upp ķ hendur, beint og forsvarliga.

Umbošanina av teimum ųkjum, iš eru undir landsstżrisins ręši, bżta landsstżrismenn sķn įmillum.

Lųgmašur įvķsir allar śtreišslur śr kassa landsins og ansar, at hesar śtreišslur eru ikki stųrri enn tęr jįttanir, sum tingiš hevur samtykt.«

Viš heimild ķ hesi lóg vóršu reglur višvķkjandi įvķsing av śtreišslum śr landskassanum įsettar ķ reglugerš landsstżrisins frį 12. januar 1990.

Taš var ikki ķ lóggįvu ella į annan hįtt nęrri įsett, hvussu landsroknskapurin skuldi setast upp, hvųrjir stovnar skulu takast viš, og hvųrjar upplżsingar skulu vera viš, eins og taš heldur ikki vóru įsett beinleišis krųv um reglugeršir og fyriskipanir fyri almennar stovnar, harundir lżsing av uppgįvum, endamįli og skrįsetingum hesum višvķkjandi.

Sambęrt § 12 ķ Ll. nr. 2 er taš skylda landsstżrisins:

»at ansa, at ongar śtreišslur verša goldnar, sum ikki hava heimild ķ fķggjarlóg, iš er galdandi, tį įvķsan fer fram, ella ķ ašrari galdandi heimildarlóg. Tęr jįttanir, sum eru įsettar viš fķggjarlóg ella ašrari heimildarlóg, kunnu bert verša goldnar ķ tķ fķggjarįri, tį fķggjarlógin er galdandi, eins og yvirflytan frį einum posti til annan ikki kann fara fram uttan greiniliga heimild til hetta ķ lógini. Landsstżriš hevur tó heimild til ķ einum tķšarskeiši av inntil 3 mįnašir, aftan į at fķggjarįriš er lokiš, at įvķsa pening, sum er jįttašur ķ fķggjarlógini fyri farna įriš.«

Endamįliš viš grannskošanini hjį lųgtingsgrannskošarunum er įsett ķ § 3 ķ Ll. nr. 16 frį 26. aprķl 1965 um grannskošan av landsins almennu roknskapum:

»Lųgtingsgrannskošararnir fara ķgjųgnum hvųrt įrs roknskapir og ansa eftir, at allar inntųkur og śtreišslur eru komnar viš inn ķ roknskapin og hereftir, at ongin śtreišsla ķ landskassaroknskapinum er hildin, sum hevur ikki heimild ķ fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg.

Lųgtingsgrannskošararnir skulu hava eyguni eftir, at taš hevur veriš forsvarliga hśsaš ķ fyrisitingini av midlum landsins og virkjum tess.«

Ķ § 4 er įsett, at:

»fyri beinleikan av tķ, sum ķ roknskapinum stendur, hava lųgtingsgrannskošararnir rętt til at taka vįttanir o.t. frį roknskapargrannskošanini sum nóg gott prógv.«

3. Višmerkingar ķ seinastu frįgreišing lųgtingsgrannskošaranna:

Ķ sambandi viš, at landskassaroknskapirnir fyri 1989-1991 vóršu lagdir fyri lųgtingiš til góškenningar, samtykti lųgtingiš 11. desember 1995 uppskot til samtyktar frį lųgtingsgrannskošarunum dagfest 20. november 1995.

Ķ višmerkingunum įtalašu lųgtingsgrannskošararnir meirnżtslu og umsiting landsstżrisins į fleiri ųkjum, serliga višvķkjandi veittum lįnum og vešhaldum, umframt nżtslu śr ymsum grunnum.

Lųgtingsgrannskošararnir meta, at stig eru tikin til at bųta um umsitingina į nógvum ųkjum. Viš nżggju stżrisskipanarlógini og nżggjum jįttanar- og roknskaparreglum eru jįttanar- og roknskaparvišurskiftini sum heild seinnu įrini komin ķ eina tryggari legu.

4. Frįgreišing frį Grannskošanardeild Landskassans:

Lųgtingsgrannskošararnir hava gjųgnumgingiš grannskošanarfrįgreišingina frį Grannskošanardeild Landskassans dagfest 3. desember 1997, sum er višlųgd sum fylgiskjal til hetta lųgtingsmįl. Harumframt hava lųgtingsgrannskošararnir kunnaš seg nęrri um įvķs ųki viš at gjųgnumganga arbeišsskjųl, fundarfrįgreišingar, višmerkingar og samskifti viš landsstżriš/umsitingina.

Lųgtingsgrannskošararnir hava gjųrt nišanfyristandandi višmerkingar viš stųši ķ hesi frįgreišing:

5. Jįttanarvišurskifti 1992:

5.1 Broytingar frį fķggjarlóg til eykafķggjarlóg

Vķsandi til nišanfyristandandi skjal 1, yvirlit yvir jįttanar- og roknskaparatųl 1992, varš į fķggjarlógini roknaš viš einum rakstrar- og ķlųguundirskoti uppį 91 mió.kr.; men į eykafķggjarlógini varš rakstrar- og ķlųguundirskotiš mett til 903 mió.kr.

Trķggjar hųvušsorsųkir eru til hesa stóru ųking:

  1. Lęgri inntųkur į §§ 1 og 2
    Hesar inntųkur vóršu mettar 261 mió.kr. lęgri į eykafķggjarlógini. Į s. 110-111 ķ grannskošanarfrįgreišingini er nęrri śtgreinaš, hvųrjar inntųkur talan er um.
  2. Hęgri śtreišslur į § 18
    Śtreišslurnar į fķggjarlógini til § 18 vóršu ķalt mettar til 84 mió.kr. Į eykafķggjarlógini vóršu hesar hękkašar viš 330 mió.kr. Orsųkin var, at lųgtingiš į heysti 1992 jįttaši 300 mió.kr. til fķggingargrunnin frį 1992, sum sķšani setti peningin ķ P/F Sjóvinnubankan, sum var komin ķ fķggjarligar trupulleikar. Harumframt varš neyšugt at veita eina stóra eykajįttan til at bjarga Menningargrunninum.
  3. Hęgri śtreišslur į § 21
    Į fķggjarlógini vóršu avsettar 80 mió.kr., sum mettar śtreišslur til effektivar vešhaldsbindingar, men į eykafķggjarlógini var metingin hękkaš til 226 mió.kr.

    Į sķšu 119 ķ hjįlųgdu frįgreišing veršur m.a. vķst į, at hvųrki ķ višmerkingunum ella ķ fylgiskjųlunum til fķggjarlógaruppskotiš hevši landsstżriš śtgreinaš, hvussu komiš var fram til upphęddina uppį 80 mió.kr. til effektivar vešhaldsbindingar. Ķ mars 1992 og ķ september 1992 baš grannskošanardeildin landsstżriš um at greiša frį metingunum av śtreišslum į § 21. Landsstżriš svaraši ongantķš hesum fyrispurningum.

    Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at landsstżriš į fķggjarlógini fyri 1992, eftir ųllum at dųma hevur gjųrt eina órealistiska meting av śtreišslunum į § 21. Lųgtingsgrannskošararnir įtala eisini, at landsstżriš ikki hevur svaraš fyrispurningum frį grannskošanardeildini hesum višvķkjandi.

- - - - -

Av broytingum annars frį fķggjarlóg til eykafķggjarlóg kunnu nevnast, at § 5 varš broytt frį at vera nettorentuinntųkur til at vķsa bruttorentuinntųkurnar.

Ein onnur tżšandi broyting, sum hendi frį fķggjarlóg til eykafķggjarlóg, var, at jįttanir undir § 6 duttu burtur. § 6 hevur ķ mong įr veriš nżtt sum jįttanargrein til stovnar, sum ķ stóran mun fķggja sķtt virksemi viš "egnum" inntųkum ella gjųldum. Fleiri av hesum stovnum hava havt sķn egna likviditet, og nakrir hava eisini sjįlvir umsitiš sķni lįn. Hesir stovnar hava sostatt havt eitt leysari tilknżti til fķggjarlóg, landsbókhald og landskassans gjaldfųri; men talan er um stovnar undir landsstżrinum, og hesir skulu tķ hava fķggjarheimild frį lųgtinginum til at halda inntųkur og śtreišslur. Lųgtingsgrannskošararnir hava sķšani spurt landsstżriš, um taš er ķ trįš viš stżrisskipanarlógina, at Telefonverkiš og ašrir lķknandi stovnar ikki longur verša tiknir viš į fķggjarlógina. Landsstżriš hevur svaraš, at taš ikki er ķ trįš viš stżrisskipanarlógina, at tķlķkir stovnar ikki verša tiknir viš į fķggjarlógina. Flest allir stovnar eru sķšani komnir viš aftur į fķggjarlógina.

5.2 Roknskapartųl mótvegis jįttan į eykafķggjarlógini

Vķsandi til skjal 1, yvirlit yvir jįttanar- og roknskapartųl 1992, er samanlagt so at siga samsvar ķmillum roknskapartųl og eykafķggjarlógina. Į eykafķggjarlógini varš roknaš viš einum rakstrar- og ķlųguundirskoti uppį 903 mió.kr., roknskapurin vķsir 909 mió.kr.

Į s. 110-112 ķ grannskošanarfrįgreišingini eru frįvikini ķmillum roknskapar- og jįttanartųl į inntųkusķšuni nęrri śtgreinaš. Višvķkjandi inntųkuskatti hava lųgtingsgrannskošararnir heft seg viš, at śtgreiningin av jįttanini į fķggjarlógini ikki samsvarar viš śtgreiningina av roknskapartųlum. Į eykafķggjarlógini varš bųtt nakaš um hetta. Grannskošanardeildin vķsir eisini į s. 111 į, at onki samsvar er ķmillum fleiri jįttanar- og roknskapartųl višvķkjandi DIS, FAS o.l.

Į śtreišslusķšuni er tann stųrsta einstaka meirnżtslan 16,5 mió.kr. Henda višvķkur stušuli til Menningargrunn Ķdnašarins į § 18. Sambęrt roknskapinum hevur Menningargrunnurin fingiš 74,5 mió.kr., mešan jįttanin einans er uml. 58 mió.kr. Vķsandi til s. 118 ķ grannskošanarfrįgreišingini vóršu upprunaliga jįttašar 12 mió.kr. į fķggjarlógini til Menningargrunnin, og fķggjarnevndin jįttaši ķ februar 1992 at veita eina eykajįttan uppį 62,5 mió.kr. Samlaša jįttanin var sostatt 74,5 mió.kr., men jįttanin į eykafķggjarlógini vķsir einans eina upphędd uppį uml. 58 mió.kr.

Ein stór meirnżtsla er į § 13. Talan er um keyp av partabrųvum ķ P/F Atlantic Airways. Vķsandi til s. 115 ķ frįgreišingini jįttaši lųgtingiš 75 mió.kr., men sambęrt landsroknskapinum eru nżttar 85,7 mió.kr. t.v.s. ein meirnżtsla uppį 10,7 mió.kr. Talan er ikki um nakra veruliga meirnżtslu, tķ munurin stendst av, at gamli partapeningurin ķ felagnum varš nišurskrivašur. Ķ hesum sambandi stašfesti landskassin eitt tap uppį 10,7 mió.kr., sum er bókaš į sama rakstrarstaš.

Ein onnur stór meirnżtsla į § 13 er višvķkjandi jįttanini til Strandfaraskip Landsins. Vķsandi til s. 114-115 ķ grannskošanarfrįgreišingini hava lųgtingsgrannskošararnir įšur įtalaš, at Strandferšslan aftur ķ 1992 hevši brśkt nógv meira, enn jįttaš varš į fķggjarlóg/eykafķggjarlóg, og at landsstżriš enn einaferš hevši sett eina órealistiska upphędd į fķggjarlógina.

Viš at gjųgnumganga landsroknskapin fyri 1992 sęst, at burtursęš frį omanfyri nevndu meirnżtslu er bert talan um fįar jįttanir, sum hava eina meirnżtslu, og fįar av hesum eru lutfalsliga stórar. Lųgtingsgrannskošararnir hava į § 11 heft seg viš meirnżtsluna til umbygging av Tinganesi, į § 12 Klaksvķkar Sjśkrahśs og į § 14 HF skeišiš ķ Sušuroy. Lųgtingsgrannskošararnir įtala ta meirnżtslu, iš hevur veriš ķ 1992.

Vķsandi til s. 118 ķ grannskošanarfrįgreišingini er jįttanin til kolagrevstur undir § 18 ikki rųtt, og samsvar er heldur ikki ķmillum eykafķggjarlóg og broytingaruppskot frį fķggjarnevndini hesum višvķkjandi.

Vķsandi til s. 116-118 ķ grannskošanarfrįgreišingini višvķkjandi jįttanini til fiskivinnu į § 16 vķsa roknskapartųlini ķ landsroknskapinum ikki rųttu myndina av nżtsluni. Sambęrt landsroknskapinum er samsvar ķmillum jįttanina uppį 251 mió.kr. og nżtsluna višvķkjandi lógarbundnum śtreišslum (dagstudningur, minstalųn o.a.); men sambęrt roknskapinum hjį Lųnjavningargrunninum er talan um eina nżtslu uppį 260 mió.kr., og sostatt er talan um eina meirnżtslu uppį 9 mió.kr. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at roknskapartųlini ķ landsroknskapinum ikki vķsa veruligu nżtsluna.

6. Jįttanarvišurskifti 1993:

6.1 Broytingar frį fķggjarlóg til eykafķggjarlóg

Vķsandi til nišanfyristandandi skjal 2, yvirlit yvir jįttanar- og roknskapartųl 1993, varš į fķggjarlógini roknaš viš einum rakstrar- og ķlųguyvirskoti uppį 29 mió.kr., men į eykafķggjarlógini varš rakstrar- og ķlųguundirskotiš mett til 2,6 mia.kr.

Tvęr hųvušsorsųkir eru til hetta stóra undirskot:

  1. § 28, serligar śtreišslur
    Vķsandi til s. 130-131 ķ grannskošanarfrįgreišingini vóršu 2,21 mia.kr. jįttašar sum kapitalveiting til Fųroya Banka og Sjóvinnubankan umvegis Fķggingargrunnin frį 1992. Į s. 6-7 ķ landsroknskapinum fyri 1993 veršur greitt nęrri frį teimum trimum avtalunum ķmillum landsstżriš og donsku rķkisstjórnina ķ sambandi viš bankabjargingarnar. Į § 28 vóršu harumframt jįttašar 65 mió.kr. til at bjarga Menningargrunninum og 15 mió.kr. til Ķdnašargrunnin. Eisini kann nevnast, at lųgtingiš viš lųgtingslóg jįttaši at avskriva restskuldina uppį 57,5 mió.kr. av lįnum til Hśsalįnsgrunnin, upprunaliga veitt śr Oljugrunninum; men henda upphędd er ikki fųrd į jįttanarroknskapinum, men er śtreišslufųrd yvir śtjavningarkonto.
  2. Lęgri inntųkur į §§ 1 og 2
    Hesar inntųkur vóršu mettar 209 mió.kr. lęgri į eykafķggjarlógini. Į s. 121-122 ķ grannskošanarfrįgreišingini er nęrri śtgreinaš, hvųrjar inntųkur talan er um.

    Vķsandi til s. 126 ķ grannskošanarafrįgreišingini var ein fyritreyt fyri nųkrum jįttanum į § 14, śtbśgving og gransking, at ymsar umskipanir skuldu fara fram. Hetta hendi ikki, og lųgtingsgrannskošararnir meta, at fķggjarlógaruppskotiš į hesum ųki ikki var nóg vęl fyrireikaš.

6.2 Roknskapartųl mótvegis jįttan į eykafķggjarlógini

Ķ įlitinum til eykafķggjarlógaruppskotiš vķsti fķggjarnevndin į, at hon hevši ta fatan, at eykafķggjarlógin bert skuldi fevna um lógarbundnar meirśtreišslur og eykajįttanir frį fķggjarnevndini. Fķggjarnevndin vķsti į, at ķ uppskotinum til eykafķggjarlóg vóru fleiri beinleišis umsóknir frį landsstżrinum um eykajįttan. Fķggjarnevndin undirstrikaši, at landsstżriš įtti at sųkt fķggjarnevndina um eykajįttan, so skjótt tųrvurin var stašfestur, og ikki tį iš įriš varš gjųrt upp.

Višvķkjandi inntųkum veršur į s. 121 ķ grannskošanarfrįgreišingini vķst į, at ongin jįttan var til FAS-endurgjald ķ 1993. Grannskošanardeildin vķsir eisini į, at śtreišslur til FAS-endurgjald įttu at veriš bókašar ašra stašni enn undir inntųkuskatti. Fķggjarmįlastżriš hevur sķšani upplżst, at FAS-endurgjaldiš framyvir veršur bókaš sum śtreišsla.

Stųrsti munurin ķmillum jįttan og roknskapartųl er į § 22, rentuśtreišslur. Hesar vóru 326,5 mió.kr. ķ mun til jįttanina uppį 317 mió.kr.

Į § 16, Fiskivinna, er ein meirnżtsla uppį 6,4 mió.kr. višvķkjandi studningi til fiskivinnuna (ķlųgustušul). Vķsandi til s. 128 ķ grannskošanarfrįgreišingini er ein orsųk, at 4 mió.kr. vóršu fluttar til Trygdargrunnin fyri avreišingar og lųnir og bókašar į hesum rakstrarstaši. Fķggjarnevndin jįttaši, at hesin peningur kundi brśkast, men įlagt varš landsstżrinum at finna peningin innan karmarnar į fķggjarlógini fyri 1993. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at upphęddin varš bókaš sum studningur til fiskivinnuna, og at ongi stig vóršu tikin til at finna tilsvarandi sparingar innan karmarnar į fķggjarlógini.

Ķ 1993 varš inntųkutrygd hjį fiskimonnum flutt undir § 19, Almannamįl, og her er talan um eina meirnżtslu uppį 7,7 mió.kr. Į s. 129 ķ grannskošanarfrįgreišingini veršur vķst į, at sambęrt landsroknskapinum eru 100,5 mió.kr. nżttar til inntųkutrygd v.m. hjį fiskimonnum, men nżtslan samsvarar ikki viš roknskapartųlini ķ roknskapinum hjį Lųnjavningargrunninum, sum vķsa eina nżtslu uppį 93,1 mió.kr. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at samsvar ikki er ķmillum roknskapartųlini.

Ķ 1993 hevši Strandferšslan į § 13 eina meirnżtslu uppį 3 mió.kr., hóast eina eykajįttan uppį góšar 7 mió.kr. Ķ uppskoti til samtyktar frį lųgtingsgrannskošarunum (lųgtingsmįl nr. 4/9 1995), višvķkjandi góškenning av roknskapinum hjį Strandfaraskipum Landsins fyri fķggjarįrini 1993 og 1994 varš vķst į fleiri įtaluverd višurskifti.

Av ųšrum stųrri meirnżtslum ķ 1993 kunnu nevnast śtreišslur į § 12 višvķkjandi Rķkishospitalinum, Matrikulstovuni į § 11, og harumframt hųvdu nakrar jįttanir undir § 14, Śtbśgving og gransking, eina meirnżtslu. Į s. 127 ķ grannskošanarfrįgreišingini veršur vķst į, at Lęraraskślin ķ 1993 hevši eina meirnżtslu, hóast hetta ikki sęst ķ landsroknskapinum. Henda meirnżtsla varš fķggjaš viš kassakreditti.

Lųgtingsgrannskošararnir įtala ta meirnżtslu, sum er farin fram ķ 1993, men samstundis veršur vķst į, at flest allar jįttanir hava eina minninżtslu.

7.Jįttanarvišurskifti 1994:

7.1 Broytingar frį fķggjarlóg til eykafķggjarlóg

Vķsandi til nišanfyristandandi skjal 3, yvirlit yvir jįttanar- og roknskapartųl 1994, varš į fķggjarlógini fyri 1994 roknaš viš einum rakstrar- og ķlųguundirskoti uppį 261 mió.kr., men į eykafķggjarlógini varš rakstrar- og ķlųguundirskotiš mett til 462 mió.kr.

Hųvušsorsųkin til henda vųkstur er, at meginreglurnar fyri, nęr rentur skulu śtreišslufųrast, vóršu broyttar. Į s. 141-142 ķ grannskošanarfrįgreišingini er hetta nęrri śtgreinaš. Um meginreglurnar ikki vóršu broyttar, hųvdu rentuśtreišslurnar ķ 1994 veriš munandi lęgri. Hinvegin vildu rentuśtreišslurnar ķ 1995 veriš munandi hęgri.

Lųgtingsgrannskošararnir hava heft seg viš, at undir rentuśtreišslum veršur bókaš ein samsżning/umsitingargjald til Landsbankan uppį góšar 6 mió.kr. Landsbankin fęr, sambęrt sįttmįla viš landsstżriš, eina įrliga samsżning uppį 1%o av lįnssaldo landskassans viš įrsenda. Lųgtingsgrannskošararnir ivast ķ, um nakaš samsvar er ķmillum hesa stóru upphędd og ta tęnastu, iš Landsbankin veitir į hesum ųki, og hava męlt landsstżrismanninum til at kanna hesi višurskifti. Ķ september 1998 hevur landsstżrismašurin upplżst, at nżggj avtala jśst er gjųrd viš Landsbankan um, at samsżningin fyri at rųkja lįnini frį rķkinum framyvir veršur ¼ %o av lįnssaldo, og samsżningin fyri at rųkja onnur lįn veršur ½ %o av lįnssaldo.

Av ųšrum stųrri broytingum kann nevnast, at undir § 16 varš jįttanin til ķlųgustušul į eykafķggjarlógini hękkaš viš 18 mió.kr. Hetta er umrųtt į s. 138 ķ grannskošanarfrįgreišingini. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at landsstżriš metti so skeivt, tķ śtreišslurnar į hesum ųki ganga greitt fram av višmerkingunum til lógirnar um ķlųgustušul.

Ein onnur stór hękking į eykafķggjarlógini er jįttanin til Strandferšsluna į § 13, sum varš hękkaš viš 21,1 mió.kr.

Jįttanin til inntųkutrygd undir § 19 varš hękkaš śr 87 til 99 mió.kr.

Į inntųkusķšuni fóru stórar hękkingar og lękkingar fram ķmillum tey ymsu inntųkuslųgini, men samanlagt varš jįttanin į eykafķggjarlógini umleiš tann sama, burtursęš frį at parturin av avlopi Tjóšbankans, sum varš mettur til 25 mió.kr., varš settur til 0.

7.2 Roknskapartųl mótvegis jįttan į eykafķggjarlógini

Vķsandi til s. 132 ķ grannskošanarfrįgreišingini upplżsti landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum ķ višmerkingum til eykafķggjarlógaruppskotiš, at hann fór at taka stig til at tryggja, at nżtslan į einum rakstrarstaši var jįttaš, antin yvir fķggjarlógina ella viš eykajįttanum, įšrenn hon var goldin śt. Somuleišis skuldu avvaršandi stovnsleišarar sųkja um eykajįttan ķ įrinum, um teir mettu, at lógarbundnar śtreišslur vóru undirmettar į fķggjarlógini.

Ķ įlitinum til eykafķggjarlógaruppskotiš metti fķggjarnevndin, at skipanin viš nettotųlum ikki var bein, tķ stovnar viš stųrri inntųkum kundu ųkja um śtreišslurnar. Fķggjarnevndin męlti til, at skundaš varš undir arbeišiš at fįa greišari reglur višvķkjandi jįttanum og roknskaparhaldi. Fķggjarnevndin vķsti aftur į, at eykafķggjarlógin į śtreišslusķšuni bert įtti at fevna um lógarbundnar śtreišslur og um eykajįttanir, sum vóru jįttašar av landsstżrinum og av fķggjarnevndini. Vķst varš eisini į, at umsóknir um tķlķkar eykajįttanir įttu at veriš sendar fķggjarnevndini/lųgtinginum til višgeršar, įšrenn eykafķggjarlógin varš lųgd fram.

Višvķkjandi uppskotinum til eykafķggjarlóg vķsti grannskošanardeildin į, at nógv roknskapartųl fyri 1993, sum vóršu vķst ķ uppskotinum til eykafķggjarlóg fyri 1994, vóru skeiv. Męlt varš til at leggja arbeišiš viš fķggjarlógini soleišis til ręttis, at tķlķk frįvik ikki aftur komu fyri.

Į s. 134 ķ grannskošanarfrįgreišingini veršur vķst į, at kontoin "skattur fyri 01.04.1984", sum vķsir eina śtreišslu uppį 5,7 mió.kr., onga jįttan hevur.

Į śtreišslusķšuni halda flest allar jįttanir og vķsa eina minninżtslu.

Nųkur fį undantųk eru:

Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at landsstżrismašurin ķ fiskivinnumįlum ikki hevur greitt umrųddu roknskaparvišurskifti og ikki hevur svaraš skrivum frį lųgtingsgrannskošarunum.

Ķ mars 1998 sendi Fiskimįlastżriš lųgtingsgrannskošarunum roknskapir fyri Lųnjavningargrunnin fram til og viš 1996. Ein gjųgnumgongd av hesum vķsir, at skrįsetta nżtslan til inntųkutrygd ķ landsroknskapinum 1995 og serliga 1996 ikki samsvarar viš tųlini ķ roknskapinum hjį Lųnjavningargrunninum. Fķggjarmįlastżriš hevur ķ august 1998 bišiš Fiskimįlastżriš um at sķggja til, at samsvar veršur ķmillum landsroknskapin og roknskapin hjį Lųnjavningargrunninum ķ seinasta lagi 1. oktober 1998.

Ķ mei 1997 varš nżggj lóg um Lųnjavningargrunnin samtykt. Grunnurin skal framhaldandi fyrisita studningin til fiskimenn. Sķšani oktober 1996 er studningurin goldin śt gjųgnum Gjaldstovuna. Sambęrt lógini verša allar ognir hjį Lųnjavningargrunninum fluttar landskassanum, undantikiš śtistandandi hjį forskotsskipanini, sum veršur flutt ķ nżstovnaša Forskotsgrunn Fiskimanna.

8. Fķggjarstųšan 1992-1994:

Yvirlit yvir ogn og skuld ķ landsroknskapinum įrini 1991 - 1994

(mió.kr.)

1991

1992

1993

1994

OGN
Kapitalogn ķ landsfyritųkum

194

207

218

132

Parta- og lįnsbrųv

19

84

83

84

Rentu- og avdrįttarfrķ lįn

56

54

51

69

Śtlįn

452

98

99

76

Tęnastu- og vųruskuldarar

34

28

17

18

Skatta-, toll- o.t. skuldarar

288

134

153

109

Millumrokn. viš kommunur og alm.stovnar o.t.

105

97

104

83

Ašrir skuldarar og tķšaravmarkingar

163

142

150

138

Bundin peningur / Innist. ķ Landsbankanum

257

535

653

848

Banka-, girokonti og kassapeningur

154

104

162

93

Ķ alt

1.722

1.483

1.690

1.650

SKULD
Innanlandsskuld

746

742

1.150

1.304

Uttanlandsskuld

1.935

3.006

5.427

5.660

Skuld ķ alt

2.681

3.748

6.577

6.964

Śtjavningarkonto

-959

-2.265

-4.887

-5.314

Ķ alt

1.722

1.483

1.690

1.650

Taš sum serliga sermerkir fķggjarstųšuna er, at samlaša skuldin ķ tķšarskeišnum 1992-94 er vaksin viš umleiš 4,3 mia.kr., śr 2,7 til uml. 7 mia.kr. Ķ sama tķšarskeiši er innistandandi ķ peningastovnum og landsbankanum vaksiš śr uml. 0,4 mia.kr. til umleiš 0,9 mia.kr. Ein hųvušsorsųk til henda stóra vųkstur ķ skuldini eru tey lįn uppį uml. 2,5 mia.kr., sum eru tikin til at bjarga Sjóvinnubankanum og Fųroya Banka.

Į s. 15-23 ķ grannskošanarfrįgreišingini eru ymisk višurskifti višvķkjandi teim einstųku roknskaparpostunum ķ fķggjarstųšuni umrųdd.

Lųgtingsgrannskošararnir męla til at fįa greiši į roknskaparpostinum Kapitalogn ķ landsfyritųkum.

Lųgtingsgrannskošararnir hava įtalaš, at fleiri partabrųv, sum onki virši hava, eru tikin viš ķ roknskapin, og at ongin fųst mannagongd er višvķkjandi goymslu av partabrųvum. Ķ september 1998 hevur landsstżrismašurin upplżst, at avtala er gjųrd viš gjaldstovuna um:

at frį 1997 verša viršisleys partabrųv ikki tikin viš ķ roknskapinum,
at ein fųst mannagongd veršur skipaš viš at goyma partabrųv į gjaldstovuni, og
at gjaldstovan fer at senda rundskriv til ašalstżrini hesum višvķkjandi.

Višvķkjandi viršismeting av śtlįnum og ųšrum skuldarum hava lųgtingsgrannskošararnir heft seg viš, at avsetingarnar móti tapum byggja į eitt grundarlag, sum upprunaliga varš gjųrt fyri roknskaparįriš 1991. Hetta er ķ nógvum fųrum als ikki nżtiligt grundarlag ķ dag, tķ so nógv er broytt sķšani. Gjaldstovan er samd ķ hesum, men hevur ikki havt orku til at gera nakra neyva viršismeting.

Lųgtingsgrannskošararnir hava heft seg viš, at ķ grannskošanarfrįgreišingini į s. 19-20 veršur vķst į ta stóru óvissu, sum er višvķkjandi avstemmingum av skattaeftirstųšum ķ bókhaldinum į Gjaldstovuni, og at Gjaldstovan ikki hevur havt orku til at greiša teir mongu avstemmingartrupulleikarnar. Lųgtingsgrannskošararnir meta, at talan er um eitt tżšandi ųki, og heita tķ į landsstżrismannin um at taka stig til at loysa umrųddu trupulleikar.

Innistandandi ķ Landsbankanum var ultimo 1994 uml. 850 mió.kr. Į s. 20-21 ķ grannskošanarfrįgreišingini verša ymisk višurskifti hesum višvķkjandi umrųdd. Innlįnini ķ Landsbankanum skulu ķ minsta lagi svara til 15% av bruttotjóšarśrtųkuni. Grannskošanardeildin vķsir į, at śtrokningin av bruttotjóšarśrtųkuni byggir į eitt leyst grundarlag. Grannskošanardeildin vķsir eisini į, at taš mį sigast at vera óheppiš, at hugtųkini "landskassin" og "landsstovnar" ikki er nóg greitt lżst, hvųrki ķ lógini um Landsbankan, ķ lógini um innlįn ķ Landsbankan og lįn śr Landsbankanum ella ķ višmerkingunum til lógaruppskotini. Vķst veršur eisini į, at ķ sambandi viš tulking av hugtakinum "landsstovnur" hevur Landsbankin m.a. tikiš śtgangsstųši ķ einum notati um landsstovnar frį 1991, iš mį sigast at vera heldur ófullfķggjaš. Lųgtingsgrannskošararnir hava eisini heft seg viš, at į s. 22 ķ grannskošanarfrįgreišingini veršur vķst į, at tķšaravmarkingin av bęši rentum og kurstapum, iš landsbankin stendur fyri, hava fųrt viš sęr nógv meirarbeiši vegna avstemmingartrupulleikar mótvegis bókhaldinum į Gjaldstovuni.

Lųgtingsgrannskošararnir męla landsstżrismanninum ķ fķggjarmįlum til at fįa greišu į hesum višurskiftum.

9. Ašrar višmerkingar:

Ķ hjįlųgdu grannskošanarfrįgreišing frį Grannskošanardeild Landskassans veršur kunnaš um śrslitiš av grannskošanini av ymsum stovnum, grunnum og skipanum į ymsum mįlsųkjum. Nišanfyri hava lųgtingsgrannskošararnir gjųrt sķnar višmerkingar, vķsandi til brot śr hesi frįgreišing:

9.1 Fķggjarmįl

Į s. 8-11 ķ grannskošanarfrįgreišingini eru broytingar ķ fķggjarlógarmannagongdini seinnu įrini umrųddar. Viš fķggjarlógaruppskotinum fyri 1996 varš fariš undir at broyta fķggjarlógarmannagongdina. Uppsetingin av fķggjarlógini, sum var nżtt sķšani mišskeišis ķ 60-įrunum, varš broytt, og fariš varš burtur frį skipanini viš fylgiskjųlum til fķggjarlógina.

Į s. 10 vķsir grannskošanardeildin į, at nógvir feilir og misskiljingar vóru ķ fķggjarlógaruppskotinum fyri 1996 ķ mun til ta skipan, fķggjarnevndin og landsstżriš tóku undir viš at fara yvir til. T.d. vóru fleiri almennir stovnar ikki į fķggjarlógini, fleiri jįttanarslųg vóru skeiv, skipanin viš bruttotųlum var ikki konsekvent, nógvir feilir/misskiljingar vóru ķ sundurgreiningunum av fleiri jįttanum, og ķ nųkrum fųrum var als ikki samband ķmillum jįttan og jįttanarsundurgreining o.s.fr. Grannskošanardeildin vķsir tó į, at viš fķggjarlógaruppskotinum fyri 1996 vóru hend stór framstig višvķkjandi lżsing og śtgreining av nógvum jįttanum, og talan her var um įbųtur, sum kundu koma at fįa varandi virši. Grannskošanardeildin vķsir į, at fķggjarlógaruppskotiš fyri 1997 var munandi betur śr hondum greitt enn uppskotiš fyri 1996, og ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš er greitt nęrri frį ręšisreglum og serstųkum įsetingum fyri tey einstųku jįttanarslųgini.

Lųgtingsgrannskošararnir halda, at broytingarnar av fķggjarlógarmannagongdini seinnu įrini ikki altķš hava veriš nóg vęl umhugsašar, og at lųgtingiš ikki er kunnaš um grundleggjandi broytingar av uppsetingum, fyrr enn uppskotiš er lagt fyri tingiš. Her veršur m.a. hugsaš um brutto/nettotųl, sundurbżtiš ķ jįttanarslųg, hųvušskonti/undirkonti, sambęrlig roknskapartųl fyri farin įr ķ mun til framtķšarmetingar o.s.fr. Lųgtingsgrannskošararnir meta, at taš hevši veriš skilagott viš einum samstarvi/samskifti ķmillum lųgtingiš og landsstżriš um tķlķk grundleggjandi višurskifti ķ góšari tķš, įšrenn eitt fķggjarlógaruppskot veršur lagt fyri tingiš.

Į s. 12-15 ķ grannskošanarfrįgreišingini (2.2 Broyting av roknskaparvišurskiftum landsins) eru broytingarnar į hesum ųki umrųddar. Vķsandi til § 3 ķ Ll. nr. 33 um landsins almenna roknskaparhald v.m. hevur landsstżriš viš kunngerš nr. 114 frį 22. august 1996 įsett nęrri reglur um roknskaparhald landsins, og ķ lųtuni arbeišir ein nevnd viš at gera tęr vegleišandi reglur, sum įlagdar eru landsstżrinum at gera sambęrt § 5 ķ lógini. Ķ september 1998 hevur landsstżrismašurin upplżst, at Fķggjarmįlastżriš vil seta alla orku inn, soleišis at arbeišiš kann verša lišugt innan įrslok 1998.

Lųgtingsgrannskošararnir fegnast um ta stóru orku, sum umsitingin hevur lagt ķ at bųta um og greiša roknskaparvišurskiftini.

Ķ frįgreišingini vķsir grannskošanardeildin tó į, at į fleiri tżšandi ųkjum verša uppgįvur, sum sambęrt roknskaparkunngeršini eru įlagdar Fķggjar- og Bśskapardeildini, Gjaldstovuni o.ų., ikki loystar. Grannskošanardeildin hevur ķ skrivum kunnaš landsstżriš um, at Gjaldstovan, orsakaš av stóru arbeišsbyršuni ķ sambandi viš tęr nógvu broytingarnar į roknskaparųkinum, er komin afturśt viš tżšandi arbeišsuppgįvum, og at gjaldstovan hevur vķst į, at stórur tųrvur er į fleiri starvsfólkum į roknskaparųkinum.

Lųgtingsgrannskošararnir hava męlt landsstżrismanninum til at taka neyšug stig til at tryggja, at roknskaparvišurskiftini koma ķ eina trygga legu. Landsstżrismašurin hevur bošaš frį, at taš er av stórum tżdningi, at roknskaparvišurskiftini į gjaldstovuni koma ķ eina trygga legu, og at avgerš tķ er tikin um at geva gjaldstovuni stųrri jįttan til roknskaparuppgįvurnar į fķggjarlógini fyri 1999.

Į s. 15 ķ grannskošanarfrįgreišingini vķsir grannskošanardeildin į, at tryggingarvišurskiftini hjį almennum stovnum eru ógreiš, og at landiš óivaš eisini kundi spart pening į hesum ųki, um hesi vóršu samskipaš. Vķst veršur į, at landsstżriš ķ 1992 setti eina kanning ķ verk, og at grannskošanardeildin sķšani uttan śrslit hevur spurt landsstżriš um, hvat er hent ķ mįlinum. Lųgtingsgrannskošararnir męla landsstżrinum til at taka henda spurning til višgeršar aftur.

Vķsandi til sķšu 23 ķ grannskošanarfrįgreišingini (2.4 innkrevjing av vinnulįnum), hevur grannskošanardeildin ķ fleiri įr vķst į, at skrįsetingin av vinnulįnum var sera ófullfķggjaš, og at innkrevjing/mįlsvišgerš/uppfylging ķ nógvum fųrum als ikki er farin fram. Grannskošanardeildin vķsir į, at talan hevur veriš um eina tilvildarliga og sera ymiska višgerš av borgarum į hesum ųki.

Lųgtingsgrannskošararnar meta ikki, at landsstżriš hevur rųkt sķnar skyldur į hesum ųki.

Įbyrgdin av innkrevjingini av vinnulįnum varš ķ 1997 flutt frį Fķggjar- og Bśskapardeildini ķ landsstżrinum til Gjaldstovuna.

9.2 Skattamįl

Į s. 25-43 ķ grannskošanarfrįgreišingini eru ymisk višurskifti umrųdd, sum hava viš skattamįl at gera.

Lųgtingsgrannskošararnir hava heft seg viš, at fleiri av įsetingunum ķ trygdarreglunum, sum stżriš fyri Toll- og Skattstovu Fųroya hevši įsett, ikki vóršu fylgdar, m.a. tķ at reglurnar ikki vóru nóg greišar, og at tųrvur var į at endurskoša hesar į fleiri ųkjum. Lųgtingsgrannskošararnir fegnast um, at eitt stórt arbeiši sķšani er gjųrt fyri at endurskoša og bųta um trygdarreglurnar.

Į s. 25-26 veršur vķst į, at sįttmįlavišurskiftini ķmillum P/F Elektron og Toll- og Skattstovu Fųroya eru ógreiš, m.a. tķ talan er um gamlar standardsįttmįlar, og ķ fleiri fųrum er ógreitt, hvussu oršingar ķ sįttmįlunum, trygdaravtaluni og trygdarreglugeršini skulu skiljast. Grannskošanardeildin hevur tķ męlt til at endurskoša ųll sįttmįlavišurskiftini.

Lųgtingsgrannskošararnir hava męlt landsstżrismanninum til at tryggja, at hesi višurskifti koma ķ ręttlag. Ķ september 1998 hevur landsstżrismašurin upplżst, at nżggja hųvušsavatalan millum P/F Elektron og Toll- og Skattstovu Fųroya veršur klįr at skriva undir ķ seinasta lagi ultimo oktober ķ įr, og at arbeišiš viš at endurskoša trygdaravtaluna vęntandi veršur lišugt ķ seinasta lagi ultimo november 1998.

Į s. 27 veršur vķst į, at fleiri av EDV-skrįunum hjį Toll- og Skattstovu Fųroya ikki eru góškendar. Męlt veršur landsstżrismanninum til at fįa greiši į hesum.

Į s. 28-30 er umsitingin av § 118 ķ skattalógini umrųdd. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at onki varš gjųrt viš at kanna eftir, um allar vįttanir komu aftur frį arbeišsgevarunum, og eru samdir viš Grannskošanardeild Landskassans, sum į s. 29 heldur taš vera óheppiš, at taš ongar avleišingar hevur havt fyri teir arbeišsgevarar, iš ikki hava hildiš sķnar skyldur sambęrt § 118 ķ skattalógini. (Nevnast kann, at § 118 sķšani er broytt viš Ll. nr. 168 frį 30. desember 1997).

Vķsandi til s. 31-32 ķ grannskošanarfrįgreišingini višvķkjandi įlķkning kann nevnast, at § 104 sķšani er broytt viš Ll. nr. 168 frį 30. desember 1997.

Vķsandi til umrųšuna į s. 32 av § 103, stk. 3 ķ skattalógini halda lųgtingsgrannskošararnir, at taš er sera óheppiš, at ivi so leingi hevur veriš um, hvussu ein tķlķk įseting skal tulkast. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at Fķggjar og Bśskapardeildin ikki hevur svaraš skrivum hesum višvķkjandi. (Nevnast kann, at § 103, stk. 3 sķšani er broytt viš Ll. nr. 168 frį 30. desember 1997).

Višvķkjandi avgjaldi frį Tryggingarsambandinum Fųroyar įtala lųgtingsgrannskošararnir, at taš tók so nógv įr at fįa greišu į hesum mįli.

Lųgtingsgrannskošararnir hava heft seg viš, at į s. 37 veršur fųrt fram, at nógvir feilir eru ķ innflutningstųlunum, sum į fleiri ųkjum gera, at hagtųlini als ikki eru eftirfarandi. Innanhżsis grannskošanin į Toll- og Skattstovu Fųroya hevur eisini ķ įravķs vķst į, at hagtųlini ikki verša broytt, um tollskrįsetingarnar verša broyttar.

Vķsandi til sķšu 36-37 ķ grannskošanarfrįgreišingini (3.7.2 Umsiting av reglum višvķkjandi tollkreditti), hava lųgtingsgrannskošararnir įtalaš, at Fķggjar- og Bśskapardeildin ikki hevur latiš viš seg koma, hóast grannskošanardeildin ķ įravķs hevur mint į, at fleiri reglur ķ kunngeršini ikki verša hildnar. Ķ september 1998 hevur landsstżrismašurin upplżst, at neyšugt er viš nżggjari tollkredittkunngerš, og at ętlanin er at fįa hesa lżsta įšrenn endan av oktober; men veršur neyšugt viš broyting ķ tolllógini, kann kunngeršin ikki lżsast fyrr enn lógin er broytt, vęntandi ķ november ella desember 1998.

Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at Fķggjar- og Bśskapardeildin į fleiri ųšrum ųkjum heldur ikki hevur svaraš višmerkingum og fyrispurningum frį grannskošanardeildini m.a. višvķkjandi brennioljugjaldi/lógarheimild at kanna roknskapartilfar, endurrindan av brennioljugjaldi til gistingarhśs, kanning av tollrokningum, lųnarhęddaravgjaldi, skrįsetingargjaldi og feršagjaldi/lógarheimild at kanna roknskapartilfar og višvķkjandi eftirliti viš, at lógir verša hildnar.

Į s. 39-41 er umsitingin av Trygdargrunninum fyri avreišingar og lųnir umrųdd. Vķst veršur m.a. į, at arbeišsgongdir og innanhżsis eftirlit ikki hava veriš nóg góš. Hetta hevur fųrt viš sęr, at starvsfólkini, sum umsita grunnin, ikki hava veriš greiš yvir, hvussu mįlini skuldu avgreišast, og hvussu višgeršin skuldi skjalprógvast. Į śtgjaldingarųkinum kom hetta til sjóndar t.d. viš, at goldiš er śt, uttan at krųvini ķ lóg og kunngerš eru fylgd, at mótkrųv ikki eru skrįsett og frįbošaš, og ķ fleiri fųrum var ikki gjųrligt at sķggja, hvussu eitt mįl var višgjųrt. Lųgtingsgrannskošararnir įtala hesi višurskifti, men fegnast um, at stig eru tikin til at bųta um hesi.

Vķsandi til s. 41-43 hava lųgtingsgrannskošararnir heft seg viš, at roknskapir fyri Arbeišsmarknašareftirlųnargrunnin og Frķtķšargrunnin ikki eru gjųrdir ķ fleiri įr, men at hesi višurskifti eru viš at koma ķ ręttlag.

9.3 Lųgmansfyrisitingin

Vķsandi til taš, sum veršur fųrt fram į s. 44-45 ķ grannskošanarfrįgreišingini višvķkjandi eftirliti viš Framtaksgrunninum, kann nevnast, at vištųkurnar eru broyttar, og at fleiri av įsetingunum eru greišari. Lųgtingsgrannskošararnir męla til, at lųgmašur greišir teir ivaspurningar, sum Grannskošanardeild Landskassans sķšani hevur reist hesum višvķkjandi.

Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at landsstżriš ongantķš umskipaši grunnin til Menningarhjįlp til ein eksternan grunn, hóast hetta varš įlagt landsstżrinum sambęrt Ll. nr. 33 frį 27. mars 1992 um avtųku av landskassagrunnum. Grunnurin er sķšani tikin av viš Ll. nr. 94 frį 6. juni 1997.

9.4 Almanna- og Heilsumįl

Višvķkjandi umsiting av almannaųkinum veršur į s. 59 ķ grannskošanarfrįgreišinini m.a. vķst į, at į nógvum ųkjum innan almannaumsitingina av veitingum hevur taš vķst seg at vera sera trupult og tķšarkrevjandi at fremja munandi og skilagóšar broytingar. So at siga somu trupulleikar hava veriš umrųddir ķ frįgreišingunum įr um įr, og mett veršur, at taš neyvan tęnir nųkrum endamįli framhaldandi at gera djśptųkna grannskošan og atfinningarsamar grannskošanarfrįgreišingar į višskiftaųkinum, fyrr enn munandi įbųtur eru gjųrdar. Talan er um eitt śtreišsluųki, har sjįlvt smęrri feilir kunnu hava stóran fķggjarligan tżdning, og taš hevur vķst seg at ganga seint at fremja broytingar į ųkinum. Grannskošanardeildin hevur vķst į, at taš er umrįšandi, at stig verša tikin til neyšugar dagfųringar av almannalóggįvuni og samskipan viš ašra lóggįvu, hvųrji umsitingarlig krųv skulu setast til mįlsvišgerš, eftirlit og roknskaparhald, og hvussu grannskošanin av śtreišslunum į almannaųkinum viš stųšiš ķ hesum skal skipast framyvir, og męlt veršur til, at teir fķggjarligu karmarnir fyri hesum samstundis verša višgjųrdir.

Lųgtingsgrannskošararnir vóna, at uppskot landsstżrisins um nżggja pensjónslóggįvu fer at lętta og bųta um umsitingarligu trupulleikarnar į pensiónsųkinum. Lųgtingsgrannskošararnar hava heft seg viš, at taš į s. 52 ķ grannskošanarafrįgreišingini veršur vķst į, at tųrvur er į eini nżggjari EDV-skipan į Almannastovuni, sum undir ųllum umstųšum mį vera lišug įšrenn įr 2000, orsakaš av trupulleikum viš įrstųlum ķ verandi skipan. Peningur er jįttašur į fķggjarlógini til nżgerš av edv.

Lųgtingsgrannskošararnir hava gjųgnumgingiš roknskapirnar og grannskošanarprotokollirnar hjį teimum trimum sjśkrahśsunum fyri įrini 1992-1995. Vķst veršur til s. 65-68 ķ hjįlųgdu grannskošanarfrįgreišing frį grannskošanardeildini. Į s. 67 er tikiš samanum višmerkingarnar frį roknskapargrannskošanini fyri tey 3 sjśkrahśsini. Lųgtingsgrannskošararnir įtala umrųddu višurskifti.

9.5 Śtbśgving og gransking

Vķsandi til taš, sum veršur fųrt fram į s. 72-73 um śtbśgvingarstušul og lįn, įtala lųgtingsgrannskošararnir, at innkrevjingin av veittum lįnum als ikki er nųktandi, og heita į landsstżrismannin um at fįa hesi višurskifti ķ ręttlag.

9.6 Landbśnašarmįl

Vķsandi til s. 79-80 ķ grannskošanarfrįgreišingini įtala lųgtingsgrannskošararnir, at landsstżriš umskipaši Royndarstųšina ķ Kollafirši til "Almennar royndir og rįšgeving" uttan at įseta nęrri reglur fyri virksemi stovnsins.

Vķsandi til taš, sum veršur fųrt fram į s. 80 ķ grannskošanarfrįgreišingini um Bśnašardepilin ķ Kollafirši, įtala lųgtingsgrannskošararnir, at hesin varš skipašur uttan neyšugar heimildir, og at landsstżrismašurin ikki hevur greitt umrųddu ivaspurningar.

Vķsandi til taš, sum veršur fųrt fram į s. 80-81 um Skógrųkt Landsins, męla lųgtingsgrannskošararnir landsstżrismanninum til at fįa samsvar ķmillum Ll. nr. 53 frį 27. november 1952 um višalundir og taš virksemi, sum fer fram į Skógrųkt Landsins ķ dag.

Vķsandi til taš, sum veršur fųrt fram į s. 82-83 ķ grannskošanarfrįgreišingini višvķkjandi Djóralęknatęnastuni og Fiskasjśkutęnastuni, įtala lųgtingsgrannskošararnir, at Vinnumįlastżriš hevur bišiš um at sloppiš undan at svara spurningunum, og heitt veršur į landsstżrismannin um at fįa greišu į sįttmįlavišurskiftunum viš stųši ķ teimum spurningum, sum grannskošanardeildin hevur sett.

9.7 Fiskivinnumįl

Jįttanin til Praktiskar fiskiroyndir er umrųdd į s. 87-88 ķ grannskošanarafrįgreišingini. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at landsstżriš ikki hevur hildiš reglugeršina um śtgjaldingar śr landskassanum. Lųgtingsgrannskošararnir hava heft seg viš, at fiskivinnuumsitingin metti, at stovnarnir, iš umsita jįttanina, ķ fleiri fųrum ikki hava havt orku til at umsita tķlķkar jįttanir. Lųgtingsgrannskošararnir meta, at jįttanin til fiskivinnuroyndir, sum ķ 1998 er komin uppį 9 mió.kr., er alt ov lķtiš śtgreinaš ķ višmerkingunum.

Ķlųgustušul til fiskivinnuna er umrųddur į s. 89-91 ķ grannskošanarfrįgreišingini. Višvķkjandi umlegging av skuld til studningslįn, hjį bįtum yvir 20 BRT, įtala lųgtingsgrannskošararnir, at onki studningslįn var tryggjaš viš vešrętti ķ skipunum, hóast hetta er įsett ķ § 6, stk. 3, ķ lógini. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at landsstżriš ikki hevur svaraš skrivi frį grannskošanardeildini dagfest 14. juli 1995 višvķkjandi gjųgnumgongd av einum mįli ķ sambandi viš yvirtųku av lįni eftir § 7 ķ lógini.

Višvķkjandi ķlųgustušuli til bįtar undir 20 BRT įtala lųgtingsgrannskošararnir, at stušul er goldin śt ķ nųkrum mįlum, hóast allar treytir ikki tykjast vera loknar.

Į s. 91 ķ grannskošanarfrįgreišingini er ķlųgustušul til alivinnuna umrųddur. Vķst veršur į, at ein treyt fyri stušuli var, at umsųkjarin skuldi leggja eina rakstrar- og likviditetsętlan fyri landsstżriš. Lųgtingsgrannskošararnir undrast į, at umsitingin ikki višgjųrdi hesar rakstrar- og likviditetsętlanir og ikki gjųrdi nakrar sjįlvstųšugar metingar. Grannskošanaradeildin metir, at fleiri umsóknir um ķlųgustušul ikki įttu at veriš jįttašar, tķ "samanhangur" ikki var ķ rakstrinum. Veitti ķlųgustušulin var tķ ķ fleiri fųrum viš til at śtskjóta neyšugar umstruktureringar og umleggingar ķstašin fyri at elva til hesar.

Vķsandi til umrųšuna av Trygdargrunni Alivinnunar į s. 91-92 ķ grannskošanarfrįgreišingini halda lųgtingsgrannskošararnir taš vera óheppiš, at grunnurin varš umskipašur til ein eksternan grunn av misgįum. Hesin er sķšan tikin av aftur ķ 1997.

9.8 Vinnumįl

Grunnurin til ķdnašarfremjandi endamįl er umrųddur ķ grannskošanarfrįgreišingini į s. 93-97. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at roknskapurin ikki vķsir rųttu fķggjarstųšuna/fķggjarorkuna hjį grunninum. Jįttanarmannagongdin hevur veriš ógreiš, og lųgtingsgrannskošararnir įtala, at landsstżrismašurin ķ vinnumįlum ikki hevur umskipaš grunnin til eksternan grunn, sum įlagt viš Ll. nr. 33/1992.

Gistingarhśsgrunnurin er umskipašur til Grunn Feršavinnunnar og hesin er umrųddur į s. 97-102 ķ grannskošanarfrįgreišingini. Ķ frįgreišingini vķsir grannskošanardeildin m.a. į fleiri ógreiš jįttanarvišurskifti višvķkjandi stušli til feršavinnuna og ķmillum Grunn Feršavinnunnar og Feršarįš Fųroya, og at hvųrki stżriš fyri Feršarįš Fųroya ella stżriš fyri Grunn Feršavinnunnar er nųgt viš leiklutin hjį grunninum ella viš samvinnuna ķmillum grunnin og Feršarįšiš.

Lųgtingsgrannskošararnir męla landsstżrismanninum til at fįa greiši į umrųddu višurskiftum.

Roknskaparvišurskiftini hjį Rśsdrekkasųlu Landsins eru umrųdd į s. 103-106 ķ grannskošanarfrįgreišingini. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at lųgtingiš ikki fekk hųvi at taka stųšu til ella geva tęr neyšugu heimildirnar til tann fķggjarliga partin ķ sambandi viš stovnsetan av Rśsdrekkasųlu Landsins. Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at landsstżriš ikki hevur havt ein nóg virknan leiklut ķ sambandi viš įsetan av sųluprķsum. Vķsandi til taš, sum veršur fųrt fram į s. 104, veršur męlt landsstżrinum til at broyta jįttanarmannagongdina, so bruttovinningurin veršur ein jįttan fyri seg (inntųkujįttan).

Lųgtingsgrannskošararnir įtala, at reglurnar višvķkjandi uttanlandsferšum ikki hava veriš hildnar. Lųgtingsgrannskošararnir hava heft seg viš, at skrįsetingin av sųlu og peningi ikki hevur veriš ķ einari tryggari legu, sķšani edv-skipanin varš broytt. Lųgtingsgrannskošarunum kunnugt eru hesi višurskifti sķšani komin ķ ręttlag.

9.9 Samferšslu- og samskiftismįl

Vķsandi til taš, sum veršur fųrt fram į s. 109 ķ grannskošanarfrįgreišingin višvķkjandi Bileftirliti Fųroya, męla lųgtingsgrannskošararnir landsstżrinum til at greiša heimildarspurningin višvķkjandi įsetan av gjųldum.

Višvķkjandi Strandfaraskipum landsins įtala lųgtingsgrannskošararnir, at landsstżrismašurin ikki hevur svaraš skrivum višvķkjandi jįttanini ķ 1995 og višvķkjandi roknskapunum fyri 1993 og 1994.

Somuleišis įtala lųgtingsgrannskošararnir, at landsstżrismašurin ikki hevur svaraš skriviš frį lųgtingsgrannskošarunum dagfest 21. oktober 1996 višvķkjandi sųlu av "Teistanum". Lųgtingsgrannskošararnir halda, at taš er sera óheppiš, at ein landsstżrismašur ikki svarar tķlķkum skrivum. Vķsandi til taš, sum veršur fųrt fram į s. 107-109 ķ grannskošanarfrįgreišingini, taka lųgtingsgrannskošararnir undir viš sjónarmišunum hjį Grannskošanardeild Landskassans og Fķggjar- og Bśskapardeildini um, at sųla av aktivum, sum śtgangsstųši, krevur fķggjarheimild frį lųgtinginum. Undantikiš hesum er tó sųla, sum natśrliga hongur saman viš dagliga rakstrinum.

Skjal 1.

Yvirlit yvir jįttanar- og roknskapartųl 1992

(mió.kr.)

Eyka-

Eyka-

F.Lóg

F.-lóg

Munur

Roknsk.

F.-lóg

Munur

INNTŲKUR
§ 1 Inntųkuskattur

1.090

900

190

916

900

16

§ 2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

831

760

71

744

760

-16

§ 3 Onnur gjųld

2

4

-2

5

4

1

§ 4 Inntųkur av spęli

1

1

0

1

1

0

§ 5 Rentuinntųkur

-163

58

-221

35

58

-23

§ 6 Landsfyritųkur

20

0

20

0

0

0

§ 7 Partur av avlopi Tjóšbankans

20

20

0

31

20

11

§ 8 Gjųld frį danska rķkiskassanum

789

802

-13

795

802

-7

§ 9 Ymsar inntųkur

2

2

0

1

2

-1

Samantaldar inntųkur

2.592

2.528

ŚTREIŠSLUR
§ 10 Lųgtingiš

16

17

-1

17

17

0

§ 11 Meginfyrisitingin

150

153

-3

148

153

-5

Uttanrķkismįl

5

3

2

3

3

0

§ 12 Heilsumįl

375

392

-16

393

392

1

§ 13 Samferšsla og samskifti

328

378

-50

399

378

21

§ 14 Śtbśgving og gransking

394

388

6

392

388

4

§ 15 Mentan

59

56

3

55

56

-1

§ 16 Fiskivinna, sigling o.t.

334

320

13

315

320

-5

§ 17 Landbśnašur

36

34

2

34

34

0

§ 18 Vinnulķv og arbeišsmarknašur

84

414

-330

428

414

14

§ 19 Almannamįl v.m.

776

791

-15

789

791

-2

Ķbśšarmįl

13

8

5

7

8

-1

§ 20 Eftirlųnarśtreišslur

12

12

0

12

12

0

§ 21 Effektivar vešhaldsbindingar

80

226

-146

189

226

-37

§ 22 Rentuśtreišslur

6

257

-251

257

257

0

§ 26 Ymsar ognarśtreišslur

1

0

1

0

0

0

§ 27 Óvissar śtreišslur

14

0

14

0

0

0

§ 28 Serligar śtreišslur

0

0

0

0

0

0

Samantaldar śtreišslur

2.683

3.449

-766

3.449

Rakstrar- og ķlųguundirskot

-91

-903

811

-909

-903

-6

Nettośtlįn landskassans

3

23

-20

8

23

-15

Rakstrar-, ķlųgu- og śtlįnsundirskot

-88

-880

792

-901

-880

-22

Skjal 2.

Yvirlit yvir jįttanar- og roknskapartųl 1993

(mió.kr.)

Eyka

Eyka-

F.lóg

F.-lóg

Munur

Roknsk.

F.-lóg

Munur

INNTŲKUR:
§ 1 Inntųkuskattur

888

814

74

858

814

44

§ 2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

888

753

135

730

753

-23

§ 3 Onnur gjųld

13

4

9

4

4

0

§ 4 Inntųkur av spęli

1

0

1

1

0

1

§ 5 Rentuinntųkur

65

40

25

51

40

11

§ 6 Landsfyritųkur

13

13

0

15

13

2

§ 7 Partur av avlopi Tjóšbankans

25

30

-5

44

30

14

§ 8 Gjųld frį danska rķkiskassanum

807

804

3

814

804

10

§ 9 Ymsar inntųkur

1

1

0

1

1

0

Samantaldar inntųkur

2.701

ŚTREIŠSLUR
§ 10 Lųgtingiš

15

15

0

15

15

0

§ 11 Meginfyrisitingin

130

135

-5

133

135

-2

Uttanrķkismįl

2

2

0

2

2

0

§ 12 Heilsumįl

347

356

-9

357

356

1

§ 13 Samferšsla og samskifti

192

203

-11

206

203

3

§ 14 Śtbśgving og gransking

355

366

-11

366

366

0

§ 15 Mentan

52

52

0

51

52

-1

§ 16 Fiskivinna, sigling o.t.

143

154

-11

156

154

2

§ 17 Landbśnašur

29

29

0

29

29

0

§ 18 Vinnulķv og arbeišsmarknašur

74

56

18

43

56

-13

§ 19 Almannamįl v.m.

826

833

-7

837

833

4

Ķbśšarmįl

7

7

0

7

7

0

§ 20 Eftirlųnarśtreišslur

11

11

0

11

11

0

§ 21 Effektivar vešhaldsbindingar

150

210

-60

202

210

-8

§ 22 Rentuśtreišslur

318

317

1

326

317

9

§ 26 Ymsar ognarśtreišslur

1

1

0

0

1

-1

§ 27 Óvissar śtreišslur

20

20

0

20

20

0

§ 28 Serligar śtreišslur

0

2.290

-2.290

2.290

2.290

0

Samantaldar śtreišslur

-2.385

5.051

0

Rakstrar- og ķlųguundirskot

29

-2.597

2.626

-2.532

-2.597

65

Nettośtlįn landskassans

0

0

0

-2

0

-2

Rakstrar-, ķlųgu- og śtlįnsundirskot

29

-2.597

2.626

-2.534

-2.596

63

Skjal 3.

Yvirlit yvir jįttanar- og roknskapartųl 1994

(mió.kr.)

Eyka-

Eyka-

F.lóg

F.-lóg

Munur

Roknsk.

F.-lóg

Munur

INNTŲKUR:
§ 1 Inntųkuskattur

763

765

-2

788

765

23

§ 2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

918

923

-5

947

923

24

§ 3 Onnur gjųld

16

6

10

3

6

-3

§ 4 Inntųkur av spęli

1

1

0

1

1

0

§ 5 Rentuinntųkur

40

40

0

29

40

-11

§ 6 Landsfyritųkur

13

12

1

13

12

1

§ 7 Partur av avlopi Tjóšbankans

25

0

25

0

0

0

§ 8 Gjųld frį danska rķkiskassanum

810

808

2

817

808

9

§ 9 Ymsar inntųkur

1

1

0

1

1

0

Samantaldar inntųkur

2.587

31

2.599

ŚTREIŠSLUR
§ 10 Lųgtingiš

16

17

-1

17

17

0

§ 11 Meginfyrisitingin

137

142

-5

140

142

-2

Uttanrķkismįl

2

2

0

2

2

0

§ 12 Heilsumįl

358

365

-7

366

365

1

§ 13 Samferšsla og samskifti

159

181

-22

181

181

0

§ 14 Śtbśgving og gransking

364

372

-8

367

372

-5

§ 15 Mentan

45

49

-4

48

49

-1

§ 16 Fiskivinna, sigling o.t.

123

157

-34

155

157

-2

§ 17 Landbśnašur

25

25

0

25

25

0

§ 18 Vinnulķv og arbeišsmarknašur

84

75

9

72

75

-3

§ 19 Almannamįl v.m.

862

840

22

839

840

-1

Ķbśšarmįl

12

27

-15

26

27

-1

§ 20 Eftirlųnarśtreišslur

12

12

0

11

12

-1

§ 21 Effektivar vešhaldsbindingar

90

65

25

66

65

1

§ 22 Rentuśtreišslur

553

437

116

440

437

3

§ 26 Ymsar ognarśtreišslur

6

1

5

0

1

-1

§ 27 Óvissar śtreišslur

0

0

0

0

0

0

§ 28 Serligar śtreišslur

0

251

-251

234

251

-17

Samantaldar śtreišslur

2.848

Rakstrar- og ķlųguundirskot

-261

-462

201

-391

-462

71

Nettośtlįn landskassans

3

3

0

0

3

-3

Rakstrar-, ķlųgu- og śtlįnsundirskot

-258

-459

201

-391

-459

68


Fylgiskjal I
Landsroknskapir fyri įrini 1992, 1993 og 1994. Kunnu fįast viš at venda sęr til Fųroya Gjaldstovu.

Fylgiskjal II

1. Inngangur

2. Fķggjarmįl

2.1 Fķggjarlóg og fķggjarlógarmannagongd (GL 1996/1 01-1)

2.1.1 Generelt

2.1.2 Fķggjarlógarmannagongd og jįttanarmeginreglur fyri fķggjarįrini 1990-1995

2.1.3 Tilmęli til nżggja jįttanarskipan

2.1.4 Fķggjarlógaruppskotiš fyri fķggjarįriš 1996

2.1.5 Fķggjarlógaruppskotiš fyri fķggjarįriš 1997

2.2 Broyting av roknskaparvišurskiftum landsins (GL 1996/1 01-2)

2.2.1 Generelt

2.2.2 Lųgtingslóg um landsins almenna roknskaparhald v.m. (Roknskaparlógin)

2.2.3 Kunngerš um roknskaparverk landsins o.a. (Roknskaparkunngeršin)

2.2.4 Vantandi reglur fyri mannagongdir į roknskaparųkinum.

2.2.5 Roknskaparvišurskiftini į Gjaldstovuni

2.2.6 Peningastovnskonti

2.2.7 Ógreišar góškenningarmannagongdir.

2.2.8 Rundskriv o.l. til almennar stovnar

2.2.9 Vantandi ognaryvirlit

2.2.10 Ógreiš tryggingarvišurskifti

2.3 Fķggjarstųša 1992-1994

2.3.1 Kapitalogn ķ landsfyritųkum (GL 1996/3 01 2-1)

2.3.2 Partabrųv (GL 1996/3 01 2-1)

2.3.3 Śtlįn (GL 1996/3 01 2-1) og ašrir skuldarar (GL 1996/3 01 3-4)

2.3.4 Įogn (GL 1996/3 01 3-4)

2.3.5 Innistandandi ķ Landsbankanum (GL 1996 / 3 01 4-1)

2.3.6 Banka- og girokonti (GL 1996/3 01 4-1)

2.3.7 Skuld (GL 1996/3 02 2-1)

2.4 Innkrevjing av vinnulįnum (GL 1996/2 03 1-3)

2.5 Lųnarśtgjųld avgreidd av Fųroya Gjaldstovu (GL 1996/2 03 1-1)

2.5.1 Fastar lųnir

2.5.2 Leysar lųnarįvķsingar

2.5.3 Innanhżsis eftirlit

3. Skattamįl

3.1 Roknskapar- og trygdarreglur (GL 1996/2 04 0-2)

3.2 Edv-višurskifti og -śtreišslur į Toll- og Skattstova Fųroya (GL 1996/2 04 1-1)

3.2.1 Sįttmįlavišurskiftini viš P/F Elektron

3.2.2 Prķsskipanin

3.2.3 Krųv frį Skrįsetingareftirlitinum.

3.2.4 Keyp/gerš av nżggju toll- og avgjaldsskipanini.

3.3 Persónskattur (GL 1996/2 04 2-1)

3.3.1 Kanning av skattabroytingum

3.3.2 Skattaupplżsingar į lųnarsešlum

3.3.3 Umsiting av § 118 ķ skattalógini

3.4 Partafelagsskattur (GL 1996/2 04 3-1)

3.4.1 Innkrevjing

3.4.2 Įlķkning

3.4.3 Umsiting av dagsektum.

3.4.4 Partafelagsskrįsetingin

3.4.5 Eftirlit viš at lógir verša hildnar

 

3.5 Avgjald frį Tryggingarsambandinum Fųroyar (GL 1996/2 04 3-2)

3.5.1 Avgjaldiš įrini 1986-91

3.5.2 Avgjaldiš įrini 1992-96

3.5.3 Višmerkingar

3.6 Brennioljuavgjald (GL 1996/2 04 5-1)

3.6.1 Višv. uppgerš av serligum avgjaldi į brenniolju

3.6.2 Višv. lógarheimild til at kanna roknskapartilfar

3.6.3 Višv. § 1 ķ lógini um serligt avgjald į brenniolju

3.6.4 Višv. endurgjald av serligum avgjaldi į brenniolju - gistingarhśs

3.7 Innflutningsgjųld (GL 1996/2 04 5-2)

3.7.1 Eftirlit viš innfluttum vųrum

3.7.2 Umsiting av reglunum višvķkjandi tollkreditti

3.7.3 Kanning av tollrokningum

3.8 Ymisk gjųld (GL 1996/2 04 5-3)

3.8.1 Avgjald į framleišslu

3.8.2 Lųnarhęddaravgjald

3.8.3 Skrįsetingargjald

3.8.4 Feršagjald (GL 1996/2 04 6-1)

3.9 Trygdargrunninum fyri avreišingar og lųnir (GL 1996/ 2 09 1-1)

3.9.1 Lógargrundarlag

3.9.2 Leišslu-, roknskapar- og grannskošanarvišurskifti

3.9.3 Roknskaparyvirlit

3.9.4 Grannskošan av roknskapunum fyri 1992, 1993 og 1994

3.10 Ašrir grunnar, sum Toll- og Skattstova Fųroya umsitur (GL 1996/2 09 1-1)

3.10.1 Arbeišsmarknašareftirlųnargrunnurin

3.10.2 Frķtķšargrunnurin

4. Lųgmansfyrisitingin

4.1 Eftirlit viš Framtaksgrunninum (GL 1997/2 15 9-3)

4.2 Grunnurin "Menningarhjįlp" (GL 1996/2 02 2-1)

4.2.1 Jįttanir ķ grunnin

4.2.2 Jįttanir śr grunninum

4.2.3 Roknskapartųl įrini 1992-96

4.2.4 Internur ella eksternur grunnur

5. Ręttarmįl

5.1 Matrikulstovan (GL 1997/2 05 9-1)

5.1.1 Lógargrundarlag

5.1.2 Roknskaparvišurskifti

5.1.3 Skuldarar/inntųkur

6. Almanna- og heilsumįl

6.1 Roknskaparyvirlit

6.2 Grannskošan av almannaśtreišslum viš rķkisendurgjald (GL 1996/1 03 2-1)

6.2.1 Yvirordnaša umsitingin av Almannaųkinum

6.2.2 Pensjónsųkiš

6.2.3 Forsorgarųkiš

6.2.4 Dagpeningaųkiš

6.2.5 Barnaforsorgarųkiš

6.2.6 Onnur višurskifti

6.2.7 Afturgjald av ov nógv śtgoldnum rķkisendurgjaldi

6.2.8 Grannskošan av almannaųkinum framyvir

6.3 Heimarųktin (Heimahjįlparskipanin og Heilsu- og heimasjśkrasystraskipanin)

6.3.1 Heimahjįlparskipanin (GL 1996/2 07 4-2)

6.3.2 Heilsu- og Heimasjśkrasystraskipanin (GL 1996/1 07 4-3)

6.4 Serforsorg, bśstovnar v.m. (GL 1996/2 07 4-1)

6.4.1 Lógargrundarlag

6.4.2 Fyrisiting

6.4.3 Innanhżsis eftirlit į roknskaparųkinum

6.4.4 Innanhżsis eftirlit ķ sambandi viš lųnarumsiting

6.5 Sjśkrahśsverk Fųroya (GL 1997/2 08 2-2 )

6.5.1 Lógargrundarlag

6.5.2 Leišslu- og roknskaparvišurskifti

6.5.3 Yvirlit yvir rakstrarśtreišslur 1992-1995

6.5.4 Ķlųgur

6.5.5 Višmerkingar til roknskapirnar

6.6 Śtreišslur vķšvķkjandi Rķkissjśkrahśsinum (GL 1997/2 08 2-2)

7. Arbeišsmarknašarmįl

7.1 Arbeišseftirlitiš (GL 1997/2 09 2-1)

8. Śtbśgving og gransking

8.1 Fųroya Lęrurįš (GL 1997/2 10 3-1)

8.1.1 Studningur til lęruplįss (Lógarbundin jįttan)

8.1.2 Feršaendurgjald til lęruplįss (Onnur jįttan)

8.1.3 Eftirśtbśgving av yrkislęrarum (Rakstrarjįttan)

8.2 Mišnįms- og hęgri skślar (GL 1997 / 2 10 3-1, GL 1997 / 2 10 4-2)

8.3 Śtbśgvingarstušul og -lįn (GL 1997/2 10 9-1)

8.3.1 Lógargrundarlag

8.3.2 Jįttanar og roknskaparvišurskifti

8.3.3 Umsiting av śtgjųldum

8.3.4 Innkrevjing av veittum lįnum

9. Mentanar- og Kirkjumįl

9.1 Nįttśrugripasavniš (GL 1996/2 11 2-1)

9.2 Fųroya Fornminnissavn (GL 1996/2 11 2-2)

9.3 Kirkjugrunnurin (GL 1996 / 2 11 6-1)

9.3.1 Lógargrundarlag v.m.

9.3.2 Jįttanar- og roknskaparvišurskifti

9.3.3 Umsiting av śtreišslum

9.3.4 Fķggjarstųša

9.3.5 Grannskošan av roknskapunum

10. Landbśnašarmįl

10.1 Almennar royndir og rįšgeving (GL 1996/2 13 2-1)

10.1.1 Jįttanarvišurskifti/endamįl viš ARR

10.1.2 Roknskaparvišurskifti

10.1.3 Royndarvirksemi

10.1.4 Ongin įrsfrįgreišing

10.2 Bśnašardepilin ķ Kollafirši (GL 1996/2 13 2-1)

10.3 Skógrųkt Landsins (GL 1996/2 13 2-3)

10.3.1 Lógargrundarlag/endamįl

10.3.2 Inntųkur

10.3.3 Roknskaparvišurskifti

10.4 Landsdjóralęknaembętiš (GL 1997/2 13 2-4)

10.5 Djóralęknatęnastan (GL 1997/2 13 2-4)

10.6 Fiskasjśkutęnastan (GL 1997/2 14 3-4)

11. Fiskivinnumįl

11.1 Minstaforvinningur og studningur til fiskivinnuna (LGR 1996/151-1)

11.2 Sjóvinnufyrisitingin/Skrįseting Fųroya (GL 1997/2 14 1-2)

11.3 Praktiskar Fiskiroyndir (GL 1996 / 2 14 3-1)

11.4 "m/s Magnus Heinason" (GL 1997/ 2 14 3 - 5)

11.5 Ķlųgustušul til fiskivinnuna (GL 1996/2 14 4-2)

11.5.1 Ķlųgustušul til bįtar yvir 20 BRT.

11.5.2 Ķlųgustušul til śtróšrarflotan undir 20 BRT

11.6 Ķlųgustušul til alivinnuna (GL 1996/2 14 4-3)

11.7 Trygdargrunnur Alivinnunar (GL 1996/2 14 4-3)

12. Vinnumįl

12.1 Grunnurin til Ķdnašarfremjandi Endamįl (GL 1996 / 2 15 3-1)

12.1.1 Roknskaparvišurskifti/fķggjarstųša

12.1.2 Gjųgnumgongd av jįttašum studningi

12.1.3 Umskipan til eksternan grunn/ kunngerš nr. 14 frį 18. februar 1997

12.2 Grunnur Feršavinnunnar (GL 1996/2 15 9-2)

12.2.1 Roknskaparvišurskifti

12.2.2 Lógargrundarlag /endamįl v.m.

12.2.3 Fyrisiting

12.2.4 Ógreiš jįttanarvišurskifti višvķkjandi stušli til feršavinnuna

12.2.5 Fķggjarorka grunnsins

12.2.6 Ógreiš višurskifti ķmillum Grunn Feršavinnunar og Feršarįš Fųroya

12.2.7 Lįnsveiting śr grunninum

12.2.8 Ašrar višmerkingar

12.3 Rśsdrekkasųla Landsins (GL 1996/2 03 9 - 1)

12.3.1 Lógargrundarlag og stovnsetan av Rśsdrekkasųluni

12.3.2 Roknskapar- og jįttanarvišurskifti

12.3.3 Įsetan av prķsi į brennivķni og vķni

12.3.4 Įsetan av prķsi į ųli

12.3.5 Ašrar višmerkingar

13. Samferšslu- og Samskiftismįl

13.1 Strandfaraskip Landsins (GL 1996/ 2 16 4)

13.1.1 Skriv višvķkjandi jįttanini ķ 1995

13.1.2 Skriv višvķkjandi roknskapunum fyri 1993 og 1994

13.1.3 Skriv višvķkjandi heimild til at selja ognir landsins

13.2 Bileftirlit Fųroya (GL 1997/2 16 9-1)

14. Jįttanarvišurskifti fķggjarįriš 1992

14.1 Generelt um jįttanirnar

14.2 Inntųkur

14.2.1 § 1 Inntųkuskattur

14.2.2 § 2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

14.2.3 § 3 Onnur gjųld

14.2.4 § 4 Inntųkur frį spęli

14.2.5 § 6 Landsfyritųkur

14.2.6 § 9 Ymsar inntųkur

14.3 Śtreišslur

14.3.1 § 10 Lųgtingiš

14.3.2 § 11 Landsfyrisiting

14.3.3 § 12 Heilsumįl

14.3.4 § 13 Samferšsla

14.3.5 § 14 Śtbśgving og gransking

14.3.6 § 16 Fiskivinna, sigling o.t.

14.3.7 § 18 Vinnulķv og arbeišsmarknašur annars

14.3.8 § 19 Almannamįl

14.3.9 § 21 Effektivar vešhaldsbindingar

14.4 Gjaldfųrisętlan

15. Jįttanarvišurskifti fķggjarįriš 1993

15.1 Generelt um jįttanirnar

15.2 Inntųkur

15.2.1 § 1 Inntųkuskattur

15.2.2 § 2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

15.2.3 § 3 Onnur gjųld

15.2.4 § 4 Inntųkur frį spęli

15.2.5 § 6 Landsfyritųkur

15.3 Śtreišslur

15.3.1 § 10 Lųgtingiš

15.3.2 § 11 Landsfyrisiting

15.3.3 § 12 Heilsumįl

15.3.4 § 13 Samferšsla

15.3.5 § 14 Śtbśgving og gransking

15.3.6 § 16 Fiskivinna, sigling o.t.

15.3.7 § 18 Vinnulķv og arbeišsmarknašur annars

15.3.8 § 19 Almannamįl v.m.

15.3.9 § 21 Effektivar vešhaldsbindingar

15.3.10 § 22 Rentuśtreišslur

15.3.11 § 27 Óvissar śtreišslur

15.3.12 § 28 Serligar śtreišslur

15.4 Gjaldfųrisętlan

16. Jįttanarvišurskifti fķggjarįriš 1994

16.1 Generelt um jįttanirnar

16.2 Inntųkur

16.2.1 § 1 Inntųkuskattur

16.2.2 § 2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

16.2.3 § 3 Onnur gjųld

16.2.4 § 6 Landsfyritųkur

16.3 Śtreišslur

16.3.1 § 10 Lųgtingiš

16.3.2 § 11 Landsfyrisiting

16.3.3 § 12 Heilsumįl

16.3.4 § 13 Samferšsla

16.3.5 § 14 Śtbśgving og gransking

16.3.6 § 15 Mentan

16.3.7 § 16 Fiskivinna, sigling o.t.

16.3.8 § 18 Vinnulķv og arbeišsmarknašur annars

16.3.9 § 19 Almannamįl v.m.

16.3.10 § 21 Effektivar vešhaldsbindingar

16.3.11 Rentuśtreišslur į § 22 og § 28

16.4 Gjaldfųrisętlan

1. Inngangur

Ķ reglugerš landsstżrisins frį 9. juni 1976 fyri internu grannskošanardeild landskassans er įsett, at landskassans roknskapur og bókfųring verša grannskošaš av internu grannskošanardeild landskassans undir eftirliti av lųgtingsins statsautoriseraša grannskošara. Reglugeršin fevnir um grannskošanina av tķ partinum av landskassaroknskapinum og landskassabókfųringini, sum veršur fųrdur og umsitin av Fųroya Gjaldstovu.

Ķ reglugeršini er eisini įsett, at stovnar, sum hava sjįlvstųšuga bókfųring og roknskap, ikki koma undir grannskošan av grannskošanardeildini. Her er talan um stovnar so sum Telefonverkiš, Postverkiš, Strandferšsluna, Apoteksverkiš, Sjśkrahśsverkiš, śtlįnsgrunnar, studningsskipanir, sum Lųnjavningargrunnurin og Jaršarrįšiš umsita, ymsir stovnar innan almanna- og heilsuverkiš, įvķsir skślar o.s.fr. Hesir verša grannskošašir av privatum grannskošarum, og nakrar av hesum roknskapum leggja lųgtingsgrannskošararnir fyri tingiš til góškenningar.

Vanliga mannagongdin er, at grannskošanardeildin, ķ fyrsta umfari, sendir stovnum v.m. grannskošanarfrįgreišingar til kunningar og višmerkingar til tess at tryggja, at skeivleikar og misskiljingar ikki koma fyri. Sķšani veršur landsstżriš kunnaš um śrslitiš av grannskošanini, og bišiš veršur um mųguligar višmerkingar, og ķ nųkrum fųrum veršur spurt um, hvųrji tiltųk landsstżriš ętlar at seta ķ verk til tess at fįa įvķs višurskifti ķ ręttlag.

Ein trupulleiki viš grannskošanini hevur veriš, at jįttanar- og roknskaparvišurskifti ikki hava veriš nóg greiš, og ķ frįgreišingini veršur greitt frį broytingum ķ fķggjarlógarmannagongd og roknskaparvišurskiftum seinastu įrini. Sķšani veršur kunnaš um grannskošanina av ymsum stovnum, grunnum og skipanum į ymsum mįlsųkjum, og tikiš veršur samanum śrslitiš av grannskošan og tķ samskifti, iš veriš hevur ķ hesum sambandi. Ķ teimum fųrum stovnar ella landsstżriš hava gjųrt višmerkingar ella vķst į įvķs tiltųk, ętlanin er at seta ķ verk, er hetta tikiš viš ķ frįgreišingina. Hóast fleiri įminningarskriv, hevur grannskošanardeildin ikki fingiš svar uppį allar višmerkingarnar. Hetta hevur seinkaš fleiri mįlum, og ķ fleiri fųrum veršur tķ ķ frįgreišingini vķst til ósvaraš skriv.

Ķ sambandi viš at lųgtingsgrannskošararnir skulu leggja landsroknskapirnar fyri fķggjarįrini 1992-1994 fyri lųgtingiš til góškenningar, veršur sķšst ķ frįgreišingini greitt frį ymsum jįttanarvišurskiftum, sum knżta seg til hvųrt av hesum fķggjarįrum. Her veršur m.a. tikiš samanum višmerkingar frį fķggjarnevndini til ymsar jįttanir, ķ sambandi viš višgerš av eykafķggjarlógaruppskotunum. Vķst veršur eisini į jįttanir, har stųrri frįvik eru ķmillum jįttan į fķggjarlóg, į eykafķggjarlóg og nżtslu sambęrt landsroknskapinum, og greitt veršur frį samskifti um įvķsar jįttanir.

Tórshavn, tann 3. desember 1997
Grannskošanardeild Landskassans P/F Grannskošaravirkiš INPACT
Leivur Harryson Jógvan Amonsson, statsaut. grannskošari

2. Fķggjarmįl

2.1. Fķggjarlóg og fķggjarlógarmannagongd (GL 1996/1 01-1)

2.1.1 Generelt

Fķggjarlógin, harundir fķggjarlógaruppsetingin, jįttanarslųgini og višmerkingarnar, er eitt tżdningarmikiš amboš hjį lųgtinginum at stżra, įvirka og rašfesta śtreišslur landsins, og er avgerandi fyri, hvųrjar heimildir, skyldur og hvųrja įbyrgd landsstżriš hevur višvķkjandi umsiting av jįttanum. Fķggjarlógin er eisini eitt tżšandi amboš til at kunna almenningin um politiskar avgeršir.

Fķggjarlógin er į nógvum ųkjum einasta grundarlagiš undir eftirliti/eftirkannan av, um samsvar er ķmillum politiskar avgeršir og umsitingina. Tį iš nżtslan į teimum ymsu rakstrarstųšunum veršur gjųgnumgingin, stinga spurningar seg ofta upp, um peningurin er nżttur til tey endamįl, iš ętlaš varš, tį fķggjarlógin varš samtykt. Er endamįliš viš jįttanini ógreitt, kann taš vera trupult at meta um hetta er rokkiš.

2.1.2 Fķggjarlógarmannagongd og jįttanarmeginreglur fyri fķggjarįrini 1990-1995

Fram til 1996 kom ofta fyri, tį iš fķggjarlógin var samtykt, at fylgiskjųl, višmerkingar landsstżrisins og višmerkingar frį meirilutanum ķ fķggjarnevndini ikki samsvarašu. Į nógvum ųkjum bar illa til at sķggja, hvųrjar fyritreytir vóru fyri eini jįttan.

Ķ sambandi viš višgeršina av fķggjarlógaruppskotinum fyri 1990 varš ķ įlitinum frį fķggjarnevndini tikiš samanum nakrar meginreglur, iš tį vóršu hildnar at vera galdandi fyri, hvussu ein jįttan skal skiljast, og hvųrjar bindingar talan er um. Sambęrt įlitinum var hųvušsreglan fyri jįttanunum til "umsitingarrakstrarstųš", at jįttanin er ein blokkur til rakstrarstašiš, at ósettar normeringar ikki kunnu setast uttan viš loyvi frį landsstżrinum og viš góškenning frį fķggjarnevndini, at ongin nżnormering veršur jįttaš, og at broyting av leigumįlum og edv-skipanum, leasing v.m. bert kann fremjast innan galdandi jįttan og viš loyvi frį landsstżrinum.

Vķsandi til fķggjarnevndarįlitiš til fķggjarlųgtingslógina fyri 1990 sendi landsstżriš 16. januar 1990 śt skriv til allar almennar stovnar, har omanfyristandandi hųvušsreglur vóršu endurtiknar. Ķ hesum skrivi vóru tey 4 punktini nakaš śtgreinaš.

Ķ įlitinum til fķggjarlógina fyri 1991 vķsti fķggjarnevndin til tęr fyri fķggjarįriš 1990 įsettu meginreglurnar. Bošaš varš frį, at fyri fķggjarįriš 1991 vóru somu hųvušsreglur galdandi fyri jįttanirnar til umsitingarrakstrarstųš, tó soleišis, at ongin nżnormering kundi jįttast uttan loyvi frį fķggjarnevndini.

Fķggjarnevndin vķsti ķ įlitinum til fķggjarlųgtingslógina fyri 1992 į somu hųvušsreglur, sum vóru galdandi fyri 1991.

Višvķkjandi jįttanini į fķggjarlógini vķsti Fųroya Landsstżri ķ skrivi dagfest 3. mars 1992 til allar stovnar į meginregluna ķ fķggjarnevndarįlitinum frį 1990, um at ein jįttan skal skiljast sum ein blokkur til rakstrarstašiš, og at henda meginregla ikki er sett śr gildi.

2.1.3 Tilmęli til nżggja jįttanarskipan

Tann 5. mei 1995 gjųrdu Grannskošanardeild Landskassans, Fųroya Gjaldstova og Fķggjar- og Bśskapardeildin eitt felags tilmęli um broytingar av jįttanarskipanini, og į fundi 10. mei 1995 tóku landsstżrismenn og fķggjarnevndin undir viš, at arbeišiš viš broytingum ķ fķggjarlógarmannagongdini skuldi halda fram viš stųši ķ hesum tilmęli.

Ķ tilmęlinum varš nomiš viš nakrar av hųvušstrupulleikunum ķ verandi skipan:

Ķ tilmęlinum varš skotiš upp at royna at loysa hesar trupulleikar viš at fara yvir til meginreglurnar ķ tķ skipan, iš nżtt veršur ķ Danmark. Talan er um reglur um uppseting av fķggjarlóg, krųv til lżsing og śtgreining av jįttanum, og reglur fyri heimildum og skyldum hjį fyrisitingini višvķkjandi umsiting av fķggjarjįttanum.

Hųvušstęttirnir ķ hesi skipan eru:

Męlt varš til beinanvegin at fara undir at gera eitt uppskot til endamįlsuppbżti į fķggjarlógini. Uppskotiš skuldi leggjast fyri figgjarnevndina til góškenningar. Uppskotiš skuldi gerast viš stųši ķ fķggjarlógini fyri 1995. Somuleišis skuldi ein budgettleišbeining leggjast fyri fķggjarnevndina at góškenna.

Arbeišsbólkurin metti, at ein avgerandi treyt fyri at fįa skipanina at virka er, at neyšug umsitingarlig orka veršur sett av - bęši til at byggja skipanina upp, seta hana ķ verk og til ta dagliga umsitingina framyvir. Arbeišsbólkurin męlti til, at ein umsitingarlig eind viš 3-4 royndum fólkum veršur skipaš undir Fķggjar- og Bśskapardeild landsstżrisins. Henda eind skal burturav taka sęr av at senda śt og savna saman tilfar frį stovnum o.ų. til fķggjarlógar- og eykafķggjarlógaruppskot, skipa fyri edv-višgerš av tilfarinum (til hetta veršur partur av tķ nżggju fķggjarstżringarskipanini), kritiskt gjųgnumganga fķggjarlógartilfariš frį stovnunum, gera analysir, langtķšarętlanir og tryggja, at hesar verša framdar, fyrireika og orša umsóknir um eykajįttanir til fķggjarnevndina, veita rįšgeving og leišbeining til stovnar o.o. og greiša ivaspurningar ķ sambandi viš, at fariš veršur yvir til nżggjar skipanir og reglur. Harumframt skuldi eindin taka sęr av jįttanareftirlitinum, hava umsjón viš at reglurnar ķ budgettleišbeiningum, roknskaparlógum og -kunngeršum/rundskrivum verša hildnar, vera viš til at greina śt framtķšar edv-tųrv og krųv ķ hesum sambandi og samskipa hetta viš arbeišsbólkin, iš fyrireikar ta nżggju fķggjarstżringarskipanina.

2.1.4 Fķggjarlógaruppskotiš fyri fķggjarįriš 1996

Viš skrivi dagfest 29. juni 1995 heitti landsstżriš į landsumsitingina og landsstovnar o.o., um at koma viš uppskoti til jįttan fyri fķggjarįriš 1996. Upplżst varš, at fķggjarlógararbeišiš var nakaš seinkaš orsakaš av umleggingum av mannagongdum og formligum višurskiftum, og at ein av fyrstu uppgįvunum veršur at gera eitt greitt uppbżti av ųllum jįttanum ķ ymisk jįttanarslųg. Upplżst varš, at landsstżriš arbeiddi viš at allżsa (definera) hesi jįttanarslųg fyri at įseta, hvųrja įbyrgd, heimild, ręttindi og skyldur umsitingin hevur.

Viš skrivi dagfest 19. juli 1995 sendi landsstżriš stovnunum yvirlit yvir ųll jįttanarslųgini į fķggjarlógini, lżsing av jįttanarslųgunum og oyšublųš at fylla śt fyri hvųrt av hesum jįttanarslųgum. Upplżst varš, at landsstżriš arbeiddi viš at gera dispositiónsreglur fyri tey ymisku jįttanarslųgini.

Ķ september 1995 gjųrdu gjaldstovan og grannskošanardeildin vart viš, at ķ mun til tęr meginreglur, ętlanin var at nżta, vóru nógvir feilir og misskiljingar ķ tķ nżggju uppsetingini av fķggjarlógini, sum Fķggjar- og Bśskapardeildin hevši gjųrt fyri 1996. Sum stųšan var, męlti grannskošanardeildin tķ til heldur at nżta uppsetingina frį įrunum frammanundan. Grannskošanardeildin helt taš vera óheppiš, at fķggjarnevndin ikki hevši havt hųvi til at góškenna broytingarnar ķ uppsetingini og uppbżtiš ķ jįttanarslųg v.m. Eisini helt grannskošanardeildin taš vera óheppiš, at ongin góškend budgettleišbeining e.t. var gjųrd, sum lżsti ta nżggju mannagongdina og hvųrjar reglur vóru galdandi fyri tey ymisku jįttanarslųgini. Śrslitiš varš, at eitt lógaruppskot varš lagt fyri tingiš, har tżšandi partar av innihaldinum vóru ógreišir/ódefinerašir.

Į fundi 13. november 1995 męlti grannskošanardeildin til at strika/endurskoša fleiri av jįttanarslųgunum ķ fķggjarlógaruppskotinum og gera eina vegleišing viš ķtųkiligum jįttanarreglum fyri 1996, so ongin ivi tekur seg upp um, hvųrjar reglur nś eru galdandi ķ mun til tęr meginreglur fķggjarnevndin įšur hevur įsett.

Ķ skrivi dagfest 27. november 1995 vķsti grannskošanardeildin į, at hóast landsstżriš tann 10. oktober 1995 kom viš "Ķskoyti til uppskot til fķggjarlóg 1996 (ręttingar til višmerkingar)", har onkur minni feilur afturat varš ręttašur, vóru framvegis nógvir feilir og misskiljingar ķ fķggjarlógaruppskotinum ķ mun til ta skipan, fķggjarnevndin og landsstżriš tóku undir viš at fara yvir til. T.d. vóru fleiri almennir stovnar framvegis ikki į fķggjarlógini, spurnartekin kundi setast viš fleiri jįttanarslųg, nųkur vóru eyšsęš skeiv, skipanin viš bruttotųlum var ikki konsekvent, feilir/misskiljingar vóru ķ sundurgreiningunum av fleiri jįttanum, ķ nųkrum fųrum var ikki samband ķmillum jįttan og jįttanarsundurgreining o.s.fr. - Grannskošanardeildin vķsti tó į, at viš fķggjarlógaruppskotinum fyri 1996 vóru hend stór framstig višvķkjandi lżsing og śtgreining av nógvum jįttanum, og at talan her var um įbųtur, sum komu at fįa varandi virši.

2.1.5 Fķggjarlógaruppskotiš fyri fķggjarįriš 1997

Eftir įheitan frį landsstżrismanninum ķ fķggjarmįlum gjųrdi grannskošanardeildin ķ skrivi dagfest 12. november 1996 nakrar višmerkingar til fķggjarlógaruppskotiš fyri 1997. Avrit av hesum skrivi varš sent fķggjarnevndini og višgjųrt į fundi har. Tį fķggjarįriš 1997, sambęrt višmerkingum landsstżrisins, er fyrsta veruliga fķggjarįr undir nżggju jįttanarskipanini, vķsti grannskošanardeildin m.a. į nakrar av teimum yvirordnašu ivaspurningunum, sum stųša eigur at verša tikin til:

Nevnast skal, at fķggjarlógaruppskotiš fyri 1997 var munandi betur śr hondum greitt enn uppskotiš fyri 1996, og ķ višmerkingunum veršur greitt nęrri frį ręšisreglum og serstųkum įsetingum fyri tey einstųku jįttanarslųgini.

2.2 Broyting av roknskaparvišurskiftum landsins (GL 1996/1 01-2)

2.2.1 Generelt
Ķ 1988 setti landsstżriš eina nevnd at višgera ymiskar trupulleikar, sum hųvdu tikiš seg upp vegna tęr stóru broytingar, sum vóru farnar fram innan almenna roknskaparhaldiš. Śrslitiš varš reglugerš landsstżrisins frį 15. januar 1990 višvķkjandi śtgjaldingum śr landskassanum, sum serliga višger, hvussu śtreišsluskjųl frį stovnum skulu įvķsast til gjaldingar į gjaldstovuni.

2.2.2 Lųgtingslóg um landsins almenna roknskaparhald v.m. (Roknskaparlógin)
Hvųrki ķ reglugeršini ella į annan hįtt vóru grundleggjandi roknskaparkrųv įsett fyri landsstovnar, so sum t.d. gjųrt varš fyri privat vinnurekandi ķ kunngerš um minstukrųv til bókhald og roknskap. Ongar įsetingar vóru um bygnašin og um, hvussu almenna roknskaparhaldiš sum heild skuldi skipast.

Ķ 1992 setti landsstżriš ein nżggjan arbeišsbólk at lżsa stųšuna og gera tilmęli um, hvussu farast skuldi fram. Ķ įlitinum vķsti arbeišsbólkurin į, at vantandi stżring į roknskaparųkinum hevši fųrt viš sęr nógvar decentralar roknskapar- og lųnarskipanir, vantandi felags kontoskipan, spjašing av almennum gjaldfųri, ógreidleikar višvķkjandi heimild og įbyrgd į roknskaparųkinum, ógreiša uppsetan av landsroknskapinum v.m. Arbeišsbólkurin męlti ķ fyrsta lagi landsstżrinum til viš lóg at śtvega sęr heimild at įseta reglur į roknskaparųkinum. Eitt uppskot til lųgtingslóg um landsins almenna roknskaparhald v.m. varš sķšani lagt fyri tingiš. Lógin varš samtykt viš gildi frį 1. januar 1995 (Ll. nr. 33 frį 23. mars 1994).

Roknskaparlógin er einans ein rammulóg. Sambęrt § 3 ķ lógini skal landsstżriš įseta reglur um roknskaparhald landsins, t.v.s. krųv um trygd og um skipaš višurskifti innan roknskaparųkiš, og kann įseta krųv um śtvegan av upplżsingum at nżta ķ sambandi viš bśskaparliga rįšlegging, stżring og eftirlit. Sambęrt § 5, stk. 2, ķ lógini įliggur taš somuleišis landsstżrinum at įseta reglur fyri ta stovnsreglugerš, sum landsumsitingin og teir stovnar, iš nevndir eru ķ § 5, stk. 1, skulu gera.

2.2.3 Kunngerš um roknskaparverk landsins o.a. (Roknskaparkunngeršin)
Viš heimild ķ § 3 ķ Ll. nr. 33 frį 23. mars 1994, um landsins almenna roknskaparhald v.m., įsetti landsstżriš nęrri reglur um roknskaparhald landsins ķ kunngerš nr. 114 frį 22. august 1996. Kunngeršin kom ķ gildi 1. januar 1997.

Ķ roknskaparkunngeršini eru įsett roknskaparkrųv fyri almennar stovnar v.m., og talan er um so at siga somu grundleggjandi krųv, sum eru įsett į privata ųkinum ķ kunngerš um minstukrųv til bókhald.

Harumframt er įsett ķ kunngeršini, hvųrjar uppgįvur, skyldur og heimildir landsstżrisdeildir, gjaldstovan og stovnsleišarar hava ķ sambandi viš fyriskipan av roknskaparhaldinum, roknskaparframlųgu, roknskapargóškenning v.m. Nś umsitingin ķ landsstżrinum er umskipaš, er helst neyšugt at dagfųra/broyta kunngeršina, og ķ hesum sambandi įttu įvķsar įsetingar at veriš endurskošašar.

2.2.4 Vantandi reglur fyri mannagongdir į roknskaparųkinum.
Sambęrt § 5 ķ roknskaparlógini er sum nevnt įlagt landsumsitingini og -stovnum at gera eina reglugerš um roknskaparhald sķtt, herundir įbyrgdar- og heimildarreglur, samsvarandi reglum, sum landsstżriš įsetir. Henda reglugerš skal góškennast av avvaršandi landsstżrisdeild.

So at siga ongin stovnur hevur enn gjųrt slķka reglugerš. Fleiri ašalstżrir og stovnar vķsa į, at taš er sera torfųrt at gera reglur fyri mannagongdir į roknskaparųkinum, so leingi Fķggjar- og Bśskapardeildin ikki hevur įsett nakrar vegleišandi reglur.

Grannskošanardeildin hevur fleiri feršir vķst į, at hóast lóg um landsins almenna roknskaparhald kom ķ gildi 1. januar 1995, eru tęr ķ § 5 umrųddu reglur ikki enn įsettar av landsstżrinum, og į heysti 1996 varš ein arbeišsbólkur settur at stušla landsstżrinum ķ hesum arbeiši. Hesin arbeišsbólkur fór ongantķš til verka, og viš skrivi dagfest 24. aprķl 1997 kunnaši Grannskošanardeildin landsstżriš um, at lķtiš og onki var hent į hesum ųki, m.a. tķ Gjaldstovan mįtti nżta alla orku til at klįra dagligu uppgįvurnar, umframt uppgįvur og trupulleikar viš nżggju skipanini, og var harafturat afturśt viš tżšandi arbeišsuppgįvum. Gjaldstovan metti, at taš kemur at krevja eini 2-3 įrsverk, um tey skulu gera reglugerš fyri virkisųkiš hjį stovninum, geva ųšrum stovnum vegleišing um at at gera reglugerš umframt at seta alt ķ verk.

Grannskošanardeildin hevur eisini vķst į, at nakrar av teimum uppgįvum, iš sambęrt roknskaparkunngeršini eru įlagdar Fķggjar- og Bśskapardeildini, gjaldstovuni o.ų. ikki eru/verša loystar.

Višvķkjandi eini loysn av omanfyrinevndu uppgįvum/trupulleikum veršur ķ skrivi frį Fķggjar- og Bśskapardeildini dagfest 4. august 1997 ķ stuttum upplżst, at arbeišiš er byrjaš, og veršur gjųrt ķ samrįš viš gjaldstovuna og eina samansetta nevnd, at skeitt veršur eftir reglunum ķ Danmark, og at stķlaš veršur ķmóti at hava arbeišiš lišugt til 1. november 1997. Umrųdda nevnd er tann arbeišsbólkur, sum landsstżriš setti į heysti 1996. Fyrsti fundur varš hildin 22. oktober 1996, og nevndin hevur sķšani regluliga havt fundir.

2.2.5 Roknskaparvišurskiftini į Gjaldstovuni
1. januar 1996 varš nżggj roknskaparskipan tikin ķ nżtslu į gjaldstovuni, og ķ hesum sambandi hevur gjaldstovan eisini gjųrt eina nżggja felags kontoskipan og konteringsvegleišing. Nógv arbeiši er lagt ķ at bųta um og broyta mannagongdir į fleiri ųkjum, og nógv skrivligt tilfar er gjųrt til tess at vegleiša, og at standardisera roknskaparhaldiš.

Hesar stóru uppgįvur hava, saman viš nógvum byrjunartrupulleikum, fųrt viš sęr, at gjaldstovan er komin afturśt viš arbeišsuppgįvum į ųšrum ųkjum. Gjaldstovan vķsir į, at taš er torfųrt at seta nżtt fólk til nógvar av uppgįvunum, tķ hesar krevja fólk viš royndum og kunnleika til verandi skipanir.

Sambęrt stżrisskipanarlógini og lųgtingslóg um landsins almenna roknskaparhald skal landsstżriš, innan juni mįnašur er lišin, leggja fyri lųgtingiš tann samlaša landsroknskapin fyri undanfarna fķggjarįr. Landsroknskapurin skal ķ uppsetingini fylgja fķggjar- og eykajįttanarlógum fyri įriš, talan er um, og skal fevna um allar inntųkur og śtreišslur landsins fyri farna fķggjarįr, aktiv og passiv landsins og broytingum hesum višvķkjandi ķ įrinum.

1995-roknskapurin er um at verša lišugur, og somuleišis veršur nógv orka nżtt til at gera roknskapin fyri 1996 lidnan skjótast gjųrligt.

EDV-trygd er ein tżšandi partur ķ nżggju fķggjarstżringarskipanini, og grannskošanardeildin og gjaldstovan eru farin undir eina gjųgnumgongd av hesum saman viš serkųnari grannskošarahjįlp, viš stųši ķ krųvum og grannskošanarvegleišingum į hesum ųki.

2.2.6 Peningastovnskonti
Av praktiskum orsųkum og vķsandi til sišvenju hava nógvir stovnar havt egnar banka- og girokonti. Hóast stovnar annars hava bókhald sķtt į gjaldstovuni, eru ikki allar konti skrįsettar har, men hetta veršur kravt, nś roknskaparkunngeršin er komin ķ gildi. Harumframt skulu stovnarnir hava serligt loyvi frį Fķggjar- og Bśskapardeildini til at hava egnar konti ķ peningastovnunum.

Vķsandi til § 3, stk. 6, ķ roknskaparkunngeršini hevur Fķggjar- og Bśskapardeildin skrivliga giviš fleiri stovnum loyvi at hava peningastovnskonti, og ķ sama skrivi verša stovnarnir kunnašir um, at Fķggjar- og Bśskapardeildin hevur giviš Fųroya Gjaldstovu heimild at įseta treytir fyri loyvinum. Undirstrikaš veršur, at stovnurin kann missa loyviš, um hesar treytir ikki verša fylgdar. Stovnarnir verša tó ikki kunnašir um, hvųrjar treytirnar eru, men vķst veršur ķ nógvum fųrum til eitt komandi kunningarskriv nr. VII frį gjaldstovuni.

Sambęrt § 3, stk. 3, ķ lógini um innlįn ķ Landsbankan og lįn śr Landsbankanum er įlagt Landsbankanum at seta treytir fyri, hvųrjar konti landskassin og landsstovnar kunnu hava ķ peningastovnum og į postgiro.

Hóast taš viš lóg er įlagt landsbankanum at geva loyvini og įseta treytirnar, hevur Fķggjar- og Bśskapardeildin giviš hesi loyvi, men viš tilskilan til, at hetta er ein uppgįva hjį gjaldstovuni. Gjaldstovan tekur sęr av og skipar tey praktisku višurskifitini hjį teim stovunum, sum hava sķtt bókhald į gjaldstovuni.

Ķ skrivi dagfest 4. august 1997 vķsti landsstżrsimašurin ķ fķggjarmįlum į, at lógin um landsbankan um neyšugt veršur broytt, so hon samsvarar viš roknskaparkunngeršina į hesum ųki. (Tį vķst veršur til lóg um Landsbankan, meinast helst viš umrųddu § 3, stk. 3, ķ lųgtingslóg um innlįn ķ Landsbankan og lįn śr Landsbankanum.)

2.2.7 Ógreišar góškenningarmannagongdir.
Sambęrt § 9 ķ roknskaparkunngeršini skal roknskapurin į einum stovni góškennast av stovnsleišaranum, og ķ hesum sambandi skal eftirlit vera viš, um tęr ķ reglugeršini (sambęrt § 4, stk 2) įsettu mannagongdir eru hildnar. Landsstżrisdeildirnar og ašrir javnsettir myndugleikar skulu sķšani góškenna roknskapin mótvegis Fķggjar- og Bśskapardeildini. Hesar įsetingar verša ikki fylgdar, og orsųkirnar eru helst fleiri. Nevnast kann, at reglurnar, sum skulu įsetast sambęrt § 9, stk. 1, og sambęrt § 4, stk 2, ikki eru gjųrdar.

2.2.8 Rundskriv o.l. til almennar stovnar
Onki samlaš yvirlit finst yvir rundskriv frį landsstżrinum. Rundskrivini eru ikki talmerkt, hava ikki nakaš įvķst sniš, og tį nżggj rundskriv koma, veršur sjįldan vķst į, at t.d. eitt įšur śtsent rundskriv veršur broytt ella fer śr gildi.

Grannskošanardeildin hevur savnaš saman skriv/rundskriv višvķkjandi fķggjar-, roknskapar-, lųnar- og starvsvišurskiftum v.m. Viš skrivi dagfest 25. februar 1997 vóršu hesi send Fķggjar- og Bśskapardeildini saman viš yvirliti ķ nummar-/datoordan og einum evnisyvirliti. Męlt varš til at gjųgnumganga ųll skrivini viš tķ fyri eyga at gera eitt meira fullfķggjaš yvirlit yvir, hvųrji eru ķ gildi, og hvųrji eru farin śr gildi.

Sambęrt § 3, stk. 2, ķ kunngerš um roknskaparverk landsins skulu rundskriv, sum višvķkja landsins roknskaparverki, leggjast fyri Fķggjar- og Bśskapardeildina og Fųroya Gjaldstovu til góškenningar. Grannskošanardeildin męlti til at gera eina fasta mannagongd, og framyvir geva rundskrivunum eitt įvķst sniš, talmerkja tey og bólka tey ķ evni eftir skipašum reglum, so at taš til eina og hvųrja tķš er greitt, hvųrjar reglur eru ella hava veriš galdandi į įvķsum ųki.

Męlt varš eisini til beinanvegin at endurskoša skipanina viš FSL-kunningarskrivum, sum eisini fevna um nógvar ķtųkiligar roknskaparįsetingar į serligum ųkjum. Longu nś er torfųrt at finna fram til, hvųrjar reglur eru ella hava veriš galdandi į įvķsum ųkjum.

Grannskošanardeildin hevur sķšani spurt, hvųrji tiltųk Fķggjar- og Bśskapardeildin hevur sett ķ verk til tess at loysa umrųddu trupulleikar viš rundskrivum o.l., men hevur onki svar fingiš.

2.2.9 Vantandi ognaryvirlit
Sambęrt gomlu reglugeršini um śtgjaldingar śr landskassanum og sambęrt § 20 ķ roknskaparkunngeršini skal į stovninum vera eitt yvirlit yvir ognir og śtbśnaš. Bert fįir av landsins stovnum hava dagfųrd yvirlit. Taš hevši veriš ein fyrimunur, um gjųrd varš ein leišbeining um, hvat skal skrįsetast, og į hvųnn hįtt hetta skal gerast.

2.2.10 Ógreiš tryggingarvišurskifti
Ķ sambandi viš grannskošan av stovnunum er komiš fram į, at taš er sera ymiskt hvat veršur tryggjaš, hvat tryggjaš veršur ķmóti, tryggingarupphędd o.t., og landiš kundi óivaš spart pening į hesum ųki. Ķ 1992 heitti grannskošanadeildin tķ į landsstżriš um at upplżsa, hvųrjar tryggingarreglur vóru įsettar fyri stovnar landsins, taš veriš seg višvķkjandi fųstum ognum, innbśgvi, maskinum, akfųrum, starvsfólki o.ų.

Landsstżriš hevši ikki įsett nakrar reglur, og fyri at kunna seg um stųšuna sendi landstżriš śt spurnarblaš til allar almennar stovnar um tryggingarvišurskifti. Svarfreistin var 1. desember 1992. Grannskošanardeildin hevur sķšani uttan śrslit spurt landstżriš um, hvat er hent ķ mįlinum.

Vķsandi til at landsstżriš ikki hevur įsett nakrar reglur, męlir grannskošanardeildin tķ vanliga til, at tryggingarvišurskiftini regluliga verša gjųgnumgingin saman viš serkųnum.

2.3. Fķggjarstųša 1992-1994

2.3.1 Kapitalogn ķ landsfyritųkum (GL 1996/3 01 2-1)

Įr

1992

1993

1994

Sambęrt landsroknskapinum

207.273.688

217.838.631

132.154.245

Talan er hesar stovnar: Śtvarp Fųroya, Telefonverk Fųroya Lųgtings, Sjónvarp Fųroya, Menningarstovuna, Apoteksverk Fųroya, Strandfaraskip Landsins og Postverk Fųroya. Kapitalognin svarar til "eginognina" ella "millumrokningina viš landskassan" hjį hesum stovnum.

Stovnarnir hava sķtt egna bókhald og seta upp sķn egna roknskap. Onkur av stovnunum er als ikki viš į fķggjarlógini. Tį iš įrsroknskapirnir hjį hesum stovnum eru lidnir, veršur "kapitalognin" ķ landsroknskapinum broytt svarandi til rakstrarśrslitiš, og mótbókaš veršur į "śtjavningarkonto".

Kapitalognin hjį teimum einstųku landsfyritųkunum er stemmaš av viš roknskapirnar. Orsųkin til stóru lękkingina frį 1993 til 1994 er ein nišurskriving uppį 104 mió.kr. av materiellari stųšisogn hjį Telefonverkinum. Sambęrt roknskapinum hjį telefonverkinum fyri 1994 er orsųkin, at kašalar, radiostųšir, sentralar v.m. hava eina munandi styttri fķggjarliga livitķš enn įšur mett.

Nevnast kann, at roknskapirnir hjį omanfyri nevndu stovnum/landsfyritųkum eru sera ymiskir, hvat višvķkur ognum, fķgging, avskrivingum o.s.fr. Taš ber ikki til at samanbera tęr einstųku "kapitalognirnar", og taš er ógjųrligt at greiša frį, hvat samlaša viršiš av "kapitalogn ķ landsfyritųkum" merkir og gera eina meting av, um taš er rętt viršismett.

Somuleišis er torfųrt at meta um, um allar landsfyritųkur eru tiknar viš ķ landsroknskapinum, tķ taš finst ongin allżsing av hugtakinum "landsfyritųka". Hetta er neyšugt fyri viš vissu at kunna siga, um ein stovnur ella grunnur eigur at takast viš ķ landsroknskapin sum landsfyritųka ella ikki. Taš er eisini av tżdningi, at hugtakiš "landsfyritųka" veršur lżst ķ mun til hugtųkini "internir" grunnar og "eksternir" grunnar ķ landsroknskapinum.

Višvķkjandi ógreiša hugtakinum "landsfyritųka" mótvegis "internum" grunnum kann nevnast, at Postverkiš sambęrt landsroknskapinum er ein landsfyritųka, men Byggi- og Rakstrargrunnur Postverksins, sum "eigur" Postverkiš, ber heitiš "internur grunnur". Į sama hįtt er Apoteksverk Fųroya ein landsfyritųka, men Apoteksgrunnurin, sum "eigur" Apotekverk Fųroya ber heitiš "internur grunnur".

Nógvir stovnar og grunnar, sum landiš eigur, eru ikki tiknir viš ķ landsroknskapinum, hvųrki sum landsfyritųka, internur- ella eksternur grunnur. Hetta ger seg galdandi fyri Rśsdrekkasųlu Landsins, Menningargrunnin, Hśsalįnsgrunnin, Ķdnašargrunnin, Jaršargrunnin, Vakstrarhśsgrunnin, Fķggingargrunnin frį 1992 o.s.fr. Nevnast kann, at eginognin hjį Fķggingargrunninum frį 1992 viš įrslok 1994 var 366 mió.kr. og viš įrslok 1996 heilar 674 mió.kr.

2.3.2 Partabrųv (GL 1996/3 01 2-1)

Įr

1992

1993

1994

Keypsviršiš

82.910.400

82.472.000

83.399.000

Avsett móti tapi

0

0

0

Sambęrt landsroknskapinum

82.910.400

82.472.000

83.399.000

Talan er um partabrųv ķ 14 partafelųgum. Nógv taš stųrsta er Atlantic Airways viš 75 mió.kr.

Yvirlit yvir partabrųv sum eru skrįsett ķ landsroknskapinum fyri 1992/1993/1994:

Skrįsett ķ landsroknskapinum

1992

Upphędd

1993

Upphędd

1994

Upphędd

Til skjals į Gjaldst.

Til skjals ķ landst.

Ikki til skjals

             
P/F Skipafelagiš Fųroyar

70.000

70.000

70.000

*

   
P/F Sjóvinnubankin

438.400

avskrivaš

 

-

-

-

P/F Havsild

100.000

100.000

100.000

   

*

P/F Flogsamband

1.511.000

1.511.000

1.511.000

 

*

 
P/F Snarfrost

626.000

626.000

626.000

   

*

P/F Fiskaaling

175.000

175.000

175.000

   

*

P/F Tvųroyrar Flakavirki

820.000

820.000

820.000

   

*

P/F Harenga

150.000

150.000

150.000

   

*

P/F Nykur

500.000

500.000

500.000

 

*

 
P/F Vedding

10.000

10.000

10.000

   

*

L/F Skopunar Śtróšrarfelag

50.000

50.000

50.000

-

-

-

P/F Fisk

300.000

300.000

300.000

   

*

P/F Smyril Line

2.760.000

2.760.000

2.760.000

 

*

 
P/F Elektron

400.000

400.000

1.327.000

*

   
P/F Atlantic Airways

75.000.000

75.000.000

75.000.000

*

   
 

82.910.400

82.472.000

83.399.000

     

Fleiri av hesum partabrųvum hųvdu onki virši ultimo 1994, og įttu at veriš avskrivaš.

Ongin fųst mannagongd er, hvar partabrųvini skulu goymast. Gjaldstovan heldur, at ųll partabrųv skulu goymast į gjaldstovuni.

Nųkur partabrųv eru til skjals į gjaldsstovuni og onnur ķ landsstżrinum. Partabrųvini hjį fleiri felųgum vóru ikki at finna.

Sambęrt landsroknskapinum įtti landsstżriš ultimo 1994 175 tkr. ķ partabrųvum ķ P/F Fiskaaling, men sambęrt roknskapinum hjį P/F Fiskaaling eigur landstżriš 60 partabrųv į 5 t.kr ella ķ alt 300 tkr. ķ felagnum.

Ķ frįgreišingini ķ landsroknskapinum um innihald og meginreglur veršur nevnt, at partabrųvini eru tikin upp til keypsviršiš. Hetta er tó ikki rętt ķ ųllum fųrum. Nevnast kann, at landsstżriš ķ 1994 keypti partabrųv ķ P/F Elektron fyri tkr. 1.947. Hesi eru tikin upp ķ roknskapinum viš tkr. 927, svarandi til nominella virši. Gjaldstovan hevur upplżst, at hetta veršur ręttaš.

2.3.3 Śtlįn (GL 1996/3 01 2-1) og ašrir skuldarar (GL 1996/3 01 3-4)
Śtlįn

Įr

1992

1993

1994

Įogn

789.679.366

717.919.905

646.567.109

Avsett móti tapi

696.479.837

620.589.458

574.046.979

Sambęrt landsroknskapinum

93.199.529

97.330.447

72.520.130

Talan er m.a. um serlįn, stušulslįn, lestrarlįn og lįn til kommunur.

Grannskošanardeildin hevur sent saldofrįsagnir śt til skuldarar, umbošandi 448 konti og 353 mió.kr., har hesir eru bidnir um at vįtta upphęddina ķ bókhaldinum 31.desember 1994. Svar kom aftur višvķkjandi 175 konti sum vóru ķ lagi, 26 komu retur frį Postverkinum, 69 komu aftur viš višmerkingum og 178 svarašu ikki.

Ašrir skuldarar

Įr

1992

1993

1994

Įogn

1.200.343.107

1.363.620.632

1.241.170.973

Avsett móti tapi

1.173.216.650

1.342.196.965

1.217.171.359

Sambęrt landsroknskapinum

27.126.457

21.423.667

23.999.614

Talan er m.a. um vešhaldsśtlegg, alimentatión og ymsar millumrokningar.

Grannskošanardeildin hevur sent saldofrįsagnir śt til skuldarar, umbošandi 127 konti og 500 mió.kr., har hesir eru bidnir um at vįtta upphęddina ķ bókhaldinum pr. 31. desember 1994. Svar kom aftur višvķkjandi 41 konti sum vóru ķ lagi, 11 komu retur frį postverkinum, 21 komu aftur viš višmerkingum og 54 svarašu ikki.

----------------------

Vķsandi til omanfyri umrųddu saldofrįsagnir hevur grannskošanardeildin bišiš gjaldstovuna um frįgreišingar, um tęr saldofrįsagnir, sum eru sendar retur og har móttakarin hevur gjųrt ymsar višmerkingar. Grannskošanardeildin hevur, saman viš leišsluni į gjaldstovuni, gjųgnumgingiš hesar frįgreišingar. Tį postur kemur retur, verša bśstašarupplżsingarnar ręttašar. Flestu višmerkingar eru orsakaš av, at felųg eru farin į hśsagang, skip seld į tvingsilssųlu o.t. Uppfylging og skrįseting hesum višvķkjandi er sķšani nógv batnaš. Bert ķ tveimum fųrum var ósemja um smęrri upphęddir, og ķ bįšum fųrum varš funniš fram til orsųkirnar.

Avsetingarnar móti tapi višvķkjandi śtlįnum og ųšrum skuldarum eru gjųrdar viš stųši ķ einum notati "Viršismeting av skuldarum landskassans", sum upprunaliga varš gjųrd fyri roknskaparįriš 1991. Viršismetingin varš grundaš į eina gjųgnumgongd av hvųrjum skuldara sęr. Innheintašir vóru tį roknskapir fyri nakrar av skuldarunum; men fyri įrini 1992, 1993 og 1994 eru avsetingarnar tęr somu, sum ķ omanfyrinevndu viršismeting, tó er ųll rentutilskrivingin avsett. Grannskošanardeildin hevur vķst į, at umrųdda notat ķ nógvum fųrum als ikki er nżtiligt, tķ so nógv er broytt sķšani, og męlt er gjaldstovuni til at gera eina neyvari og meira grundaša meting į hvųrjum įri. Gjaldstovan er samd ķ hesum, men hevur ikki havt orku til at gera nakra neyva viršismeting.

2.3.4 Įogn (GL 1996/3 01 3-4)
Tęnastu- og vųruskuldarar.

Įr

1992

1993

1994

Įogn

28.177.529

20.780.586

24.834.042

Avsett ķmóti tapi

0

4.187.336

6.997.347

Sambęrt landsroknskapinum

28.177.529

16.593.250

17.836.695

Vųru- og tęnastuskuldarar eru serliga skuldarar hjį Landsverkfrųšinginum, Matrikulstovuni og Heilsufrųšiligu Starvsstovuni, og viš stakroyndum er kannaš, um samsvar er viš undirliggjandi skjalatilfar.

Ķ 1992 varš onki avsett ķmóti tapi, og ķ 1993 og 1994 vóršu lutfalsliga stórar upphęddir avsettar. Orsųkin er m.a., at ķ 1993 varš fyrstu ferš at avsett varš ķ móti tapi, og talan var um nógvar gamlar eftirstųšur.

Sķšani er mannagongdin broytt, soleišis at meginparturin av sųluni er kontant, og alt veršur nś faktureraš ķ FSL-debitorskipanini į Gjaldstovuni. Veršur kraviš ikki goldiš, veršur taš frį 1998 flutt ķ DEMM-skipanina til innheintingar/mótrokningar. Umrųddu broytingar fara vęntandi at fųra viš sęr munandi minni tap framyvir.

Skatta-, toll- o.t. skuldarar

Skatta-, toll- o.t. skuldarar ķ landsroknskapinum kunnu śtgreinast soleišis:

(mió.kr.)

1992

1993

1994

Persónsskattur

232

260

267

Partafelagsskattur

77

90

80

-Kommunanna partur

-74

-83

-87

Vektgjald (vegskattur)

2

2

2

Tollkredittur

64

70

61

MVG  

29

34

Brenniolju-, framleišslu- og feršagjald

8

19

15

Avsetingar og avskrivingar

-175

-234

-264

Samlašar eftirstųšur samb. landsroknskapinum

134

153

108

Persónsskattur, landskassans partur
Skatturin hjį hvųrjum einstųkum borgara veršur śtroknašur ķ skattaskipanunum hjį Toll- og Skattstovu Fųroya į Elektron, og bókingargrundarlagiš hjį Fųroya Gjaldstovu er bókingarlistar, sum fram til 1. januar 1997 vóršu inntųppašir manuelt.

Listarnir, sum eru grundarlag fyri bókingunum av skattainntųkunum ķ hųvušsbókhaldinum į gjaldstovuni, stava frį serligum edv-koyringum ķ skattaskipanunum. Hesar koyringar eru sera torskiltar og ikki nóg neyvt dokumenterašar. Harumframt er óvissa tengd at manuellu višgeršini av bókingarlistunum, listar kunnu blķva burtur, upphęddir skeivt tųppašar inn og seinkan kann vera ķ, nęr listar verša bókašir. Tķ hevur taš veriš nęrum ógjųrligt at "fastfrysta" eitt avstemmingargrundarlag.

Seinastu nógvu įrini hevur ivi veriš um, um bókašu skattaeftirstųšurnar ķ hųvušsbókhaldinum į gjaldstovuni vóru ręttar. Ivi hevur serliga veriš, um bókašu renturnar vóru ręttar. Į vįri 1994 gjųrdi gjaldstovan eina skipaša avstemman, og komiš varš tį eftir, at sķšani 1988 var morarenta inntųkufųrd dupult, bęši tį hon varš tilskrivaš, og tį hon varš goldin. 34 mió.kr. ov nógv inntųkufųrd renta fyri 1988-91 varš ręttaš yvir śtjavningarkonto ķ roknskapinum fyri 1992. Gjaldstovan hevur sķšani gjųrt eina "grovavstemman" av persónsskattinum fyri 1994 og 1995. Um hugt veršur eftir avstemmanini av įlķkning og avrokning, hvųr fyri seg, er talan um lutfalsliga stórar munir. Um hugt veršur eftir avstemman av įlķkning og avrokning samanlagt fyri hvųrt skattaįr, eru munirnir lutfalsliga "smįir", śr nųkrum 100 tkr. uppķ góšar 3 mió.kr., men talan er um munir, sum broytast, uttan at greišast kann frį hvķ.

Sķšani 1. januar 1997 eru allar bókingarupplżsingar śr skattaskipanunum maskinelt fųrdar yvir ķ hųvušsbókhaldiš į gjaldstovuni. Ķ hesum sambandi hevur gjaldstovan, saman viš Elektron, gjųrt eitt sera stórt śtgreiningararbeiši. Ein nżggjur kontostrongur er allżstur, og ųll bókingardata verša nś goymd. Nś allar bókingar verša fųrdar yvir maskinelt, er ikki longur talan um feilmųguleikar, av tķ at listar verša burtur ella vegna inntastingarfeilir, og avstemmingartrupulleikin vegna ymsa tķšaravmarking er minkašur. Roknaš veršur viš, at alt nś veršur bókaš rętt, og saman viš Elektron arbeišir gjaldstovan viš at finna fram til ein neyvari avstemmingarhįtt.

Sķšani er ętlanin at finna fram til munirnar, antin viš at finna fram til ein mųguligan konstantan mun, ella koyra bókingar višvķkjandi 1994 og 1995 umaftur. Gjaldstovan hevur upplżst, at ętlanin er at gera hetta arbeiši fyrst ķ komandi įri.

Partafelagsskattur, landskassans partur
Ķ sambandi viš avstemman av partafelagsskattaeftirstųšum hevur ķ fleiri įr veriš sannlķkt, at samsvar ikki var ķmillum skattaskipanirnar og bókhaldiš į gjaldstovuni, og samskiftiš hevur ķ langa tķš veriš ķmillum grannskošanardeildina og gjaldstovuna um hetta, men gjaldstovan hevur ikki havt orku til at greiša hetta mįl. Ein trupulleiki er, at ongin dokumentatión er višvķkjandi bókingarlistum og teim broytingum, sum eru gjųrdar seinastu įrini. Ętlanin hjį gjaldstovuni er, saman viš Elektron, at loysa umrųdda avstemmingartrupulleika višvķkjandi mununum ķ eftirstųšunum fyrst ķ komandi įri. Eins og višvķkjandi persónsskattunum, eru allar bókingarupplżsingar maskinelt fųrdar yvir ķ hųvušsbókhaldiš sķšani 1. januar 1997.

Gjaldstovan metir, at munirnir višvķkjandi eftirstųšunum ikki hava įvirkaš inntųkusķšuna, burtursęš frį skattarentunum, sum ķ 1994 eru uml. 5 mió.kr. ov lįgar vegna feilbókingar.

Persónsskattur og partafelagsskattur, kommunanna partur
Ķ sambandi viš grannskošan av fķggjarstųšuni vóršu bókašu skattaeftirstųšurnar hjį einstųkum kommunum samanbornar viš tęr eftirstųšur, sum vóru skrįsettar ķ skattaskipanini pr. 31. desember 1993. Taš vķsti seg, at talan var um lutfalsliga nógvar munir, og tķ varš mett neyšugt at gera eina avstemman av ųllum kommununum. Gjaldstovan hevši tį als ikki orku til at fara undir eina so umfatandi avstemman, og avtalaš varš, at grannskošanardeildin skuldi hjįlpa til viš hesum arbeiši.

Vķsandi til śrslitiš av avstemmanini varš ķ desember 1994 heitt į Gjaldstovuna um at finna fram til orsųkirnar til stašfestu munirnar og rętta hesar. Munirnir višvķkjandi persónsskattinum eru ręttašir, og samsvar er nś ķmillum bókašu eftirstųšurnar į gjaldstovuni og taš, sum skrįsett er ķ skattaskipanini.

Funniš er fram til flestu munirnir ķ eftirstųšunum av partafelagsskatti hjį kommununum, har talan er um bókingarfeilir, og eru hesir ręttašir. Flestu munirnir višvķkja skattaįrunum 1985-1987. Gjaldstovan hevur ikki havt orku til at finna fram til allar munir, og arbeitt veršur viš at gera eina nżggja avstemman.

Skattaeftirstųšur sambęrt gomlu skattaskipanini
Ķ sambandi viš avstemman av skattaeftirstųšunum fyri 1993 varš stašfest, at munur er ķmillum hųvušsbókhaldiš og gamla skattabókhaldiš į gjaldstovuni (83/84 og eldri) uppį umleiš 15 mió.kr.

Spurningurin um, hvat gerast skal viš henda mun, er fleiri feršir umrųddur viš gjaldstovuna. Gjaldstovan metir, at talan er um munir, sum stava frį fyrst ķ įttatiįrunum og hevur vķst į, at talan er um eitt stórt śtgreiningararbeiši, og ķ nógvum fųrum eru hesi gomlu krųv fyrnaš ella hava mist ręttargildi, og verša tķ avskrivaš. Gjaldsstovan upplżsir, at fyrst ķ komandi įri veršur hesin munur ręttašur, og at kommunanna partur av muninum veršur lišašur śt į kommunurnar viš stųši ķ einum fastfrystum bżtisprosenti frį fyrst ķ įttatiįrunum.

Millumrokning viš kommunur og almennar stovnar o.t.

Įr

1992

1993

1994

Sambęrt landsroknskapinum

97.308.878

104.226.968

82.676.052

Millumrokningin fevnir m.a. um almannaśtreišslur, vegagjald og frķtķšarundirvķsing, sum landskassin hevur lagt śt fyri kommunurnar.

2.3.5 Innistandandi ķ Landsbankanum (GL 1996 / 3 01 4-1)
Sambęrt § 6 ķ lųgtingslóg um Landsbanka Fųroya er Landsbankin bankasamband landskassans. Landsstovnar kunnu nżta bankan sum bankasamband.

Sambęrt § 1 ķ lųgtingslóg nr. 48 frį 28. aprķl 1992 um innlįn ķ Landsbankan og lįn śr Landsbankanum veršur įlagt landsstżrinum, landsskassans vegna, at hava innlįn ķ Landsbankanum, sum ķ minsta lagi svarar til 15% av bruttotjóšarśrtųkuni ķ undanfarna įri.

Sambęrt įrsroknskapi Landsbankans varš bruttotjóšaśrtųkan ķ undanfarna įri, śt frį modellśtrokningum, mett til 5 mia. kr., og minstainnlįniš 750 mió.kr. svarandi til 15%. Eftirsum minstainnlįniš hevur veriš taš sama ķ fleiri įr, hevur bruttotjóšarśrtųkan eftir hesum at dųma veriš óbroytt sķšani 1992.

Bundin peningur/Inlįn ķ landsbankanum.

Įr

1992

1993

1994

Sambęrt landsroknskapinum

534.582.231

652.562.118

847.904.000

Į sķšu 8 ķ landsroknskapinum fyri 1993 veršur greitt frį, at višurskiftini višvķkjandi bundnum peningi/innlįni ķ landsbankanum ķ 1992 og 1993 vóru ógreiš.

Sambęrt landsroknskapinum vóru viš įrslok 1994 848 mió.kr. bundnar ķ landsbankanum. Sambęrt įrsroknskapi Landsbankans var innlįn landskassans 851 mió.kr. Orsųkin til munin uppį 3 mió.kr. er, at Landsbankin roknaši innistandandi hjį Vakstrarhśsgrunninum uppķ innlįn "landskassans".

Tį lógin um Landsbanka Fųroya varš broytt ķ 1992, samstundis sum nżggja lógin um innlįn ķ Landsbankan og lįn śr Landsbankanum varš samtykt, varš hugtakiš "landskassin" eftir ųllun at dųma avmarkaš ķ mun til upprunaligu 1978-lógina, samstundis sum eitt heilt nżtt hugtak "landsstovnar" veršur sett inn ķ bįšar lógirnar.

Višmerkingar landsstżrisins til hesi nżggju hugtųk tykjast ógreišar:

"Landsbankin veršur bankasamband viš landskassan og stovnar, sum eru beinleišis knżttir at landskassanum".

"Tį talan er um landsstovnar, sum eru beinleišis knżttir at landskassanum, veršur meint viš, at hesir nś eru partar av landskassanum".

Ķ sambandi viš tulking av hugtakinum "landsstovnur", hevur landsbankin m.a. tikiš śtgangsstųši ķ einum notati um landsstovnar frį 1991, iš mį sigast at vera heldur ófullfķggjaš. Taš er nevndin ķ Landsbankanum sum avgerš, hvųrjir landsstovnar kunnu/ikki kunnu hava samband viš Landsbankan, og į nevndarfundi 22. mars 1992 varš eitt yvirlit yvir hesar stovnar góškent. Sķšani hevur nevndin gjųrt eina nżggja samtykt.

Taš mį sigast at vera óheppiš, at hugtųkini "landskassin" og "landsstovnar" ikki eru nóg greitt lżst hvųrki ķ lógini um Landsbankan, ķ lógini um innlįn ķ Landsbankan og lįn śr Landsbankanum ella ķ višmerkingunum til lógaruppskotini. Um hugt veršur eftir teimum stųrru "landsstovnunum"/"landsgrunnunum", so stóšu ķ 1994 umleiš 600 mió.kr. į konti ķ peningastovnunum og į postgiro.

Sambęrt § 3, stk. 3 ķ lógini um innlįn ķ Landsbankan og lįn śr Landsbankanum er įlagt Landsbankanum at įseta treytir fyri, hvųrjar konti landskassin og landsstovnar kunnu hava ķ peningastovnum og į postgiro; men taš tykist ikki, sum Landsbankin hevur įtikiš sęr henda leiklut.

2.3.6 Banka- og girokonti (GL 1996/3 01 4-1)

Įr

1992

1993

1994

Sambęrt landsroknskapinum

100.124.626

160.152.333

90.050.060

Saldi ķ landskassaroknskapinum eru avstemmaš viš ekstern kontoavrit.

Hesin roknskaparpostur vķsir ikki eina fullfķggjaša mynd av, hvussu nógv "landiš" hevur innistandandi ķ banka- og į girokonti. Talan er um tęr konti, sum eru skrįsettar ķ bókhaldinum į gjaldstovuni. Sum nevnt hava landsstovnar -grunnar, ofta viš leysari tilknżti til fķggjarlóg og/ella landsbókhaldiš, fleiri hundraš milliónir krónur innistandandi į banka- og girokonti, sum ikki eru viš ķ landsroknskapinum.

Av praktiskum orsųkum og vķsandi til sišvenju, hava nógvir stovnar havt egnar banka- og girokonti. Hóast hesir stovnar annars hava bókhald sķtt į gjaldstovuni, eru ikki allar konti skrįsettar har, men nś roknskaparkunngeršin er komin ķ gildi, veršur hetta kravt, og stovnarnir skulu harumframt hava serligt loyvi til at hava egnar konti ķ peningastovnunum.

2.3.7 Skuld (GL 1996/3 02 2-1)
Ķ 3 įra skeišnum frį 1991-1994 er samlaša skuldin vaksin viš umleiš 4,3 mia.kr. śr 2,7 mia.kr. til umleiš 7 mia.kr. Ķ sama tķšarskeiši er innstandandi ķ peningastovnunum og landsbankanum vaksiš śr umleiš 0,4 mia.kr. til umleiš 0,9 mia.kr.

Nišanfyri er sett upp yvirlit yvir skuldina ķ mió.kr.:

Įr

1991

1992

1993

1994

Kreditfelųg

2,4

2,3

2,2

2,1

Innanlandsskuld

277,3

424,4

726,5

416,4

Uttanlandsskuld

1.730,0

2.736,4

3.707,0

4.533,7

Skuld til gjaldingar innan 1 įr

359,9

346,3

1.793,9

1.614,8

Onnur skuld

65,9

68,4

54,0

54,1

Tķšaravmarkingar

245,8

169,5

294,4

342,7

Skuld ķ alt        

Kreditfelųg:
Skuld til kreditfelųg er lįn ķ hśsinum hjį Toll- og Skattstovu Fųroya ķ Klaksvķk. Upphęddin ķ landsroknskapinum samsvarar viš skuldina til Kreditfelagiš.

Innanlandsskuld:
Talan er um lįn ķ teimum fųroysku peningastovnunum og tryggingarfelųgunum. Tęr skrįsettu upphęddirnar ķ landsroknskapinum samsvara viš kontoavrit frį lįnsgevarunum.

Uttanlandsskuld:
Skrįsetingarnar ķ landsroknskapinum samsvara viš uppgeršir frį lįnsgevarunum. Landsbankin hevur gjųrt uppgeršina yvir tķšaravmarkašu rentuna. Ķ stóran mun er samsvar viš eina uppgerš, sum grannskošanardeildin hevur gjųrt til samanberningar. Nevnast skal, at tķšaravmarkingin av bęši rentum og kurstapum, iš landsbankin stendur fyri, hava fųrt viš sęr nógv meirarbeiši vegna avstemmingartrupulleikar mótvegis bókhaldinum į gjaldstovuni.

Onnur skuld:
Talan er m.a. um eina millumrokning viš Lųnjavningargrunnin uppį 27,2 mió.kr., sum er óbroytt ųll įrini 1992-94. Roknskapirnir hjį Lųnjavningargrunninum fyri įrini 1992 - 1994 eru ikki endaliga lidnir, men sambęrt fyribilsroknskapunum broytist millumrokningin į hvųrjum įri og samsvarar ikki viš landsroknskapin.

Tķšaravmarkingar:
Talan er um skuld til tęnastu- og vųrukreditorar, heildarveitingina fyri januar mįnaš, ikki śtgoldnar eykajįttanir og skuld til kommunur v.m.

2.4 Innkrevjing av vinnulįnum (GL 1996/2 03 1-3)
Av tķ at talan er um fleiri almennar innkrevjingarmyndugleikar/-stųš viš hvųr sķnari mannagongd, veršur innkrevjingin sera ymisk, hóast talan er um so at siga sama slag av krųvum. Ķ mun til ašrar stovnar hevur gjaldstovan nógv stųrri mųguleikar fyri at mótrokna, og tķ koma tey krųv, sum eru skrįsett į gjaldstovuni at verša ķ einari serstųšu.

Fęr ein persónur t.d. avlopsskatt, veršur fallin skuld, iš er skrįsett į Fųroya Gjaldstovu, ķ flestu fųrum mótroknaš. Um persónur skyldar restskatt, og samstundis eigur pening tilgóšar hjį stovni, hvųrs bókhald er į gjaldstovuni, verša krųvini vanliga mótroknaš.

Um persónurin harafturķmóti skyldar pening til stovn, sum ikki hevur sķtt bókhald į gjaldstovuni, t.d. Śtvarpiš, Sjónvarpiš, Menningargrunnin, Ķdnašargrunnin og Strandferšsluna, veršur ikki mótroknaš ķ t.d. avlopsskatti, tķ hesir stovnar/grunnar heinta sjįlvir inn sķni krųv. Er talan um restskatt, fer heldur ongin mótrokning fram į hesum stovnum.

Į gjaldstovuni hevur innkrevjingarmannagongdin veriš ymisk alt eftir hvųrji krųv, talan er um. Er talan um lįn, sum landsstżriš hevur veitt vinnulķvinum, herundir vešhaldsśtlegg, hevur Fķggjar- og Bśskapardeildin havt įbyrgdina av innkrevjingini, og ein fulltrśi į Fķggjar- og Bśskapardeildini hevur rųkt hesa uppgįvu į gjaldstovuni.

Grannskošanardeildin hevur ķ fleiri įr vķst į, at skrįsetingin av vinnulįnum var sera ófullfķggjaš, og at innkrevjing/mįlsvišgerš/uppfylging ķ nógvum fųrum als ikki fór fram.

Orsųkirnar eru fleiri. Įbyrgdin og heimildin hjį innkrevjingarfulltrśanum hevur veriš ógreiš, eisini ķ mun til gjaldstovuna; nóg stór orka hevur ikki veriš at umsita og rųkja ųll hesi mongu lįn og vešhaldsśtlegg; skrįseting av skjųlum og dagfųring av upplżsingum, sum hava tżdning fyri innkrevjingina, hevur ikki veriš nųktandi; frį fyrstan tķš hevur ongin eintżšug identifikatión veriš av skuldarunum o.s.fr.

Nųkur vinnulįn verša kravd inn av gjaldstovuni m.a. viš mótrokning ella viš avtalum, sum gjųrdar eru viš skuldarar; men fleiri partsreišarķ eru ongantķš individualiseraš. Umframt partsreišarķ, hava nógvir einstaklingar eisini stašiš skrįsettir viš lįnum og vešhaldsśtleggum/fallnari skuld ķ nógv įr, uttan at stig eru tikin til innkrevjing. Talan hevur tķ veriš um eina tilvildarliga og sera ymiska višgerš av borgarum į hesum ųki.

Fķggjar- og Bśskapardeildin hevur ķ skrivi dagfest 17. mars 1997 upplżst, at innkrevjingin av vinnulįnum, frį 1. januar 1997, er flutt til Fųroya Gjaldstovu, og tį gjaldstovan hevur mett um arbeišsuppgįvuna, er ętlanin at gera avtalu um, undir hvųrjum treytum gjaldstovan yvirtekur umsiting og rųkt av vinnulįnum, iš higartil hava veriš umsiting av Fķggjar- og Bśskapardeildini.

Fųroya Gjaldstova hevur sķšani sent fleiri mįl višvķkjandi partsreišarķum og einstaklingum til sakfųrara, og gjaldstovan er nś, ķ samrįš viš landsstżriš, farin undir at senda śt krųv mótvegis hesum skuldarum.

2.5 Lųnarśtgjųld avgreidd av Fųroya Gjaldstovu (GL 1996/2 03 1-1)
Grannskošanin er farin fram į heysti 1995 viš stakroyndum, og hevur fevnt um fastar og leysar lųnarįvķsingar. Innanhżsis eftirlit ķ sambandi viš lųnarumsiting er eisini kannaš.

2.5.1 Fastar lųnir
Tį iš lųnarstovan fęr setanarskriv t.d. frį Fųroya Landsstżri um, at persónur er settur ķ starv og skal hava fasta mįnašarlųn, kannar lųnarstovan, um skriviš er undirskrivaš av rętta viškomandi og ķ ašrar mįtar sęr śt til at vera ķ lagi, įšrenn hesin veršur skrįsettur ķ lųnarskipanini. Grannskošanardeildin hevur kannaš, um lųnartalvurnar, sum eru lagdar inn ķ lųnarskipanina, eru góškendar av landsstżrinum og samsvara viš sįttmįlan. Viš stakroyndum er kannaš, at lųnarśtgjaldingar samsvara viš setanarskriv, sįttmįla og tilhoyrandi lųnartalvu, og at aldursbroytingar fylgja sįttmįlanum. Kanningin av hesum višurskiftum fųrdi ikki til stórvegis višmerkingar.

2.5.2 Leysar lųnarįvķsingar
Nišurstųšan av grannskošanini var, at skjųlini, sum vóru grundarlag undir lųnarśtgjaldingunum, ķ nógvum fųrum vóru ófullfķggjaš. Sum dųmi kunnu nevnast manglandi upplżsingar um, ķ hvųrjum sambandi śtgjaldiš varš veitt, manglandi upplżsingar um sįttmįla, flokking, stig og manglandi upplżsingar um tķšarskeiš, lųnin varš veitt fyri. Nakrar upphęddir tyktust vera skeivar, og vķst varš į, at taš ikki eigur at koma fyri, at sami persónur įvķsir sęr sjįlvum lųn. Vķst varš eisini į, at eitt įvķsingarskjal, sum Fųroya Gjaldstova hevši gjųrt fyri nųkrum įrum sķšani, ikki longur var hóskandi, og at fleiri stovnar hųvdu gjųrt sķni egnu įvķsingarskjųl. Sķšani hevur gjaldstovan broytt mannagongdina og krevur nś, at skųlini til "leysar įvķsingar" skulu hava upplżsingar um sįttmįla, flokking, stig, tķšarskeiš v.m. Gjaldstovan hevur eisini tilevnaš eitt nżtt lųnarįvķsingarskjal, og hetta veršur ķ stóran mun nżtt ķ dag.

2.5.3 Innanhżsis eftirlit
Grannskošanardeildin hevur męlt gjaldstovuni til at endurskoša og ķ eini reglugerš skrivliga śtgreina tann leiklut, gjaldstovan hevur višvķkjandi mannagongd og eftirliti, tį lųnir verša avgreiddar.

3. Skattamįl

3.1 Roknskapar- og trygdarreglur (GL 1996/2 04 0-2)
Sambęrt § 4, stk. 2, ķ roknskaparkunngeršini, sum kom ķ gildi 1. januar 1997, įliggur taš leišaranum į einum stovni, sum fųrir roknskap, at gera og dagfųra eina reglugerš um, hvussu roknskaparverkiš į stovninum er fyriskipaš, herundir įbyrgdar- og heimildarreglur. Fķggjar- og Bśskapardeildin skal senda śt eitt rundskriv viš vegleišing um, hvussu slķkar reglur skulu gerast, men hetta er ikki gjųrt enn.

Toll- og Skattstova Fųroya hevur bert ķ lķtlan mun gjųrt skrivligar lżsingar av, hvussu umsitingin er lųgd til ręttis. Grannskošanardeild Landskassans hevur fleiri feršir vķst į hetta, og hevur męlt til at gera lżsingar av mannagongdum į stovninum, herundir av įbyrgdar- og heimildarbżtinum, hvųrji innanhżsis eftirlit skulu gerast, og hvussu hesi verša skjalprógvaš. Ein fyrimunur viš hesum er, at starvsfólkini ikki eru ķ iva um, hvųrjar arbeišsuppgįvur tey hava įbyrgdina av, hvat tey hava heimild til, og hvussu mįlsvišgerš, eftirlit, śtgjalds- og roknskaparmannagongdin eigur at vera į teimum ymsu ųkjunum. Hetta lęttir eisini um, tį nżggj starvsfólk verša sett til eina uppgįvu.

Ķ 1993 įsetti Stżriš fyri Toll- og Skattstovu Fųroya nakrar yvirordnašar trygdarreglur, herundir krųv til hvussu ųkis- og deildarstjórar skulu leggja umsitingina į m.a. roknskaparųkinum til ręttis. Grannskošanardeildin gjųrdi eina kanning, sum vķsti, at fleiri av įsetingunum ikki vóršu fylgdar. Ein orsųk var, at reglurnar ikki vóru nóg greišar, og at tųrvur var į at endurskoša reglurnar į fleiri ųkjum.

Stżriš og ųkisstjórarnir hava sķšani gjųrt eitt stórt arbeiši viš at endurskoša og bųta um trygdarreglurnar. Ųkisstjórarnir hava latiš stżrinum uppskot til nżggjar reglugeršir viš įbyrgdar- og heimildarreglum višvķkjandi edv- trygd og roknskaparligu mannagongdini. Hesar eru ķ juni/juli 1997 sendar stżrinum til góškenningar. Viš stųši ķ hesum uppskotum hevur Stżriš sķšani gjųrt uppskot til eina felags reglugerš, sum skal nżtast av ųllum ųkjum, og arbeitt veršur nś viš tillagingum, įšrenn reglugeršin veršur endaliga góškend fyri tey einstųku ųkini, vęntandi frį 1. januar 1998.

3.2 Edv-višurskifti og -śtreišslur į Toll- og Skattstova Fųroya (GL 1996/2 04 1-1)
Grannskošanardeild Landskassans hevur kannaš edv-višurskiftini og edv-śtreišslurnar į Toll- og Skattstovu Fųroya.

3.2.1 Sįttmįlavišurskiftini viš P/F Elektron
Samstarviš ķmillum Toll- og Skattstovu Fųroya og P/F Elektron byggir į 2 sįttmįlar - 1 sįttmįla višvķkjandi skatti, sum varš gjųrdur ķ 1984 ķmillum P/F Elektron og Fųroya Landsstżri, og 1 sįttmįla višvķkjandi tolli og avgjųldum, sum varš gjųrdur ķ 1992 ķmillum P/F Elektron og tįverandi Fųroya Tollstovu.

Sįttmįlin frį 1984 višvķkjandi skatti er góškendur av Fųroya Landsstżri. Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at sįttmįlin ķmillum Fųroya Tollstovu og P/F Elektron frį 1992 um edv-tęnastur višvķkjandi tolli og avgjųldum ikki hevur veriš hjį Fųroya Landsstżri til góškenningar. Hann varš heldur ikki lagdur fyri, višgjųrdur ella góškendur av stżrisbólkinum, iš hevši įbyrgd av prosjektinum.

Grannskošanardeildin hevur gjųgnumgingiš teir bįšar sįttmįlarnar ķmillum T&S og P/F Elektron, trygdaravtaluna ķmillum Fųroya Tollstovu og P/F Elektron umframt trygdarreglugeršina fyri Elektron, sum vķst veršur til. Talan er um gamlar standardsįttmįlar, og ķ fleiri fųrum er ógreitt, hvussu oršingar ķ sįttmįlunum, trygdaravtaluni og trygdarreglugeršini skulu skiljast. Grannskošanardeildin hevur tķ męlt til at endurskoša ųll sįttmįlavišurskiftini, tķ talan er eisini um yvirordnašar įsetingar um edv-trygdini į P/F Elektron višvķkjandi edv-skipanunum hjį Toll- og Skattstovu Fųroya.

Toll- og Skattstova Fųroya hevur vķst į, at sambęrt kunngerš nr. 820 frį 12. desember 1991, sum fķggjareftirlitiš hevur gjųrt viš heimild ķ banka- og sparikassalógini, skal P/F Elektron fylgja teimum ręttiliga strongu įsetingum, sum galda fyri edv-virksemiš/edv-trygdina hjį felags datasentralum hjį peningastovnum. Grannskošanardeildin hevur vķst į, at kunngeršin bert fevnir um tęr tęnastur, sum peningastovnarnir fįa gjųrdar ķ felags datasentralum. Stjórin į Elektron hevur upplżst, at taš ķ sambandi viš systemgrannskošan av peningastovnsskipanunum sambęrt kunngerš nr. 820/1991 framyvir veršur gjųrd ein serlig įrsprotokol višvķkjandi Toll- og Skattstovuni, tķ ein stórur partur av systemgrannskošanini snżr seg um at eftirkanna, um Elektron fylgir įvķsum trygdarįsetingum, sum eru felags fyri allar edv-skipanir ķ hśsinum.

Elektron arbeišir viš at gera ein felags sįttmįla fyri alt toll- og skattaųkiš. Hesin skuldi vera lišugur ultimo august 1997, men upplżst er, at arbeišiš er seinkaš. Ķ sambandi viš at nżggjur sįttmįli skal gerast viš P/F Elektron, og avtalur skulu gerast um trygdarvišuskiftini, hevur grannskošanardeildin męlt Toll- og Skattstova Fųroya til, at uttanfyristandandi sakkunnleiki į hesum ųki fęr hųvi til at gjųgnumganga og gera sķna metingar av hesum sįttmįla/avtalum, įšrenn skrivaš veršur undir, fyri at tryggja, at ongin ivi er um įbyrgd og skyldur višvķkjandi system- og datatrygd og višvķkjandi nżgerš, rakstri og višlķkahaldi av skipanunum v.m.

3.2.2 Prķsskipanin
Ķ bįšum sįttmįlunum er įsett, at alt arbeišiš, sum P/F Elektron ger fyri Toll- og Skattstovu Fųroya, skal góškennast av Toll- og Skattstovuni, įšrenn taš veršur sett ķ verk. Grannskošanardeildin gjųrdi vart viš, at av tķ at onki tilfar varš goymt um samskiftiš, var ikki mųguligt at skjalprógva, hvųrjar uppgįvur Toll- og Skattstovan hevši bišiš um. Upplżst er, at henda mannagongd nś er broytt. T.d. eru fastir fundir, har uppgįvurnar verša lagdar til ręttis, og alt tilfar og samskifti veršur goymt.

Rokningarnar frį P/F Elektron til Toll- og Skattstovu Fųroya eru śtgreinašar ķ rakstrarśtreišslur og menningarśtreišslur. Rokningarnar verša eftirhugdar į Toll-og Skattstovu Fųroya, serliga fyri at kanna, um stór frįvik eru frį śtreišslunum įrini frammanundan. Ongin serlig kanning veršur gjųrd av, um upphęddirnar į rokningunum eru ręttar. Sami persónur, sum hevur góškent arbeišsuppgįvurnar, hevur ikki eftirhugt um rokningarnar eru ręttar og góškent hesar. Ķ mars 1997 upplżsti Toll- og Skattstova Fųroya, at henda mannagongd er broytt, soleišis at deildarstjórin į Menningardeildini nś góškennir bęši uppgįvurnar og rokningarnar. Hugt veršur eisini eftir, um rokningarnar eru sannlķkar, og um rokningarnar eru śtskrivašar samsvarandi galdandi prķsskrįum.

Ongin śtgreining er gjųrd, sum vķsir, hvussu stórar edv-śtreišslurnar eru fyri tęr ymsu avgjaldslógirnar. Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at henda arbeišsuppgįva veršur nś hųgt rašfest.

Ķ sįttmįlanum ķmillum P/F Elektron og Fųroya Tollstovu er įsett, at brśkarin hevur rętt til at krevja innlit, um Elektron hękkar gjųldini fyri rakstur og menning, meira enn neyšugt er, fyri at halda raksturin av virkinum gangandi.

Sambęrt sįttmįlanum millum P/F Elektron og Fųroya Landsstżri, skulu parteigararnir gjalda eins fyri eins tęnastur. Toll- og Skattstova Fųroya hevur fingiš upplżst, at hon eitt tķšarskeiš rindaši meira fyri hvųnn arbeišstķma enn peningastovnarnir. Leišslan į Elektron hevur upplżst, at prķsirnir ķ dag eru eins fyri peningastovnarnar og Toll- og Skattstovuna. Sum ein hųvušsbrśkari er Toll- og Skattstova Fųroya ikki vitandi um, hvųrjar avgeršir verša tiknar, og hvussu sįttmįlarnir ķmillum Elektron og peningastovnarnar sķggja śt.

Viš taš at Elektron er skrįsett sum eitt partafelag, hava eigararnir/brśkararnir ikki beinleišis atgongd til upplżsingar višvķkjandi felagnum. Fųroya Landsstżri hevur, sum samįnari, ein lim ķ nevndini, men hesin er įlagdur tagnarskyldu sambęrt partafelagslógini. Tķ er avmarkaš, hvat hann hevur loyvi til at boša Fųroya Landsstżri og Toll- og Skattstovu Fųroya frį av tķ, sum fer fram.

3.2.3 Krųv frį Skrįsetingareftirlitinum.
Til umleiš primo 1995 vóršu allar skrįirnar hjį Toll- og Skattstovu Fųroya góškendar. Sķšani hevur Toll- og Skattstova Fųroya eisini sent tilfar til Skrįsetingareftirlitiš til ummęlis, men hevur onki svar fingiš. Skrįir eru sostatt tiknar ķ nżtslu ķ hesum tķšarskeišnum, uttan formliga góškenning. Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at teir ķ 1996 skrivašu til Skrįsetingareftirlitiš, og męltu til eitt samlaš ummęli av ųllum dagfųrdum skrįum hjį Toll- og Skattstovu Fųroya, men fingu onki svar. Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at teir nś arbeiša viš at gera eitt nżtt yvirlit yvir allar dagfųrdar skrįir, sum so veršur sent Skrįsetingareftirlitinum.

3,2,4 Keyp/gerš av nżggju toll- og avgjaldsskipanini.
Viš stųši ķ fundarfrįsųgnum frį stżrisbólkinum, sum gjųrdi nżggju toll- og avgjaldsskipanina, hevur Grannskošanardeild Landskassans gjųrt hesa nišurstųšu:

Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at višvķkjandi gerš av nżggju toll- og avgjaldsskipanini į Toll- og Skattstovu Fųroya, varš į hvųrjum įri mett um, hvussu nógvur peningur skuldi nżtast. Bišiš varš ikki um tilboš frį fleiri edv-leverandųrum, tķ frį byrjanini varš taš frį politiskari sķšu gjųrt greitt, at Elektron skuldi gera arbeišiš.

3.3 Persónskattur (GL 1996/2 04 2-1)
3.3.1 Kanning av skattabroytingum
Saman viš innanhżsis grannskošanini į Toll- og Skattstovu Fųroya hevur Grannskošanardeild Landskassans kannaš į T&S, Streymoyar Ųki, um formalia ķ sambandi viš skattabroytingar veršur fylgt.

Kanningin tók stųši ķ broytingarlistum fyri 1992, 1993 og 1994, sum vķstu teir persónar ķ Tórshavnar Kommunu, har skattskylduga inntųkan var broytt ķ viškomandi mįnaši (februar 1996). Allar lękkingar stųrri enn 5.000 kr. vóršu kannašar. Kannaš varš eftir:

Nišurstųšan av kanningini er, at av teimum 23 mįlunum, iš kannaš vóršu, vóru višurskiftini ķ lagi ķ 17 mįlum. Ķ 6 av mįlunum var onki broytingarskriv, og kemst hetta sambęrt innanhżsis grannskošanini į Toll- og Skattstovu Fųroya av, at talan er um mįl, har serligar umstųšur gera seg galdandi. Ķ tveimum fųrum er talan um persónar, iš eru mettir, og har metingin veršur broytt, tį sjįlvuppgįvan kemur inn til Toll- og Skattstovu Fųroya.

Toll- og Skattstova Fųroya er samd viš Grannskošanardeild Landskassans ķ, at įšrenn broyting veršur framd, eigur ętlanarskriv og broytingarskjal at verša send skattgjaldaranum.

3.3.2 Skattaupplżsingar į lųnarsešlum
Grannskošanardeild Landskassans hevur sett Toll- og Skattstovu Fųroya spurningin, um heimild er ķ § 151 ķ skattalógini og skrįsetingarlógini, at:

  1. allir almennir arbeišsgevarar (landsmyndugleikar)
  2. allir privatir og kommunalir arbeišsgevarar

kunnu fįa upplżsingar frį Toll- og Skattstovu Fųroya um, hvussu nógv veršur afturhildiš ķ fyribilsskatti hjį lųntakarum, soleišis at arbeišsgevarin kann geva hesar upplżsingar vķšari į lųnarsešlunum.

Toll- og Skattstovu Fųroya hevur ikki beinleišis svaraš omanfyri settu spurningum, men hevur upplżst, at heimild ikki tykist vera ķ § 151 ķ skattalógini til at śtflżggja arbeišsgevarum upplżsingar um, hvussu nógv veršur afturhildiš ķ fyribilsskatti hjį lųntakarum.

3.3.3 Umsiting av § 118 ķ skattalógini
Sambęrt § 118 ķ skattalógini hava allir arbeišsgevarar skyldu til, fyri hvųnn lųntakara sęr, at geva upplżsingar til lķkningarvaldiš um A-inntųku, iš er śtgoldin ķ inntųkuįrinum frammanundan.

§ 118 ķ skattalógini er ein eftirlitsgrein, og endamįliš viš henni er at stemma av lųnarupplżsingar, iš eru farnar um afturhaldsskipanina, viš tęr lųnarupplżsingar, arbeišsgevarin hevur śtflżggjaš, hetta fyri at tryggja at grundarlagiš undir skatting av lųnum er fullfķggjaš. Reglurnar ķ § 118 ķ skattalógini eru galdandi bęši fyri privatar og almennar arbeišsgevarar.

Fyri privatar arbeišsgevarar eru m.a. reglurnar ķ kunngerš um minstukrųv til bókhald og roknskap eisini galdandi. Sambęrt § 23 ķ kunngeršini skal bókhaldiš leggjast soleišis til ręttis, at allar skrįsetingar skulu kunna fylgjast til tęr skattligu uppgerširnar, og tųlini ķ skattauppgeršini skulu kunna loysast upp ķ tey tųl, tey eru sett saman av. Ķ § 31 er įsett, at ein samabering millum vįttanina um śtgoldnar lųnir, sambęrt § 118 ķ skattalógini, og lųnarśtreišslurnar ķ įrsroknskapinum skal leggjast viš roknskapinum sum fylgiskjal.

Fyri almennar arbeišsgevarar/stovnar er omanfyri nevnda įseting ķ kunngerš um minstukrųv til bókhald og roknskap ikki galdandi, hóast hesir nżta fleiri lųnar- og śtgjaldsskipanir, og hava hvųr sķtt A-tal. Taš er tķskil tżdningarmikiš, at almennir stovnar lata upplżsingar inn til skattavaldiš sambęrt § 118 ķ skattalógini.

Viš stųši ķ śtgoldnum lųnum ķ 1995 hevur innanhżsis grannskošanin į Toll- og Skattstovu Fųroya saman viš Grannskošanardeild Landskassans kannaš, hvussu § 118 ķ skattalógini veršur umsitin, herundir:

  1. hvat veršur gjųrt ķ sambandi viš, at Toll- og Skattstova Fųroya sendir arbeišsgevarum listar yvir śtgoldnar A-inntųkur,
  2. hvat veršur gjųrt viš innkomnu vįttanirnar frį arbeišsgevarunum og
  3. hvųr hevur įbyrgdina av hesum vįttanum.

Sambęrt § 118 eru taš arbeišsgevararnir, sum skulu lata lķkningarvaldinum upplżsingar um samlašu inntųkuna fyri hvųnn lųntakara sęr, sum sambęrt § 60 er at rokna sum A-inntųka, og sum er śtgoldin ķ inntųkuįrinum frammanundan.

Upplżst er, at av praktiskum orsųkum er mannagongdin tann ųvugta, nevniliga at Toll- og Skattstova Fųroya primo januar śtskrivar eitt fullfķggjaš yvirlit til hvųnn arbeišsgevara sęr yvir allar lųnir, sum sambęrt teirra upplżsingum eru goldnar śt ķ įrinum, sum fariš er. Yvirlitiš skal undirskrivast og sendast Toll- og Skattstovu Fųroya aftur innan 31. januar sama įr.

Grannskošanardeild Landskassans hevur spurt Toll- og Skattstovu Fųroya, um verandi mannagongd er ķ trįš viš § 118, stk. 1, og um ętlanin er at broyta greinina, soleišis at hon samsvarar viš praksis. Upplżst er, at arbeitt veršur viš broytingum į hesum ųki.

Stašfest er, at į Toll- og Skattstovu Fųroya, Streymoyar Ųki, er ongin skrivlig mannagongd fyri višgeršini av teimum vįttanunum, iš koma inn sambęrt § 118 ķ skattalógini. Grannskošanardeild Landskassans hevur męlt til, at hetta veršur gjųrt.

Upplżst er, at onki veršur gjųrt viš at kanna eftir, um allar vįttanirnar koma aftur frį arbeišsgevarunum. Grannskošanardeild Landskassans heldur taš vera óheppi, at hetta ikki veršur kannaš, og at taš ongar avleišingar hevur fyri teir arbeišgevarar, iš ikki halda sķnar skyldur sambęrt § 118 ķ skattalógini.

Grannskošanardeild Landskassans hevur fingiš lista yvir teir uml. 600 arbeišsgevararnar, iš ikki hava sent vįttanirnar inn aftur fyri 1995. Talan er um partafelųg, smįpartafelųg, partsreišarķ og onnur vinnurekandi umframt kommunur, ķtróttarfelųg og onnur felųg, sjśkrakassar og almennar stovnar.

Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at revsimųguleikarnir ķ § 141, stk. 1, nr. 3, ikki verša nżttir, tį vįttanirnar ikki verša aftursendar, tķ "lųgfrųšingarnir, iš tį vóru į lķkningarrįšnum, męltu frį at royna revsireglurnar į hesum ųki, tķ ivasamt var, um tęr hildu. Hetta varš tķ ikki gjųrt, og eru enn ongi nżggj boš komin frį lķkningarrįšnum hesum višvķkjandi."

Grannskošanardeild Landskassans hevur spurt, hvķ § 126 ķ skattalógini og §§ 2-4 ķ kunngerš nr. 48 frį 21. juni 1985 ikki hava veriš nżttar ķ slķkum fųrum, og viš atliti at, at alment rundskriv nr. 3/1996 frį 12. juli 1996 um fyrisitingarligar sektarįsetanir fyri brot į §§ 141 og 142 ķ samtķšarskattalógini er sett ķ gildi frį 15. juli 1996, er spurt, um praksis veršur broytt.

Grannskošanardeild Landskassans hevur męlt til at broyta praksis/reglurnar į hesum ųki, soleišis at revsireglurnar verša nżttar ķ teimum fųrum, tį vįttanirnar ikki verša latnar inn. Ķ lżsing frį Toll- og Skattstovu Fųroya ķ Dimmalętting tann 28. januar 1997 "Til allar arbeišsgevarar, upplżsingar um lųnir ķ inntųkuįrinum 1996" stendur, at um arbeišsgevarar vanrųkja skyldu sķna sambęrt § 118 ķ skattalógini, kunnu teir sambęrt § 141, stk. 1, nr. 3, ķ skattalógini verša sektašir viš bót.

Viš stųši ķ śtgoldnum lųnum ķ 1996 hevur innanhżsis grannskošanin į Toll- og Skattstovu Fųroya saman viš Grannskošanardeild Landskassans kannaš, hvussu nógvir arbeišsgevarar ikki hava hildiš skyldur sķnar sambęrt § 118 ķ skattalógini. Hesin listi er śtskrivašur viš somu dagfesting ķ 1997, sum listin višvķkjandi 1995 varš śtskrivašur ķ 1996, fyri at hesir kunnu samanberast. Śrslitiš av kanningini er, at fyri įriš 1996 eru enn fleiri arbeišsgevarar, sum ikki hava sent listan inn aftur.

Toll- og Skattstova Fųroya, Streymoyar ųki hevur upplżst, at mannagongdin višvķkjandi sekt, ikki er broytt, hóast rundskriv nr. 3/1996 er sett ķ gildi.

3.4 Partafelagsskattur (GL 1996/2 04 3-1)
Vķsandi til nišanfyristandandi yvirlit eru inntųkurnar av partafelagsskatti įrini 1993 og 1994 eini 70-80% minni enn sķšst ķ įttatiįrunum. Skattaeftirstųšurnar av partafelagsskatti eru ikki minkašar ķ sama tķšarskeiši.

Yvirlit yvir gongd ķ inntųkum og eftirstųšum višv. partafelagsskatti, sambęrt landsroknskapunum įrini 1989-1994 (mió. kr)

Įr 1989 1990 1991 1992 1993 1994
Fķggjarlóg - - - - 19 19
Eykafķggjarlóg - - - 29 19 30
Inntųkur 99 64 43 38 25 21
Eftirstųšur 72 94 68 78 90 80
Eftirstųšur ķ mun til inntųkur 0,7 1,5 1,6 2,1 3,6 3,8

Eftirstųšurnar sķšst ķ įttatiįrunum vóru minni enn skattainntųkurnar. Sķšani er hetta broytt, og lutfalliš er fariš heilt av lagi.

Fram til 1991 eru metingarnar av skattainntųkunum į fķggjarlógini ikki śtgreinašar. Fyri įriš 1992 er partafelagsskatturin bert śtgreinašur į eykafķggjarlógini, mešan śtgreiningin fyri 1993-94 er viš į fķggjarlógini. Ilt er at siga, į hvųrjum grundarlagi metingarnar av skattainntųkunum eru gjųrdar, tķ ongi fylgiskjųl e.a. hava veriš til fķggjar- og eykafķggjarlógaruppskotini, sum gjųlla greiša frį, hvussu Fųroya Landsstżri er komiš fram til mettu skattainntųkurnar. Uttan śrslit er Fųroya Landsstżri fleiri feršir, bišiš um nęrri at śtgreina, hvussu komiš er fram til mettu skattainntųkurnar av A- og B-inntųkum, felagsskatti v.m.

Ķ februar 1994 sendi Grannskošanardeild Landskassans saldofrįsagnir śt til 42 felųg, sum vóršu bišin um at vįtta taš, tey standa til at skylda av skatti og MVG, sambęrt bókhaldinum, jur-skrįnni, į gjaldstovuni pr. 31. desember 1993. Av teimum svarašu bert 7 felųg, sum einans skyldašu MVG. Sostatt vįttaši onki felag taš, sum tey standa skrįsett at skylda ķ partafelagsskatti.

3.4.1 Innkrevjing
Viš stakroyndum eru nųkur av mįlunum vald śt og gjųgnumgingin viš stųši ķ tķ tilfari, sum finst į Fųroya Gjaldstovu. Gjųgnumgongdin vķsti, at višgeršin, iš er grundarlagiš undir innkrevjingini, ķ fleiri fųrum tykist hava veriš tilvildarlig. Ķ nųkrum fųrum er onki, ella lķtiš og onki nišurskrivaš av tķ, iš fariš er fram ķ mįlinum, og ķ fleiri fųrum hevur innkrevjingin ikki veriš fylgd upp viš panting. Tį Fųroya Gjaldstova hevši stašfest eina śrslitaleysa panting, hendi sum oftast ikki meira ķ mįlinum.

Fųroya Gjaldstova hevur vķst į, at ein trupulleiki ķ innkrevjingararbeišinum hevur veriš metingarnar av skatti og MVG hjį felųgum/persónum, iš ikki hava veriš virkin ķ įravķs, ella har metingarnar ikki hava havt hald ķ veruleikanum. Harumframt hevur samskiftiš ķmillum įlķkningina og innkrevjingina ikki veriš nóg gott. Vķst veršur į, at broytingar eru framdar. T.d. er ein tvųrfakligur samstarvsbólkur settur, iš m.a. hevur til endamįls at fįa stovnarnar at virka sum eina eind mótvegis borgarunum.

Pantifśtafunktiónin hevur veriš undirmannaš. Ķ tķšini fram til august 1993 var pantifśtafunktiónin mannaš viš 2 pantifśtum. Sķšst ķ 80-unum var eitt tķšarskeiš bert ein pantifśti. Fleiri pantifśtar eru sķšani settir, soleišis at innkrevjingarorkan er ųkt, og vķsast kann eisini į, at DEMM-skipanin nś er tikin ķ nżtslu.

3.4.2 Įlķkning
Eftir at hava gjųgnumgingiš fleiri mįl, har felųg eru sett ķ skatt eftir einari meting, kann stašfestast, at lķkningarvaldiš ķ nógvum fųrum ikki hevur mett inntųkurnar nóg nęr veruligu inntųkuni, og at grundarlagiš, sum metingarnar av skattskyldugu inntųkunum byggja į, tykist ógreitt

Toll- og Skattstova Fųroya hevur fųrt fram, at sambęrt galdandi reglum, hevur lķkningarvaldiš skyldu til at seta ųll skrįsett felųg ķ skatt į hvųrjum įri, og at neyšugt er at gera eina meting av skattskyldugu inntųkuni, um roknskapur/sjįlvuppgįva ikki verša latin inn. Grundarlagiš undir slķkum metingum hevur tó ofta veriš ręttiliga leyst.

Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at mįlini, har mett varš viš stųši ķ inntųku skattaįriš frammanundan, hópašu seg upp. Frį og viš įlķkningini fyri 1989 vóru reglurnar broyttar umsitingarliga, soleišis at fariš var yvir til at meta so nęr veruligu inntųkuni sum gjųrligt. Tó varš hildiš fast viš at hękka inntųkuna viš 25 %, viš atliti at višmerkingunum til § 104 ķ skattalógini, ķ teimum fųrum, har ongin sjįlvuppgįva var innsend.

Onki samskifti tykist hava veriš ķmillum Toll- og Skattstovu Fųroya og Fųroya Gjaldstovu um t.d. śrslitiš av innkrevjingini ķ teimum gjųgnumgingnu mįlunum.

Toll- og Skattstova Fųroya heldur, at tį iš skatturin er įlķknašur, er uppgįvan hjį Fųroya Gjaldstovu at krevja hann inn. Ķ teimum fųrum hetta ikki er gjųrligt, mį Fųroya Gjaldstova avskriva kraviš sum "śrslitaleys innheintan". Upplżst er, at taš hevur veriš trupult at fįa Fųroya Gjaldstovu til at bóka hesar "śrslitaleysu innheintingarnar". Teir vilja heldur hava, at Lķkningarrįš Fųroya strikar įlķkningarnar, men ongin heimild er til at broyta metingina, um sjįlvuppgįva og roknskapur ikki verša latin inn.

Fķggjar- og Bśskapardeildin er bišin um višmerkingar til hesi višurskifti, men onki svar er komiš.

Toll- og Skattstova Fųroya hevur gjųrt av at heita į Fųroya Landsstżri um at endurskoša § 104 ķ skattalógini um meting av inntųkum, har ongin sjįlvuppgįva er send inn.

Grannskošarandeild Landskassans hevur spurt Fķggjar- og Bśskapardeildina um, hvųrji stig er tikin hesum višvķkjandi, men hevur onki svar fingiš.

3.4.3 Umsiting av dagsektum.
Ķ § 103, stk. 3, ķ Ll. nr. 86 frį 1. september 1983 um landsskatt og kommunuskatt, viš seinni broytingum, stendur um roknskap og sjįlvuppgįvu, at bęši kommunala lķkningarvaldiš og lķkningarrįšiš hava "heimild til at tvinga innsending viš at leggja į dagliga sekt." Įsett er, at "višvķkjandi felųgum ber hvųr nevndarlimur įbyrgd fyri gjaldingini" av sektini.

Toll- og Skattstova Fųroya heldur ikki, at § 103, stk. 3, ķ skattalógini kann tulkast soleišis, at nevndarlimir hefta fyri sektini. Hesi tulking er Fųroya Gjaldstova ósamd ķ.

Grannskošanardeild Landkassans heldur ikki, at nóg góš grundgeving er fųrd fram fyri ikki at tulka § 103, stk. 3, soleišis, at hvųr nevndarlimur kann koma at hefta fyri gjaldingini av sektini. Annars hevur hesin parturin av lógargreinini neyvan nakra meining; men tį umsitingin į T&S ikki heldur greinina geva hesa heimild, hevur Grannskošanardeild Landskassans męlt til, at lógin veršur greišari oršaš, so at ongin ivi er um, hvussu hon skal tulkast.

Grannskošanardeild Landskassans hevur spurt hvųrja stųšu Fķggjar- og Bśskapardeildin hevur ķ hesum mįli, men hevur onki svar fingiš.

3.4.4 Partafelagsskrįsetingin
Stakroyndir eru gjųrdar į Skrįseting Fųroya av roknskapartilfarinum ķ nųkrum av teimum mįlum, sum įšur eru gjųgnumgingin į Toll- og Skattstovu Fųroya og į Fųroya Gjaldstovu. Kanningarnar vķstu, at fleiri av felųgunum heldur ikki hųvdu latiš roknskap inn til Skrįsetingina ķ mong įr. § 45 ķ partafelagslógini frį 1930 (L.123 af 15/4-1930) įsetir, at roknskapur skal latast partafelagsskrįnni, ķ seinasta lagi ein mįnaš aftanį at hann er góškendur į ašalfundi.

Ķ teimum mįlum, har roknskapir ikki vóru latnir inn, hevši partafelagsskrįin - landfśtin (til 1. januar 1994) - rykt eftir roknskapunum, og ķ rykkjaraskrivinum sagt frį, at um roknskapurin ikki varš sendur inn innan 1 mįnaš, kundi hetta "hava viš sęr, at felagiš veršur sektaš viš bót sambęrt § 86 ķ partafelagslógini"; men ķ ongum av hesum mįlum vóršu sektir įlagdar.

Sambęrt § 85 kundi yvirregistrator (landfśtin) heita į Ķdnašarmįlarįšharran um at įleggja nevnd og stjórn v.fl. dagligar ella vikuligar sektir, um teir ikki halda tęr skyldur, teimum eru įlagdar ķ lógini. Fśtin hevur upplżst, at reglurnar ķ § 85 ongantķš eru brśktar.

3.4.5 Eftirlit viš at lógir verša hildnar
Tį iš eitt felag ķ įravķs veršur mett at hava eina skattskylduga inntųku, mį taš merkja, at felagiš hevur eitt įvķst virksemi, t.v.s. inntųkur og śtreišslur o.a. Hesi felųg hava skyldu til at halda įsetingarnar ķ lųgtingslóg um bókhaldsskyldu/kunngerš um minstukrųv til bókhald, įsetingar m.a. ķ kap. 10, 12 og 14 ķ skattalógini og annars įsetingar um felųg ķ ašrari lóggįvu. Taš kann tķ undra, at fleiri av felųgunum, sum vóršu gjųgnumgingin, og eisini nógv onnur partafelųg, ķ so nógv įr, eftir hesum at dųma, ikki hava hildiš įsettar reglur og skyldur, uttan at hetta hevur fingiš nakrar avleišingar fyri leišslurnar. Tey flestu av hesum felųgum verša nś, eftir ųllum at dųma, strikaš frį hond, og veršur sķšani ikki gjųrt meira viš hesi mįl.

Grannskošanardeild Landskassans hevur bišiš Fķggjar- og Bśskapardeildina um višmerkingar til hesi višurskifti, men hevur onki svar fingiš.

3.5 Avgjald frį Tryggingarsambandinum Fųroyar (GL 1996/2 04 3-2)
Sambęrt § 3, stk. 5, ķ lųgtingslóg nr. 24 frį 28. mars 1956 um trygging viš seinni broytingum er "hųvušsdeild tryggingarsamtaksins eins vęl og nśverandi undirdeildir tess, sum eru sķnįmillum virkandi, frķ av ųllum beinleišis skatti til landskassa og kommunu".

Sambęrt § 3, stk. 6, ķ somu lóg, er hųvušsdeildin į Tryggingarsambandinum, ķ stašin fyri, skyldug at lata eitt įrligt avgjald, svarandi til tann beinleišis skatt, sum deildin, eftir galdandi skattalóggįvu skuldi havt latiš til landskassa og kommunu taš įriš. Ķ ivamįli ger Lķkningarrįšiš av, hvat avgjaldiš skal verša.

3.5.1 Avgjaldiš įrini 1986-91
Sambęrt § 3, stk. 6, ķ Ll. nr. 24/1956 skuldi avgjaldiš frį og viš 1945 latast til Vinnulįnsgrunn Fųroya Lųgtings. Hesin grunnur varš tikin av ķ 1986, og tį varš § 3, stk. 6, ķ tryggingarlógini broytt (viš Ll. 48/1987), soleišis at avgjaldiš frį og viš 1987 skuldi latast til Grunnin til endurnżgging av fiskiskipaflotanum. Grunnurin til endurnżgging av fiskiskipaflotanum varš tikin av ķ 1992, viš lųgtingslóg nr. 33/1992 um avtųku av landskassagrunnum. Lógin um trygging varš ikki broytt, og onki veršur nevnt ķ Ll. 33/1992 um, hvar avgjaldiš framyvir skuldi fara.

Av landsroknskapunum fyri įrini 1987-1991 gongur fram, at onki avgjald er goldiš ķ Grunnin til endurnżgging av fiskiflotanum.

Men sambęrt įrsroknskapunum hjį Tryggingarsambandinum Fųroyar er avgjald til įvikavist grunnin til endurnżggjan av fiskiflotanum og landskassan śtreišslufųrt ķ rakstrarroknskapunum. Taš er ikki avroknaš so hvųrt, men hevur stašiš sum ein vaksandi skuld til landskassan hesi įrini.

Ósemjan ķmillum Toll- og Skattstova Fųroya og Tryggingarsambandiš Fųroyar um m.a. avskrivingar, felagsinntųkur og skattligar avsetingar ķ ķlųgugrunn hevur fųrt viš sęr, at nógv įr gingu, uttan at Tryggingarsambandiš Fųroyar avroknaši avgjaldiš. Ķ desember 1995 varš semja gjųrd ķmillum Toll- og Skattstovu Fųroya og Tryggingarsambandiš Fųroyar, og tį varš eisini endalig įlķkning fyri įrini 1986-1995 gjųrd. Semjan var, at Toll- og Skattstova Fųroya vildi góštaka skattligar avsetingar ķ ķlųgugrunn, treytaš av, at Tryggingarsambandiš rindar landskassanum eina upphędd, sum svarar til ta rentu, iš landskassin vildi kravt, um renta varš tilskrivaš į hvųrjum įri, t.v.s. kr. 3.780.675.

3.5.2 Avgjaldiš įrini 1992-96
Į eykafķggjarlógini fyri 1992 vóršu 7 mió.kr. settar sum gjald frį Tryggingarsambandinum Fųroyar. Į fķggjarlógini fyri 1993, 1994, 1995 og 1996 varš upphęddin sett til 3 mió.kr. įrliga.

Yvirlit yvir gongdina ķ bókašu inntųkunum av avgjaldi įrini 1992-1996 ķ tkr.

Įr 1992 1993 1994 1995 1996 1997
Fķggjarlóg - 3.000 3.000 3.000 3.000   *)
Eykafķggjarlóg 7.000 - - - -  
Landsroknskapur 7.000 3.401 2.276 9.900    286  

*) Sambęrt Ll. nr. 170/1995 er Tryggingarsambandiš Fųroyar skattskyldugt frį 1. januar 1996.

Upphęddin uppį 7 mió.kr., iš bókaš er ķ landsroknskapinum fyri 1992, er eitt acontogjald fyri gomul įr. Ķ 1993 eru sambęrt landsroknskapinum 3,401 mió.kr. bókašar, og er hetta fyribils uppgjųrt avgjald fyri 1993. Upphęddin ķ 1994 uppį 2,276 mió.kr. er avgjald av kursvinningi og rentuinntųkum av fųroyskum og donskum viršisbrųvum hjį Sjóvįtryggingini og Krķgstryggingini, so her er talan um eina feilbóking. Upphęddin ķ 1995 uppį 9,9 mió.kr. er partvķs gjald fyri 1994 og partvķs gjųld fyri gomul įr. Taš sum er bókaš ķ 1996, er ein regulering fyri 1993.

Viš skrivi til gjaldstovuna dagfest 30. aprķl 1997 hevur grannskošanardeildin vķst į, at 2,9 mió.kr. ikki eru bókašar rętt ķ 1995, og heitt er į gjaldstovuna um at gera nakrar umbókingar, so roknskapurin vķsir eina ręttari mynd.

3.5.3 Višmerkingar
Grannskošanardeild Landskassans metir, at mannagongdin hjį Toll- og Skattstova Fųroya ķ hesum mįli ikki hevur veriš ķ trįš viš § 3, stk. 6 ķ Ll. nr. 24/56 viš seinni broytingum har įsett er, at "ķ ivamįli ger lķkningarrįšiš av, hvat latast skal ķ avgjaldi. Avgeršin er endalig". Rętti framferšarhįttur hevši tķ veriš, at Toll- og Skattstova Fųroya legši mįliš fyri lķkningarrįšiš, beinanvegin ivamįliš/ósemjan tók seg upp um avgjaldiš, ķ stašin fyri at gera semju viš Tryggingarsambandiš Fųroyar 8-9 įr seinni.

3.6 Brennioljuavgjald (GL 1996/2 04 5-1)

3.6.1 Višv. uppgerš av serligum avgjaldi į brenniolju
Grannskošanardeild Landskassans hevur m.a. kannaš hvussu Ll. nr. 179/1992 um serligt avgjald av brenniolju veršur umsitin av Toll- og Skattstovu Fųroya, og hevur ķ hesum sambandi męlt til, at skrivlig lżsing veršur gjųrd av arbeišsuppgįvunum, herundir lżsing av įbyrgd/heimild.

Oljufelųgini senda uppgerš inn hvųnn mįnaš, sum vķsir hvussu nógvir litrar av gassolju ķroknaš oljuavgjald eru seldir, og hvussu nógvir litrar eru seldir til skip yvir 20 BRT uttan oljuavgjald. Oljufelųgini roknaš sjįlvi oljugjaldi śt.

Toll- og Skattstova Fųroya vįttar hesar mįnašaruppgeršir, og kannar tį um tųlini eru rętt śtroknaš. Ķ hesum sambandi veršur ikki kannaš, um gjaldiš pr. litur er rętt, og um seldu nųgdirnar av olju viš og uttan avgjald eru ręttar. Men Toll- og Skattstova Fųroya hevur -fyri eitt 2 įra tķšarskeiš - samanboriš nųgdirnar į mįnašarligu avrokningunum av oljuavgjaldi hjį įvķsum oljufelag viš innfluttu nųgdirnar hjį oljufelagnum sambęrt tollskipanini. Kanningin vķsti, at ķroknaš goymslubroytingar, var so at siga samsvar ķmillum nųgdirnar. Eisini varš avgjaldiš pr. litur samanboriš viš "śtrokningarnar" hjį prķsrįšnum, og mett varš, at nżtta oljuavgjaldiš pr. litur var rętt.

Eftirsum oljulatingarfelųgini kunnu sigast at verša ein partur av umsitingini av lógini, og m.a. taka stųšu til hvųrjum latiš veršur olja viš og uttan avgjald, hevur grannskošanardeildin męlt Toll- og Skattstovu Fųroya til at umhugsa eina skipan, har grannskošarin hjį oljulatingarfelųgunum, iš kennir roknskaparmannagongdirnar, t.d. einaferš įrliga vįttar, at mannagongdir og bókhaldiš eru hóskandi skipaš, viš atliti at śtrokning og avrokning av oljuavgjaldi, og vįttar, at tęr uppgeršir, iš latnar eru Toll- og Skattstovu Fųroya višvķkjandi oljuavgjaldi ķ farna įri, eru ręttar.

3.6.2 Višv. lógarheimild til at kanna roknskapartilfar
Toll- og Skattstova Fųroya hevur į flest ųllum ųkjum lógarheimild til at krevja at fįa alt roknskapartilfar śtflżggjaš ķ sambandi viš roknskapareftirlit/virkiseftirlit.

Grannskošanardeild Landskassans hevur vķst į, at taš ikki ķ Ll. nr. 179/1992 um serligt avgjald av brenniolju er nųkur įseting hesum višvķkjandi. Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at hon vil heita į landsstżrismannin ķ Fķggjarmįlum um at fįa tķlķka heimild setta ķ lógina.

Grannskošanardeild Landskassans hevur spurt Fķggjar- og Bśskapardeildina, um hesin spurningurin er višgjųrdur, men hevur onki svar fingiš.

3.6.3 Višv. § 1 ķ lógini um serligt avgjald į brenniolju
Grannskošanardeild Landskassans hevur vķst į, at oršingin av seinna partinum av § 1 ķ Ll. nr. 179/1992 ikki var ķ trįš viš fyrra partin av somu grein, og heldur ikki ķ trįš viš višmerkingarnar til lógina.

Feilurin hevur ikki havt nakra įvirkan į avrokningarnar frį oljulatingarfelųgunum, og er ręttašur viš Ll. nr. 69 frį 23. mei 1997 um broyting ķ Ll. um serligt avgjald į brenniolju.

3.6.4 Višv. endurgjald av serligum avgjaldi į brenniolju - gistingarhśs
Grannskošanardeild Landskassans hevur vķst į, at umsitingin av endurrindan av brennioljugjaldi til gistingarhśs tykist vera meira avmarkandi enn įsett er ķ § 2, stk. 3 ķ Ll. nr. 179/1992 viš seinni broytingum og § 1 ķ K. nr. 96/1994 viš seinni broyting, og hevur bišiš Fķggjar- og Bśskapardeildina um višmerkingar til hetta, men hevur onki svar fingiš.

3.7 Innflutningsgjųld (GL 1996/2 04 5-2)

3.7.1 Eftirlit viš innfluttum vųrum
Ķ reglugeršini frį Stżrinum fyri Toll- og Skattstovu Fųroya um manifest- og vųrueftirlit er m.a. įsett, hvussu nógv eftirlit skulu gerast, og at endamįliš viš vųrueftirlitum er at fįa vissu fyri, at vųran, sum veršur givin upp til tollgreišslu, samsvarar viš veruliga innihaldiš ķ sendingini. Grannskošanardeild Landskassans hevur kannaš, um įsettu eftirlitini verša gjųrd, og hevur stašfest, at summi ųki halda seg til reglugeršina, mešan onnur ikki regluliga gera tķlķk eftirlit.

Stašfestast kann, at innflytarar, sum hava tollkreditt, ikki halda § 4, stk. 2, ķ kunngerš nr. 67 frį 26. juni 1991 um veitan av undantaksloyvi at fįa tollskyldugar vųrur śtflżggjašar, įšrenn gjaldiš er goldiš. Hetta hevur ta fylgju, at vųrueftirlit av vųrum hjį tollkredittkundum (bert) eru frįbošaš eftirlit. Grannskošanardeild Landskassans hevur vķst į, at Toll- og Skattstova Fųroya ikki fęr taš burturśr frįbošašum vųrueftirlitum, sum omanfyrinevnda endamįl viš vųrueftirlitum leggur upp til.

Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at taš er torfųrt hjį innflytarum at halda nevndu įseting ķ kunngeršini, og tķ hevur ikki veriš gjųrt stórvegis fyri at fįa teir at halda hana.

Sambęrt § 13, stk 1, ķ Ll. nr. 121 frį 23. desember 1991 um toll, viš seinni broytingum (tolllógini), mugu tollskyldugar vųrur ikki śtflżggjast, įšrenn tollurin er goldin.

Grannskošanardeild Landskassans hevur fleiri feršir gjųrt vart viš, at lógin ikki veršur hildin, og at stųrsti trupulleikin eru tey flutningsfelųg, sum innflyta vųrur loftvegis. Tį flutningsfyritųkur eru farnar į heysin, hevur landskassin ķ nųkrum fųrum, mist pening uppį vųrur, sum vóru śtflżggjašar uttan loyvi. - Lógin er sķšani broytt.

Sambęrt § 13, stk. 3, ķ Ll. nr. 109 frį 13. juni 1997 um broyting ķ lųgtingslóg um toll kann tollvaldiš nś ķ serligum fųrum, eftir umsókn, geva flutningsfyritųkum loyvi at flyta vųrur beinleišis til móttakaran, tį trygd frammanundan er veitt fyri tolli og avgjųldum.

3.7.2 Umsiting av reglunum višvķkjandi tollkreditti
Sambęrt § 13, stk. 2, ķ tolllógini hevur tollvaldiš heimild til at geva innflytarum, av įvķsum tollskyldugum vųrum, undantaksloyvi frį hųvušsregluni um kontantgjald av tolli, įšrenn vųran veršur śtflżggjaš.

Nęrri reglur um hetta eru įsettar ķ K. 67/1991 um veitan av undantaksloyvi at fįa tollskyldugar vųrur śtflżggjašar, įšrenn gjaldiš er goldiš.

Grannskošanardeildin hevur ķ įravķs vķst į, at fleiri reglur ķ kunngeršini ikki verša hildnar:

Lata skjųl inn innan 14 dagar
Ķ sambandi viš grannskošanina er stašfest, at § 4, stk. 1, ķ K. 67/1991, sum įsetir, at vųrumóttakarin seinast 14 dagar aftanį uppskipan, skal lata tollvaldinum ųll skjųl, iš eru neyšug fyri tollingina, ķ fleiri fųrum veršur brotin. Hetta ger seg serliga galdandi ķ summarhįlvuni, tį fyritųkurnar ikki eru fullmannašar vegna summarfrķ.

Toll - og Skattstovu Fųroya heldur taš vera óheppiš, at brot į regluna skal fųra viš sęr, at innflytarin missir ręttin til tollkreditt. Heitt er tķ į landsstżrismannin ķ fķggjarmįlum um at broyta K. 67/1991 soleišis, at renta ķ stašin veršur roknaš, ella at eitt gjald veršur lagt į hvųrja sending, har skjųlini verša latin ov seint inn.

Grannskošanardeild Landskassans hevur spurt Fķggjar- og Bśskapardeildina, um įheitanin frį Toll- og Skattstovu Fųroya er višgjųrd, og hvųrja stųšu landsstżriš hevur til henda spurning, men hevur onki svar fingiš.

Ikki pakka vųruna śt
Sambęrt § 4, stk. 2, ķ K. 67/1991 hevur vųruinnflytarin ikki loyvi til at pakka vųruna śt ella taka hana ķ nżtslu, fyrr enn hann hevur latiš tollvaldinum ųll skjųl, iš neyšug eru fyri tollingina. Hóast henda reglan als ikki veršur fylgd, fęr hetta ikki tęr ķ § 10 įsettu avleišing, sum er, at innflytarin missir ręttin til undantaksloyvi, um hann ikki heldur reglurnar ķ kunngeršini.

Grannskošanardeild Landskassans hevur bišiš Fķggjar- og Bśskapardeildina um višmerkingar til hetta, men hevur onki svar fingiš.

Gjaldsfreist og trygd
Śt frį įsetingunum ķ §§ 6 og 7 ķ kunngeršini er kreditttķšin 2-3 mįnašir, tį undantaksloyvi veršur giviš, mešan trygdin svarar til innflutningsgjaldiš ķ einum mešal mįnaši, tó ongantķš minni enn 100.000 kr. Hetta merkir, at landskassin ķ so at siga ųllum fųrum missir pening, tį vųruinnflytarar koma ķ fķggjarligar trupulleikar.

Fųroya Landsstżri er fleiri feršir įšur kunnaš um hesi višurskifti. Grannskošanardeild Landskassans hevur spurt Fķggjar- og Bśskapardeildina, um nųkur ętlan er um at broyta omanfyrinevndu įsetingar, men hevur onki svar fingiš.

Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at tį vųruinnflytarin ikki rindar innflutningsgjaldiš til tķšina veršur § 10 ķ kunngeršini nś nżtt ķ stųrri mun enn fyrr. Hetta hevur havt viš sęr, at tollkreditteftirstųšurnar eru nógv minkašar.

Annaš slag av tollkreditti
Tollvaldiš kann viš heimild ķ § 13, stk. 3, ķ tolllógini lata persónar, fyritųkur ella virkir, iš eru skrįsett sambęrt § 13, fįa vųrur śtflżggjašar, móti at hesi rinda eitt įvķst gjald av hvųrjari tollsending ķ grunn. Fųroya Landsstżri įsetir gjaldiš.

Enn hevur ongin innflytari tollkreditt eftir hesi skipan, og kann ein orsųk vera, at tęr reglur, iš sambęrt lógini skulu įsetast, ikki vóršu gjųrdar.

Grannskošanardeild Landskassans hevur spurt Fķggjar- og Bśskapardeildina um, hvķ omanfyri nevndu įsetingar ikki eru gjųrdar. Viš Ll. nr. 109 frį 13. juni 1997, sum hevur gildi frį 27. juni 1997, er henda įseting sett śr gildi.

3.7.3 Kanning av tollrokningum
Įrliga tališ av tollrokningum er umleiš 60.000, umframt posttoll, har tollrokningarnar eisini eru umleiš 60.000 ķ tali. Ķ 1994 vóru 130.598 tollavgreišslur fyri ųll tollųkini og ķ 1995 vóru 132.990 tollavgreišslur.

Eftir at hava kannaš tollrokningar (viš stakroyndum) viš stųši ķ serligum edv-listum yvir tollingar kann stašfestast, at nógv fęrri feilir, sum hava peningaligan tżdning, koma fyri nś. Hinvegin eru framvegis nógvir feilir, sum ikki hava tżdning fyri avgjaldsupphęddina, men sum į fleiri ųkjum gera, at hagtųlini als ikki eru eftirfarandi.

Innanhżsis grannskošanin į Toll- og Skattstovu Fųroya hevur ķ įravķs vķst į, at hagtųlini ikki verša broytt, um tollskrįsetingarnar verša broyttar.

Grannskošanardeild Landskassans hevur bišiš Fķggjar- og Bśskapardeildina um višmerkingar til hetta, men onki svar er komiš.

3.8 Ymisk gjųld (GL 1996/2 04 5-3)
3.8.1 Avgjald į framleišslu
Grannskošanardeild Landskassans hevur ķ skrivi til Toll- og Skattstovu Fųroya vķst į, at ķ Ll. nr. 120 frį 23. desember 1991 um avgjald av framleišslu og innflutningi viš seinni broytingum er ongin beinleišis įseting fyri renturokning, tį framleišslugjųld ikki verša goldin ręttstundis. Ein slķk įseting er nś ķ § 5, stk. 2, ķ Ll. nr. 111 frį 13. juni 1997 um avgjald į framleišslu og innflutningi.

3.8.2 Lųnarhęddaravgjald
Sambęrt § 13 ķ Ll. nr. 193 frį 10. desember 1993 um lųnarhęddaravgjald kunnu avgjųld, rentur, gjųld og umsitingarligar sektir eftir hesi lóg ķ įvķsum fųrum verša eftirgivin. Ķ lógini er ikki įsett, hvųr hevur heimild til at eftirgeva, og ķ višmerkingunum til lógina stendur onki um hetta.

Toll- og Skattstova Fųroya er av teirri fatan, at tį ongin įseting er um, hvųr hevur heimild til at eftirgeva omanfyrinevndu gjųld, er taš Toll- og Skattstova Fųroya, sum hevur hesa heimild, tķ taš er hon, iš umsitur lógina um lųnarhęddaravgjald.

Grannskošanardeild Landskassans ivast ķ, um heimild er at tulka § 13 ķ Ll. 193/1993 soleišis, at tann myndugleiki, sum umsitur lógina, kann eftirgeva gjųld, iš verša įlųgd sambęrt lógini. Ķ hesum sambandi kann vķsast į, at sambęrt § 156 ķ skattalógini hevur Fųroya Landsstżri heimild at eftirgeva ella lękka endaliga įlķknašan og ķrestandi landsskatt, men at taš eru bygdarįšini, sum sambęrt § 84, stk. 1, ķ skattalógini skipa fyri skattaįlķkningini ķ kommununi.

Fķggjar- og Bśskapardeildin er bišin um višmerkingar til hesi višurskifti, men onki svar er komiš.

3.8.3 Skrįsetingargjald
Ķ sambandi viš grannskošanina av skrįsetingargjaldi hevur Grannskošanardeild Landskassans vķst į, at ķ § 6 ķ kunngerš nr. 23/1993 um skrįseting av motorakfųrum sum hżru- ella skślavognur er įsett, at motorakfar, sum er skrįsett sum hżruvognur, er eitt arbeišsamboš, sum ikki kann nżtast til privata nżtslu. Sambęrt § 8 ķ kunngeršini skulu hżruvognseigarar til eina og hvųrja tķš kunna prógva, at samsvar er millum koyrdar kilometrar og inntųku, og skulu senda Toll- og Skattstovu Fųroya įrsroknskap fyri hvųnn hżruvogn sęr ķ seinasta lagi 2 mįnašir eftir, at roknskaparįriš er lokiš. Sambęrt § 9 fellur skrįsetingargjaldiš til gjaldingar, um so er, at treytirnar fyri skrįsetingini ikki verša hildnar, og ķ § 11 er įsett, at brot į kunngeršina veršur revsaš viš bót.

Men ķ vegleišingarskrivum įsetir Lķkningarrįš Fųroya eitt leišbeinandi minstamark fyri eginnżtslu av bili hjį hżruvognsfųrarum, og ķ stašin fyri 2 mįnaša innlatingarfreistina ķ kunngeršini, skulu tęr av Lķkningarrįš Fųroya įsettu innlatingarfreistir fyri sjįlvuppgįvur viš roknskapi verša fylgdar.

Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at hon vil heita į landsstżrismannin ķ fķggjarmįlum um at gera broytingar, soleišis at samsvar er ķmillum § 6 ķ kunngeršini og vegleišingarskrivini frį Lķkningarrįš Fųroya. Višvķkjandi teimum ymisku innlatingarfreistunum metir Toll- og Skattstova Fųroya, at taš er óheppiš, at sami stovnur krevur sama roknskap eftir tveimum ymiskum tķšarfreistum og viš ymiskum treytum.

Grannskošanardeild Landskassans hevur spurt Fķggjar- og Bśskapardeildina, um hesin spurningur er višgjųrdur, men hevur onki svar fingiš.

3.8.4 Feršagjald (GL 1996/2 04 6-1)
Į nógvum ųkjum hevur Toll- og Skattstova Fųroya rętt til at krevja at fįa alt roknskapartilfar śtflżggjaš ķ sambandi viš roknskapareftirlit/virkiseftirlit. M.a. finnast slķkar heimildir ķ

  • § 125, stk. 3 ķ lųgtingslóg um landsskatt og kommunuskatt
  • § 29 ķ lųgtingslóg um meirviršisgjald og
  • § 21 ķ lųgtingslóg um skrįsetingargjald į motorakfųrum v.m.

Men ķ lųgtingslóg nr. 37 frį 26 mei 1988 um feršagjald, viš seinni broytingum, er ongin slķk heimild.

Grannskošanardeild Landskassans heldur, at ein tķlķk heimild, at fįa alt roknskapartilfar śtflżggjaš ķ sambandi viš roknskapareftirlit/virkiseftirlit, eigur at vera įsett ķ ųllum inntųkulógum. Hesum er Toll- og Skattstova Fųroya samd ķ, og hevur upplżst, at hon vil heita į landsstżrismannin ķ fķggjarmįlum um at fįa sett slķka heimild ķ Ll. nr. 37 frį 26. mei 1988 um feršaavgjald viš seinni broytingum.

Uppį fyrispurning frį Grannskošanardeild Landskassans, um Fķggjar- og Bśskapardeildin hevur višgjųrt henda spurning, er upplżst, at mįliš veršur tikiš uppaftur, tį iš lógararbeišiš byrjar til heystar. Hóast umleiš eitt įr er lišiš, sķšani mįliš skuldi veriš uppafturtikiš, er onki lógaruppskot lagt fyri lųgtingiš.

3.9 Trygdargrunninum fyri avreišingar og lųnir (GL 1996/ 2 09 1-1)
Į fķggjarslógini undir Almannamįlum er ein jįttan undir "ymiskir studningar", sum ber heitiš "Trygdargrunnurin fyri avreišingar og lųnir". Ķ tķšarskeišnum 1992-94 hevur jįttanin ligiš um 0,5 mió.kr. Virksemiš og roknskapurin fyri grunnin er ikki viš ķ landsroknskapinum.

3.9.1 Lógargrundarlag

Lųgtingslóg nr. 68 frį 9. juni 1988 um trygdargrunn fyri avreišingar og lųnir v.m., broytt viš lųgtingslóg nr. 6/1990, 52/1991, 123/1993, 70/1995 og nr. 38/1997.

  • Kunngerš nr. 66 frį 12. juni 1991 um Trygdargrunn fyri avreišingar og lųnir v.m.
  • Kunngerš nr. 85 frį 17. september 1991 um gjald til trygdargrunn fyri avreišingar og lųnir v.m.

3.9.2 Leišslu-, roknskapar- og grannskošanarvišurskifti
Galdandi lóg fyri Trygdargrunnin (lųgtingslóg nr. 68/1988) avloysti tvęr lųgtingslógir, lųgtingslóg nr. 49 frį 7. juni 1979 um trygdargrunn veišimanna viš seinni broytingum og lųgtingslóg nr. 34 frį 30. aprķl 1987 um trygdargrunn lųntakaranna.

Ķ § 9 ķ lógini er įsett, at grunnurin veršur umsitin av Lķkningarrįši Fųroya. Sum er, umsitir Stżriš fyri Toll- og Skattstovu Fųroya grunnin. Grannskošanardeildin dugir ikki at sķggja, hvķ Lķkningarrįš Fųroya, sum hevur heilt ašrar uppgįvur, er sett til at umsita grunnin.

Lógin um Trygdargrunnin fyri avreišingar og lųnir įsetir onki um, hvųr stżrir grunninum, ella hvussu roknskapar- og grannskošanarvišurskiftini hjį grunninum eru. M.a. nevnir lógin onki um, nęr roknskapur skal gerast fyri grunnin, og hvųr skal grannskoša grunnin.

Męlt er til, at landsstżriš tekur stig til at įseta nęrri reglur um omanfyrinevndu višurskifti.

Upplżst er, at Trygdargrunnurin fyri avreišingar og lųnir saman viš ųšrum arbeišsmarknašarmįlum varš fluttur frį Almanna- og heilsustżrinum til Vinnumįlastżriš frį 1. juli 1997.

Roknskapirnirnir fyri 1992, 1993 og 1994 vóru lidnir į heysti 1995. Ongin grannskošan var farin fram ķ fleiri įr, og eftirsum grunnurin ķ stóran mun umsitur almennan pening og veršur umsitin av Stżrinum fyri T&S, hevur Grannskošanardeild Landskassans grannskošaš roknskapirnar fyri hesi įrini.

3.9.3 Roknskaparyvirlit

1991

1992

1993

1994

Inntųkur
Nota 1 Arbeišsgevaragjųld

8.489

5.209

5.432

4.677

Śtlutaš śr trotabśgvum

564

2.754

188

1.017

Morarenta

379

427

349

46

Rentuinntųka

52

50

67

102

Nota 2 Jįttan į F-lóg

808

650

550

470

Nota 3 Serlig jįttan

0

-

4.000

-

Ķ alt

10.292

9.090

10.586

6.312

Śtreišslur
Śtgoldin krųv

7.715

10.471

6.309

1.563

Rentuśtreišsla

0

100

113

81

Avskrivaš krųv

0

0

1.228

284

Ašrar śtreišslur

112

38

142

36

Ķ alt

7.827

10.609

7.792

1.964

Śrslit

2.465

-1.519

2.794

4.348

Fķggjarstųša

Aktiv
Innist. ķ peningastovnum

1.276

55

2.957

6.582

Įogn hjį skuldarum

2.193

1.896

1.788

1.284

Ķ alt

3.469

1.951

4.745

7.866

Passiv
Nota 4 Skuld til Landskassan

1.538

1.538

1.538

311

Eginogn

1.931

413

3.207

7.555

Ķ alt

3.469

1.951

4.745

7.866

Nota 1: Arbeišsgevaragjųld: Stóra minkingin ķ arbeišsgevargjųldum frį 1991 til 1992 stendst av, at gjaldiš til Trygdargrunnin lękkaši śr 2/1000 av śtgoldnum A-inntųkum ķ 1991 til 1,5/1000 ķ 1992.

Nota 2: Sum grundgeving fyri hesi jįttan veršur vķst til višmerkingarnar til § 7, har sagt veršur, at 1,5/1000 av almannapensjónum veršur at gjalda sum studningur til Trygdargrunnin. Upphęddin svarar ikki til 1,5/1000. Lógarbroytingin nr. 38/1997 hevši viš sęr, at onki varš sett av į fķggjarlógini 1997.

Nota 3: Ķ landsroknskapinum fyri 1993 er peningurin śtreišslufųrdur į rakstrarstašnum "studningar til fiskivinnuna".

Nota 4: Skuld til Landskassan: Eftir at Trygdargrunnurin ķ 1990 gjųrdist insolventur, samtykti lųgtingiš ķ 1990 at vešhalda fyri einum rakstrarlįni uppį 1,5 mió.kr. til grunnin. Vešhaldiš gjųrdist effektivt ķ 1991 og landskassin rindaši tį 1,538 mió.kr. Grunnurin rindaši peningin aftur ķ 1994. Tęr 311 tkr., sum Trygdargrunnurin skyldaši viš įrslok 1994, rindaši grunnurin aftur ķ 1995.

3.9.4 Grannskošan av roknskapunum fyri 1992, 1993 og 1994
Grannskošanardeildin hevur viš stakroyndum gjųgnumgingiš inntųku- og śtreišslukonti, stemmaš av bank- og girokonti, og viš stakroyndum er kannaš, um mannagongdin ķ sambandi viš śtgjalding śr grunninum hevur veriš ķ trįš viš galdandi lóg og kunngeršir. Frįgreišing varš send Stżrinum fyri T&S til višmerkingar, og er sķšani send landsstżrinum.

Teir nógvu feilirnir/višmerkingarnar standast ķ stóran mun av, at arbeišsgongdir og innanhżsis eftirlit ikki eru nóg vęl lżst. Hetta hevur fųrt viš sęr, at starvsfólkini, sum umsita grunnin, ikki hava veriš greiš yvir, hvussu mįlini skuldu avgreišast, og hvussu višgeršin skuldi skjalprógvast. Į śtgjaldingarųkinum kemur hetta til sjóndar t.d. viš, at goldiš er śt, uttan at krųvini ķ lóg og kunngeršum eru fylgd, ųll mótkrųv eru ikki skrįsett og frįbošaš, og ķ fleiri fųrum er ikki gjųrligt at sķggja, hvussu mįliš er višgjųrt.

Fyri at bųta um umsitingina sum heild, hevur grannskošanardeildin męlt til at gera eitt nżtt umsóknarblaš og at gera eina skrivliga lżsing/vegleišing fyri, hvussu grunnurin veršur umsitin, viš greišum reglum fyri įbyrgd og heimild. Eisini skal lżsast, hvųrji innanhżsis eftirlit skulu gerast, hvųr skal gera hesi, og į hvųnn hįtt hesi skulu skjalprógvast. Stżriš hevur sķšani gjųrt skrivligar reglur fyri umsitingina av grunninum, og grannskošanardeildin hevur havt hųvi til at gera višmerkingar til hesar.

3.10 Ašrir grunnar, sum Toll- og Skattstova Fųroya umsitur (GL 1996/2 09 1-1)

3.10.1 Arbeišsmarknašareftirlųnargrunnurin
Ķ § 2 ķ Ll. nr. 39 frį 7. mei 1991, um arbeišsmarknašareftirlųnargrunn, viš seinni broytingum, er įsett, at "fę grunsins veršur fingiš til vega viš, at allir persónar įrliga rinda grunninum ½ % av teirri inntųkuni, sum myndar grundarlagiš undir skattaśtrokningini, og allir arbeišsgevarar įrliga rinda ½ % av śtgoldnum A-inntųkum".

Sambęrt § 8 hevur Toll- og Skattstova Fųroya inngjaldingarnar ķ grunnin um hendi, og heimilaš veršur grunninum at gera avtalu viš Toll- og Skattstovu Fųroya um, at hava śtgjaldingar śr grunninum um hendi. Sambęrt § 1, stk. 2, ķ K. nr. 44 frį 9. mei 1997, um śtgjald śr arbeišsmarknašareftirlųnargrunninum, hevur Toll- og Skattstova Fųroya śtgjaldingar śr grunninum um hendi.

Sambęrt § 6 ķ lógini hevur grunnurin eitt stżriš viš 4 limum. Stżriš įsetir įrligu veitingarnar til eftirlųnartakararnar ķ seinasta lagi 1. oktober į hvųrjum įri galdandi fyri įlmanakkaįriš eftir.

Ongar įsetingar eru um roknskaparvišurskifti, ella um grannskošan av roknskapum.

Viš skrivi dagfest 1. desember 1995 baš grannskošanardeildin Toll- og Skattstovu Fųroya um roknskapir og grannskošanarprotokollir fyri įrini 1990-1994, og um roknskapirnir ikki vóru lidnir, eina frįgreišing um, hvussu langt įleišis arbeišiš var komiš.

Į fundi tann 19. desember 1995 upplżsti T&S, at roknskapirnir fyri 1992-1994 vóru til grannskošan. Avtalaš varš, at T&S skuldi senda grannskošanardeildini avrit av roknskapum og grannskošanarprotokollum, tį hesir vóru lidnir.

Ķ skrivi dagfest 19. november 1997 hevur Toll- og Skattstovu Fųroya upplżst, at roknskapirnir fyri grunnin fyri įrini 1992-1996 nś eru lidnir. Harumframt varš upplżst, at Toll- og Skattstovan hevur sent umbųnina frį grannskošanardeildini um at fįa avrit av roknskapum og protokollum til formannin fyri stżriš fyri grunnin, av tķ at Toll- og Skattstovan ikki metir seg hava heimild til at śtflżggja hesi skjųl uttan góškenning frį stżrinum fyri grunninum.

3.10.2 Frķtķšargrunnurin
Sambęrt § 21 ķ Ll. nr. 30 frį 7. aprķl 1986, um frķtķš viš lųn, viš seinni broytingum, er Frķtķšargrunnurin grunnur undir landsstżrinum, og landsstżriš įsetir nęrri reglur fyri virki grunsins og fyrisiting av grunninum.

Ķ § 21, stk. 2, er įsett, at "Frķtķšargrunnurin tekur ķmóti frķtķšarlųn ķ varšveitslu og syrgir fyri śtgjalding, tį frķtķšarlųnin, sambęrt lógini, kann śtgjaldast viškomandi lųntakara". Er rętturin til frķtķšarlųn, frķtķšarķskoyti v.m. fyrnašur, fer upphęddin, sambęrt § 17, stk. 3, ķ Frķtķšargrunnin. Sambęrt § 21, stk. 3, fer fę grunsins til at fķggja tiltųk, iš śtvega lųntakarum frķtķšarmųguleikar.

Ķ § 1 ķ K. nr. 14/1987, um frķtķšarlųn, viš seinni broyting, er įsett, at Lķkningarrįš Fųroya fyrisitur skipanina višvķkjandi inn- og śtgjaldingum av frķtķšarlųn, sum er įsett ķ § 10, stk. 2, ķ lógini.

Sambęrt § 4 ķ K. nr. 101/1988, um virki og fyrisiting av frķtķšargrunninum, viš seinni broyting, hevur "nevndin skyldu at lata gera įrsroknskap fyri farna įriš, viš fķggjarstųšu tann 31. desember". Til at grannskoša roknskapirnar velur nevndin lųggildugan grannskošara fyri eitt 3-įra skeiš. Grannskošašur roknskapur skal sendast landsstżrinum į hvųrjum įri innan 1. juni. Grannskošanin fevnir eisini um inn- og śtgjaldingar av frķtķšarlųnum sambęrt skipanini ķ K. nr. 14/1987.

Viš skrivi dagfest 1. desember 1995 baš grannskošanardeildin Toll- og Skattstovu Fųroya um eitt eintak av roknskapum og grannskošanarprotokollum fyri įrini 1990-1994, og um roknskapirnir ikki vóru lidnir, eina frįgreišing um, hvussu langt įleišis arbeišiš var komiš.

Į fundi tann 19. desember 1995 upplżstu umboš fyri Toll- og Skattstovu Fųroya, at roknskapirnir fyri 1986-1989 vóru bókašir ķ einari serligari bókhaldsskipan į Lķkningarrįšnum. Hesir roknskapir vóru lidnir ķ 1994, men grannskošanin var ikki lišug. Upplżst varš, at ein avtala var gjųrd viš grannskošaran um, at hesin skuldi bóka og uppseta roknskapirnar fyri 1990-1995. Byrjaš var at bóka 1990 og 1991, men nógvir trupulleikar vóru m.a. višvķkjandi gomlum munum. Upplżst varš eisini, at ein nżggj bókhaldsskipan var gjųrd til Frķtķšargrunnin ķ Toll- og Skattskipanini, og at ętlanin var at taka hesa ķ nżtslu frį 1. januar 1996. Avtalaš varš, at Toll- og Skattstova Fųroya skuldi senda grannskošanardeildini avrit av roknskapum og grannskošanarprotokollum fyri grunnin, tį hesir vóru lidnir.

Ķ skrivi dagfest 19. november 1997 upplżsti Toll- og Skattstova Fųroya, at roknskapir og protokollir fyri grunnin fyri įrini 1986-1989 eru lišug. Upplżst varš, at sambęrt grannskošaranum fyri Frķtķšargrunninum verša roknskapirnir fyri 1990-1995 vęntandi lidnir ķ desember mįnaši ķ 1997. Harumframt varš upplżst, at Toll- og Skattstovan hevur sent umbųnina frį grannskošanardeildini um at fįa avrit av roknskapum og protokollum til formannin fyri stżriš, av tķ at Toll- og Skattstovan ikki metir seg hava heimild til at śtflżggja hesi skjųl uttan góškenning frį stżrinum fyri grunninum.

4. Lųgmansfyrisitingin

4.1 Eftirlit viš Framtaksgrunninum (GL 1997/2 15 9-3)
Sambęrt § 7, stk 1 ķ vištųkunum fyri Framtaksgrunnin skulu įrsroknskapur og įrsfrįgreišing fyri grunnin sendast "Finanstilsynet og Landsrevisionen til kontrol af overholdelse af vedtęgternes formål m.v."

Ķ sambandi viš višgeršina av lógaruppskotinum um lįntųku ķ sambandi viš stovnan av Framtaksgrunninum ķ desember 1994 fekk grannskošanardeildin frį landsstżrinum avrit av uppskoti til vištųkur fyri grunnin. Grannskošanardeildin vķsti tį į, at oršingin av § 7, stk.1 var sera ógreiš og tyktist annars koma tvųrt av įsetingunum ķ kap. 10 ķ "Lov om erhvervsdrivende fonde". Landsstżriš vķsti til danskar myndugleikar, og fyri at fįa greiši į hesum baš grannskošanardeildin, ķgjųgnum Rķkisumbošiš, um at fįa śtgreinaš, hvussu m.a. § 7, stk.1 skuldi skiljast:

  • Hvųr "Landsrevisionen" er: Lųgtingsgrannskošararnir (Ll.nr. 16/1965) ella Grannskošanardeild Landskassans (Landsstżrisins reglugerš frį 1976)
  • Hvussu eitt mųguligt samstarv/arbeišsbżtiš ķmillum "Landsrevisionen" og Fķggjareftirlitiš skal vera, eisini ķ mun til grannskošara grunnsins og Skrįseting Fųroya
  • Hvat umrųdda "kontrol"/eftirlit fevnir um, į hvųnn hįtt hetta skal gerast, og hvųrjar heimildir eru til tess
  • Hvųr "arbeišsgevarin" hjį "Landsrevisionen" ķ hesum fųri er/hvųr skal hava frįbošan ella frįgreišing um įsetta eftirlitiš, hvussu er viš tagnarskyldu o.s.fr.

Erhvervsministeriet svaraši stutt, at orsųkin til, at oršiš "Landsrevisionen" er nevnt ķ vištųkunum, "beror udelukkende på et ųnske fra det fęrųske landsstyre".

Seinni fekk grannskošanardeildin, frį formanninum fyri Framtaksgrunninum, avrit av einum telefaxi frį Fķggjareftirlitinum til grunnin, dagfest 22. mei 1995, um "Finanstilsynets pręcisering af tilsyn og kontrol med Fęrųernes Erhvervsudviklingsinstitut". Av hesum gongur fram, at Erhvervsministeriet viš skrivi dagfest 21. desember 1994 hevur heitt į Fķggjareftirlitiš um at įtaka sęr roknskaparliga eftirlitiš sambęrt § 7 ķ vištųkunum.

Fķggjareftirlitiš vķsir eisini til eitt skriv frį Erhvervs- og Selskabsstyrelsen til nevndina fyri Framtaksgrunnin, dagfest 16. mei 1995. Sambęrt hesum skrivi er grunnurin undantikin lógini um vinnurekandi grunnar sambęrt einum bręvi frį Erhvervsministeriet dagfest 21. desember 1994, og vķst veršur į, at Erhvervs- og Selskabsstyrelsen tann 15. januar 1995 "har fået overfųrt erhvervsministerens kompetance til at meddele undtagelse fra lov om erhvervsdrivende fonde efter lovens § 1, stk, 5 f.s.a. fęrųske fonde", og at ein fyritreyt fyri hesum undantaki er, at "det offentlige tilsyn og den ųkonomiske kontrol, som påhviler Finanstilsynet", veršur śtgreinaš. Višmerkt veršur eisini, "at Finanstilsynets kontrol skal omfatte fondens vigtige dispositioner, som ikke i forvejen skal godkendes af den danske regering og det fęrųske landsstyre".

Višvķkjandi leiklutinum hjį "Landsrevisionen" stendur ķ umrųdda skrivi dagfest 22. mei 1995 frį Fķggjareftirlitinum til Framtaksgrunnin, at um Fķggjareftirlitiš, ķ sambandi viš gjųgnumgongdina av grannskošaša įrsroknskapinum, kemur fram į višurskifti, sum eru ķ strķš viš įsetingar ķ lóg og vištųkum, veršur hetta frįbošaš donsku stjórnini, landsstżrinum og "den fęrųske landsrevisor". Ķ skrivinum vķsir Fķggjareftirlitiš eisini į, at danska stjórnin og landsstżriš hava eftirlit viš grunninum, og ķ hesum sambandi veršur serliga vķst til § 6, stk. 2 ķ vištųkunum, har taš er įsett, at ivamįl um tulking av vištųkunum skulu leggjast fyri danska forsętismįlarįšharran og lųgmann.

Grannskošanardeildin hevur kunnaš fķggjarnevndina og lųgmann um umrųdda bręvaskifti. Vķst er į, at grannskošanardeildin frį byrjan hevur vķst į ógreišu višurskiftini ķ hesum mįli, og hevur til fįnżtis męlt til at fįa fulla greiši į leiklutinum hjį "Landsrevisionen" sambęrt § 7, stk.1 ķ vištųkunum. Ķ skrivi til lųgmann, dagfest 12. november 1997, er bošaš frį, at fyrr enn hetta er gjųrt, metir Grannskošanardeild Landskassans seg ikki kunna įtaka sęr nakaš eftirlit viš grunninum. Avrit av hesum skrivi varš sent fķggjarnevndini til kunningar.

4.2 Grunnurin "Menningarhjįlp" (GL 1996/2 02 2-1)

4.2.1 Jįttanir ķ grunnin
Ķ 1987 varš peningur fyrstu ferš settur av į fķggjarlógini til grunnin "Menningarhjįlp", tį 5 mió.kr. vóršu jįttašar. Fyrstu įrini vóršu įrliga jįttašar 5 mió.kr., svarandi til 0,1 % av bruttotjóšarśrtųkuni, sķšani minkašu įrligu jįttanirnar nišur ķ 200 tkr. ķ 1993. Įrini 1994-96 varš onki jįttaš ķ grunnin.

Į fķggjarlógini fyri 1997 vóršu 200 tkr. jįttašar til menningarhjįlp. Višmerkt varš, at "Grunnurin til menningarhjįlp veršur ikki nżttur. Jįttaš veršur beinleišis av hųvušskonto. Jįttanin er ętlaš til ymisk tiltųk, sum kunnu gagna menningarlondum."

Ķ uppskotinum til fķggjarlóg fyri 1998 stendur, at grunnurin til menningarhjįlp er avtikin, og skotiš veršur upp at jįtta 200 tkr. til ymisk tiltųk, sum kunnu gagna menningarlondum.

4.2.2 Jįttanir śr grunninum
Roknskapurin fyri grunnin "Menningarhjįlp" gongur fram av fylgiskjali E til landsroknskapin undir "eksternir grunnar", og nišanfyristandandi roknskapartųl stava frį hesum roknskapum. Tųlini fyri 1995 og 1996 eru tikin śr bókhaldinum.

Umsóknir um stušul til menningarhjįlp eru sķšani 1988 višgjųrdar eftir einum uppskoti til reglugerš, sum 1. mars 1988 varš sent fķggjarnevndini til góškenningar. Henda varš ongantķš formliga góškend, men landsstżriš og fķggjarnevndin hava arbeitt eftir reglugeršini. Į fķggjarlógunum fyri 1990-93 varš višmerkt, at stušulin veršur jįttašur av landsstżrinum saman viš fķggjarnevndini.

4.2.3 Roknskapartųl įrini 1992-96

                                                                                                                                                                                                    (1000 kr.)

 

1992

1993

1994

1995

1996

Ogn viš įrsbyrjan

17.487

18.187

18.187

17.767

17.767

Jįttan

1.000

200

0

0

0

Śtgoldin stušul

-300

-200

-420

0

-147

Ogn viš įrsenda

18.187

18.187

17.767

17.767

17.620

Śtgjųldini śr grunninum ķ 1992 og 1993 eru partar av einari jįttan uppį samanlagt 1,760 mió.kr., sum fķggjarnevndin į fundi 12. juni 1989 hevur jįttaš til arbeiši į stovni fyri brekaš ķ Botswana.

Ķ 1994 vóršu 230 tkr. śtgoldnar av įšur umrųddu jįttan frį 1989, umframt 190 tkr., sum viš góškenning frį fķggjarnevndini vóršu jįttašar til śtbśgving og uppvenjing av gųtubųrnum ķ Guatemala. Ķ jįttanarskrivinum baš landsstżriš um regluligar frįgreišingar um innihaldsligu og fķggjarligu gongdina ķ prosjektinum umframt ein grannskošašan roknskap fyri prosjektiš. Ķ mįlinum sęst ikki, at hesar frįgreišingar og roknskapur eru latin landsstżrinum. Landsstżrš hevur sķšani bišiš um hetta tilfar.

Ķ 1995 varš einki śtgoldiš śr grunninum.

Ķ 1996 samtykti landsstżriš at lata 100 tkr. ķ fķggjarligum stušli til ferš til Fųroyar fyri bųrn śr Ukraina. Harumframt hevur landsstżriš ķ 1996 jįttaš 226 tkr. ķ stušli til skślaętlan į Filipinunum. 47 tkr. av hesum vóršu goldnar ķ 1996.

4.2.4 Internur ella eksternur grunnur
Viš lųgtingslóg nr. 33 frį 27. mars 1992 "um avtųku av landskassagrunnum", varš grunnurin umskipašur til eksternan grunn, og sambęrt lógini skuldu ognir landskassagrunsins flytast eksterna grunninum. Ķ skrivi dagfest 18. januar 1995 og į fundi 18. august 1995 spurdi grannskošanardeildin, hvķ peningurin ikki var fluttur til grunnin, hóast hetta er įsett ķ lógini. Grannskošanardeildin fekk ongantķš nakaš veruligt svar frį landsstżrinum.

Hugtakiš "eksternur grunnur" er ikki lżst nęrri ķ sjįlvari lógini, men višmerkingar landsstżrisins til lógaruppskotiš (lųgtingsmįl nr. 57/1991) geva eina įbending um hetta.

"Orsųkin til at hesir grunnar halda fram sum eksternir grunnar er, at talan er um endamįl, har komiš veršur fram til eina loysn eftir fleiri įrum. Ķ ųšrum fųrum mį sigast, at ętlanin ikki hevur veriš, at landsstżriš einsamalt skal hava ręši yvir fęi grunsins, og tķ veršur hildiš ręttast at gera grunnin til eksternan grunn".

Grunnurin varš ongantķš skipašur viš eksternari nevnd ella stżri, og viš lųgtingslóg nr. 94 frį 6. juni 1997 um avtųku av landskassagrunnum varš grunnurin avtikin, og sambęrt lógini skuldi saldoin flytast kapitalkonto landskassans.

5. Ręttarmįl

5.1 Matrikulstovan (GL 1997/2 05 9-1)
5.1.1 Lógargrundarlag
Sambęrt Ll. nr. 64 frį 11. desember 1962 um matrikulering og sundurbżti v.m. hevur Matrikulstovan skyldu at gera fullfķggjaša matrikulering av ųllum fųstum eigindómum ķ Fųroyum og at umsita galdandi matrikul, og hevur myndugleika til at góškenna/fremja sundurbżti, marknašasetingar v.m.

Matrikulstovan hevur eisini skyldu til at lata śtskriftir og eftirmyndir av matrikulsins skjųlum fyri įvķs gjųld. Viš heimild ķ § 40 ķ lógini eru hesi gjųld įsett ķ kunngerš nr. 148 frį 12. juli 1993 um gjųld til Matrikulstovuna.

5.1.2 Roknskaparvišurskifti
Fram til 1. januar 1997 hevur Matrikulstovan havt eina serliga roknskaparskipan. Flest allar inn- og śtgjaldingar, umframt lųnir eru farnar um gjaldstovuna, men Matrikulstovan hevur havt dagliga bókhaldiš um hendi, og viš įrslok er roknskapurin į gjaldstovuni settur upp viš stųši ķ bókhaldinum į Matrikulstovuni, og ķ hesum sambandi veršur millumrokningin viš gjaldstovuna stemmaš av. Grannskošanardeildin hevur samanboriš roknskapirnar į gjaldstovuni viš bókhaldiš į Matrikulstovuni. Ongar višmerkingar vóru. Frį 1. januar 1997 nżtir Matrikulstovan bókhaldsskipanina į gjaldstovuni, tó ikki til fakturering/debitorar.

Grannskošanardeild Landskassans hevur m.a., vķsandi til roknskaparkunngeršina og kunningarskriv frį gjaldstovuni, męlt til, at bųta um og broyta įvķsar mannagongdir į roknskaparųkinum.

5.1.3 Skuldarar/inntųkur
Eigararnir av jųršini bera helvtina av kostnašinum fyri śtskiftingar, hina helvtini ber landskassin sambęrt § 59 ķ "śtskiftingarlógini" frį 27. mars 1939 viš seinni broytingum.

Śtskiftingarmįl eru ofta drśgv og vara ķ nógv įr. Viš įrslok 1996 vóru skuldararnir (lišugt arbeiši) 0,3 mió.kr. Bert fįir vóru eldri enn 90 dagar, og bert ein av skuldarunum var eldri enn eitt įr. Arbeišiš ķ gerš var viš įrslok 1996 1,1 mió.kr. og er nógv minkaš seinnu įrini. Nķggju teir stųrstu skuldararnir, sum vóru kommunur og hagar, įttu 90 % av hesari upphędd.

Matrikulstovan hevur sķna egnu debitorskipan, og hevur enn ongar debitorar skrįsettar ķ bókhaldinum į Fųroya Gjaldstovu. Upplżst er, at debitorarnir helst verša fluttir til Fųroya Gjaldstovu ķ įr.

6. Almanna- og heilsumįl

6.1 Roknskaparyvirlit
Nišanfyri er eitt yvirlit yvir śtreišslurnar į grein 19 - Almannamįl - ķ fķggjarįrunum 1992-94:

 

Śtreišslur til almannamįl 1992-94 (mió.kr.) - kommunanna partur er ikki ķroknašur:

 

1992

1993

1994

Forsorgarlógin 1)

298,4

267,9

268,2

Fólkapensjónslógin

237,4

236,4

242,2

Avlamispensjónslógin

101,0

106,6

114,8

Barnaforsorgarlógin

60,5

60,5

57,1

Lóg um barnastyrk til einsamallar uppihaldarar

3,0

4,4

3,3

Dagpeningalógin (ķ 1992 eisini lųgtingslóg)

51,6

37,6

31,5

Lųgtingslógir 2)

44,3

123,7

120,5

Tilsamans

796,2

837,1

837,6

Jįttan į fķggjarlógini, ķ alt

(799,1)

(833,0)

(840,0)

Rķkisendurgjald

234,6

118,4

0

1) Śtgreining:      
Andveikraverndin

35,9

33,7

34,3

Andveikraverndin, fųroyingar ķ DK

18,1

19,3

17,5

Andveikraverndin, ķlųgur

5,6

8,9

0,9

Ellisheim

76,6

69,0

67,2

Ellisheim, ķlųgur

6,0

7,7

0,8

Vistarheim

5,6

5,3

4,9

Einkjupensjón

1,0

1,2

2,0

Uppķskoytisveiting til einkjur

0,4

0,4

0

Vanlig forsorg

93,2

57,7

73,4

Ymiskir forsorgarstovnar

10,4

9,8

9,2

Heimahjįlparskipanin/heimarųktin

45,6

54,9

58,0

 

298,4

267,9

268,2

2) Śtgreining:      
Vardar ķbśšir, stušul til rakstur

0,2

0,2

0,2

Bjįlving av hśsum hjį pensjónistum

2,0

2,0

0,0

Brennistudningur

6,7

5,5

6,3

Barnastyrkur (endurgjald til kommunurnar)

11,7

avtikiš

avtikiš

Ansingarsamsżning

6,3

5,1

4,7

Kęrunevnd og umsiting

0

0,2

0,4

Vanlukkutryggingarrįšiš

0,5

0,6

0,5

Ymiskir studningar

10,0

9,6

7,5

Hśsalįnsgrunnurin

5,0

#

#

Rentustudningur til hśsabygging

1,9

#

#

Inntųkutrygd hjį fiskimonnum

#

100,5

99,0

Višlķkahald

0

0

1,9

44,3

123,7

120,5

# : śtreišslurnar hava veriš hildnar undir ųšrum greinum.

Śtreišslurnar undir forsorgarlógini, fólka- og avlamispensjónslógini, lóg um barnastyrk til einsamallar uppihaldarar, barnaforsorgar- og dagpeningalógini eru hildnar sambęrt fólkatingslógum fyri Fųroyar - partur av śtreišslunum sambęrt dagpeningalógini vóršu tó ķ 1992 hildnar sambęrt lųgtingslóg nr. 25. frį 30. aprķl 1987 um dagpening ķ sambandi viš barnsburš og sjśku (farin śr gildi tann 1. januar 1993).

Meir-/minninżtsla ķ mun til jįttan į fķggjarlógini
Roknskapartųlini fyri įrini 1992-94 vķsa, at samanlagt hevur ikki veriš talan um meirnżslu, undir almannamįlum, burtursęš frį fķggjarįrinum 1993, tį samlaša nżtslan var uml. 4 mió.kr. stųrri enn samlaša jįttanin til Almannamįl. Hųvušsorsųkin til hesa meirnżtslu var, at nżttar vóru 7,7 mió.kr. meira enn jįttaš var til "Inntųkutrygd hjį fiskimonnum", sum var sett undir Almannamįl ķ 1993 og 1994 (Ķ 1995 var jįttanin til "Inntųkutrygd hjį fiskimonnum", aftur flutt undir Fiskivinnumįl).

6.2. Grannskošan av almannaśtreišslum viš rķkisendurgjald (GL 1996/1 03 2-1)
Ķ 1991 varš ein avtalu gjųrd ķmillum Sosialmįlarįšiš og Fķggjarnevnd Fųroya Lųgtings um grannskošanina av teimum śtreišslum, har staturin veitti endurgjald. Taš snśši seg ķ hųvušsheitum um śtreišslur til persónsveitingar sambęrt pensjóns-, forsorgar- og dagpeningalógunum og stovnsśtreišslur sambęrt barnaforsorgarlógini, og var hųvušsinnihaldiš ķ avtaluni, at hesar śtreišslur skuldu grannskošast į sama hįtt sum almannaśtreišslurnar ķ kommununum ķ Danmark.

Tann 17. februar 1993 lat grannskošanardeildin Sosialmįlarįšnum eina frįgreišing um endurgjaldsśtreišslurnar fyri 1991, og ķ skrivi dagfest 25. mars 1993 til Fųroya Landsstżri bošaši Sosialmįlarįšiš frį, at trupulleikarnir į endurgjaldsųkinum ķ Fųroyum sambęrt grannskošanarfrįgreišingini vóru nógv stųrri, enn Sosialmįlarįšiš frammanundan hevši veriš varugt viš, og at rķkisstjórnin tķskil hevši gjųrt av at taka upp samrįšingar viš landsstżriš um at broyta fķggingarhįttin fyri tęr almannaśtreišslur, har rķkisendurgjaldiš var varšveitt ķ blokkstušulsavtaluni frį 1988. Rķkisparturin av ųllum almannaśtreišslunum skuldi sostatt, frį 1. juli 1993 at rokna, veitast sum blokkstušul. Hetta varš gjųrt viš "Lov nr. 393 af 22. juni 1993 om tilskud til Fęrųernes hjemmestyre".

Sambęrt omanfyrinevndu grannskošanaravtalu ķmillum Sosialmįlarįšiš og Fķggjarnevnd Fųroya Lųgtings skuldi Grannskošanardeild Landskassans seta upp roknskap og lata eina grannskošanarfrįgreišing fyri hvųrt fķggjarįr, men ķ sambandi viš at rķkisendurgjaldiš į almannaųkinum varš tikiš av, datt grannskošanaravtalan burtur, og avtalaš varš viš Sosialmįlarįšiš, at Grannskošanardeild Landskassans skuldi gera eina samlaša grannskošanarfrįgreišing fyri tķšarskeišiš 1992 og 1. hįlvįr 1993.

Tann 26. august 1994 vóršu roknskapir og frįgreišing um grannskošan av almannaśtreišslunum ķ 1992/93, har talan var um rķkisendurgjald, latin Sosialmįlarįšnum, Fųroya Landsstżri og Fķggjarnevndini.

Sķšani hevur veriš nógv samskifti viš Almannastovuna og Sosialmįlarįšiš m.a. ķ sambandi viš uppgerš av ov nógv śtgoldnum rķkisendurgjaldi.

Ķ grannskošanarfrįgreišingini veršur vķst į nógvar trupulleikar višvķkjandi umsitingini, og męlt er til įbųtur į fleiri ųkjum. Vķst veršur eisini į, at nógvar broytingar eru gjųrdar, og at Almannastovan og landsstżriš ķ nógvum fųrum hava tikiš stig til at bųta um višurskiftini.

Grannskošanardeildin hevur sķšani havt fundir viš Almanna- og Heilsumįlastżriš og leišsluna į Almannastovuni um, hvussu stųšan er ķ dag į teimum ųkjum, sum eru kannaš og umrųdd ķ frįgreišingini.

Nišanfyri veršur tikiš samanum nųkur av hųvušspunktunum ķ frįgreišingini, og vķst veršur eisini į, hvussu stųšan er ķ dag į teimum ymsu ųkjunum, og hvųrjar broytingar eru hendar.

6.2.1 Yvirordnaša umsitingin av Almannaųkinum
Ķ grannskošanarfrįgreišingini varš mett, at Almanna- og heilsudeildin ķ Landsstżrinum ikki var nóg vęl mannaš til at loysa trupulleikarnar, ķ sambandi viš taš lógarfyrireikandi arbeiši at gera tęr ymisku reglurnar į almannaųkinum og skipanina av almannaumsitingini. Grannskošanardeildin metti (eins og Rķkisgrannskošanin og Sosialmįlarįšiš), at taš var alneyšugt, at uppgįvubżtiš ķmillum Almannastovuna og Fųroya Landsstżri varš nęrri greinaš, m.a. viš at landsstżriš įsetur reglur fyri virkseminum hjį Almannastovuni sambęrt heimildini ķ § 4 ķ kunngerš frį 25. mars 1975 um yvirtųku av fyrisitingini av almannamįlum.

 

Almanna- og heilsudeildin upplżsir, at sambęrt rammuavtaluni frį november 1994 var ętlanin at ųll almannalóggįva og heilsulóggįva skuldi gerast į fųroyskum innan 1 įr; men at hetta bar als ikki til. Freistin er sķšani longd, soleišis at landsstżriš innan 1. januar 1998 skal hava lagt alla lóggįvuna fyri tingiš, men taš veršur mett pśra órealistiskt at nįa alt lógararbeišiš innan įsettu tķš. Uppgįvubżtiš ķmillum landsstżriš og Almannastovuna er framvegis ógreitt, m.a. tķ at nżggi bygnašurin enn ikki er komin uppį plįss.

Ein av teimum stóru trupulleikunum į almannaųkinum, iš grannskošanin hevur gjųrt vart viš ķ frįgreišingunum įrini frammanundan, hevur veriš, at landsstżriš ikki hevur įsett nęrri reglur fyri umsitingina į teimum ųkjum, har taš hevur havt heimild/skyldu at gera taš, og at umsitingin sostatt ķ stóran mun hevur veriš noydd at gera innanhżsis įsetingar ķ stašin, ella umsita uttan at hava nakaš skrivligt grundarlag undir mįlsvišgeršini. Hetta hevur gjųrt taš trupult at tryggja, at mįlsvišgeršin į teimum einstųku ųkjunum varš einshįttaš. Ķ september mįnaš 1992 varš avtala gjųrd ķmillum Sosialmįlarįšiš og landsstżriš, at ķ hvussu so er tęr lógarįsettu kunngerširnar/reglugerširnar og innanhżsis reglugeršir fyri mįlsvišgeršina į Almannastovuni skuldu gerast sum skjótast. Į fundi ķ mei mįnaš 1993 varš upplżst frį fųroyskari sķšu, at arbeišiš var lišugt 1. aprķl 1993, og at umsitingin nś fór at fara fram į einum nógv tryggari grundarlagi.

Ķ grannskošanarfrįgreišingini vóru reglurnar, iš landsstżriš hevši gjųrt, gjųgnumgingnar. Mett varš, at fleiri reglur ikki vóršu fylgdar, at ašrar ikki ķ fullan mun śtfyltu heimildarįsetingarnar, at summar vóru so alment oršašar, at tęr ikki hųvdu ķtųkiligan tżdning fyri umsitingina, og samanumtikiš varš mett, at grundarlagiš undir umsitingini sostatt ikki var munandi broytt.

Sambęrt grannskošanaravtaluni tekur Sosialmįlarįšiš ta endaligu avgeršina, tį ivaspurningar stinga seg upp. Śt frį hesum metti grannskošanardeildin taš vera óheppiš, at Sosialmįlarįšiš hevur svaraš fleiri spurningum viš at vķsa til galdandi danskar lógarįsetingar - t.d. "bistandsloven" - hóast hesar ikki hava gildi ķ Fųroyum. Har lógarįsetingarnar ķ Fųroyum eru tęr somu, sum įšur hava veriš galdandi ķ Danmark - t.d. įšrenn "bistandsloven" kom ķ gildi - hevur Sosialmįlarįšiš ikki ķ ųllum fųrum gjųrt av, at ręttarstandurin skal vera tann sami ķ Fųroyum, sum hann var ķ Danmark tį. Ķ frįgreišingini frį Rķkisgrannskošanini til "statsrevisorerne" frį 28. mei 1993 um ta fųroysku almannaumsitingina, metti Rķkisgrannskošanin eisini, at ręttargrundarlagiš undir umsitingini ķ nógvum fųrum hevur veriš ógreitt, hóast Sosialmįlarįšiš seinni hevur góškent eina sišvenju.

Mett varš, at fyri at bųtast kann um grundarlagiš undir umsitingini, er neyšugt viš meira śtgreinašum serfųroyskum reglum, hóast talan bert er um eitt avmarkaš tal av umsitingarligum eindum ķ Fųroyum.

 

Upplżst er, at Almanna- og heilsumįlastżriš ger eitt yvirlit yvir tęr reglur, iš mangla į Almannastovuni og vil harśtfrį gera eina prioritering av, ķ hvųrjari rašfylgju hesar reglur skulu gerast. Vęntandi fer arbeiši viš ger av śtfyllandi reglum fyri Almannasstovuna ķ gongd ķ 1998.

Leišslan į Almannastovuni er samd ķ, at ręttargrundarlagiš undir umsitingini ķ nógvum fųrum er ógreitt, og at reglurnar, iš landsstżriš hevur įsett, ķ flestu fųrum eru ov generellar, hóast góš hjįlp er ķ teimum į einstųkum ųkjum. Sum aktuelt dųmi um ógreitt ręttargrundarlag veršur vķst į, at reglurnar um tilskot til heilivįg nś verša tulkašar meira liberalt ķ Fųroyum enn ķ Danmark. Almannastovan hevur įšur tulkaš reglurnar ķ trįš viš donsku vegleišingina į hesum ųki, men hetta vķsti kęrunevndin aftur, tķ ongin kunngerš var gjųrd.

Nevnast kann, at kungerš nr. 151 um stušul til heilivįg eftir forsorgarlógini, fólkapensjónslógini og avlamislógini varš lżst ķ Kunngeršarblašnum 24. november 1997. Kunngeršin fęr gildi frį 1. januar 1998.

Kęrunevndin į almannaųkinum fór til verka mišskeišis ķ 1993 og gjųrdi eina frįgreišing um virksemiš ķ 1993, har m.a. greitt varš frį teimum tżdningarmestu prinsipiellu avgeršunum. Ķ grannskošanarfrįgreišingini til Sosialmįlarįšiš frį august 1994 varš mett, at hetta hevši gjųrt sķtt til at hękka ręttartryggleikan į ųkinum, men funnist varš at, at nevndin ikki hevši virkaš sķšani november mįnaš ķ 1993, m.a. orsakaš av ósemju ķmillum nevndarlimirnar og landsstżriš um samsżning. Kęrunevndin skal sambęrt lųgtingslóg nr. 47/1993 bert višgera mįl, iš eru reist aftanį 1. aprķl 1993. Mįl, iš eru reist įšrenn, skulu višgerast ķ landsstżrinum, og grannskošanin gjųrdi vart viš, at landsstżriš ikki var nóg vęl mannaš at greiša hesi mįli innan fyri rķmiliga tķš. Hetta bar m.a. ķ sęr, at nżggj mįl, iš vóršu višgjųrd av kęrunevndini, vóršu avgreidd skjótari enn mįl, iš kanska hųvdu ligiš fleiri įr ķ landsstżrinum. Kęrunevndin hevši harumframt sjįlv mett, at mįlsvišgeršin ikki var nóg vęl samskipaš ķmillum kęrunevndina og landsstżriš, soleišis at taš ikki var vissa fyri, at sama slag av mįlum vóršu višgjųrd eins ķ landsstżrinum og ķ kęrunevndini.

 

Almanna- og heilsumįlastżriš upplżsir, at seinastu kęrumįlini, sum lógu ķ landsstżrinum, vóršu avgreidd ķ juli 1995, men vegna manningar- og lųnartrupulleikar višvķkjandi kęrunevndini, hųvdu mįl hópaš seg upp har, soleišis at fleiri mįl vóru 2-3 įra gomul. Fyri at loysa henda trupulleika er arbeišiš ķ kęrunevndini so at siga privatiseraš. Ein privatur advokatur er nś avgreišsluskrivstova saman viš einum fulltrśa. Mįlini verša avroknaš soleišis, at avgreišsluskrivstovan fęr 2.000 kr. pr. mįl. Sįttmįlin viš advokatin er longdur fyribils til 31.12.1997. Landsstżriš upplżsir, at kęrunevndin ķ almannamįlum nś manglar at višgera einar 30 kęrur. Nevndin veršur vęntandi lišug viš arbeiši sķtt viš įrslok. Ongin įrsfrįgreišing er gjųrd sķšani 1993, men landsstżriš ętlar at taka henda spurning upp viš nevndina og avgreišsluskrivstovuna.

Almannastovan vķsir į, at trupulleikarnir viš manning av kęrunevndini m.a. hava fųrt viš sęr, at tey hava merkt mun į avgeršum frį kęrunevnd til kęrunevnd, frį skrivara til skrivara. T.d. er hugburšurin til avlamisakfųr meira liberalur nś. Fyrr skuldi talan helst vera um ein bķligan bil, nś er hetta broytt. Ķ lųtuni er talan um nógvar og skjótar avgeršir.

Almannastovan vķsir eisini į, at tulkingin hjį kęrunevndini ķ einum įvķsum mįli, um at tilskot til heilivįg hjį pensjónistum ikki skal vera heft at inntųkuni, hevur fųrt viš sęr eina 3-4 falding av hesum śtreišslum. Almannastovna er pśra ósamd ķ hesi tulking og heldur, at mųguliga er talan um eina misskiljing, og tķ hevši Almannastovan umhugsaš ikki at fylgja avgeršini hjį kęrunevndini ķ ųšrum mįlum. Landsstżriš bošaši frį, at avgeršin skal fylgjast, eisini fyri ašrar pensjónistar, tķ kęrunevndin er hęgsti fyrisitingarligi myndugleiki.

Višvķkjandi umsitingini į Almannastovuni sum heild metti grannskošanin, at stórur partur av teimum trupulleikum, iš įšur var gjųrt vart viš - m.a. at dokumentatiónin ķ mįlunum var vįnalig, at innanhżsis reglurnar ikki vóru nųktandi, at (eftir)śtbśgvingin av starvsfólkunum ikki var nóg góš, og at innanhżsis eftirlitiš ikki virkaši nóg vęl - framvegis stavašu frį, at stovnurin var ov illa mannašur. Mett varš eisini, at neyšugt var at styrkja roknskapar- og fķggjarfunktiónina į Almannastovuni, m.a. fyri at bųta um innlitiš ķ og eftirlitiš viš skrįsetingunum ķ landsbókhaldinum.

Leišslan į Almannastovuni upplżsir, at višvķkjandi manning er onki hent. Arbeišiš višvķkjandi innanhżsis reglugeršum hevur so at siga ligiš stilt sķšani 1994, burtursęš frį barnaforsorgarųkinum, tķ Almannastovan hevur nżtt nógva orku til at ummęla kęrur, og ótrśliga nógvar yvirordnašar leišslukreftir eru nżttar til hetta. Almannastovan er nś komin uppundan viš hesum, og kann nś nżta meira orku til reglumenning eitt skifti.

Ķ frįgreišingini varš vķst į, at Almannastovan hevši skipaš eina innanhżsis grannskošan, og hevši vent sęr til grannskošanardeildina til tess at samskipa grannskošanararbeišiš. Ķ hesum sambandi hevur grannskošanardeildin vķst į, at ein fyritreyt fyri einari innanhżsis grannskošan er, at greišar įsetingar eru fyri hesum arbeiši, og at įlit og gott samskifti er ķmillum leišsluna og innanhżsis grannskošanina. Grannskošanardeildini kunnugt hava hesi višurskifti ikki veriš ķ lagi, og tķ hevur skipanin viš innanhżsis grannskošan ikki virkaš.

Ķ 1990 og 1991-frįgreišingunum varš gjųrt vart viš, at nógvir trupulleikar vóru ķ sambandi viš edv-nżtsluna į Almannastovuni. Ķ mars 1993 varš ein edv-deild stovnaš viš einum systemmanni og einum operatųri, og mett varš, at m.a. setanin av einum operatųri hevši bųtt munandi um tryggleikan į edv-ųkinum - t.d. vóršu nś gjųrdar śtgreinašar, skrivligar lżsingar av mannagongdum ķ sambandi viš tann dagliga raksturin, og skjalaprógvaš varš, at hesar vóršu fylgdar. Mett varš eisini, at back-up mannagongdin sum heild var nųktandi. Grannskošanin stašfesti enn einaferš, at at kalla ongin dokumentatión var fyri edv-skipanini, og ongi stig vóru tikin til at gera nakaš į hesum ųki. Edv-deildin į Almannastovuni metti tó ikki, at farast skuldi vķšari viš at bųta um verandi skipan - harundir dokumentera hana - fyrr enn stųša var tikin til, hvųr edv-skipan skuldi nżtast ķ framtķšini.

EDV-deildin upplżsir, at onki er gjųrt višvķkjandi dokumentatión av verandi EDV-skipan m.a. tķ at Almannastovan į fķggjarlógini fyri 1997 hevur fingiš jįttaš 3,4 mió.kr. til at byrja uppį eina nżggja EDV-skipan. Henda jįttan er ikki markaš til nakaš įvķst, men skal nżtast til at gera arbeišiš višvķkjandi kravfesting av tķ partinum, sum liggur įšrenn śtgjalding. Ein nżggj skipan mį undir ųllum umstųšum vera lišug įšrenn įr 2000, orsakaš av trupulleikum viš įrstųlum ķ verandi skipan.

6.2.2 Pensjónsųkiš
Ein hųvušstrupulleiki į pensjónsųkinum er skrįseting og nżtsla av ognar- og inntųkuupplżsingum. Ķ flestu fųrum eru inntųku- og ognarvišurskiftini hjį pensjónistunum avgerandi fyri, hvussu stór pensjónsveitingin veršur, og ķ hesum sambandi varš vķst į, at ognarupplżsingarnar ķ flestu mįlum vóru skeivar, av tķ at tęr ikki systematisk vóršu dagfųrdar, og at nógvar pensjónsśtrokningar tķskil vóru skeivar. Į fleiri ųkjum var ivi um, hvussu ognar- og inntųku-hugtųkini skuldu tulkast, m.a. hevši Almannastovan, ķ sambandi viš śtrokning av (fķggjar)ognarinntųku, nżtt eina bruttośtrokning, soleišis at t.d. rentuśtreišslurnar hjį pensjónistum ikki vóršu drignar frį rentuinntųkuni, og nógvar pensjónsśtgjaldingar vóršu lękkašar av hesi orsųk. Sosialmįlarįšiš hevur bošaš frį, at henda mannagongd var skeiv, men grannskošanin stašfesti ķ sambandi viš 1992/93-gjųgnumgongdina, at Almannastovan ķ fleiri fųrum framhaldandi nżtti bruttoupphęddina.

Leišslan į Almannastovuni metir ikki, at samskiftiš viš Toll- og Skattstovuna er nųktandi, tķ T&S ikki hevur tęr upplżsingar Almannastovuni tųrvar sambęrt galdandi almannalóggįvu. Upplżst veršur, at hįlvįrsumrokningarnar av pensjónum framvegis krevja sera stórt manuelt arbeiši į pensjónsdeildini. Trupulleikarnir viš at definera inntųkuna eru óloystir, serliga višvķkjandi vinnurekandi. Stórir trupulleikar eru framhaldandi av ognaravkasti (netto/brutto-roknaš/veruligt-hvussu ognarupplżsingar verša dagfųrdar). Avkast veršur framvegis roknaš av innistandandi viš 2% av teimum fyrstu 20.000 kr. og 7% av restini. Ivi er um, hvųrjar śtreišslur skulu dragast frį, t.d. višvķkjandi kautiónstapum. Almannastovan dregur allar rentuśtreišslur frį, sum sambęrt ognaruppgeršini eru góškendar til skattafrįdrįtt.

Landsstżriš hevur vķst į, at ķ uppskotinum til lųgtingslóg um sosialar pensjónir eru gjųrdar broytingar višvķkjandi inntųku- og ognarvišurskiftum. Eftir įheitan frį landsstżrinum hevur grannskošanardeildin sķšani gjųgnumgingiš lógaruppskotiš. Grannskošanardeildin metir, at nógvu umsitingarligu trupulleikarnir langt frį verša loystir viš hesum uppskoti, og ķ frįgreišing til landsstżriš dagfest 23. juli 1997 hevur grannskošanardeildin grundgiviš fyri hesi meting.

Landsstżriš upplżsir, at nżggj pensjónslóg veršur lųgd fyri lųgtingiš ķ november/desember 1997. Lógin er broytt ķ mun til upprunauppskotiš. Hetta er gjųrt, eftir at lógin hevur veriš til hoyringar, m.a. hjį grannskošanardeildini.

Ķ frįgreišingunum fyri 1990 og 1991 męlir grannskošanin til, at formligar reglur vóršu gjųrdar fyri mannagongdina ķ sambandi viš dagfųring av satsum, og at hóskandi skjalprógv varš śtvegaš fyri teir satsir, iš vóršu nżttir. Hetta sķšsta varš gjųrt ķ samstarvi viš Sosialmįlarįšiš, og nišurstųšan var, at satsirnir ķ hųvušsheitum vóru ręttir, men at įvķsir feilir vóru. Hesir feilir vóru mettir at bera ķ sęr eitt endurgjaldskrav frį statinum uppį uml. 0,9 mió.kr.

Almannastovan upplżsir, at ongar formligar reglur eru gjųrdar, og at satsirnir ikki eru broyttir. Uppskot til lųgtingslóg um framleingan av Ll. nr. 117 frį 2. des. 1994 um įsetan av almannaveitingum, til 31. des. 1997 er samtykt, og tķskil veršur mett, at tķlķkar reglur verša aktuellar aftur ķ 1998.

Grannskošanin gjųrdi eisini vart viš, at Almannastovan, eftir bošum śr landsstżrinum, ikki hevši broytt satsirnar į pensjónsųkinum pr. 1. januar 1994. Sambęrt tįgaldandi lóg, skuldu satsirnir regulerast sum ķ Danmark, og har vóršu satsirnir, orsakaš av ymiskum skattatekniskum lógarbroytingum, settir nišur 1. januar 1994. Hóast Sosialmįlarįšiš ½ įr frammanundan hevši gjųrt landsstżriš varugt viš, at lógarbroytingar skuldu fremjast, um ikki satsirnir ķ Fųroyum skuldu lękka 1. januar 1994, var onki gjųrt. Frį 1. januar 1994 var sostatt ongin heimild at nżta 1993-satsirnar longur. Viš lóg nr. 227 frį 6. aprķl 1994 fekk heimastżriš heimild at gera reglur um regulering av satsunum.

Almanna- og heilsustżriš hevur gjųrt eitt lógaruppskot um javning av almannaveitingum, sum veršur lagt fyri tingiš ķ hesi tingsetuni.

Ķ frįgreišingini varš upplżst, at hųvušsdentur var lagdur į at gjųgnumganga mįl višvķkjandi veitingum av persónligum ķskoyti til pensjónistar. Ķ įrunum frammanundan hevši grannskošanin funnist at vantandi dokumentatión ķ mįlunum - mett varš, at įvķs framstig vóru gjųrd į hesum ųki, og at ķ hvussu so er journaluppritini ķ teimum flestu mįlunum vóru hóskandi.

Ķ sambandi viš gjųgnumgongd av mįlum, har talan var um stórar einkultśtgjaldingar, varš mett ivasamt, um heimild var ķ pensjónslóggįvuni at veita persónligt ķskoyti til fulla ella partvķsa sanering av prioritetsskuld hjį pensjónistum. Sosialmįlarįšiš metti, at hetta bert kundi gerast heilt undantaksvķst, og reisti endurgjaldskrav hesum višvķkjandi.

Grannskošanin gjųrdi eisini vart viš, at Almannastovan ikki ķ ųllum fųrum hevši śtvegaš upplżsingar frį umsųkjarunum ella almennum myndugleikum um fķggjarligu višurskiftini hjį umsųkjarunum, og orsakaš av hesum vóru persónlig ķskoyti ķ fleiri fųrum veitt į skeivum grundarlagi ella ķ ov langa tķš. Mett var tó, at talan ķ flestu fųrum var um avgeršir, tiknar įšrenn 1. januar 1992, og at feilirnir ķ sambandi viš mįlsgjųgnumgongdina fyri 1992-93 ķ hųvušsheitum stavašu frį vantandi mįlsuppfylging.

Harumframt varš stašfest, at Almannastovan ikki ķ ųllum mįlum hevši tryggjaš skrįseting og tinglżsing samsvarandi kunngerš landsstżrisins nr. 43/1993 ķ sambandi viš veiting av persónligum ķskoyti viš afturgjaldsskyldu.

Leišslan į Almannastovuni vķsir į, at kunngerš nr. 43/1993 hevur reist nógvar ivaspurningar. Almannastovan hevur sett landsstżrinum fleiri spurningar hesum višvķkjandi, men hevur onki svar fingiš. Mett veršur, at tinglżsingin ger taš sera trupult at arbeiša viš afturgjalding. Stór skašaloysisbrųv og taš, at taš veršur tinglżst, fųrir ofta viš sęr, at fólk ikki vilja hava eina tķlķka veiting, hóast talan er um eina neyšuga ķlųgu ķ t.d. baširśm. Umhugsaš hevši veriš at skjóta upp at vķška heimildina hjį Bjįlvingarstušulsgrunninum til eisini at taka sęr av įvķsum umbyggingum.

6.2.3 Forsorgarųkiš
Į forsorgarųkinum varš stųrsti denturin lagdur į at gjųgnumganga mįl višvķkjandi fyribilshjįlp ķ sambandi viš arbeišsloysi, av tķ at nżggjar reglur vóršu settar ķ gildi į hesum ųki tann 1. august 1992 viš fólkatingslóg nr. 392/1992. Hųvušsinnihaldiš ķ lógarbroytingini var, at forsorgarhjįlp vegna vantandi vinnumųguleikar frį 1. august 1992 skuldi veitast viš eini lęgri upphędd, enn hjįlp vegna t.d. sjśku.

Ķ frįgreišingini vóršu tęr nżggju reglurnar ķ stuttum gjųgnumgingnar. Gjųrt varš vart viš ymiskar trupulleikar ķ sambandi viš tulking av teimum nżggju lógarįsetingunum og av įsetingunum ķ vegleišing landsstżrisins frį 8. oktober 1992. Har veršur m.a. eitt hįmark sett fyri ta samlašu forsorgarveitingina - ķroknaš undantakshjįlp sambęrt § 9, stk. 4, ķ forsorgarlógini. Grannskošanin metti ikki, at eitt slķkt hįmark kundi įsetast uttan beinleišis lógarheimild, og Sosialmįlarįšiš bošaši ķ višmerkingum sķnum til frįgreišingina frį, at taš var samt ķ hesum, og at hįmarkiš sostatt var at meta sum ólógligt.

Somuleišis varš gjųrt vart viš ašrar ivaspurningar ķ sambandi viš umsitingina av reglunum, m.a. at Almannastovan hevši nżtt undantaksregluna ķ § 9, stk. 4, ķ forsorgarlógini ķ so nógvum fųrum, at hetta ikki kundi metast at vera ķ trįš viš lógina.

Umrųdda vegleišing frį landsstżrinum er sķšani broytt trķggjar feršir. M.a. er onki hįmark nś ķ hesi vegleišing.

Eins og ķ frįgreišingunum fyri 1990 og 1991 varš nomiš viš śtrokningina av hįmųrkunum fyri forsorgarveitingum (ALS- og sjśkradagpeninga-hįmųrkini). ALS- og sjśkradagpeningaveitingar eru skattskyldugar, og ein umrokning mį tķskil gerast fyri at finna śtav, hvųrja upphędd hesi hįmųrkini svara til, tį talan er um eina skattafrķa forsorgarveiting. Almannastovan hevur bęši višvķkjandi ALS- og sjśkradagpeningahįmųrkunum nżtt ein śtrokningarhįtt, har allir skattafrįdrįttir - herundir rentufrįdrįtturin - verša roknašir viš. Sosialmįlarįšiš hevši frammanundan gjųrt vart viš, at taš ikki helt hetta vera ķ trįš viš forsorgarlógina, men sum lógargreinin var oršaš, metti Sosialmįlarįšiš ikki, at taš kundi įleggja landsstżrinum at broyta praksis. Heldur ikki helt Sosialmįlarįšiš seg kunna krevja afturgjald av ov nógv śtgoldnum rķkisendurgjaldi. Mannagongdin hjį Almannastovuni bar m.a. ķ sęr, at fólk, iš bęši hųvdu skattskylduga lųnarinntųku og fingu skattafrķa forsorgarhjįlp ķ sama kalendaraįri, ķ įvķsan mun fingu dupultan skattafrįdrįtt. Ķ sambandi viš 1991-frįgreišingina setti Grannskošanardeildin landsstżrinum fyrispurning višvķkjandi hesum, men hevur enn ikki fingiš svar.

Samanumtikiš metti grannskošanin, at lógarbroytingin 1. august 1992 ikki var nóg vęl fyrireikaš, at hetta hevši fųrt til nógvar ivaspurningar, og at taš tķskil ķ nógvum fųrum bar illa til at siga, um reglurnar vóršu fylgdar.

Aftanį at hava gjųgnumgingiš mįl į įvķkavist hųvušsdeildini hjį Almannastovuni, deildini ķ Klaksvķk og ķ Tórshavnar kommunu var Grannskošanardeildin ikki sannfųrd um, at rķkisendurgjaldiš av forsorgarveitingunum var rętt.

Henda meting var ķ hųvušsheitum grundaš į:

  • at journaluppritini ķ fleiri mįlum vóru ófullfķggjaš
  • at umsitingin ikki, sum įsett ķ § 12 ķ forsorgarlógini, hevši framt eina rįšgeving/endurmeting, aftanį at višskiftafólk hųvdu fingiš veiting ķ 3 mįnašir
  • at dokumentatiónin fyri śtrokning av veitingunum ikki var nóg góš, og at taš ķ fleiri fųrum var torfųrt/ógjųrligt at eftirkanna
  • at umsóknarblųšini ķ mįlunum ķ nógvum fųrum vóru ófullfķggjaš
  • at taš ikki ķ ųllum fųrum var dokumentatión fyri ognarvišurskiftunum hjį umsųkjarunum
  • at umsóknir um forsorgarhjįlp vóršu sendar Almannastovuni beinleišis, og ikki sum įsett ķ § 36 ķ forsorgarlógini gjųgnum avvaršandi bż-/bygdarįš

Leišslan į Almannastovuni vķsir į, at journaluppritini ķ dag eru nógv batnaš, at umsóknarblųšini ķ mįlunum eru ķ lagi, og at taš nś ķ ųllum fųrum er dokumentatión fyri ognarvišurskiftunum hjį umsųkjarunum.

Almannastovan metir, at taš manglar ein leišbeining um, nęr fólk skuldu fara frį at fįa hjįlp smb. § 9 til § 18 ella § 13. Vķst veršur į, at tann fyrsta kęrunevndin hevši ta fatan, at aftanį 9 mįnašir, skuldi ein klientur fara frį § 9 til § 13. Nś heldur kęrunevndin, at 5 įr eiga at ganga, og at man tį kann umhugsa endurbśgving.

Višvķkjandi § 36 ķ forsorgarlógini har įsett er, at umsóknirnar um forsorgarhjįlp skuldu sendast gjųgnum avvaršandi bż-/bygdarrįš, upplżsir Almannastovan, at fundir hava veriš viš allar kommunurnar, og at allar bóru seg undan at fįa umsóknarblųšini. Almannastovan metir, at aftanį at hesar frįbošanir eru komnar frį ųllum kommununum, og Almannastovan hevur boriš hesar vķšari til landsstżriš, ber til at grundgeva fyri, at umsitingin er innanfyri taš, sum stendur ķ § 33, 3. petti, ķ forsorgarlógini.

Ķ frįgreišingini varš mett, at stórur munur var ķmillum praksis į teimum trimum deildunum, og at orsųkin til hetta fyri ein stóran part var, at tališ av mįlum pr. starvsfólk var so ymiskt į deildunum.

Višvķkjandi umsitingini ķ Tórshavnar kommunu varš mett, at innanhżsis reglurnar hjį Almannastovuni ikki altķš vóršu fylgdar, og at ķ nógvum fųrum var talan um ķtųkiligar avgeršir uttan nęrri grundgeving ķ mįlunum. Vķst varš eisini į, at kommunan hevši gjųrt av, ikki at višgera nżggj mįl aftanį 15. mars 1994, av tķ at semja ikki kundi fįast viš landsstżriš um fķggingina av śtreišslunum til ta kommunalu umsitingina av forsorgarmįlunum. Frį hesum degi vóršu mįl višvķkjandi forsorgarhjįlp vegna arbeišsloysi višgjųrd į Almannastovuni. ( Ķ dag eru einans uml. 30 mįl eftir ķ Tórshavnar Kommunu).

Stašfest var, at į deildini ķ Klaksvķk vóru nógv mįl ikki rętt višgjųrd, m.a. tķ at deildin sjįlv hevši gjųrt eitt śtrokningarforrit, sum fleiri feilir vóru ķ. Samskiftiš viš hųvušsdeildina ķ Tórshavn hevši ikki veriš nóg gott, og śtrokningarforritiš var ikki góškent av Almannastovuni. (Śtrokningarforritiš er sķšani tikiš śr nżtslu).

Uppį fyrispurning um, hvat er gjųrt fyri at tryggja, at mįlsvišgeršin į ųllum deildum er einshįttaš, upplżsir Almannastovan, at allir deildarleišararnir į deildunum kring landiš nś referera til deildarleišaran į forsorgardeildini į Almannastovuni ķ Havn, sum saman viš einum yvirassistenti ansa eftir, at umsitingarliga sišvenjan er eins og veršur broytt allastašni ķ senn.

Uppį fyrispurning um ašrar broytingar į forsorgarųkinum upplżsir Almannastovan:

  • at ongin konteringsleišbeining er gjųrd
  • at stųšan višvķkjandi skrįseting av afturgjaldsskyldugum veitingum ķ dag er ķ lagi, men at enn eru nógv ivamįl, bęši juridisk og višvķkjandi arbeišsbżtinum ķmillum Gjaldstovuna og Almannastovuna um innkrevjing av afturgjaldsskyldugum veitingum
  • at landsstżriš ikki hevur gjųrt nakra kunngerš višv. § 18 ķ forsorgarlógini, og ongar vegleišandi reglur eru įsettar frį landsstżrinum. Almannastovan hevur skrivaš verandi mannagongd nišur. Nżggj kunngerš um stušul um heilivįg fęr gildi frį 1. januar 1998, og ętlanin er at nżta p-tališ, tį avroknaš veršur ķmillum Almannastovuna og Apotekiš, so taš slepst undan samlirokningum, og at taš einans er neyšugt at tasta jįttanina inn eina ferš

Viš Ll. nr. 51 frį 13. mei 1997 um broyting ķ lųgtingslóg um evnisskrįir hjį almennum myndugleikum veršur heimilaš, at "persónsnummariš kann nżtast ķ ųllum samskifti ķmillum sjśkrakassarnar, kommunulęknarnar, apotekini, Almannastovuna og Sjśkrahśsverk Fųroya."

6.2.4 Dagpeningaųkiš
Višvķkjandi teimum yvirordnašu višurskiftunum į dagpeningadeildini varš mett, at fleiri įbųtur vóru gjųrdar sķšani 1991-frįgreišingin varš latin. Bųtt var um edv-trygdina, uppritarblųš vóru nś til taks ķ mįlunum, og ein kunngerš var gjųrd višvķkjandi lęknavįttanum.

Men vķst var į, at ongar innanhżsis reglur vóru gjųrdar fyri mįlsvišgeršina og sjįlvbodnu dagpeningaskipanina, mannagongdirnar į deildini vóru ikki lżstar, og trupulleikarnar ķ sambandi viš umsóknarblųšini vóru ikki loystir.

Almannastovan upplżsir, at hesi višurskifti ikki eru nógv broytt, og višvķkjandi sjįlvbodnu dagpeningaskipanini veršur framvegis bķšaš eftir svari śr landsstżrinum.

Mįlsgjųgnumgongdin fevndi ķ hųvušsheitum um mįl višvķkjandi dagpeningi ķ sambandi viš barnsburš, og nišurstųšan var, at ķ flestu mįlum var ikki nóg góš dokumentatión. Taš bar sostatt illa til at sķggja, um viškomandi hevši havt rętt til dagpengar - m.a. vóru umsóknarblųšini ķ stórum parti av mįlunum ikki nųktandi, eins og deildin ikki hevši kannaš, ķ hvųnn mun arbeišsgevarar hųvdu goldiš lųn undir buršarfarloyvinum.

Almannastovan upplżsir, at nżggj umsóknarblųš ikki eru gjųrd, og višvķkjandi journalvišurskiftunum veršur upplżst, at uppritarblųš nś verša fųrd.

6.2.5 Barnaforsorgarųkiš
Roknskapartilfar hjį dagstovnum - bęši kommunalum og sjįlvsognarstovnum - varš samanhildiš viš landsroknskapin. Mannagongdir ķ sambandi viš fķggjarętlanir vóršu kannašar og eftirlitiš hjį stovnsdeildini į Almannastovuni varš gjųgnumgingiš. Gjųgnumgongdin elvdi ikki til višmerkingar. Tó vóru ikki enn gjųrdar nęrri reglur fyri roknskaparuppsetan og grannskošan, soleišis sum avtalaš var ķmillum landsstżriš og Sosialmįlarįšiš.

Almannastovan upplżsir, at ķ 1992 įlegši landsstżriš Almannastovuni at skipa fyri, at grannskošanin višvķkjandi stovnum, sum eru undir eftirliti Almannastovunnar, veršur framt sambęrt eini įvķsari grannskošanarreglugerš. Almannastovan sendi tķ umfarsskriv śt tann 1. november 1994 viš reglum um grannskošan av dagrųktarskipanum og dag- og dųgnstovnum fyri bųrn. Almannastovan metir, at taš er ógvuliga misjavnt, hvussu grannskošanin fer fram, og at grannskošararnir ķ nógvum fųrum ikki lata hetta umfarsskriv viš seg koma.

6.2.6 Onnur višurskifti
Višvķkjandi roknskaparvišurskiftunum hjį alkoholikaravišgeršarstovninum "Heilbrigdiš" gjųrdi grannskošanardeildin vart viš, at įheitanir frį Almannastovuni og grannskošanardeildini um at broyta roknaskaparuppseting og geva nęrri upplżsingar um grannskošanina ikki vóru fylgdar. Vķst varš į, at ķ einari frįgreišing frį 1991 frį rķkisgóškendum grannskošara um roknskapir stovnsins fyri 1987-90 varš mett, at fķggjargrannskošanin į "Heilbrigdiš" ikki var nóg góš, at roknskapirnir ikki vóru gjųrdir samsvarandi góšum grannskošanarsiši, m.a. av tķ at fleiri upplżsingar višvķkjandi viršismeting og ognarvišurskiftum ikki svarašu til veruleikan, og funnist varš eisini at vantandi dokumentatión og tķšaravmarking ķ roknskapunum.

Landsstżriš upplżsir, at stųšan er óbroytt, og at eigaravišurskiftini eiga at fįast uppį plįss. Arbeitt hevur veriš viš sparingum og samskipan viš Blįkross, men politiskt er ynski um, at stųšan skal vera óbroytt. Alkoholvišgeršarstovnar verša viš ķ nżggju sjśkrahśslóggįvuni, og reglur skulu gerast um visitatión, sum veršur mett óskipaš ķ dag.

6.2.7 Afturgjald av ov nógv śtgoldnum rķkisendurgjaldi
Ķ sambandi viš grannskošanarfrįgreišingarnar til Sosialmįlarįšiš fyri 1990 og 1991 um almannaśtreišslur viš rķkisendurgjaldi, setti Sosialmįlarįšiš fram krav um afturgjald av ov nógvum śtgoldnum rķkisendurgjaldi į fleiri ųkjum, har mett varš, at lóggįvan ikki var rętt tulkaš, ella har umsitingarligir trupulleikar hųvdu veriš. Grannskošanardeild Landskassans gjųrdi stakkanningar og metingar um stųddina į endurgjaldskravinum į tilsamans 14 ųkjum. Afturgjaldskraviš varš gjųrt upp til 18,295 mió.kr., og upphęddin varš mótroknaš ķ blokkstušulsśtgjaldingini tann 1. august 1994.

Ķ sambandi viš 1992/93 frįgreišingina setti Sosialmįlarįšiš eisini fram krav um afturgjald į fleiri ųkjum. Į summum ųkjum vóršu krųvini tó seinni tikin aftur, eftir nęrri śtgreining av mįlunum. Samanumtikiš varš kravt afturgjald av ov nógvum śtgoldnum rķkisendurgjaldi į nišanfyristandandi ųkjum, og ķ samstarvi viš Almannastovuna hevur grannskošanin gjųrt krųvini soleišis upp:

tkr.

1

Ov lķtiš inngoldiš til sjįlvbodnu dagpeningarskipanina          136

2

Skeiv inntųkuregulering av pensjónsvišbótum            25

3

Vantandi mįlsuppfylging višvķkjandi veitingum av persónligum višbótum       1.386

4

Feilir ķ mįlsvišgeršini į forsorgarųkinum          606

5

Ikki endurgjaldsheimilašar śtreišslur į forsorgarstovni          121

6

Feilir ķ mįlsvišgeršini į dagpengaųkinum              8

7

Periodisering v.m. ķ sambandi viš at endurgjaldsskipanin helt uppat            75

8

Ikki endurgjaldsheimilašar śtreišslur til konsulenthjįlp          175

9

Ikki endurgjaldsheimilašar śtreišslur višvķkjandi "Heilbrigdiš"          588

10

Ikki endurgjaldsheimilašar śtreišslur višvķkjandi skuldarsanering          300

11

Ikki endurgjaldsheimilašar śtreišslur višvķkjandi forsorgarhjįlp til ung

982

Tilsamans

4.402

6.2.8 Grannskošan av almannaųkinum framyvir
Sum nevnt fór grannskošanaravtalan ķmillum Sosialmįlarįšiš og Fķggjarnevnd Fųroya Lųgtings śr gildi tann 1. juli 1993, tį fariš varš burtur frį endurgjaldsskipanini.

Įšrenn henda avtala varš gjųrd var grannskošanin av endurgjaldsųkinum bżtt ķmillum Grannskošanardeild Landskassans og lųgtingsins statsautoriseraša grannskošara. Arbeišsbżtiš ķmillum partarnar varš įsett ķ grannskošanaravtalu dagfest 13. juli 1982. Innihaldiš ķ hesi avtalu var ķ stuttum, at tann eksterna grannskošanin hevši įbyrgdina av at gjųgnumganga arbeišsgongdir v.m. į Almannastovuni og at kanna višgeršina av persónsmįlum į teimum ymsu deildunum - Grannskošanardeild Landskassans skuldi ķ hųvušsheitum bert taka sęr av at avstemma refusiónskonti og at kanna višgeršina av persónsmįlum į teimum ųkjum, iš vóru umsitin av teimum stóru kommununum ķ landinum. Lųgtingsins eksterni grannskošari segši ķ aprķl mįnaš 1990 uppgįvuna frį sęr, tķ mett var, at jįttanin į lųgtingsfķggjarlógini ikki var nóg stór til, at uppgįvan kundi loysast forsvarliga.

Ķ september mįnaši 1990 gjųrdi lųgtingsins Fķggjarnevnd so av, at Grannskošanardeild Landskassans skuldi hava alla grannskošanina av almannaverkinum um hendi frį 1. september 1990. Grannskošanardeild Landskassans metti, at tųrvur var į 3¼ įrsverki til endamįliš, men jįttaš varš 1 ¾ įrsverk til uppgįvuna.

Uppgįvan kravdi stųrri arbeišsorku enn av fyrstan tķš mett, bęši tķ at grannskošanardeildin noyddist at nżta sera stóra arbeišsorku ķ sambandi viš uppgerširnar av endurgjaldskrųvunum frį statinum, og tķ at mannagongdir og skipanir į ųkinum ikki vóru so vęl lżstar. Nógvar ašrar tżšandi grannskošanaruppgįvur hava tķ ligiš į lįni.

Tį grannskošanaravtalan ķmillum Sosialmįlarįšiš og fķggjarnevndina fór śr gildi, og ongi ķtųkilig krųv longur vóru til grannskošanina av almannaųkinum, helt grannskošanardeildin taš vera neyšugt at rašfesta ašrar uppgįvur framum henda partin av almannaumsitingini. Omanfyri er tó į nųkrum ųkjum ķ stuttum greitt frį, um/hvussu stųšan er broytt ķ mun til 1992/93-frįgreišingina, men hesar upplżsingar byggja ķ stóran mun į eina yvirordnaša/summariska gjųgnumgongd.

Śt frį gjųgnumgongdini av ųkinum sķšani 1988 er greitt, at nógvir umsitingarligir feilir hava veriš. Įšur er vķst į, at fleiri av lógunum į almannaųkinum ķ verandi lķki eru truplar, og ķ summum fųrum nęrum ómųguligar at umsita. Hetta kemst av, at tęr 1) eru gamlar (frį 50-įrunum) og tķ ikki ķ ųllum fųrum hóska til samfelagiš ķ dag, 2) ongantķš hava veriš fyri grundleggjandi endurskošan, og 3) tķšum bert eru broyttar smįvegis. Śrslitiš er, at sosialu lógirnar ikki longur eru samanhangandi, hvųrki sķnįmillum ella viš ašrar lógir, eitt nś skattalógina. Almannastovan hevur tķ veriš noydd at umsita śt frį einum lógargrundarlagi, sum į nųkrum ųkjum ikki hevur veriš tķšarhóskandi og į ųšrum ųkjum ķ veruleikanum ógjųrligt at umsita.

Į nógvum ųkjum innan almannaumsitingina av veitingum hevur taš vķst seg at vera sera trupult og tķšarkrevjandi at fremja munandi, skilagóšar broytingar. So at siga somu trupulleikar hava veriš umrųddir ķ frįgreišingunum įr um įr, og at taš tęnir neyvan nųkrum endamįli framhaldandi at gera djśptųkna grannskošan og atfinningarsamar grannskošanarfrįgreišingar į višskiftaųkinum fyrr enn munandi įbųtur eru gjųrdar.

Talan er um eitt śtreišsluųki, har sjįlvt smęrri feilir kunnu hava stóran fķggjarligan tżdning, og taš hevur sum nevnt vķst seg at ganga seint at fremja broytingar į ųkinum. Grannskošanardeildin metir taš vera neyšugt, at stųša veršur tikin til neyšugar dagfųringar av almannalóggįvuni og samskipan viš ašra lóggįvu, hvųrji umsitingarlig krųv skulu setast til mįlsvišgerš, eftirlit og roknskaparhald, og hvussu grannskošanin av śtreišslunum į almannaųkinum viš stųšiš ķ hesum skal skipast framyvir, og męlt veršur til, at teir fķggjarligu karmarnir fyri hesum samstundis verša višgjųrdir.

6.3 Heimarųktin (Heimahjįlparskipanin og Heilsu- og heimasjśkrasystraskipanin)

Fram til og viš 1992 varš undir almannamįlum jįttašur peningur til Heimahjįlparskipanina, og undir heilsumįlum var ein serstųk jįttan til Heilsu- og heimasjśkrasystraskipanina.

Tį landsstżriš legši uppskot til fķggjarlóg fyri 1993 fyri tingiš ķ august 1992, var talan um eina jįttan til Heimahjįlparskipanina og eina jįttan til Heilsu- og heimasjśkrasystraskipanina, og vóru jįttanirnar śtgreinašar ķ fylgiskjųlunum. Ķ 1992 samtykti landsstżriš, at skipaninar skuldu leggjast saman, og tį nżtt fķggjarlógaruppskot varš lagt fyri tingiš ķ november 1992, varš į fķggjarlógini jįttašur peningur til samanlųgdu skipanirnar undir heitinum Heimarųktarskipanin. Samlaša jįttanin var tį minkaš śr 61,9 til 57,4 mió.kr. Ein ętlan um samanleggingina varš gjųrd, ein prosjektbólkur varš settur, men onki ķtųkiligt spurdist burturśr, og bólkurin varš sķšani upploystur. Skipanirnar virkašu tķ ķ fleiri įr sum tveir sjįlvstųšugir stovnar, hóast peningur varš jįttašur til eina samanlagda skipan, men ķ fylgiskjųlunum til fķggjarlógina varš śtgreinaš, hvussu nógv hvųr skipanin vęntandi kom at kosta.

Ķ skrivi dagfest 18. januar 1995 varš landsstżriš bišiš um at śtgreina tęr jįttanarfortreytir, iš lógu aftanfyri jįttanina uppį 60,7 mió.kr. fyri 1995, eftirsum so at siga onki av hesum var śtgreinaš ķ fylgiskjųlunum til fķggjarlógina. Ķ skrivi dagfest 6. februar 1996 upplżsti landsstżriš, at uppskot landsstżrisins til fķggjarlóg fyri 1995 bygdi į eitt śtgreinaš uppskot frį Almannastovuni til teir bįšar stovnarnar Heimahjįlpina og Heilsu- og heimasjśkrasystraskipanina. Hesar bįšar upphęddir hevur landsstżriš sķšani lagt saman, lękkaš samanlagda tališ viš einari mió.kr., og sett taš į fķggjarlógina undir heitinum "Heimarųktin". Landsstżriš upplżsti, at hóast skipanirnar ķ prinsippinum vóršu samanlagdar 1. januar 1993, virka tęr ķ veruleikanum sum tvęr sjįlvstųšugar skipanir, orsakaš av óloystum spurningum um bygnaš, leišslu, hųlir o.t.

Ikki fyrr enn ķ 1996, tį ųkisleišararnir fyri samanlųgdu skipanina vóršu settir, kom verulig gongd į at samanleggja og broyta bygnašin; men framvegis hava skipanirnar hvųr sķtt lógargrundarlag.

Lógargrundarlagiš undir Heilsu- og heimasjśkrasystraskipanini: var fram til juni 1997 danskar rķkislógir, sum eru settar ķ gildi viš kongeligari anordning (A.), umframt danskar kunngeršir/bekendtgųrelser (B.):

  • A. nr. 14 af 16.01.1981 om ikrafttręden på Fęrųerne af lov om hjemmesygeplejeordninger, som ęndret ved A. 845 af 18.12.1987.
  • B. nr. 28 af 28.01.1981 om hjemmesygeplejeordningen på Fęrųerne
  • A. nr. 15 af 16.01.1981 om ikrafttręden på Fęrųerne af lov om sundhedsplejerskeordningen, som ęndret ved A. 845 af 18.12.1987.
  • B. nr. 28 af 28.01.1981 om sundhedsplejeordningen på Fęrųerne

Ķ juni 1997 komu nišanfyristandandi lųgtingslógir og kunngeršir ķ gildi.

  • Lųgtingslóg nr. 87 frį 6. juni 1997 um heilsusystratęnastuna
  • Lųgtingslóg nr. 88 frį 6. juni 1997 um heimasjśkrasystratęnastuna
  • Kunngerš nr. 105 frį 11. juni 1997 um heilsusystratęnastuna
  • Kunngerš nr. 106 frį 11. juni 1997 um heimasjśkrasystratęnastuna

Lógargrundarlagiš undir Heimahjįlparskipanini er : ein grein ķ einari danskari rķkislóg, og harumframt er talan um eina kunngerš frį landsstżrinum:

  • § 32 A ķ lov for Fęrųerne nr. 100 fra 2. marts 1988 om offentlig forsorg som senest ęndret ved L.nr. 393 af 22. juni 1993
  • Kunngerš nr. 127 frį 9. oktober 1990 um heimahjįlp

Viš lųgtingslóg nr. 76 frį 23. mei 1997 varš § 32 A broytt, og nżggj kunngerš (nr. 82) um heimahjįlp varš lżst 29. mei 1997.

6.3.1 Heimahjįlparskipanin (GL 1996/2 07 4-2)
Grannskošanin av Heimahjįlparskipanini er farin fram ķ 1995, og grannskošanardeildin hevur sent leišsluni į Almannastovuni frįgreišing um grannskošanina til višmerkingar, og sķšani er ein frįgreišing latin landsstżrinum. Nišanfyri veršur ķ stuttum tikiš samanum śrslitiš av grannskošanini.

Leišsla og fyrisiting
Višvķkjani leišsluni var įsett ķ § 1 ķ kunngerš nr. 127 frį 9. oktober 1990 um heimahjįlp, at Almannastovan setir ein leišara og eftirlitsfólk at vera honum til hjįlpar. Įšrenn bygnašarbroytingina ķ 1996 arbeiddu 3 starvsfólk į skrivstovuni ķ Havn umframt leišaran. Hesi starvsfólk tóku sęr serliga av at avgreiša lųnir til heimahjįlpararnar. 15 eftirlitskvinnur vóru runt um ķ landinum. Eftirlitskvinnurnar og starvsfólkini į fyrisitingini fingu fasta lųn, sum varš avgreidd um lųnarskipanini į Gjaldsstovuni. Ongin tķšarskrįseting bleiv gjųrd, men frķtķš og sjśka v.m. vóršu skrįsett.

Inntųkur og śtreišslur 1992-94 (1.000 kr.):

 

1992

1993

1994

Brśkaragjųld

851

853

1.375

Lųnir

49.444

43.450

47.275

Ašrar śtreišslur

2.061

1.990

1.749

Śtreišslur ķalt *

51.505

45.440

49.024

  *endurgjald frį kommununum ikki frįdrigiš

Grannskošanardeildin hevur gjųgnumgingiš lųnarųkiš hjį heimahjįlparunum. Stųšiš varš tikiš ķ tęnastuuppgeršum og lųnarśtgjųldum fyri september 1994. Kannaš vóršu lųnarśtgjaldingar til 15 heimahjįlparar, ein hjį hvųrjari eftirlitskvinnu.

Kanningin fųrdi bert til smįvegis višmerkingar, sum ķ hųvušsheitum snśšu seg um smęrri samanteljingar-/inntastingarmunir. Orsųkin til at tķmaskrįsetingin į brśkarasešlinum var lęgri enn į tęnastuuppgeršini var, at brśkararnir ķ flestu fųrum ikki rindašu fyri ta tķšina, sum heimahjįlpin nżtti til at feršast ķmillum bśstaširnar.

Grannskošanardeildin hevur eisini kannaš, hvussu mannagongdin er višvķkjandi tķmaskrįseting ķ sambandi viš brśkaragjųld. Mett varš, at henda mannagongd var óneyšuga tung og arbeišskrevjandi og fųrdi viš sęr dupultinntastingar umframt feilmųguleikar av nógvu manuellu samanteljingunum, śtrokningunum, yvirfųringum av tųlum v.m. Skipanin įtti at veršiš endurskošaš fyri ķ nógv stųrri mun at fariš yvir til edv-višgerš. Mett varš, at hetta eisini hevši kunnaš bųtt um hagtalsgrundarlagiš og lętt um rįšlegging og rašfesting av uppgįvunum.

Leišslan į Heimahjįlparskipanini var samd ķ hesum sjónarmiši og vķsti į, at edv-loysnir įšur hava veriš upp į tal, men seinastu įrini hevur edv-stųšan veriš ógreiš. Óloysti spurningurin um samanlegging hevši eisini gjųrt sķtt til, at tķlķkir spurningar ikki eru loystir.

Almannastovan hevur upplżst, at hon er greiš yvir, at henda skipan er tung og arbeišskrevjandi, og fer tķ at skipa fyri, at hetta arbeiši veršur edv-višgjųrt.

Tķmaskrįseting, eldrasambżli/umlęttingarheim
Teir heimahjįlparar, iš arbeiddu į einum eldrasambżli/umlęttingarheimi, skrįsettu ikki tķmarnar uppį brśkararnar. Sostatt varš ikki kannaš, um hesir pensjónistar skuldu rinda brśkaragjald fyri heimahjįlp. Almannastovan upplżsti, at tey, iš bśgva ķ sambżli, eru at meta sum heimabśgvandi, og hevur tķ giviš boš um at skrįseta hesar tķmar og višgerša teir eftir skipanini fyri heimabśgvandi.

Lųnarsatsir
Allir teir nżttu lųnarsatsirnir eru samanbornir viš sįttmįlan. Hetta fųrdi ikki til višmerkingar, burtursęš frį einum minni frįviki višv. einum tķmasatsi. Lųnartalvurnar, sum vóršu nżttar, vóru ikki formelt góškendar av landsstżrinum, og Almannastovan gav boš um, at talvurnar skuldu sendast til góškenningar.

Tķmagjald fyri varandi heimahjįlp til pensjónistar
Sambęrt § 8 ķ kunngeršini veršur tķmagjaldiš fyri varandi heimahjįlp roknaš ķ mun til ta inntųku, sum pensjónisturin og hjśnafelagin hava śt um pensjónina. Inntųkan hjį pensjónisti/hjśnafelaga veršur gjųrd upp į sama hįtt, sum tį pensjón (pensjónsvišbót) veršur roknaš śt. Ķ sambandi viš grannskošan av fólkapensjón er stašfest, at Almannastovan ikki nżtir ręttan śtrokningarhįtt m.a. višvķkjandi rentuinntųkum, og tķ er sama óvissa galdandi ķ śtrokningini av gjaldi fyri heimahjįlp.

Tķmagjald fyri brįšfeingis heimahjįlp
Ķ grein 7 ķ kunngeršini er įsett, at tķmagjaldiš fyri brįšfeingis heimahjįlp veršur roknaš ķ mun til landsskattin hjį hśskinum (uppihaldarum) aftanį frįdrįtt ķ landsskattinum fyri bųrn.

Heimahjįlparskipanin hevur tikiš stųši ķ goldnum skatti, sambęrt kontoavritum śr fyribilsskattaskrįnni. Sķšani hevur heimahjįlparskipanin roknaš 20% av goldna skattinum og mett, at taš svarar į leiš til landsskattin. Kontoavritini eru ikki goymd aftanį at rokningin er skrivaš.

Nżtta mannagongdin hevur sostatt ikki veriš ķ trįš viš kunngeršina. Almannastovan hevur nś tikiš stig til at prenta nżggj umsóknarblųš, har tey, iš sųkja um heimahjįlp, geva Almannastovuni loyvi at heinta inn upplżsingar um skattavišurskifti teirra.

Samanlegging av lųnarumsiting
Almannastovan hevur nś samskipaš lųnarumsitingina hjį heimahjįlparskipanini, heilsu- og heimasjśkrasystraskipanini og serstovnaųkinum, sum er flutt ķ somu hųli. Grannskošanardeildin hevur męlt til, at tęr ymsu eftirlitsuppgįvurnar, iš lųnarumsitingin hevur ķ sambandi viš lųnaravgreišslu, verša lżstar skrivliga, soleišis at įbyrgdar- og heimildarbżtiš veršur greitt.

Eldrasambżli/umlęttingarheim
Nógvir ivaspurningar eru višvķkjandi sambżlunum, t.d. fķggjarvišurskifti (bśfólk, kommunur, v.m.), krųv til fysiskar karmar, įbyrgdarbżti, visitatión, stevnumiš o.s.fr. Um skipan av sambżlum sum heild upplżsti Almannastovan, at arbeitt veršur saman viš landsstżrinum, og at fleiri sambżli ikki verša sett į stovn, fyrr enn stųša er tikin til framtķšar bygnašin.

6.3.2 Heilsu- og Heimasjśkrasystraskipanin (GL 1996/1 07 4-3)
Grannskošanardeildin hevur grannskošaš lųnarśtreišslurnar hjį Heilsu- og heimasjśkrasystraskipanini og ķ hesum sambandi gjųgnumgingiš arbeišsgongdir v.m.

Grannskošanin er farin fram ķ 1995, og grannskošanardeildin hevur ķ 1996 sent leišsluni į Almannastovuni frįgreišing um grannskošanina til višmerkingar, og sķšani er ein frįgreišing latin landsstżrinum. Nišanfyri veršur ķ stuttum tikiš samanum śrslitiš av grannskošanini.

Śtreišslur 1992-94 (1000 kr.)

1992

1993

1994

Lųnir
Ašrar śtreišslur
Samlašar śtreišslur

12.540
1.510
14.050

11.910
1.365
13.275

11.378
2.118
13.496

Mannagongdin og tey eftirlit, sum verša gjųrd ķ sambandi viš lųnaravgreišslur eru gjųgnumgingin sum heild. Ķ hesum sambandi eru setanarvišurskiftini nįgreiniliga gjųgnumgingin, og lųnarsešlar fyri oktober 1994 eru samanbornir viš frįsųgn um arbeišstķš v.m.

Ķ sambandi viš grannskošanina varš ikki komiš fram į nakrar feilir višvķkjandi starvssetan/lųnarstig, tķmaskrįseting v.m.

Višmerkt varš tó, at heilsusystrarnar ikki eins og heimasjśkrasystrarnar sendu inn yvirlit yvir, hvussu nógvar tķmar og nęr arbeitt er. Mett varš ikki, at innsendu upplżsingarnar vóru nųktandi, og grannskošanardeildin męlti lųnardeildini į Almannastovuni til at broyta mannagongdina į hesum ųki.

Ein samanbering av lųnartalvunum, sum H & H nżtir, og lųnartalvunum, sum landssjśkrahśsiš nżtir, og sum eru góškendar av Fųroya Landsstżri, vķsti ķ fleiri fųrum smęrri munir. Harafturat var onkur skrivifeilur ķ talvuni komin fyri. Um teir smįu munirnar varš upplżst, at teir stavašu frį grundarlagnum, sum nżtt varš. H & H nżtir įrstķmatališ ķ śtrokningunum, mešan landssjśkrahśsiš nżtir mįnašartķmatališ.

Eftir įrslok 1994 hevur H & H samanboriš egnar EDV skrįsetingar av lųnarśtgjaldi viš skrįsetingarnar sum Toll- og Skattstovan hevur skrįsett. Avstemmanin er gjųgnumgingin og hevur ikki fųrt til višmerkingar.

6.4 Serforsorg, bśstovnar v.m. (GL 1996/2 07 4-1)
Grannskošanin av serforsorgarųkinum er farin fram ķ 1995, og grannskošanardeildin sendi ķ 1996 leišsluni į Almannastovuni frįgreišing um grannskošanina til višmerkingar, og sķšani er ein frįgreišing latin landsstżrinum.

Grannskošanardeildin gjųgnumgekk arbeišsgongdir v.m. į serstovnadeildini, lųnardeildini og į 5 stovnum/deildum, har kassaeftirlit eisini vóršu gjųrd. Serligur dentur varš lagdur į at kanna innanhżsis eftirlit į roknskaparųkinum og innanhżsis eftirlit ķ sambandi viš lųnarumsiting. Harumframt er lųnargrannskošan farin fram viš stakroyndum. Grannskošanardeildin hevur skrivliga kunnaš serstovnadeildina um śrslitiš av grannskošanini, og er hetta sķšani višgjųrt į fundum. Ein frįgreišing er sķšani send Almannastovuni, sum eisini hevur havt hųvi at gera sķnar višmerkingar, įšrenn frįgreišing varš latin landsstżrinum. Nišanfyri er gjųrdur ein stuttur samandrįttur av grannskošanini.

6.4.1 Lógargrundarlag
§§ 16 og 32 ķ L. 56 15/3-1967 for Fęrųerne om off. forsorg, jf. Lb 100 2/3-88 viš seinni broytingum. Viš heimild ķ § 32, stk. 2, ķ forsorgarlógini eru nęrri reglur višvķkjandi sambżlum įsettar ķ kunngerš nr. 11 frį 11. januar 1994. Harumframt eru įsetingar ķ umfarsskrivi frį Almannastovuni dagfest 29. november 1994.

6.4.2 Fyrisiting
Tann parturin av Almannastovuni, sum ķ februar mįnaši 1994 yvirtók uppgįvurnar hjį Andveikraverndini, iš hevši viš stovnar at gera, fekk heitiš Serstovnadeildin. Tį leišarin į Serstovnadeildini varš settur ķ 1994, bant landsstżriš seg til at gera eina nįgreiniliga starvslżsing innan eitt įr, men hetta er ikki gjųrt enn.

Arbeišsųkiš hjį Serstovnadeildini primo 1995 fevndi um: 5 dagstovnar (191 plįss), 7 bśstovnar (45 plįss) og 7 sambżli (35 plįss). Serstovnadeildin skipar fyri og hevur eftirlit viš hvussu stovnar, verkstųš v.m. verša rikin pedagogiskt/innihaldsliga, og į hvųnn hįtt tillutaša jįttanin veršur nżtt. Serstovnadeildin samskipar og ger uppskot til fķggjarlóg fyri serstovnaųkiš, bżtir jįttanina sundur ķmillum stovnarnar, hevur eftirlit viš nżtsluni og at jįttanir verša hildnar. Harumframt tekur Serstovnadeildin sęr av at samskipa, skrįseta og fųra eftirlit viš ymiskum lųnarvišurskiftum. Lųnardeildin į Almannastovuni avgreišir lųnirnar.

Roknskapartųl fyri rakstrarstųšini "Andveikraverndin", "bśstovnar" og "Ymiskir forsorgarstovnar", 1992-1994: (mio. kr.)

 

1992

1993

1994

Lųnir

36,5

34,2

35,3

Ašrar śtreišslur, netto

9,9

9,3

8,2

Tils.

46,4

43,5

43,5

6.4.3 Innanhżsis eftirlit į roknskaparųkinum
Ķ sambandi viš grannskošanina av innanhżsis eftirlitinum varš stašfest, at grein 4 ķ reglugeršini višvķkjandi śtgjaldingum śr landskassanum, dagf. 12. januar 1990, um at stovnarnir skulu hava rakstrarroknskap og kontoavrit til eftirlit, ikki varš fylgd. Reglan ķ grein 7 ķ somu reglugerš, um yvirlit yvir innbśgv varš heldur ikki fylgd.

Mett varš, at taš var sera ymiskt, hvussu teir einstųku stovnarnir eru tryggjašir og hvat teir gjalda, og ofta var torfųrt at fylla śt įrligu oyšiblųšini til Vanlukkutryggingina. Landsstżriš hevur ikki įsett nakrar reglur fyri tryggingarvišurskifti hjį almennum stovnum, og męlt varš tķ til, at tryggingarvišurskiftini regluliga vóršu gjųgnumgingin saman viš serkųnum.

- - - - -

Ķ 1997 hevur grannskošanardeildin veriš į stovnsvitjanum į flestu bśstovnum, sambżlum og į ųllum verkstųšunum undir serstovnadeildini. Endamįliš viš vitjanunum var at kanna, um ymsar įsetingar ķ kunngerš nr. 114, frį 22. august 1996, um roknskaparverk landsins o.a., sum kom ķ gildi 1. januar 1997, vóršu hildnar. Męlt var til at bųta um og broyta ymsar mannagongdir į stovnunum, og frįgreišing um hetta er send Serstovnadeildini.

6.4.4 Innanhżsis eftirlit ķ sambandi viš lųnarumsiting
Starvsfólk, stovns-/deildarleišarar, serstovnadeildin og lųnardeildin į Almannastovuni hava hvųr sęr ein tżšandi lut ķ avgreišsluni av lųnum į serstovnaųkinum.

Ķ sambandi viš at avgreiša lųnir og fylla śt tęnastuuppgeršir varš męlt serstovnadeildini til:

  • at gera leišbeining til at śtfylla tęnastuuppgeršina
  • framyvir at vįtta į tęnastuuppgeršina, at eftirlit er gjųrt
  • skrivliga at lżsa, hvat eftirlitiš fevnir um
  • at lżsa hvųrjar fyritreytir skulu verša uppfyltar, fyri at uppgerširnar kunnu verša avgreiddar av lųnardeildini
  • at leišarar og starvsfólk viš fastari tķš eisini fylla śt tęnastuuppgerš

Leišslan į Serstovnadeildini og Almannastovan tóku undir viš hesum tilmęlum.

Kannaš varš, um vįttašar tęnastuuppgeršir vóru til skjals, og skrįsetingar, samanteljingar, upphęddir o.a. vóršu kannašar. Grannskošanin vķsti į, at undirskriftin hjį lųntakarum manglaši ķ nųkrum fųrum, og at nakrir samanteljingarfeilir vóru.

Almannastovan įlegši Serstovnadeildini at hava eitt neyvari eftirlit viš tęnastuuppgeršunum, men įsannaši, at trupulleikin er ringur at koma til lķvs, so leingi sum alt arbeišiš er manuelt. Almannastovan arbeišir ķ lųtuni viš at kanna, um mųguleiki er fyri at automatisera tęnastuuppgeršir/vaktarskipanir, soleišis at vandin fyri feilum veršur minni.

Męlt varš til, at mannagongdin ķ sambandi viš setanarskriv varš broytt, soleišis at taš altķš gongur fram, eftir hvųrjum lųnarflokki og stigi viškomandi er settur. Almannastovan hevur upplżst, at spurningurin um setanarskriv veršur tikin upp viš Serstovnadeildina.

6.5 Sjśkrahśsverk Fųroya (GL 1997/2 08 2-2 )

6.5.1 Lógargrundarlag
Viš lųgtingslóg nr. 89 frį 4. juni 1996 varš nżggj lóggįva fyri Sjśkrahśsverk Fųroya sett ķ gildi frį 29. juli 1996.

Ķ hesi frįgreišing eru roknskaparvišurskiftini višvķkjandi tķšarsskeišnum 1992-95 umrųdd, og tķ veršur her vķst til ta lóggįvu, sum tį var galdandi:

»Lov nr. 621 af 22. december 1976 for Fęrųerne om sygehusevęsenet«, seinni broytt viš "lov nr. 542 af 1. november 1978", "lov nr. 720 af 18. november 1987" og lųgtingslóg nr. 93 frį 13. juni 1995.

Viš heimild ķ § 2, stk. 3, ķ lógini hevur landsstżriš ķ reglugerš nr. 70 frį 6. oktober 1977, sum broytt viš K. nr. 83 frį 27. august 1980, K. nr. 85 frį 25. august 1983 og K. nr. 42 frį 14. mars 1995, fyrisett nęrri reglur fyri Sjśkrahśsverk Fųroya.

Ovastu myndugleikarnir fyri Sjśkrahśsverki Fųroya, sum sambęrt sjśkrahśslógini eru tey trż sjśkrahśsini (Landssjśkrahśsiš ķ Tórshavn, Klaksvķkar Sjśkrahśs og Sušuroyar Sjśkrahśs), eru sjśkrahśsstżrini.

Sambęrt lógini tekur ein rįšleggingarnevnd sęr av ętlanum um śtbygging av sjśkrahśsverkinum.

6.5.2 Leišslu- og roknskaparvišurskifti
Ķ sjśkrahśslógini er įsett, at sjśkrahśsstjórin hevur ta dagligu umsitingarligu leišsluna av sjśkrahśsverkinum, samstundis sum hesin er skrivari fyri tey trż sjśkrahśsstżrini og fyri rįšleggingarnevndina. Sambęrt reglugeršini skal sjśkrahśsstjórin vera sjśkrahśsstżrunum til handa ķ leišsluni av sjśkrahśsverkinum. Sjśkrahśsstjórin er "yvirfyri sjśkrahśsstżrunum ansvarligur fyri tķ gjųllari fyrisitingini av sjśkrahśsverkinum eftir tķ stevnu, sum stżrini gera av, og annars samsvarandi ta av landsstżrinum góškendu starvslżsing fyri stjóran".

Umsjónarmenninir rųkja, undir įbyrgd sjśkrahśsstjórans, ta dagligu fyrisitingarligu leišsluna av sjśkrahśsunum, og hava įbyrgdina av roknskaparfųrsluni, og at tann góškenda fķggjarętlanin veršur hildin.

Ķ reglugeršini fyri sjśkrahśsverkiš er įsett, at sjśkrahśsstjórin ger og sendir landsstżrinum uppskot til fķggjarętlan fyri samlaša sjśkrahśsverkiš. Hetta uppskot skal grundast į innkomin uppskot frį teimum einstųku sjśkrahśsstżrunum. Mųgulig umbųn um eykajįttan veršur av sjśkrahśsstjóranum lųgd fyri fķggjarnevndina viš tilmęli frį sjśkrahśsstżrunum.

Sjśkrahśsstżrini senda įrligu roknskapirnar til sjśkrahśsstjóran. Sjśkrahśsstjórin eftirkannar roknskapirnar, og teir verša grannskošašir av rķkisgóškendum grannskošara og góškendir eftir reglunum fyri almennar roknskapir.

6.5.3 Yvirlit yvir rakstrarśtreišslur 1992-1995

Nettośtreišslur:

(mió.kr.)

1995

1994

1993

1992

Landssjśkrahśsiš

207,6

207,9

207,4

223,0

Klaksvķkar Sjśkrahśs

37,8

38,1

38,9

41,1

Sušuroyar Sjśkrahśs

24,9

24,5

24,6

25,6

270,3

270,5

270,9

289,7

Nišanfyristandandi er vķst eitt meira śtgreinaš yvirlit yvir śtreišslunar hjį teimum einstųku sjśkrahśsunum ķ tķšarskeišnum 1992-1995, og eru hesar samanbornar viš taš, iš jįttaš varš į fķggjarlųgtingslógini tey einstųku įrini:

(mió.kr.)

1995

1994

1993

1992

Landssjśkrahśsiš
Bruttośtreišslur

216,6

215,1

214,7

231,0

Inntųkur

8,9

7,2

7,3

8,0

Nettośtreišslur

207,7

207,9

207,4

223,0

*

Jįttan į fķggjarlóg

207,6

207,9

207,4

223,3

Meir-/minninżtsla

0,1

0,0

0,0

0,3

Klaksvķkar Sjśkrahśs
Bruttośtreišslur

37,9

38,3

39,1

41,9

Inntųkur

0,1

0,1

0,1

0,8

Nettośtreišslur

37,8

38,2

39,0

41,1

*

Jįttan į fķggjarlóg

37,8

38,4

38,9

40,4

Meir-/minninżtsla

0,0

0,2

0,1

-0,7

Sušuroyar Sjśkrahśs
Bruttośtreišslur

35,9

35,5

36,2

25,7

Inntųkur

0,2

0,2

0,1

0,1

Ellis- og rųktarheimiš

10,8

10,8

11,5

0,0

Nettośtreišslur

24,9

24,5

24,6

25,6

*

Jįttan į fķggjarlóg

24,9

24,4

24,4

25,5

Meir-/minninżtsla

0,0

-0,1

-0,2

-0,1

*Tann parturin av jįttanini į § 27 (endurgjald fyri mvg-śtreišslur), sum varš tillutašur teim einstųku sjśkrahśsunum, er ķroknašur jįttanartųlini.

Av hesum sęst, at roknskapartųlini fyri sjśkrahśsini so at siga samsvara viš jįttanirnar į fķggjarlóg/eykafķggjarlóg burtursęš frį Klaksvķkar Sjśkrahśsi, sum ķ 1992 hevši eina meirnżtslu uppį 0,7 mió.kr.

Į felags stżrisfundi hin 22. desember 1992 millum stżrini fyri Sušuroyar Ellis- & Rųktarheim og Sušuroyar Sjśkrahśs, samtyktu bęši stżrini felags rakstur millum sjśkrahśsiš og ellisheimiš frį 1. januar 1993. Ķ bruttośtreišslunum fyri Sušuroyar Sjśkrahśs fyri įrini 1993- 1995 er sostatt Sušuroyar Ellis- & Rųktarheim ķroknaš.

6.5.4 Ķlųgur
Umframt rakstrarśtreišslur er talan um ķlųgur/višlķkahald, sum ganga fram av landsroknskapinum fyri tey einstųku sjśkrahśsini (mió.kr.):

1995

1994

1993

1992

Ķlųgur:
Sušuroyar Sjśkrahśs

8,0

18,0

15,3

20,2

Klaksvķkar Sjśkrahśs

0,5

1,0

0,9

0,1

Landssjśkrahśsiš

7,0

10,1

7,0

8,7

Landslęknahśsini

0,0

0,0

0,0

0,1

Heilsumišstųšir

-

-

-

0,6

Hotel Tórshavn

0,2

0,2

0,2

0,4

Ķalt

15,7

29,3

23,4

30,1

Byggiroknskapur fyri śtbyggingina av Sušuroyar Sjśkrahśsi fyri tķšarskeišiš 1988-1996 er uppsettur og grannskošašur, og vķsir eina samlaša nettośtgjalding uppį 107,5 mió.kr. Mett veršur, at samlaši kostnašurin veršur umleiš 115 mió.kr.

6.5.5 Višmerkingar til roknskapirnar
Nišanfyristandandi veršur tikiš samanum višmerkingarnar frį grannskošanini višvķkjandi roknkapunum 1992-95 fyri tey 3 sjśkrahśsini:

  1. Grannskošanini kunnugt hevur landsstżriš ikki góškent starvslżsingina fyri sjśkrahśsstjóran, soleišis sum įsett er ķ § 7, stk. 2, ķ reglugerš fyri Sjśkrahśsverk Fųroya.
  2. Męlt er til, at ein fķggjarstųša veršur gjųrd fyri sjśkrahśsini. Somuleišis er męlt til at gera ognaryvirlit. Hesi eru nś um at verša gjųrd lišug.
  3. Vķst er į, at ķ sambandi viš at sjśkrahśsini rinda feršaśtreišslur fyri persónar, sum skulu arbiša į sjśkrahśsunum, so eiga hesar at verša goldnar um A-skattaskipanina, sambęrt § 60, stk. 1, nr. 1, ķ skattalógini.
  4. Heitt er į sjśkrahśsleišslurnar um at fįa skipanina višvķkjandi privatari vištalu hjį yvirlęknunum at virka ķ trįš viš tęr avtalur, sum eru gjųrdar hesum višvķkjandi, m.a. um endurgjald fyri lųnarśtreišslur og nżtslu av tilfari.
  5. Vķst er į, at ein samstarvssįttmįli millum Klaksvķkar Sjśkrahśs og Noršoyar Rųktarheim varš góškendur av stżrinum fyri Klaksvķkar Sjśkrahśs tann 10. februar 1984 og sendur vķšari tann 15. februar 1984 til stżriš fyri Noršoya Ellis- og Rųktarheim til góškenningar. Hóast rśm tķš er gingin, hevur stżriš fyri Noršoya Ellis- og Rųktarheim ikki góškent sįttmįlan. Uppskotiš til samstarvssįttmįlan hevur tó ųll įrini veriš nżtt ķ uppgeršini av felagsśtreišslunum fyri sjśkrahśsiš og ellisheimiš.

Vķsandi til felags stżrisfund 22. desember 1992 millum stżrini fyri Sušuroyar Ellis- og Rųktarheim og Sušuroyar Sjśkrahśs, har samtykt varš at koyra felags rakstur fyri sjśkrahśsiš og ellisheimiš frį 1. januar 1993, er męlt til, at lųgfrųšingar ķ landsstżrinum verša spurdir, um formligir spurningar stinga seg upp į sambandi viš felagsraksturin, herundir at minni- ella meirnżtsla veršur tillutaš sjśkrahśsinum.

6.6 Śtreišslur vķšvķkjandi Rķkissjśkrahśsinum (GL 1997/2 08 2-2)
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 26 mió.kr. Sambęrt eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 6 mió.kr. til 32 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 34 mió.kr., t.v.s. ein meirnżtsla uppį 2 mió.kr.

Ķ skrivi til Sjśkrahśsstjóran dagfest 12. aprķl 1995 vķsti grannskošanardeildin į, at ķ 1994 vóru śtreišslurnar į hesum rakstrarstaši uml. 10 mió.kr. hęgri enn ķ 1990, og at nżtslan seinastu įrini hevši veriš munandi hęgri enn taš, sum upprunaliga varš sett av į fķggjarlógini. Heitt varš į sjśkrahśsstjóran um at greiša frį, hvķ so stórur vųkstur hevši veriš ķ nżtsluni, hvķ so stórur munur var į nżtslu og jįttan į fķggjarlógini, og hvųr hevši įbyrgdina av, at ein jįttan į fķggjarlógini (ikki) varš hildin.

Ķ skrivi dagfest 26. aprķl 1995 vķsti Sjśkrahśsstjórin į, at umsiting og įvķsingarheimild til jįttanina er hjį Sjśkrahśsstjóranum. Ongin sjśklingur veršur višgjųrdur į Rķkissjśkrahśsinum, uttan at kautión fyriliggur fammanundan, og hesin kautiónsręttur er eftir įseting sjśkrahśsstjórans lagdur til hvųnn yvirlękna sęr, hetta viš heimild ķ sjśkrahśslógini. Sjśkrahśsstjórin skrįsetir allar kautiónir.

Ķ § 5 ķ sjśkrahśslógini er įsett, at "sygehusernes overlęger har ... ret til at sende patienter til behandling på sygehusene i Danmark" og at: "nęrmere regler herom fastsęttes i det af landsstyret udfęrdigede reglement for det fęrųeske sygehusvęsen". Sjśkrahśsstjórin vķsti į, at reglugeršin innan hetta ųkiš ikki er broytt, sķšan hon varš gjųrd ķ 1976. Taš, sum stendur ķ reglugeršini hesum višvķkjandi, hevur tķ einki samsvar viš veruleikan.

Nżtslan av vanligum seingjardųgum į Rķkissjśkrahśsinum er įleiš hin sama ķ tķšarskeišnum 1990-95. Vųksturin ķ śtreišslunum stavar frį dżrari višgerš. Rķkissjśkrahśsiš hevur seinastu įrini havt stórar fķggjarligar trupulleikar, og millum annaš tķ eru gjųrdar umfatandi broytingar ķ hįttinum at rokna sęr samsżning fyri tęnasturnar. Sjśkrahśsstjórin helt, at taš tķ ķ stųrri mun įtti at veriš fylgt viš, hvat fekst fyri pengarnar ķ hvųrjum einstųkum fųri.

Sjśkrahśsstjórin įsannaši, at lķtiš samsvar hevur veriš millum jįttan og nżtslu į hesum rakstrarstaši, og at skipanin ikki leggur upp til, at nakaš samsvar skal vera millum jįttan og nżtslu. Um samsvar skal vera, mį stųša takast til, hvussu hetta skal gerast. Sjśkrahśsstjórin vķsti į, at landsstżriš ķ 1990 hevši havt ętlanir um at broyta mannagongdina, so at taš var sjśkrahśsstjórin og ikki hvųr einstakur yvirlękni, sum kautiónerašu fyri sjśklingin. Ķ hesum sambandi hevši veriš neyšugt at sett eina visitatiónsnevnd. Hetta uppskot fekk tó stóra politiska mótstųšu, tķ hetta hevši skert ręttin hjį yvirlęknunum į teim einstųku sjśkrahśsunum at sent sjśklingar til višgeršar į Rķkissjśkrahśsinum.

Um nżtslu av Rķkissjśkrahśsinum ķ framtķšini metti sjśkrahśsstjórin, at ongin grund var til at halda, at nżtslan fór at minka, bert tķ serlęknar komu til Fųroya, tķ hetta samstundis ųkti medvitiš um višgeršarmųguleikar.

7. Arbeišsmarknašarmįl

Arbeišseftirlitiš (GL 1997/2 09 2-1)
Hųvušstųl seinastu 3 įrini:
                                                                                                                                                                    (1.000 kr.)

 

Smb. Fķggjarlóg 1997

Roknskapur 1996

Roknskapur 1995

Inntųkur

719

771

782

Lųnarśtreišslur

- 2.638

- 2.601

- 2.365

Ašrar śtreišslur

- 851

- 1.089

- 953

Śrslit  

- 2.919

- 2.536

Jįttan

- 2.770

- 2.751

- 2.582

Meirnżtsla/minninżtsla  

168

- 46

Į fķggjarlógini fyri 1997 vóru inntųkurnar greinašar ķ 3 bólkar. Vķst varš ikki til nakra lógarheimild, og taš varš heldur ikki į annan hįtt śtgreinaš, hvussu komiš var fram til hesar upphęddir. Stjórin hevur upplżst, at talan var um mettar upphęddir viš stųši ķ inntųkum undanfarin įr. Grannskošanardeildin hevur fingiš eina śtgreining av, hvussu komiš er fram til mettu inntųkuupphęddirnar į fķggjarlógini fyri 1998.

Umframt bókhaldiš į gjaldstovuni nżtir stovnurin eisini eina interna bókhaldsskipan. Grannskošanardeildin metir ikki, at hetta er neyšugt, og męlt er til at venda sęr til gjaldstovuna, um so er at stovnurin heldur seg hava ein serligan skrįsetingartųrv. Stjórin er samdur ķ hesum, og vil taka spurningin upp viš gjaldstovuna.

Inntųkur
Inntųkurnar hjį stovninum stava ķ hųvušsheitum frį skeišvirksemi, tęnastugjųldum, loyvisgjųldum og sųlu av blašnum Trygd & Trivni. Gjųldini, sum Arbeišseftirlitiš krevur inn, hava heimild ķ lųgtingslóg nr. 58 frį 24. mei 1974 um arbeišaravernd, viš seinni broytingum. Ķ § 40 ķ lógini er įsett, at Arbeišseftirlitiš krevur inn gjųld fyri tęnastur sķnar, og at gjųldini skulu góškennast av landsstżrinum. Seinast góškendi prķslisti yvir gjųld er frį 01.05.1997.

Gjųld verša tikin fyri tęnastur, sum ikki eru lógarfestar, men Arbeišseftirlitiš tekur ikki gjųld fyri at sżna. Fleiri gjųld eru lęgri enn tilsvarandi gjųld ķ Danmark, og taš veršur ikki skrįsett, hvat tęr veruligu śtreišslurnar eru ķ sambandi viš veittar tęnastur. Grannskošanardeildin hevur męlt til at taka spurningin um įsetan av gjųldum upp til višgeršar av nżggjum, og ķ hesum sambandi meta, um ein partur av virkseminum er "inntųkufķggjašur".

Til at fakturera tęnastugjųld og loyvisgjųld nżtir stovnurin faktureringsskipanina į gjaldstovuni. Męlt er til, at hetta eisini veršur gjųrt, tį talan er um gjųld fyri skeiš og prógv.

8. Śtbśgving og gransking

8.1 Fųroya Lęrurįš (GL 1997/2 10 3-1)
Hųvušstųl fyri rakstrarstaš 7.23.3.10, seinastu 3 įrini (1.000 kr.):

  Smb. Fķggjarlóg 1997 Roknskapur 1996 Roknskapur 1995
Inntųkur 6 12 6
Lųnarśtreišslur - 864 - 829 - 648
Ašrar śtreišslur - 386 - 269 - 251
Śrslit   - 1.086 - 893
Jįttan -1.244 -1.044 -1.042

Harumframt umsitur Fųroya Lęrurįš nišanfyri nevndu jįttanir:

8.1.1 Studningur til lęruplįss (Lógarbundin jįttan)

(1.000 kr.)

Roknskapur   2.213 1.499
Jįttan 3.200 2.500 2.500

Smb. lųgtingslóg nr. 49 frį 2. mei 1995 skal landskassin endurrinda arbeišsplįssunum 75% av lęrlingalųnini, mešan lęrlingur fęr ta skślagongd, sum hoyrir til lęruna. Nęrri reglur um endurgjaldiš eru ikki įsettar.

Teir tķmar, sum skślin hevur skrįsett sum "frįvera uttan loyvi", hevur Lęrurįšiš drigiš frį lųnarupphęddini, sum endurgjaldiš veršur roknaš av, ķ sambandi viš endurrindan av lęrlingalųnum undir skślagongd. Grannskošanardeildin metir taš vera ivasamt, um heimild er fyri hesum, og hevur męlt landsstżrinum til at fįa greiši į hesum spurningi.

8.1.2 Feršaendurgjald til lęruplįss (Onnur jįttan)

(1.000 kr.)

Roknskapur   200 199
Jįttan 250 200 193

Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógina fyri 1997 fįa tey lęruplįss, sum noyšast at senda lęrlingar til Danmarkar at fįa ta skślagongd, sum hoyrir til lęruna ķ handverki, handli og skrivstovu, endurgjald fyri feršaśtreišslur, av tķ at skślar ikki eru ķ Fųroyum.

Lęrurįšiš umsitur hesa jįttan, ongin reglugerš e.t. er, sum įsetir nęrri, hvussu endurgjaldiš eigur at verša umsitiš.

Jįttanin hevur ķ fleiri įr veriš ov lķtil til ųll lęruplįss, og tķ hevur mannagongdin veriš, at goldiš er til jįttanin er uppi, og sķšani eru śtreišslurnar "goymdar" og goldnar av jįttanini nęsta fķggjarįr. Upplżst er, at hetta eisini fer at verša ein stórur trupulleiki fyri fķggjarįriš 1997. Grannskošanardeildin metir ikki, at henda mannagongd er rųtt, og roknskapurin gevur ikki eina rętta mynd av virkseminum ķ einum fķggjarįriš.

8.1.3 Eftirśtbśgving av yrkislęrarum (Rakstrarjįttan)

(1.000 kr.)

Roknskapur   219 282
Jįttan 350 256 350

Hesin stušul veršur jįttašur til at hava skeiš fyri yrkislęrdum fólki, so at tey kunnu fylgja viš fakliga og varšveita yrkisfųrleika og kappingarfųri ķ sķnari yrkisgrein.

8.2 Mišnįms- og hęgri skślar (GL 1997 / 2 10 3-1, GL 1997 / 2 10 4-2)
Nišanfyri veršur tikiš samanum frįgreišingarnar, ķ sambandi viš at Grannskošanardeildin hevur vitjaš į ymsum mišnįms- og hęgri skślum į vįri 1997 m.a. fyri at kanna, um ymsar įsetingar ķ nżggju roknskaparkunngeršini verša hildnar.

Sambęrt § 9 ķ roknskaparkunngeršini skal roknskapurin į einum stovni góškennast av stovns-leišaranum, og ķ hesum sambandi skal eftirlit vera viš, um tęr ķ reglugeršini (smb. § 4, stk 2) įsettu mannagongdir verša hildnar. Eins og į ųšrum stovnum, verša hesar įsetingar ķ kunngeršini ikki fylgdar. Landsskślafyrisitingin vķsir į, at taš er sera torfųrt so leingi nęrri reglur frį landsstżrinum ikki eru gjųrdar. Flestu skślar hava ikki eitt dagfųrt ognaryvirlit, og fleiri skślar hava giro-og bankakonti, sum ikki eru skrįsettar į gjaldstovuni, og harumframt eru tryggingarvišurskiftini ógreiš.

Umframt omanfyristandandi generellu višmerkingar, vóru nakrar serligar višmerkingar til einstųku skślarnar, og ķ stuttum veršur tikiš samanum hesar:

Į Fiskivinnuskślanum ķ Vestmanna er ivi um, um lųnarsatsirnir, sum verša nżttir til tķma-lęrararnar, eru ręttir. Grannskošanardeildin hevur męlt Landsskślafyrisitingini til at kanna hesi višurskifti og eisini višurskiftini višvķkjandi feršaendurgjaldi.

Studentaskślin ķ Hoydųlum hevši fleiri giro- og bankakonti, sum ikki vóru skrįsettar į gjaldstovuni, og inn- og śtgjųld vóru ikki skrįsett sum inntųkur og śtreišslur ķ roknskapinum. Ķ summum fųrum var talan um óvanligar śtreišslur, og ķ ųšrum fųrum sęst ikki, hvat peningurin var brśktur til. Ķ frįgreišingini til Landsskślafyrisitingina er greitt nęrri frį hesum. Landsskśla-fyrisitingin fer at taka mįliš upp viš skślan.

Vķst er į, at į Studentaskśladeildini ķ Sušuroynni eru višurskiftini višvķkjandi įbyrgdar- og heimildarbżtinum mótvegis Studentaskślanum ķ Hoydųlum ikki formaliseraš. Landsskślafyrisitingin fer at taka spurningin upp.

Studenta- og HF-Skeišiš ķ Eysturoynni hevši eina girokonto, og hevši havt eina bankakonto, sum ikki vóru skrįsettar į gjaldstovuni, og inn- og śtgjųld vóru ikki skrįsett sum inntųkur og śtreišslur ķ roknskapinum. Ķ frįgreišing til Landsskślafyrisitingina er greitt nęrri frį hesum.

Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotini fyri 1996 og 1997 hevur Maskinmeistaraskślin ongar inntųkur, og virksemi skślans samsvarar sostatt ikki viš jįttanina.

Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógina fyri 1996 og 1997 hevši Klaksvķkar Sjómansskśli ongar inntųkur. Hetta samsvarar ikki viš virksemi skślans, men ķ fķggjarętlanunum, sum skślin sendir Landsskślafyrisitingini, eru mettar inntųkur viš. Skślin hevši konti ķ peningastovnunum, sum ikki vóru skrįsettar į gjaldstovuni. Tey einstųku inn- og śtgjųldini į hesum konti fóru ikki um bókhaldiš į gjaldstovuni, men viš millumbilum veršur ein nettoupphędd flutt gjaldstovuni. Periodiseringin viš įrsskiftiš var ikki rųtt. Ķ samrįš viš gjaldstovuna er mannagongdin sķšani broytt.

Męlt er Fųroya Sjómansskśla til at nżta kassafrįgreišing og at skrįseta inngjųld fyri skeiš o.t. so hvųrt.

8.3 Śtbśgvingarstušul og -lįn (GL 1997/2 10 9-1)

8.3.1 Lógargrundarlag
Tį blokkstušulsskipanin kom ķ gildi ķ 1988, kom SU-stušulin til lesandi ķ Fųroyum undir hesa skipan, og serstųk lųgtingslóg nr. 109 frį 15. september 1988 um śtbśgvingarstušul varš samtykt viš gildi frį 1. august 1988. Ein serligur stovnur, Stušulsstovnurin, varš settur į stovn at umsita stušulin sambęrt lógini (studning og lįn), umframt tann almenna śtbśgvingarstušulin, sum ikki kemur undir lógina, men er nevndur ķ § 12 ķ somu lóg. Hesin ikki lógarįsetti stušul er sķšani nęrri įsettur viš kunngeršum frį landsstżrinum. Viš lųgtingslóg nr. 43 frį 30. mars 1990 vóršu įvķsar broytingar gjųrdar ķ upprunaligu lógini frį 1988.

8.3.2 Jįttanar og roknskaparvišurskifti
Jįttanar- og roknskaparvišurskiftini višvķkjandi śtbśgvingarstušuli og -lįnum hava veriš flųkjaslig. Į fķggjarlógini er jįttanin til stušul veitt į rakstrarstaši nr. 14851 (frį 1993 nr. 14901), og jįttanin til lįn er veitt undir gjaldfųrisętlanini. Roknskaparliga veršur ųll stušulsjįttanin bókaš sum śtreišsla į rakstrarstaši nr. 14851 (frį 1993 nr. 14901) og mótbókaš ķ roknskapinum fyri Śtbśgvingargrunnin, og tķ samsvara jįttan og nżtsla altķš. Tann veruliga śtreišslan til stušul sęst ķ roknskapinum hjį Śtbśgvingargrunninum, har allur goldin stušul, umframt veitt lįn, tilskrivašar rentur og afturgjald av lįnum, veršur bókašur.

Į fķggjarlógini fyri 1996 er hetta broytt. Bęši studningur og lįn verša veitt undir greinini "Śtbśgving og gransking". Stušul, lįn og afturgjald av lįnum veršur veitt hvųrt sęr. Viš lųgtingslóg nr. 94 frį 6. juni 1997 um avtųku av landskassagrunnum, varš Śtbśgvingargrunnurin avtikin.

8.3.3 Umsiting av śtgjųldum
Įrliga veršur goldiš śt til umleiš 2.500 lesandi, og ķ sambandi viš grannskošanina vóršu 50 persónar valdir śt, fyri at kanna um goldiš var śt ķ trįš viš lóg og reglugerš um stušul/lįn. Samanumtikiš varš mett, at treytirnar fyri at veita lestrarstušul vóru loknar.

Męlt er til skrivliga at lżsa arbeišsbżtiš og eftirlitsuppgįvurnar, sum Stušulsstovnurin hevur ķ samband viš avgreišslu av stušuls-/lįnsveitingunum. Landsstżriš vķsir į, at gjaldstovan hevur bošaš frį, at hon arbeišir viš einum "instruksi", sum er ętlašur at vegleiša stovnar, hvųrji krųv skulu setast fyri at lżsa innanhżsis mannagongdir, og hvussu hesar lżsingar skulu gerast. So skjótt "instruksurin" er komin, ętlar Stušulsstovnurin at lżsa arbeišsuppgįvurnar, herundir eisini heimildar- og įbyrgdarbżtiš į stovninum.

8.3.4 Innkrevjing av veittum lįnum
Ein hųvušsuppgįva hjį Stušulsstovninum er at veita lįn og rųkja tey lįn, sum eru veitt. Sambęrt yvirliti frį Stušulsstovninum pr. 31.12.96 vóru veitt lįn gjųrd upp til uml. 60 mió.kr.

Stušulsstovnurin hevur uml. 3000 skuldarar, sum skulu rinda inn hvųnn mįnaš, men sķšani 1994 hevur Stušulsstovnurin ikki sent rykkjarar śt. Pr. 1. januar 1995 yvirtók Stušulsstovnurin frį gjaldstovuni umsitingina av uml. 1000 lįnum, sum Fųroya Landsstżri veitti įšrenn 1988. Av hesum eru o.u. 700 ķ eftirstųšu. Stušulsstovnurin upplżsir, at yvirtųkan hevur veriš trupul og sera tķšarkrevjandi. Vķst veršur m.a. į, at ķ nógvum av sakunum vóru ongi lįniskjųl.

Stušulsstovnurin hevur seinnu įrini ikki havt neyšuga orku til at krevja inn og rųkja lįnini. Grannskošanardeildin hevur umrųtt hesi višurskifti ķ frįgreišingum til stovnin og til landsstżriš.

Ķ sambandi viš innkrevjing av eftirstųšum eru nógv ógreiš formlig višurskifti, m.a. um mótrokning, og męlt er til, at eftirstųšur verša sendar gjaldstovuni til innheintingar eftir einari fastari skipan.

Landsstżriš hevur upplżst, at arbeitt veršur viš at fįa eina broyting ķ lógina, sum ger taš mųguligt, hjį gjaldstovuni at mótrokna/innkrevja taš, Stušulsstovnurin (landskassin) hevur til góšar.

Landsstżriš įsannaši, at vegna vantandi arbeišsorku er Stušulsstovnurin ikki fųrur fyri at rųkja skuldararnar. Taš ger ikki stųšuna betri, at stovninum nś eisini er įlagt mįnašarliga at rokna śt grundarlagiš fyri rentustušuli, og mųguliga seinni veršur įlagt at hava um hendi umsitingina av śtlendskum lestrarlįnum, sum hava rętt til rentustušul. Landsstżriš upplżsti, at ętlanin var at seta ein skrivstovulęrling og vónaši, at arbeišsorkan tį veršur nųktandi, soleišis at innkrevjingin aftur kann gerast fullgóš.

At ein lęrlingur er settur kemur sjįlvandi at hjįlpa til į Stušulsstovninum, men grannskošanardeildin metir, at taš als ikki er nųktandi.

9. Mentanar- og Kirkjumįl

9.1 Nįttśrugripasavniš (GL 1996/2 11 2-1)
Hųvušstųl seinastu 3 įrini (1.000 kr.):

Roknskapur:

1997

1996

1995

Inntųkur

-

-161

-153

Lųnarśtreišslur

-

3.151

2.659

Ašrar śtreišslur

-

1.453

824

Samlaš nżtsla

-

Jįttan į fķggjarlóg

6.031

4.447

3.451

Nįttśrugripasavniš hevur 4 peningastovnskonti, iš verša nżttar til smęrri inntųkur og til ymisk prosjektir. Ongin av hesum konti var skrįsett ķ bókhaldinum į gjaldstovuni. Vķst er į, at taš ikki er ķ trįš viš nżggju roknskaparkunngeršina, at kontiirnar ikki vóru skrįsettar ķ bókhaldinum, og at stovnar nś skulu hava serligt loyvi at hava egnar konti. Męlt var til at taka spurningin um skrįseting upp viš gjaldstovuna.

Inntųkur
Nįttśrugripasavniš fęr hśsaleigu frį Oljufyrisitingini og DGU, sum nżtir ein part av hśsunum hjį savninum. Nįttśrugripasavniš hevur eini hśs ķ Havn, sum m.a. verša nżtt til at hżsa śtlendingum, sum ķ eina įvķsa tķš hava tilknżti til prosjekt hjį vķsindaligum stovnum o.ų. Grindamannafelagiš lęnir hųli ķ hśsinum. Harumframt stava inntųkur frį sųlu av m.ų. bókum, sum savniš sjįlvt hevur giviš śt, umframt av gįvulutum.

Nįttśrugripasavniš hevur eisini inntųkur/śtreišslur ķ sambandi viš nógv ymisk prosjekt, sum fevna um kanningar į djóradeildini. Hesar inn- og śtgjaldingar fara ikki um gjaldstovuna, men fara um omanfyrinevndu peningastovnskonti. Avtalaš er, at gjųgnumganga skrįsetingarmannagongdina og skjalatilfariš višvķkjandi hesum prosjektum, og ķ hesum sambandi veršur stųša tikin til skrįseting av hesum į gjaldstovuni.

9.2 Fųroya Fornminnissavn (GL 1996/2 11 2-2)
Hųvušstųl seinastu 3 įrini (1.000 kr.):

  Fķggjarlóg 1997 Roknskapur 1996 Roknskapur 1995
Inntųkur 0 -112 0
Lųnarśtreišslur 3.619 3.593 3.317
Ašrar śtreišslur 1.413 1.504 1.291
Śrslit   4.985 4.608
Jįttan 5.031 4.972 4.613
Ašrar jįttanir viš tilknżti til Fornminnissavniš:      
1) "Bygdarsųvn" rakstrarstaš15508 1.389 1.347 1.386
2) "Frišaš hśs og fornminni" rakstrarstaš15513 511 391 511
3) Višlķkahald "Fųroya Fornminnissavn og frišašir bygningar" rakstrarstaš 15978 1.300 913 520

      

  1. Landskassin letur 14 bygdarsųvnum studning, sum er 60% av rakstrarśtreišslunum. Fornminnissavniš umsitur studningin, sum veršur goldin śt, tį endaligur roknskapur fyriliggur.

  2. Jįttanin er til at reka frišašar landsognir, sum er įlagt Fornminnissavninum at umsita, og til at stušla til rakstur av frišašum hśsum og fornminnum, sum ikki eru landsogn.

  3. Jįttanin veršur nżtt til stųrri umvęlingar av bygningum, sum Fornminnissavniš eigur ella umsitur.

Višvķkjandi serligu jįttanini til višlķkahald kann nevnast, at Fornminnissavniš į hvųrjum įri ger uppskot til landsarkitektin um, hvųrjir bygningar skulu umvęlast. Fornminnissavniš hevur eftirlit viš arbeišinum og vįttar allar rokningar, sum sķšani verša sendar til landsarkitektin. Landsarkitekturin vįttar eisini rokningarnar og sendir tęr til fyrisitingina ķ landsstżrinum til konteringar. Fyrisitingin tekur avrit av rokningunum og sendir sķšani rokningarnar til ašalstjóran ķ Undirvķsingar- og Mentamįlastżrinum, sum įvķsir rokningarnar. Ašalstjórin sendir rokningarnar aftur til landsarkitektin, sum sķšani sendur rokningarnar til gjaldstovuna til gjaldingar. Gjaldstovan sendir mįnašarroknskapin til ašalstjóran ķ Undirvķsingar- og Mentamįlastżrinum til góškenningar.

Tį fķggjarlógaruppskotiš fyri 1997 var til višgeršar, baš Fķggjar- og Bśskapardeildin grannskošanardeildina um yvirordnašar višmerkingar til uppskotiš. Grannskošanardeildin reisti tį m.a. spurningin um hetta serliga fyribrygdiš, at jįtta pening (rakstrarjįttan) til višlķkahald av įvķsum ognum sum eina fyrisitingarśtreišslu undir felagsśtreišslum. Sum dųmi varš tį vķst til omanfyrinevndu jįttanir til "Fųroya Fornminnissavn", "Frišaš hśs og fornminni" og jįttanina til Višlķkahald: "Fųroya Fornminnissavn og frišašir bygningar". Grannskošanardeildin vķsti į, at taš ikki av fķggjarlógini gongur fram, hvat sermerkir hesar serligu višlķkahaldsjįttanir, sum ķ flestu fųrum neyvan eru felagsśtreišslur, og spurnartekin kann eisini setast viš, um taš er rętt at nżta jįttanarslagiš "rakstrarjįttan". Mett varš, at hesar jįttanir ķ ein įvķsan mun fella saman viš endamįlinum viš ųšrum jįttanum og kunnu avskepla bżtiš av įbyrgd og heimild.

Fornminnissavniš hevši 13 peningastovns- og girokonti um hendi ultimo 1996, sum ikki vóru skrįsettar ķ bókhaldinum į gjaldstovuni, ķ alt góšar 300 tkr. Vķst varš į, at taš ikki er ķ trįš viš nżggju kunngeršina, at umrųddu konti ikki eru skrįsettar ķ bókhaldinum, og at stovnar nś skulu hava serligt loyvi at hava egnar konti. Samskifti hevur sķšani veriš viš gjaldstovuna um skrįseting /uppgerš av konti. Grannskošanardeildin hevur gjųgnumgingiš omanfyrinevndu konti, og hevur ķ hesum sambandi eisini gjųgnumgingiš undirliggjandi skjųl, og mett veršur, at nóg góš skjalprógv er fyri inn- og śtgjaldingum.

Upprunin til fleiri av hesum konti er, at gjaldstovan hevur flutt studning, sum er jįttašur til įvķs endamįl, av "konto fyri Frišaš hśs og fornminni" inn į serstakar peningastovnskonti. Sķšani umsitur Fornminnissavniš hesar konti og flytir peningin, so hvųrt taš įvķsa arbeišiš er gjųrt, ella tį settar treytir eru loknar.

9.3 Kirkjugrunnurin (GL 1996 / 2 11 6-1)

9.3.1 Lógargrundarlag v.m.
Kirkjugrunnurin veršur fyrisitin sambęrt "Lov for Fęrųerne nr. 109 af 29.03.1924 om Kirkernes Styrelse". Sambęrt § 1 ķ lógini er taš lųgtingiš, sum er hęgsti myndugleiki og tekur avgerš um roknskaparfųrslu og grannskošan hjį grunninum.

Sambęrt § 11 ķ lógini skal Kirkjugrunnurin stušla uttandura višlķkahaldi av kirkjum og bygging av nżggjum kirkjum. Grunnurin kann veita stušul til at halda kirkjurnar višlķka innan, til at halda kirkjugaršar og til ašrar śtreišslur, sum eru neyšugar hjį kirkjuni, og grunnurin kann eisini veita stušul til feršaendurgjald til prestar.

Sambęrt § 12 ķ lógini skulu kirkjurįšini hvųrt įr sżna kirkjurnar og geva kirkjustjórnini eina frįgreišing um mųgulig brek o.a., sum skulu umvęlast. Harumframt skal prósturin 3. hvųrt įr, saman viš tveimum serkųnum, sżna kirkjurnar saman viš kirkjurįšunum. Kirkjustjórnin avgerš sķšani, hvat skal gerast.

9.3.2 Jįttanar- og roknskaparvišurskifti
Fķggjarliga grundarlagiš undir virksemi grunnsins eru įrligu jįttanirnar į fķggjarlųgtingslógini.

Roknskaparhaldiš hjį Kirkjugrunninum veršur fųrt hjį Fųroya Stiftstjórn og er skipaš eftir somu reglum og įsetingum, sum roknskaparhaldiš hjį stiftstjórnini.

Hųvušstųl śr roknskapunum įrini 1992-96 (1.000 kr):

1992

1993

1994

1995

1996

Jįttan į fķggjarlóg

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Bżtispeningur frį Fossbankanum

218

218

Jįttan til Gųtu Kirkju

478

Rentuinntųkur

84

81

147

164

Inntųkur ķalt

3.000

3.084

3.081

3.843

3.382

Višlķkahald av kirkjum

1.525

1.681

1.304

1.357

1.234

Frķšrikskirkjan, studningur

500

500

Gųtu Kirkja, studningur

478

853

Feršaendurgjald til prestar

120

110

98

106

120

Trygging

100

174

148

154

180

Ašrar śtreišslur

77

86

85

138

178

Tap, Fossbankin

734

Śtreišslur ķalt

1.822

2.785

2.135

2.233

3.065

Śrslit

1.178

299

946

1.610

317

9.3.3 Umsiting av śtreišslum

Višlķkahald av kirkjum
Meginparturin at śtreišslunum hjį grunninum fer til višlķkahald av kirkjunum. Tęr flestu eru gamlar, nakrar eru frišašar og tķ kostnašarmiklar at halda višlķka.

Vanliga mannagongdin ķ sambandi viš umvęling av kirkjum er tann, at kirkjurįšiš sendir Kirkjustjórnini eina umsókn um stušul. Er talan um upphęddir stųrri enn kr. 20.000, hevur Kirkjustjórnin gjųrt av, at bišiš veršur fyrst um 2 tilboš, sum so skulu sendast Kirkjustjórnini saman viš umsóknini. Kirkjustjórnin ger sķšani av, um arbeišiš skal gerast, og hvųrjum tilboši takast skal av.

Nżbygging av kirkjum
Kirkjustjórnin avgjųrdi ķ 1992 at stešga viš at lata studning til at byggja nżggjar kirkjur, til nżggj orgul og til lašašar grótgaršar, til Kirkjugrunnurin hevši stųrri fķggjarliga orku.

Ķ 1994 varš stušul aftur latin til at byggja nżggjar kirkjur, og ķ tķšarskeišnum 1994-96 var samlaši stušulin 2,3 mió.kr. Ķroknaš hesi upphędd eru 478 tkr. til Gųtu Kirkju, sum vóršu jįttašar į eykafķggjarlógini fyri 1995, samstundis sum jįttanin "Ķlųgustudningur til kirkjur og mentanarbygningar", sum landsstżriš ętlaši at nżta til MVG-endurgjald til kirkjurnar, varš lękkaš viš somu upphędd. Jįttanin var treytaš av, at Gųtu Kirkja frįsegši sęr ręttin til MVG-endurgjald.

Ašrar śtreišslur
Umframt višlķkahald av kirkjunum og nżbygging hevur grunnurin eisini stušlaš śtreišslum til at tryggja kirkjur, endurgoldiš Kirkjumįlarįšnum ein part av feršaśtreišslunum hjį prestunum o.a.

9.3.4 Fķggjarstųša
   (1.000 kr.)

1992

1993

1994

1995

1996

Ogn ķ peningastovnum

1.178

1.482

2.478

4.165

4.498

Kreditorar

0

5

55

131

148

Eginogn

1.178

1.477

2.423

4.034

4.350

Ųll jįttanin į fķggjarlógini veršur mįnašarliga flutt į konto hjį grunninum. Sķšani 1992 hava śtreišslurnar veriš lęgri enn jįttanin, og innistandandi ķ peningastovnum er vaksiš til umleiš 4,5 mió.kr. viš įrslok 1996.

9.3.5 Grannskošan av roknskapunum
Grannskošanardeildin hevur gjųgnumgingiš įrsroknskapirnar hjį grunninum. Hesir samsvara viš bókhaldiš, og viš stakroyndum er kannaš, um samsvar er viš skjalatilfar, umsóknir, jįttanir, avstemmingar, uttanhżsis kontoavrit v.m. Grannskošanardeildin metir, at grunnurin roknskaparliga er vęl umsitin.

10. Landbśnašarmįl

10.1 Almennar royndir og rįšgeving (GL 1996/2 13 2-1)
Ķ sambandi viš grannskošan av "Almennum royndum og rįšgeving" hevur grannskošanardeildin m.a. vitjaš stovnin ķ Kollafirši, og skrivligt samskifti og fundir hava sķšani veriš viš stovnin og viš Vinnumįlastżriš um grannskošanina.

Į fundi tann 4. november 1993 samtykti landsstżriš at umskipa Royndarstųšina ķ Kollafirši, og samstundis at avtaka reglugeršina fyri Royndarstųšina. Reglugerš nr. 83 frį 11. september 1991 fyri Royndarstųšina ķ Kollafirši er tikin av viš kunngerš nr. 156 frį 28. november 1995 um avtųku av reglugerš fyri Royndarstųšina į Kollafirši, og sķšani eru ikki įsettar nęrri reglur fyri virksemi stovnsins.

10.1.1 Jįttanarvišurskifti/endamįl viš ARR
Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš fyri 1997 er ętlanin viš stovninum, at hann "viš tķšarhóskandi jaršarbrśki fyri eyga skal kanna mųguleikar fyri at ųkja um śrtųku, dygd og virkni, fyrst og fremst ķ djórahaldi og ķ fóšurframleišslu".

Grannskošanardeild Landskassans hevur vķst į, at hvųrki ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš ella ašrastašni, viš virksemisyvirliti, lųgtingslóg, kunngerš reglugerš e.t. eru gjųrdar įsetingar um, hvat endamįliš viš Almennum royndum og rįšgeving er, hvųrjar uppgįvur stovnurin hevur, og hvussu hesar uppgįvur skulu loysast. T.v.s. at ongar formellar reglur hava veriš fyri stovnin, sķšani reglugerš nr. 83/1991 varš tikin av.

Grannskošanardeild Landskassans hevur męlt Vinnumįlastżrinum til at bųta um hesi višurskifti.

10.1.2 Roknskaparvišurskifti
Grannskošanardeild Landskassans hevur, m.a. vķsandi til roknskaparkunngeršina og kunningarskriv frį gjaldstovuni, męlt til at bųta um og broyta įvķsar mannagongdir į roknskaparųkinum.

10.1.3 Royndarvirksemi
Tį virksemiš hjį Almennum royndum og rįšgeving ikki er lógarfest, og endamįliš viš stovninum er so ógreitt, er ilt at meta um, um jįttanin į fķggjarlógini til Almennar royndir og rįšgeving er nżtt til ętlaša endamįliš.

Vit hava ikki sakkunnleika į ųkinum, men eftir okkara tykki tykjast tęr royndir, sum verša gjųrdar viš seyši og drįpsneytum, nakaš óskipašar. Ógreitt er, hvat tķlķkar royndir skulu vķsa, og hvat śrslitiš at royndunum ķ heila tikiš kann nżtast til.

10.1.4 Ongin įrsfrįgreišing
Ongin įrsfrįgreišing er gjųrd fyri virkseminum į Almennum royndum og rįšgeving fyri 1995 og 1996.

Ķ § 6 ķ reglugerš nr. 83 frį 11. september 1991 fyri Royndarstųšina ķ Kollafirši varš įsett, at "avrit av ųllum almennum kunngjųrdum royndarśrslitum ķ lidna fķggjarįrinum skulu sendast landsstżrinum innan 1. juli į hvųrjum įri til varšveitslu. Stjórin ger upp royndarśrslitini ķ einari stuttari frįgreišing, sum veršur almannakunngjųrd".

Grannskošanardeildin hevur vķst į, at hjį einum stovni, sum rekur royndarvirksemi, hevur taš stóran tżdning regluliga at kunna um virksemi og śrslit.

10.2 Bśnašardepilin ķ Kollafirši (GL 1996/2 13 2-1)
Ķ november 1993 samtykti landsstżriš at umskipa Royndarstųšina ķ Kollafirši og at avtaka reglugerš nr. 83 frį 11. september 1991 fyri Royndarstųšina ķ Kollafirši. Ķ 1994 lęt landsstżriš einum Bśnašardepli bygningarnar hjį Royndarstųšini ķ Kollafirši at reka. Leišslan į deplinum er ein hśsanevnd viš 4 limum, tveir eru almennir og tveir eru leigarar. Sambęrt vištųkunum fyri Bśnašardepilin fara allar inntųkur ķ grunn, og hśsanevndin hevur heimild at taka lįn til felags endamįl til ķlųgur ella śtbygging. Ķ juli 1994 skrivaši hśsanevndin undir leigusįttmįla viš Mjólkarvirki Bśnašarmanna.

Vķsandi til oršingarnar ķ vištųkunum gjųrdi grannskošanardeildin ķ oktober 1994 vart viš, at stovnsetanin av Bśnašardeplinum lį uttanfyri heimildir landsstżrisins, og at hvųrki lųgtingiš ella fķggjarnevndin vóru kunnaš um hetta ella um umskipanina av Royndarstųšini. Reglugeršin frį 1991 um Royndarstųšina varš viš landsstżrissamtykt tikin av ķ 1993, uttan at hetta varš lżst, og onki varš sett ķ stašin (reglugeršin er sķšani sett śr gildi viš kunngerš nr.156 frį 28. november 1995). Grannskošanardeildin męlti tķ til at leggja alt mįliš fyri tingiš til stųšutakan.

Tann 16. januar 1995 legši landsstżriš fyri tingiš eitt sera stutt uppskot til lųgtingslóg um at heimila landsstżrinum at lata Bśnašardepilin reka bygningarnar hjį Royndarstųšini ķ Kollafirši. Ķ višmerkingum landsstżrisins, sum eru ófullfķggjašar og ógreišar, veršur m.a. ikki kunnaš um vištųkurnar fyri Bśnašadepilin ella um leigusįttmįlan viš Mjólkarvirki Bśnašarmanna. Grannskošanardeildin metir tķ ikki, at tingiš fekk allar neyšugar upplżsingar ķ hesum mįli.

Grannskošanardeildin hevur ķ 1994 og ķ 1995 spurt Fiskivinnuumsitingina um įvķs onnur ógreiš višurskifti ķ sambandi viš Bśnašardepilin, so sum skipan av umrųdda grunni, mųguliga avtųku av grunninum, umsiting av grunninum eftir reglum, iš skulu góškennast av landsstżrinum (ongar reglur gjųrdar), ógreišar įsetingar um eftirlit, roknskaparvišurskifti, grannskošan, tilknżti til fķggjarlóg v.m. Ķ februar 1996 svarar Fiskivinnuumsitingin, at mįliš er lagt til Fķggjar- og Bśskapardeildina til vķšari višgerš. Ķ juni 1996 svarar Fķggjar- og Bśskapardeildin viš at seta Fiskivinnuumsitingini 5 nżggjar spurningar, samstundis sum męlt varš Fiskivinnuumsitingini til at svara spurningunum frį grannskošanardeildini.

Vķsandi til omanfyristandandi, og til samskiftiš ķ hesum mįli, hevur grannskošanardeildin spurt, hvųrji tiltųk landsstżrismašurin ętlar at seta ķ verk fyri at loysa umrųddu trupulleikar višvķkjandi Bśnašardeplinum. Landsstżrismašurin hevur ikki svaraš, men Vinnumįlastżriš hevur ķ ųšrum sambandi upplżst, at taš arbeišir viš at loysa trupulleikarnar višvķkjandi Bśnašardeplinum.

10.3 Skógrųkt Landsins (GL 1996/2 13 2-3)

10.3.1 Lógargrundarlag/endamįl
Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš fyri 1997 innur stovnurin m.a. uppgįvur og įhugamįl Skógfrišingarnevndarinnar, sum virkar sambęrt lųgtingslóg nr. 53 frį 27. november 1952 viš seinni broytingum um višarlundir. Sambęrt § 2 ķ lógini hevur nevndin eftirlit viš frišašum višarlundum og umsitur tann pening, sum latin veršur henni til frama fyri tręnišurseting ķ Fųroyum.

Ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš stendur m.a., at stovnurin rųkir uppgįvur, sum sambęrt Ll. nr. 53/1952 eru įlagdar skógfrišingarnevndini; men taš er ikki longur samsvar ķmillum lógina og taš virksemi, sum fer fram ķ dag. Hetta virksemi er heimilaš į fķggjarlógini og śtgreinaš ķ višmerkingunum. Upplżst er, at ķ 1987 tók Skógfrišingarnevndin stig til dagfųring av lógargrundarlagnum og sendi sķšan landsstżrinum mįliš til višgeršar.

10.3.2 Inntųkur
Skógrųkt Landsins hevur inntųkur ķ sambandi viš rakstur av Gróšurstųšini, men plantusųla, sum er voršin ein tżšandi tįttur ķ virkseminum hjį Skógrųkt Landsins, er ikki eitt av endamįlunum ķ lógini. Talan er um virksemi, sum "vanliga" er į privatum hondum.

Skógrųkt Landsins hevur upplżst, at hóast sųluvirksemiš ikki er lógarfest, hava bęši Skógfrišingarnevndin og Fųroya Landsstżri ķ fleiri fųrum įlagt stovninum hetta virksemi, og skiftandi landsstżri hava įlagt Skógrųkt Landsins at ųkja um egininntųkurnar, m.a. viš plantusųlu.

Višvķkjandi prķsįsetan hevur stovnurin vķst į, at plantusųluvirksemiš veršur rikiš į vinningsgevandi grundarlagi, bęši tį taš snżr seg um sjįlvframleiddar og innfluttar plantur. Upplżst er, at Skógrųkt Landsins heldur lęgri prķsir enn tey flestu, og at higartil hava ongir privatir framleišarar av smįplantum veriš, men bert slķkir, iš selja nżtsluklįra vųru.

10.3.3 Roknskaparvišurskifti
Taš hevur ikki veriš gjųrligt at mett um lutfalliš ķmillum keyp/vųrunżtslu og sųlu, tķ skrįsetingar, mannagongdir og roknskaparmeginreglur į stovninum hava ikki lagt upp til eina neyva prķsįseting og til uppgerš av vųrugoymslu og vųrunżtslu. Stovnurin er nś farin yvir til neyvari skrįseting av virkseminum ķ nżggju bókhaldsskipanini į gjaldstovuni, soleišis at til ber at lżsa handilsliga partin av virkseminum fyri seg, bęši tį taš snżr seg um keyp/vųrunżtslu og sųlu. Ķ sambandi viš višgerš av uppskotinum til jįttan fyri 1998 hevur stovnurin ynskt at fįa įtekning til loyvi at reka inntųkufķggjaš virksemi.

Vķsandi til įsetingar ķ roknskaparkunngeršini er męlt til at broyta įvķsar mannagongdir į roknskaparųkinum.

10.4 Landsdjóralęknaembętiš (GL 1997/2 13 2-4)
Landsdjóralęknaembętiš er ein stovnur undir landsstżrinum og virkar sambęrt kunngerš nr. 53 frį 7. juli 1975: Reglugerš fyri landsdjóralęknan.

Sambęrt § 2 ķ kunngeršini hevur landsdjóralęknin skyldu at rųkja alt vanligt djóralęknastarv, hava eftirlit viš galdandi veterinerum fyriskipanum, fylgja viš heilsulagnum hjį hśsdżrunum, męla til, tį iš taš tųrvar, at seta ķ verk fyriskipanir at fyribyrgja sjśkum hjį hśsdżrum, hava umsjón viš ųllum veterinervirki ķ landinum og viš aling av fiski į landi og undir landi v.m.

Sambęrt § 3 skal landsdjóralęknin į hvųrjum įri innan 1. august senda landsstżrinum frįgreišing um starviš ķ farna įrinum.

Sambęrt § 4 ķ kunngeršini skal landsdjóralęknin eftir umstųšum og fųrimuni verša fólki til hjįlpar viš vanligari djóralęknahjįlp, t.v.s. at višgera ella rįšgeva um višgerš av sjśkum dżrum, og at taka sęr av ųšrum virksemi, sum krevur veterineran kunnleika og skyn, og fyri tķlķkt virki hevur landsdjóralęknin rętt til samsżning sum landsstżriš įsetir.

Taš inntųkugevandi virksemi er privatiseraš. Djóralęknatęnastan varš privatiseraš ķ 1994 og Fiskasjśkutęnastan ķ 1995. Hóast hetta er reglugeršin fyri landsdjóralęknan ikki broytt, og Landsdjóralęknaembętiš er "minkaš" til ein fyrisitingarligan stovn, sum bert umsitur tann yviroršnaša partin av virkseminum, m.a. sóttverju og almenn tiltųk ķmóti sjśku.

Landsdjóralęknin hevur upplżst, at landsstżriš er ķ ferš viš at gera uppskot til lóggįvu fyri Landsdjóralęknaembętiš.

10.5 Djóralęknatęnastan (GL 1997/2 13 2-4)
Į fķggjarlógini fyri 1994 undir landbśnašarmįlum, varš jįttanin til djóralęknatęnastuna ein partur av jįttanini til Landsdjóralęknan.

Į fķggjarlógunum fyri 1995, 1996 og 1997 er Djóralęknatęnastan ein serstųk rakstrarjįttan undir landbśnašarmįlum. Ķ višmerkingunum stendur, at tęnastan er privatiseraš viš įrligum almennum stušli (tkr.1.057). Harumframt kann Djóralęknatęnastan įleggja gjųld fyri sķnar tęnastur. Landsstżriš skal góškenna hesi gjųld. Vķst veršur til sįttmįla ķmillum Djóralęknatęnastuna og landsstżriš.

Grannskošanardeildin hevur gjųgnumgingiš sįttmįlan, og hevur sett landsstżrinum nakrar spurningar um įvķs višurskifti so sum:

  • hvussu komiš er fram til įrligu samsżningina śr landskassanum
  • hvat endamįliš viš hesi samsżning er, og hvussu eftirlitiš er viš, at samsżningin veršur nżtt til taš, hon er veitt
  • į hvųrjum grundarlagi landsstżriš góškennir gjųldini hjį Djóralęknatęnastuni
  • um įrligar samrįšingar hava veriš um stųddina į samsżningini og gjaldinum fyri tęnastur
  • um Djóralęknatęnastan er/veršur bošin śt alment, so mųguliga ašrir djóralęknar hava/ fįa lķknandi treytir/jįttan
  • um Djóralęknatęnastan hevur sent Landsdjóralęknanum (landsstżrinum) frįgreišing um virki sķtt
  • um kunngerš nr. 114 frį 22. august 1996 um roknskaparverk landsins o.a. fevnir um hesa jįttan
  • hvķ ongar įsetingar eru ķ sįttmįlanum um, at roknskapirnir hjį Djóralęknatęnastuni skulu sendast Fųroya Landsstżri, ella um/hvussu hesir skulu grannskošast
  • hvķ jįttanarslagiš rakstrarjįttan veršur nżtt, og hvųnn tżdning taš hevur
  • hvųrjar reglur Djóralęknatęnastan skal fylgja ķ virki sķnum
  • hvķ ongin įseting er um, hvussu farast skal fram, um ósemjur stinga seg upp millum partarnar um tulking av sįttmįlanum ella um onnur višurskifti sum hava viš sįttmįlaųkiš at gera
  • hvķ ongin įseting er ķ sįttmįlanum um, hvussu farast skal fram, um annar av pųrtunum vil uppsiga sįttmįlan

Vinnumįlastżriš hevur bišiš um at sloppiš undan at svara spurningunum, m.a. tķ teir ikki meta seg kunna geva nųktandi svar, tķ ongar neyvar endamįlsoršingar tykjast at fyriliggja fyri jįttanini til tęnastuna.

Vinnumįlastżriš hevur upplżst, at ķ februar 1997 setti avvarandi landsstżrismašur eina nevnd at endurskoša ųll veterinervišurskifti og gera uppskot til, hvussu hesi višurskifti kunnu samskipast ķ eina almenna lóg. Ķ sama višfangi hevur Vinnumįlastżriš boša teimum "privatu tęnastunum" frį, at sįttmįlarnir skulu endurskošast įšrenn 1. januar 1998.

10.6 Fiskasjśkutęnastan (GL 1997/2 14 3-4)
Į fķggjarlógini fyri 1995 undir landbśnašarmįlum, varš jįttanin til Fiskasjśkutęnastuna ein partur av jįttanini til Landsdjóralęknan.

Į fķggjarlógini fyri 1996 undir fiskivinnumįlum og į fķggjarlógini fyri 1997 undir vinnumįlum er Fiskasjśkutęnastan ein serstųk rakstrarjįttan. Ķ višmerkingunum stendur, at tęnastan er privatiseraš viš įrligum almennum stušli (tkr.1.057). Harumframt kann Fiskasjśkutęnastan įleggja gjųld fyri sķnar tęnastur. Landsstżriš skal góškenna hesi gjųld. Vķst veršur til sįttmįla ķmillum Fiskasjśkutęnastuna og landsstżriš.

Grannskošanardeildin hevur gjųgnumgingiš sįttmįlan, og hevur sett landsstżrinum nakrar spurningar um įvķs višurskifti so sum:

  • hvussu komiš er fram til hesa įrligu samsżningina śr landskassanum
  • hvat endamįliš viš hesi samsżning er, og hvussu eftirlitiš er viš, at samsżningin veršur nżtt rętt
  • į hvųrjum grundarlagi landsstżriš góškennir gjųldini hjį Fiskasjśkutęnastuni
  • um Fiskasjśkutęnastan er/veršur bošin śt alment, so mųguliga ašrir djóralęknar hava/fįa lķknandi treytir/jįttan
  • um Fiskasjśkutęnastan hevur sent Landsdjóralęknanum (landsstżrinum) frįgreišing um virki sķtt
  • um kunngerš nr. 114 frį 22. august 1996 um roknskaparverk landsins o.a. fevnir um hesa jįttan
  • hvķ ongar įsetingar eru ķ sįttmįlanum um, at roknskapirnir hjį Fiskasjśkutęnastuni skulu sendast Fųroya Landsstżri, ella um/hvussu hesir skulu grannskošast
  • hvķ jįttanarslagiš rakstrarjįttan veršur nżtt, og hvųnn tżdning taš hevur

Vinnumįlastżriš hevur bišiš um at sleppa frį at svara spurningunum, m.a. tķ teir ikki meta seg kunna geva nųktandi svar, tķ ongar neyvar endamįlsoršingar tykjast at fyriliggja fyri jįttanini til tęnastuna.

Vinnumįlastżriš hevur upplżst, at ķ februar 1997 setti avvaršandi landsstżrismašur eina nevnd at endurskoša ųll veterinervišurskifti, og at gera uppskot um, hvussu hesi višurskifti kunnu samskipast ķ eina almenna lóg. Ķ sama višfangi hevur Vinnumįlastżriš boša teimum "privatu tęnastunum" frį, at sįttmįlarnir skulu endurskošast įšrenn 1. januar 1998.

11. Fiskivinnumįl

11.1 Minstaforvinningur og studningur til fiskivinnuna (LGR 1996/151-1)
Ķ tķšarskeišnum 1992-94 hevur studningurin til fiskivinnuna veriš fyri stórum broytingum. Ķ 1993 datt prķsķskoyti burtur, og ķ stašin kom ein tķšaravmarkašur ķlųgustušul. Inntųkutrygd (minstaforvinningur, minstalųn og dagstudningur sambęrt Ll. nr. 32/1992 umframt sjśkratrygd) varš į fķggjarlógini 1992 jįttaš undir fiskivinnumįl, men var į fķggjarlógini fyri 1993 og 1994 jįttaš undir almannamįlum (frį 1995 aftur undir fiskivinnumįl). Lųnjavningargrunnurin umsitur hesar jįttanir.

Sambęrt landsroknskapunum 1992-94 er jįttan og nżtsla gjųrd soleišis upp (mió.kr.):

   

1992

1993

1994

Nr. Heiti

Jįttan

Nżtsla

Jįttan

Nżtsla

Jįttan

Nżtsla

16422 Lųnjavningargrunnurin

4,6

4,6

2,0

2,0

2,0

2,0

16436 Lógarb.śtr.(dagst.,minstalųn o.a.)

251,0

251,0

-

-

-

-

16417 Studningar til fiskivinnuna

-

-

74,5

80,9

-

-

16417 Ķlųgustušul

-

-

-

-

63,0

63,7

19873 Inntųkutrygd hjį fiskimonnum

-

-

92,8

100,5

99,0

99,0

  Ķ alt

255,6

255,6

169,3

183,4

164,0

164,7

  Meirnżtsla  

0

 

14,1

 

0,7

Sambęrt landsroknskapunum er talan um eina meirnżtslu ķ 1993 uppį 14,1 mió.kr., mešan samsvar er ķ millum jįttan og nżtslu ķ 1992 og ķ 1994.

Višvķkjandi meirnżtsluni ķ 1993 kann nevnast, at tį fķggjarnevndin į fundi tann 16. februar 1993 samtykti at loyva, at 4 mió.kr. vóršu fluttar til Trygdargrunnin fyri avreišingar og lųnir, legši fķggjarnevndin dent į, at talan ikki var um eina eykajįttan, men įlagt var landsstżrinum at finna peningin innan karmarnar į fķggjarlógini fyri 1993.

Tęr 4 mió.kr. vóršu śtreišslufųrdar į rakstrarstašnum "Studningur til fiskivinnuna", sum ķ 1993 hevši eina meirnżtslu uppį 6,4 mió.kr. Grannskošanardeildin hevur bišiš Fiskivinnudeildina um eina frįgreišing hesum višvķkjandi. Fiskivinnudeildin upplżsti į fundi 18. august 1995, at Trygdargrunnurin fyri avreišingar og lųnir ikki var įbyrgdarųki hjį Fiskivinnudeildini, og at taš var upp til ta deildina, sum hevši įbyrgdina av grunninum, at "finna peningin innan karmarnar į fķggjarlógini fyri 1993", men mett var ikki, at nųkur stig vóru tikin hesum višvķkjandi.

Landsroknskapirnir vķsa ikki rųttu myndina av nżtsluni, t.d. svarar nżtslan uppį 255,6 mió.kr. ķ 1992 ikki til veruligu nżtsluna, men einans til ta peningaupphędd, sum gjaldstovan hevur flutt til Lųnjavningargrunnin, iš umsitur og fųrir roknskap fyri, hvat studningsskipanirnar veruliga kosta.

Ein trupulleiki ķ hesum sambandi er, at endaligir roknskapir fyri 1992 og įrini frameftir ikki fyriliggja. Ķ mei 1996 fekk grannskošanardeildin uppskot til roknskapir og grannskošanarprotokollir fyri įrini 1992 - 1994 til višmerkingar, og vóršu hesi gjųgnumgingin saman viš lųgtingsgrannskošarunum, og viš skrivi dagfest 11. juli 1996 vóršu nišanfyristandandi višmerkingar/fyrispurningar sendir landsstżrsmanninum ķ fiskivinnumįlum:

1992
Sambęrt landskassaroknskapinum fyri 1992 er jįttanin til dagstudning, minstalųn o.a. og til umsitingina av hesum skipanum 255,6 mió.kr., og nżtslan svarar til jįttanina; men sambęrt roknskapinum hjį Lųnjavningargrunninum er talan um eina meirnżtslu uppį 8,7 mió.kr., netto. Taš er sostatt ikki samsvar ķmillum tųlini ķ landskassaroknskapinum og tųlini ķ roknskapinum hjį Lųnjavningargrunninum.

Vķsandi til s.103 ķ protokollini, har vķst veršur į, hvussu landsstżriš hevur śtgreinaš jįttanina fyri 1992, gongur onki fram um, at ętlanin er at jįtta grunnunum eitt yvirskot uppį 2,3 mió.kr. Lųgtingsgrannskošararnir heftu seg viš, at rakstrarroknskapurin framvegis veršur gjųrdur »frį nešra«, soleišis at grunnurin hevur eitt yvirskot svarandi til rentuinntųkurnar (ķ 1992 frįdrigiš eina EDV skipan og avskrivingar uppį bygning). Lųgtingsgrannskošararnir hava įšur mett taš vera ivasamt, um lógarheimild er til tess (vķsandi til s.10 ķ uppskoti til samtyktar višvķkjandi roknskapinum fyri 1986-91)

Vķsandi til s.103 ķ protokollini veršur ½%-gjaldiš frį uppbošssųluni eisini roknaš sum partur av yvirskoti hjį grunninum, vķsandi til eina tulking sum veršur gjųrd av sakfųrara grunsins. Lųgtingsgrannskošararnir ivast ķ hesi tulking. Hetta prosentgjaldiš er įsett ķ § 5 ķ kunngerš landsstżrisins nr. 110 frį 13. juli 1992 um reglur fyri telefonuppbošssųlu, og lųgtingsgrannskošararnir hava sķšani, uttan at fįa svar, spurt landsstżriš um lógarheimild til tess.

Vķsandi til s. 5 ķ roknskapinum ynskja lųgtingsgrannskošararnir eina śtgreining av postinum »at taka til« uppį 3,9 mió.kr.

1993
Višvķkjandi uppgerš av yvirskotinum hjį grunninum uppį 2,4 mió.kr. veršur vķst til omanfyristandandi višmerkingarnar višvķkjandi 1992.

Sambęrt landskassaroknskapinum fyri 1993 er, vķsandi til rakstrarstųšini 16417, 16422 og 19873, talan um eina meirnżtslu uppį 14,1 mió.kr. Vķsandi til s.6 ķ roknskapinum er meirnżtslan, netto, gjųrd upp til 30 mió.kr. Vķsandi til s.114 ķ protokollini er meirnżtslan fyri 1993 gjųrd upp til 6,1 mió.kr. Lųgtingsgrannskošararnir ynskja eina śtgreining av, hvussu hesi višurskifti hanga saman.

Vķsandi til s.9 ķ roknskapinum ynskja lųgtingsgrannskošararnir eina śtgreining av, hvat »heildarstudningur« uppį 20,1 mió.kr. er.

Vķsandi til višmerkingina į s.111 ķ protokollini um, at ein kassakredittur hevur havt nógv innistandandi og ein annar nógv śtistandandi ynskja lųgtingsgrannskošararnir at fįa at vita, hvat orsųkin er til, at hetta kann koma fyri, hvussu hųg rentan er į innistandandi, og hvussu nógv goldiš veršur fyri śtistandandi į kassakreditti ķ prosentum.

1994
Višvķkjandi uppgerš av yvirskoti til grunnin veršur vķst til višmerkingarnar fyri 1992 og 1993.

Vķsandi til rakstrarstųšini 16422, 16417 og 19873 er meirnżtslan ķ 1994 sambęrt landskassaroknskapinum gjųrd upp til 0,7 mió.kr. Sambęrt s. 6 ķ roknskapinum er meirnżtslan, netto, gjųrd upp til 4,3 mió.kr. Vķsandi til s.125 ķ protokollini er meirnżtslan fyri 1994 netto gjųrd upp til 11,9 mió.kr. Lųgtingsgrannskošararnir ynskja eina śtgreining hesum višvķkjandi.

Vķsandi til pkt 2,2 į s.122 ķ protokollini og śtgreiningina undir pkt. 3,5 ķ protokollini ynskja lųgtingsgrannskošararnir eina frįgreišing um, hvķ fariš er yvir til eina tķlķka skipan.

Lųgtingsgrannskošararnir ynskja eina śtgreining av postinum »javning fyri undanfarin įr v.m.« į s.8 ķ roknskapinum uppį 1,1 mió.kr.

Akkumuleraša meirnżtslan ultimo 1994 er gjųrd upp til 53,5 mió.kr., og vķsandi til s.127 ķ protokollini ynskja lųgtingsgrannskošararnir upplżst, hvķ tęr 25 mió.kr. verša fluttar ķ 1994 og restin 5,1 mió.kr. ķ 1995, og nęr ętlanin er at bišja lųgtingiš um eina mųguliga eykajįttan.

--------------------

Lųgtingsgrannskošararnir hava fleiri feršir, seinast viš skrivi dagfest 3. juli 1997 til landsstżrismannin ķ fiskivinnumįlum, spurt eftir endaligu roknskapunum hjį Lųnjavningargrunninum fyri 1992 og frameftir (sambęrt lóg skal grannskošašur roknskapur og frįgreišing nevndarinnar fyri farna įriš vera send lųgtingi og landsstżri ķ avriti innan 1. juli į hvųrjum įr), og lųgtingsgrannskošararnir hava somuleišis mint į omanfyristandandi višmerkingar/fyrispurningar til uppskot til roknskapir og protokollir fyri įrini 1992-94, men hava onki svar fingiš.

11.2 Sjóvinnufyrisitingin/Skrįseting Fųroya (GL 1997/2 14 1-2)
Hųvušstųl seinastu 3 įrini (1.000 kr.):

  Smb. Fķggjarlóg 1997 Roknskapur 1996 Roknskapur 1995
Inntųkur 1.002 1.710 897
Lųnarśtreišslur - 1.970 - 1.724 - 1.466
Ašrar śtreišslur - 832 - 1.019 - 607
Roknskapur   - 1.033 - 1.176
Jįttan - 1.800 - 1.611 - 1.472

Fyri fķggjarįriš 1997 er harumframt jįttašar 787 tkr. til Trygdarmišstųš (til śtbśgving av instruktųrum). Fylgjandi fķggjarįr veršur stųšin fķggjaš viš luttųkugjaldi.

Ķ sambandi viš gjųgnumgongdina av mannagongdum višvķkjandi kassa, inngjaldingum, śtgjaldingum v.m. varš vķst į, at hesar į fleiri ųkjum ikki vóru ķ trįš viš grundleggjandi įsetingar ķ roknskaparkunngeršini, og męlt varš til įbųtur į fleiri ųkjum.

Viš stųši ķ roknskaparkunngeršini og višmerkingunum frį grannskošanardeildini hevur sjóvinnuumsitingin sķšani gjųrt eina fyribils reglugerš fyri roknskapar- og kassaųkiš, og fyri starvsfólkaliga bżtiš av įbyrgd og heimild. Grannskošanardeildin metir, at stjórin og starvsfólkiš į stovninum hava gjųrt eitt fyrimyndarligt arbeiši til tess at laga mannagongdirnar į stovninum til krųvini ķ nżggju roknskaparkunngeršini.

Mvg-skrįsetingarnar į stovninum eru ikki ķ lagi. Stovnurin įtti at veriš mvg-skrįsettur, og įtti at havt avroknaš innkravt mvg. Frį byrjanini vóru nógvar misskiljingar, og stig eru nś tikin til at fįa greiši į hesum mįli. MVG veršur bert lagt į ta einu tęnastuveitingina. Heitt er į landsstżriš um at strika hetta, og Toll-og Skattastovan hevur eina umsųkn frį stovninum til višgeršar um at verša frķtikin frį at gjalda innkravt MVG ķ tķšarskeišinum 1994 til 1996 uppį uml. kr. 80.000.

11.3 Praktiskar Fiskiroyndir (GL 1996 / 2 14 3-1)
Fiskirannsóknarstovan, Heilsufrųšiliga Starvsstovan og Menningarstovan umsita praktiskar fiskiroyndir. Hesir stovnar gera eitt uppskot um, hvųrjar royndir skulu gerast, og hvussu nógv skal brśkast til hvųrja roynd ķ fķggjarįrinum. Uppskotiš veršur lagt fyri landsstżriš til góškenningar. Fram til 1995 varš uppskotiš eisini lagt fyri fiskivinnunevndina til góškenningar.

                                                                                                                                                                                                                            (1.000 kr.)

  1992 1993 1994
Jįttan Fķggjarlóg 5.100 4.100 8.000
Roknskapur 3.794 3.381 7.975
Minninżtsla 1.306 719 25

Grannskošanardeildin hevur viš stakroyndum kannaš, um skjųlini vóru vįttaš, um tey vóru rętt konteraš, um tey hoyrdu til nakra av "royndunum" og um periodiseringin var rųtt. Hesi višurskifti vóru ķ lagi, burtursęš frį, at taš ķ nųkrum fųrum var torfųrt at meta um, hvųrja "roynd" śtreišslurnar hoyra til.

Onki samlaš roknskaparyvirlit er fyri hvųrja roynd sęr. Taš gongur ikki fram av skjųlunum, hvųrja roynd talan er um. Śtgjaldingarnar eru konterašar į ymsar konti t.d. lųnir, samsżningar, leiga av fųrum, klipslķnuskipanin, praktiskar fiskiroyndir og gullaksaroyndir. Hetta ger taš nęrum ógjųrligt at kanna, um royndirnar halda seg innanfyri jįttanina/ętlanina. Taš ger taš eisini torfųrt at meta, um endamįliš viš royndini er rokkiš.

Um hugt veršur eftir peningaupphęddunum seinnu įrini, so er talan um nógvar lutfalsliga kostnašarmiklar royndir, og taš tykist ikki, sum royndirnar ķ ųllum fųrum verša fylgdar upp av stušulsveitaranum.

Landsstżriš įvķsir allar rokningar. Ķ sambandi viš grannskošanina av innanhżsis eftirlitinum varš stašfest, at landsstżriš ikki fylgdi grein 4 ķ reglugeršini dagf. 12. januar 1990 višvķkjandi śtgjaldingum śr landskassanum, um at taka avrit av ųllum įvķsingunum og at hava rakstrarroknskap og kontoavrit til eftirlit.

Fiskivinnuumsitingin metti, at stovnarnir, iš umsita jįttanina, ķ fleiri fųrum ikki hava havt orku til at umsita tķlķkar jįttanir. Upplżst varš, at arbeitt veršur viš at samskipa alt vķsindaligt royndarvirksemiš undir eina felags umsiting.

Śtgjaldingin av umleiš 3,3 mió.kr. į rakstrarstaši nr. 16488 (Praktiskar Fiskiroyndir) hevur veriš umsitin av "Trygdargrunninum fyri Avreišingar og Lųnir". Hesin peningur er śtgoldin viš heimild ķ višmerking nr. 2 til grein 16 į fķggjarlógini fyri 1994: "Til fųroysk fiskifųr, sum hava avreitt feskan fisk ķ 1992 og 93, og ikki fingu pening śr Trygdargrunninum fyri avreišingar og lųnir, verša 50% av avreišingunum śtgoldin. Henda regla fer śr gildi 1. mei 1994".

Ķ sambandi viš śtgjaldingarnar av omanfyrinevnda rakstrarstaši hevur grannskošanardeildin viš stakroyndum kannaš, um mannagongdin hevur veriš ķ trįš viš galdandi lóg.

Ķ summum fųrum varš goldiš śt, uttan at krųvini frį bįtunum/skipunum vóršu nóg vęl skjalprógvaš.

Frį Stżrinum fyri Toll- og Skattstovu Fųroya, sum umsitur grunnin, veršur vķst į, at taš ofta var torfųrt at fįa skjalprógv fyri kravinum, tķ sum oftast gavst virkiš uttan at fara ķ trotabśarvišgerš, uttan at nųkur endalig uppgerš varš gjųrd, uttan at bókhaldiš var dagfųrt, og ķ summum fųrum var heldur ikki mųguligt at fįa fatur į stjóranum į virkinum.

11.4 "m/s Magnus Heinason" (GL 1997/ 2 14 3 - 5)

Nišanfyristandandi hava vit sett upp ein samandrįtt av roknskapartųlunum seinastu įrini ķ 1.000 kr.

Inntųkur

1996

1995

1994

1993

1992

Sųla av fiski

2.412

1.661

1.893

1.061

2.296

Leiga av skipinum v.m.

0

0

0

364

714

- Inntųkur ķ alt

2.412

1.661

1.893

1.425

3.010

Śtreišslur
Hżrur og lųnir

4.611

4.081

4.370

4.720

5.838

Ašrar śtreišslur

4.152

4.561

3.647

3.420

5.622

- Śtreišslur ķ alt

8.763

8.642

8.017

8.140

11.460

Nettośtreišslur

6.351

6.981

6.124

6.715

8.450

Rentur, netto

-1

-1

3

-8

Rakstrarśrslit

-6.351

-6.980

-6.123

-6.718

-8.442

Jįttan į fķggjarlógini

6.207

6.241

6.241

7.041

8.958

Meirnżtsla(-)/minninżtsla(+)

-144

-739

118

323

516

Vķsandi til omanfyristandandi er talan um eina meirnżtslu uppį tkr. 144 ķ 1996 og tkr. 739 ķ 1995.

Fiskirannsóknarstovan hevur įbyrgdina av jįttanini til "Magnus Heinason". Av praktiskum orsųkum veršur bókhaldiš višvķkjandi "Magnus Heinason" fųrt į Fiskirannsóknarstovuni, sum hevur dagligu įbyrgdina av bókhaldinum.

Skipanin hevdur veriš tann, at Fųroya Gjaldstova hvųnn mįnaš hevur flutt ein part av jįttanini į fķggjarlógini til eina serliga bankakonto hjį "Magnus Heinason". Ķ fyrsta umfari bókaši gjaldstovan acontogjųldini sum rakstrarśtreišslu. Tį įrsroknskapurin fyri "Magnus Heinason" var grannskošašur, varš heitt į gjaldstovuna um at bóka veruligu nżtsluna sum rakstrarśtreišsla og mótbókaš į konto fyri forskotskassar.

Ķ 1997 hevur "Magnus Heinason" framvegis sķtt egna bókhald į Fiskirannsóknarstovuni, og jįttanin veršur flutt į bankakontoina. Mannagongdin višvķkjandi skrįseting į gjaldstovuni er broytt, soleišis at nżtslan nś veršur skrįsett į gjaldstovuni hvųnn mįnaša, eftir uppgerš frį bókhaldaranum į Fiskirannsóknarstovuni.

Magnus Heinason hevur fingiš loyvi frį Toll- og Skattstovu Fųroya til partvķsa endurrindan av MVG. Bżtislykilin fyri 1996 er 30,2%, sum er lutfalliš millum avreišingar og samlašu inntųkurnar.

Tryggingarvišurskifti
Įrliga veršur goldiš umleiš 0,4 mió.kr. ķ trygging. Skipiš er tryggjaš fyri 10 mió.kr. og śtgeršin fyri 0,5 mió.kr. Landsstżriš hevur ikki įsett nakrar reglur fyri tryggingarvišurskifti hjį almennum stovnum, og męlt er tķ til, at tryggingarvišurskiftini regluliga verša gjųgnumgingin saman viš serkųnum.

Yvirlit yvir ognir
Seinastu įrini er fiskireišskapur og edv-tól keypt fyri nógvar milliónir krónur, og grannskošanardeildin hevur ķ fleiri įr vķst į, at onki yvirlit er gjųrt yvir hesar ognir. Eitt yvirlit yvir ognir, sum keyptar eru ķ 1997, er gjųrt, og fariš er undir at skrįseta ognarlutir, sum keyptir eru undanfarin įr.

Ultimo 1996 hevši "Magnus Heinason" eina nettoskuld uppį uml tkr. 200, sum er skrįsett į gjaldstovuni sum ein negativur forskotskassi. Męlt er til at broyta mannagongdina framyvir, soleišis at gjaldstovan rindar veruligu nżtsluna, og at taš ikki verša ognararnir ella bankin, iš fķggja eina mųguliga meirnżtslu.

11.5 Ķlųgustušul til fiskivinnuna (GL 1996/2 14 4-2)
Frįgreišingar um grannskošan av ķlųgustušuli til fiskivinnuna eru sendar landsstżrinum, og nišanfyristandandi veršur ķ stuttum tikiš samanum śrslitiš av grannskošanini av ķlųgustušuli įvikavist til bįtar yvir og undir 20 BRT.

11.5.1 Ķlųgustušul til bįtar yvir 20 BRT.
Lógargrundarlag

  • lųgtingslóg nr. 34 frį 4. mars 1993 um stušul til feskfiskaflotan, sum er broytt viš lųgtingslóg nr. 83/1994, nr. 69/1995 og nr. 92/1995
  • kunngerš nr. 155 frį 15. juli 1993 um reglur fyri śtgjaldi av stušli v.m.

Śrslit av gjųgnumgongd av mįlum
Sambęrt § 2 ķ lógini skulu fiskifųrini hava veišiloyvi til feskfiskaveišu į fųroysku landleišini, og ķ § 3 er nęrri įsett, hvųrji skipaslųg og hvųrjar skipastųddir hava rętt til ķlųgustušul. Ķ ųllum teimum 12 mįlunum, sum vit hava gjųgnumgingiš, eru hesar treytir loknar.

Ķ 5 av teimum 12 mįlunum sęst, at umleggingin hevur veriš fyri į landsstżrisfundi og į fķggjarnevndarfundi. Bert ķ hesum fųrunum liggja vįttanir (t.d. frį gjaldstovuni) ķ mįlunum um skuld, sum ikki er fallin til gjaldingar pr. 31. desember 1992.

Ķ teimum 12 mįlunum eru ongar upplżsingar/skjųl um, hvussu studningslįniš er tryggjaš, og ein gjųgnumgongd ķ skipaskrįsetingini į Skrįseting Fųroya vķsti, at onki studningslįn var tryggjaš viš vešrętti ķ skipunum, sum įsett er ķ § 6 stk. 3, ķ Ll. nr. 34/1993.

Sambęrt § 7 hevur landsstżriš heimild til at yvirtaka part av lįni ķ fiskifari, ķ sama lutfalli sum annar vešhavari ella lįngevari nišurskrivar sķni lįn. Umsitingin hevur vķst į, at taš hevur veriš stórur ivi um, hvussu § 7 skuldi tulkast, m.a. tķ taš tykist ógreitt, hvat endamįliš/ętlanin var viš hesi lógargrein. Landsstżriš hevur bert yvirtikiš lįn hjį tķ eina skipunum ķ teimum gjųgnumgingnu mįlunum. Ķ sambandi viš gjųgnumgongd av veittum lįnum og vešhaldi ķ hesum mįli, setti grannskošanardeildin landsstżrinum nakrar spurningar viš skrivi dagfest 14. juli 1995, men hevur enn onki svar fingiš.

11.5.2 Ķlųgustušul til śtróšrarflotan undir 20 BRT
Lógargrundarlag v.m.

  • Lųgtingslóg nr. 140 frį 25. mei 1993 um stušul til śtróšrarbįtar undir 20 BRT

Harumframt eru įsetingar ķ ymiskum kunngeršum um reglur fyri veišiloyvi A til fult riknar śtróšrarbįtar undir 20 BRT.

Sambęrt § 3 ķ Ll. nr. 140/1993 fevnir lógin bęši um fult og part riknar śtróšrarbįtar, mešan omanfyrinevndu kunngeršir bert fevna um fult riknar śtróšrarbįtar.

Fiskivinnuumsitingin upplżsir, at hon umsitur lógina soleišis, at stųša bert veršur tikin til, hvųr hevur rętt til stušul eftir kunngeršini, hóast henda bert fevnir um fult riknar śtróšrarbįtar. Lógardeildin ķ landsstżrinum metir, at taš er ein mangul viš kunngeršini, at hon ikki fevnir um part riknar śtróšrarbįtar.

Ķ § 4 ķ K. 7/1996 er įsett, at "um eigari/eigarar ikki rógva viš viškomandi śtróšrarfari, skal stušul rindast śtróšrarfarinum, um fastur śtróšrarformašur lżkur treytirnar ķ § 2." Įvķsingin til § 2 įtti at veriš til § 3, og kunngeršin veršur umsitin, sum um įvķsingin ķ § 4 var til § 3. Grannskošanardeildin hevur vķst į hesar "feilir" ķ kunngeršini, men hóast kunngeršin er broytt sķšani, er hon ikki broytt hesum višvķkjandi.

Śrslit av gjųgnumgongd av mįlum
Onki veišiloyvi A lį til skjals ķ nųkrum av teimum 14 mįlunum, hóast stušulin sambęrt § 3, stk. 1, ķ Ll. nr. 140/1993 er treytašur av, at bįturin hevur veišiloyvi A. Umsitingin hevur upplżst, at onki "veišiloyvi A" er śtskrivaš, og at vanlig veišiloyvi ikki eru śtskrivaš seinastu 2-3 įrini. Tey gomlu veišiloyvini verša nżtt, sjįlvt um taš ķ § 5, stk. 3, ķ Ll. nr. 28/1994 um vinnuligan fiskiskap, viš seinni broytingum, er įsett, at veišuloyvi verša śtskrivaš fyri eitt įr ķ senn.

Ķ § 3, stk. 3, ķ Ll. nr. 140/1993 er įsett, at treytin fyri fullum stušuli er, at ųll veišan veršur avreidd ķ Fųroyum, og at landsstżriš įsetir ķ kunngerš, hvussu stušulin veršur lękkašur fyri tann partin av veišuni, sum veršur landašur uttanlands. Henda kunngerš er ikki gjųrd. Umsitingin upplżsir, at hon įtti at veriš gjųrd, men vķsir į, at taš er óvanligt, at bįtar undir 20 BRT avreiša uttanlands, og at umsitiš veršur eftir kunngeršini fyri śtróšrarbįtar yvir 20 BRT.

Ķ 4 av teimum 14 mįlunum, vit hava gjųgnumgingiš, hevur eigarin fingiš ķlųgustušul, hóast allar treytir ikki tykjast vera loknar. Ķ einum fųri var fariš uppum inntųkumarkiš, ķ einum ųšrum fųri var avreitt fyri minni enn minstu avreišingarnųgd, og ķ tveimum mįlum liggja ongar umsóknir ķ mįlunum, og ongi prógv eru fyri avreišingarviršinum.

11.6 Ķlųgustušul til alivinnuna (GL 1996/2 14 4-3)
Sambęrt § 1 ķ lųgtingslóg nr. 73/1993 um ķlųgustušul til alivinnuna var endamįliš viš lógini at veita alarum ein tķšaravmarkašan ķlųgustušul, sum varš veittur sum stušul til smoltkeyp fyri at elva til neyšugar umstruktureringar og umleggingar innan alivinnuna.

Ķ § 2 varš įsett, at landsstżrinum varš heimilaš av įrligu jįttanini į lųgtingsfķggjarlógini fyri 1993, 1994 og 1995 at veita stušul til at seta śt ķ mesta lagi 5 mió. smolt, og ķ stk. 2 stóš, at alarar į sjónum fingu ķ mešal 5 kr. fyri hvųrt smoltiš.

Sambęrt § 3 var stušulin treytašur av, at alistųšin fekk fķgging, at samanhangur var ķ rakstrinum og śtlit vóru fyri at fiskurin kundi alast fram til tųku.

Ķ kunngerš nr. 75/1993 um reglur fyri ķlųgustušul til alivinnuna, broytt viš kunngerš nr. 18/1995, vóršu treytirnar fyri at gjalda śt nęrri śtgreinašar.

Viš stųši ķ śtgjaldingum ķ 1993 og 1994 vóršu nųkur mįl tilvildarliga vald śt at kanna, um śtgjaldingarnar hildu krųvini, iš lógin/kunngeršin įsetti. Ein frįgreišing um hetta er latin landsstżrinum, sum hevur havt hųvi at gera sķnar višmerkingar.

Nišurstųšan er, at tęr formellu reglurnar višvķkjandi uppgeršum og vįttanum v.m. sum heild tykjast vera fylgdar.

Ein treyt fyri stušli var, at umsųkjarin skuldi leggja eina rakstrar- og likviditetsętlan fyri landsstżriš. Umsitingini upplżsti, at hon ikki višgjųrdi innsendar rakstrar- og likviditetsętlanir og ikki gjųrdi nakrar sjįlvstųšugar metingar av, um raksturin hjį umsųkjarunum hekk saman. Um bankin veitti fķgging, so varš hetta mett sum nóg góš trygd fyri, at raksturin hekk saman.

Sambęrt lógini var endamįliš viš ķlųgustušlinum at elva til neyšugar umstruktureringar og umleggingar innan alivinnuna, og ein treyt fyri at fįa stušul var, at "samanhangur er ķ rakstrinum". "Samanhang ķ rakstrinum" veršur vanliga tulkaš soleišis, at eitt virkiš skal geva so stórt avlop, at nóg mikiš er eftir til neyšugar avskrivingar og til at renta verandi lįn, og harumframt skal virkiš hava neyšugt gjaldfųri til at avdraga verandi skuld til įsettu tķš og annars yvirhalda skyldur sķnar mótvegis lįngevarum og kreditorum.

Vķsandi til hetta metti grannskošanardeildin, at fleiri umsóknir um ķlųgustušul ikki įttu at veriš jįttašar, tķ "samanhangur" ikki var ķ rakstrinum. Nevnast kann, at veitti ķlųgustušulin ķ fleiri fųrum var viš til at śtskjóta neyšugar umstruktureringar og umleggingar ķ stašin fyri at elva til hesar. Umsitingin er samd ķ hesum sjónarmiši, og vķsir į, at hesin spurningur er višgjųrdur ķ landsstżrinum, men at taš ikki var politiskur vilji til eina tķlķkar "harša" tulking.

11.7 Trygdargrunnur Alivinnunar (GL 1996/2 14 4-3)
Ķ landsroknskapunum 1992-94 er ein eksternur grunnur viš heitinum "Trygdargrunnur Alivinnunar". Ķ grunninum eru 2 mió.kr., sum vóršu settar ķ grunnin ķ 1990. Onki er goldiš śr grunninum.

Į fķggjarlógini fyri 1992 vóršu jįttašar 2 mió.kr. til Trygdargrunn Alivinnunar. Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš var jįttanin treytaš av, at lóggįva varš gjųrd hesum višvķkjandi. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš til 11,4 mió.kr., og heitiš į kontoini varš broytt til "tiltųk fyri alivinnuna". Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš stóš, at "nżtslan į hesi konto veršur 11,4 mió.kr. ķ 1992. Upprunaliga var jįttanin uppį 2 mió.kr., men eykajįttan er fingin ķ įrinum uppį 9,4 mió.kr. til endurgjald fyri smolt viš furunkulosu".

Grannskošanardeildin baš ķ skrivi til landsstżriš 17. mars 1995 um nęrri upplżsingar um Trygdargrunn Alivinnunar, sum viš lóg var umskipašur til eksternan grunn ķ 1992, og spurdi, hvķ tęr 2 mió.kr., sum vóršu avsettar į fķggjarlógini fyri 1992, ikki vóršu fluttar grunninum.

Į fundi tann 18. august 1995 upplżsti fiskivinnudeildin, at peningurin, sum stóš ķ Trygdargrunni Alivinnunar, var ętlašar til ein lógarfestan grunn; men av tķ at lóg fyri grunnin ongantķš varš samtykt, var ikki talan um nakran veruligan grunn. At grunnurin ķ 1992 varš umskipašur til eksternan grunn, var tķ helst eitt mistak.

Į fundinum varš eisini spurt, um landsstżriš hevši stovnsett og įsett reglur fyri Endurgjaldsgrunnin, sambęrt § 8 ķ Ll. nr. 26 frį 30. aprķl 1987 um sjśkur hjį fiski, skeljadżrum og krabbadżrum. Landsstżriš upplżsti, at hesin endurgjaldsgrunnur, hvųrs fķggjarliga grundarlag var jįttan į fķggjarlógini, ongantķš hevši virkaš ķ praksis, og tęr reglur, sum landsstżriš sambęrt § 8, stk. 2, ķ lógini skuldi įseta fyri virksemi grunsins, vóršu ongantķš gjųrdar.

Viš Ll. nr. 87 frį 28 mei 1996 varš endurgjaldsgrunnur alivinnunar stovnsettur, og reglur eru įsettar fyri skipan av grunninum, endurgjaldi v.m.

Viš Ll. nr. 94 frį 6. juni 1997 um avtųku av landskassagrunnunum, varš Trygdargrunnur Alivinnunar tikin av viš gildi frį 1. januar 1997.

12. Vinnumįl

12.1 Grunnurin til Ķdnašarfremjandi Endamįl (GL 1996 / 2 15 3-1)
Fyrstu ferš ein grunnur veršur umrųddur, ķ sambandi viš stušul til ķdnašarfremjandi endamįl, var į fķggjarlógini fyri 1982/83, tį taš ķ eini višmerking varš įsett, at "jįttanin, saman viš avlopi 1981/82, veršur umlųgd til grunn, sum landsstżriš saman viš fķggjarnevndini kann rįša yvir." Višmerkingin um, at stušulin veršur jįttašur av landsstżrinum saman viš ella viš góškenning frį fķggjarnevndini, veršur endurtikin ųll įrini fram til og viš fķggjarlógina fyri 1995.

Seinastu įrini eru flestu umsóknir sendar Menningarstovuni til ummęlis, landsstżriš įvķsir pening til śtgjaldingar śr grunninum, og gjaldstovan hevur bókhaldiš um hendi.

12.1.1 Roknskaparvišurskifti/fķggjarstųša
Roknskapurin fyri "Grunnin til Ķdnašarfremjandi Endamįl" gongur fram av fylgiskjali E til landsroknskapin undir "eksternir grunnar", og nišanfyristandandi roknskapartųl stava frį hesum roknskapum. Seinasti landsroknskapurin, sum gjųrdur er, er fyri 1994, og tķ eru tųlini fyri 1995 tikin śr bókhaldinum. Višvķkjandi tķ, sum er bókaš fyri 1995, kann višmerkjast, at studningur uppį 2,5 mió.kr. av misgįum er bókašur 2 feršir. Tį hetta veršur ręttaš, vķsa roknskapirnir hesar upphęddir (ķ mió.kr.):

Virši: 1995 1994 1993 1992
Innistandandi ķ peningastovnum 3,1 3,0 1,4 0
Millumrokning viš landskassan 8,0 1,0 1,5 1,4
Śtlįn 8,4 8,5 9,4 9,8
- Avsett ķmóti tapi -7,1 -7,1 -8,1 -8,8
  12,4 5,4 4,2 2,4
Eginogn:        
Saldo 1. januar 5,5 4,2 2,4 4,7
Rętting, saldo primo 0 0,4 0 0
Landskassastudningur 10,5 1,5 2,8 1,1
Rentuinntųkur 0,5 0,5 0,1 0,1
Śtgoldin studningur -3,7 -1,2 -1,6 -0,9
Lįn, avskrivaš/umlųgd til studning -0,4 0 -0,6 0
Avsett ķmóti tapi 0 0 0 -2,6
Regulering til avseting móti tapi 0 0 1,1 0
  12,4 5,4 4,2 2,4

Višvķkjandi innistandandi ķ peningastovnum kann višmerkjast, at millumrokningin viš landskassan, sum ultimo 1993 var uppį 1,4 mió.kr., varš goldin inn į bankabókina hjį grunninum ķ februar 1994. Sķšani eru bert rentutilskrivingar farnar fram į hesi konto.

Millumrokningin viš landskassan er lutfallsliga stór ultimo 1995 m.a. orsakaš av, at jįttanin ķ 1995 var munandi stųrri enn śtgjaldingarnar.

Śtlįnini ultimo 1995 eru brutto 8,4 mió.kr., og avseting ķmóti tapi eru 7,1 mió.kr. Sostatt eru lįnini sambęrt bókhaldinum viršismett til 1,3 mió.kr. netto. Avsetingin ķmóti tapi er ikki dagfųrd. Vit hava gjųgnumgingiš tey einstųku śtlįnini og meta, at tey neyvan hava eitt virši, sum er meira enn helvtina av hesi upphędd.

Bókaša eginognin hjį grunninum var uml. 12,4 mió.kr. ultimo 1995.

Eitt yvirlit frį Menningarstovuni vķsir nišanfyristandandi bżti av jįttanum til tęr ymsu stušulsskipaninar fyri įrini 1993-1995 (1.000):

 

1993

1994

1995

Ķ alt

Stušulsskipan/heiti:        
Vųrumenning

100

122

993

1.215

Menning av nżggjum framleišslutólum og hęttum

0

463

1.512

1.975

Umlegging av framleišslu

0

0

0

0

Sųluroyndir, sųlufremjandi tiltųk og marknašarkanningar

527

388

174

1.089

Tilevning av sųlutilfari

826

0

16

842

Vųrumessur

408

1.069

755

2.232

Śtbśgving innan sųlu og leišslu

0

0

0

0

Menning av dygdarstżring

300

500

0

800

Stušul til serliga sųluśtbśgving fyri ung fólk

0

0

0

0

Śtbśgving ķ samband viš nżstovnaš virki

0

0

0

0

Granskingar- og kanningarętlanir

540

0

205

745

Patentumsóknir

0

0

0

0

Ķ alt

2.701

2.542

3.655

8.897

Menningarstovan fųrir yvirlit yvir, hvussu nógv er jįttaš śr grunninum ķ mun til taš, sum er jįttaš ķ grunnin, og sendir javnan landsstżrinum yvirlit yvir stųšuna hjį grunninum. Ķ hesum yvirliti tekur Menningarstovan stųši ķ, at grunnsfęiš ķ mars 1993 var tkr. 3.363, sambęrt upplżsingum frį gjaldstovuni. Ultimo 1995 var fķggjarliga stųšan gjųrd upp soleišis (tkr.):

- grunnsfę ķ mars 1993                  3.363
- jįttan į fķggjarlógini 1994            1.500
- jįttan į fķggjarlógini 1995         10.500
                                                 15.363

- jįttaš śr grunninum 1993-95    -8.897
                                                   6.466

Viš hesi uppseting er fķggjarorkan/eginognin gjųrd upp til 6,466 mió.kr. ultimo 1995. Sum nevnt omanfyri, vķsir roknskapurin/bókhaldiš į gjaldstovuni eina eginogn/fķggjarorku uppį 12,4 mió.kr., sum sostatt er uml. 6 mió.kr. hęgri enn taš, sum uppgeršin hjį Menningarstovuni vķsir.

Hųvušsorsųkin til munin er, at ķ bókhaldinum į gjaldstovuni veršur stušulin śtreišslufųrdur, tį hann veršur goldin śt, mešan Menningarstovan ķ sķnum meira varna uppgeršarhįtti "śtreišslufųrir" ein stušul, tį umsóknin veršur jįttaš; men ofta kunnu ganga fleiri įr, frį tķ at ein umsókn er jįttaš, til ein verkętlan er lišug, og nakrar verkętlanir/jįttanir verša ongantķš settar ķ verk, og fųra tķ ikki viš sęr nakrar śtgjaldingar.

Menningarstovan hevur upplżst, at hon er byrjaš at gjųgnumganga allar jįttanir, sum ikki eru goldnar śt. Ķ summum fųrum er ongin ivi um, at ein jįttan um stušul er burturdottin, tķ ein verkętlanin t.d. ongantķš er ella veršur sett ķ verk. Ķ ųšrum fųrum hevur Menningarstovan skrivaš til umsųkjararnar fyri at spyrja, um įvķsar verkętlanir/jįttanir verša til nakaš, og nakrir umsųkjarar hava bišiš um eina svarfreist. Ķ teimum fųrum, Menningarstovan hevur mett, at ein umsųkjari ikki longur lżkur settu treytirnar, hevur Menningarstovan heitt į landsstżriš um at skriva til hesar umsųkjarar og boša frį, at jįttanin er burturdottin.

Śt frį omanfyristandandi metir grannskošanardeildin, at hvųrki roknskapurin, sum gjaldstovan fųrir, ella yvirlitiš frį Menningarstovuni vķsa rųttu fķggjarstųšuna/fķggjarorkuna hjį grunninum. Męlt er landsstżrinum til at dagfųra metingina av avsetingum til tap uppį skuldarar, og męlt er eisini til, ķ samrįš viš Menningarstovuna, at bóka tęr skyldur sum grunnurin hevur śt frį aktuellum upplżsingum/metingum um, hvųrjar jįttanir vęntandi koma til śtgjaldingar. Vinnumįlastżriš upplżsir, at hetta arbeiši er byrjaš.

12.1.2Gjųgnumgongd av jįttašum studningi
Grannskošanardeildin hevur gjųgnumgingiš nakrar tilvildarliga śtvaldar jįttanir ķ 1994 og 1995, og vit hava somuleišis gjųgnumgingiš skrivliga samskiftiš ķmillum landsstżriš og Menningarstovuna um yvirordnašar trupulleikar viš jįttanarmannagongdini.

Jįttannarmannagongd
Ķ 1987 byrjaši Menningarstovan at fįa umsóknir um stušul śr grunninum til ummęlis. Til tess at fįa meira skipaš višurskifti ķ sambandi viš višgerš og jįttan av umsóknum, gjųrdi Menningarstovan uppskot til eina reglugerš, sum varš samtykt av landsstżrinum ķ januar mįnaši ķ 1990. Fķggjarnevndin góškendi tó ongantķš hesa reglugerš, og landsstżriš, iš tók viš ķ 1991, kendi seg ikki bundiš av landsstżrissamtyktini frį 1990, sum góškendi reglugeršina. - Menningarstovan vķsir į, at ķ fleiri fųrum fylgdi landsstżriš ikki tilmęlum teirra, og fleiri umsóknir vóršu ikki lagdar fyri Menningarstovuna til ummęlis. Ógreišu reglurnar fųrdu viš sęr eina alt ov langa og ikki einshįttaša mįlsvišgerš.

Eftir įheitan frį landsstżrinum gjųrdi Menningarstovan ķ mars mįnaši 1992 uppskot til nżggja reglugerš fyri grunnin, og męlti til at lżsa reglugeršina. Landsstżriš og fķggjarnevndin góškendu sķšani reglugeršina, men hon varš ongantķš lżst. Ķ reglugeršini frį 1992 er įsett, at stušul śr grunninum veršur jįttašur av Fųroya Landsstżri og fķggjarnevnd lųgtingsins, men sķšani juni mįnaš 1995 hevur fķggjarnevndin ikki veriš viš til at jįtta stušul śr grunninum, vķsandi til nżggju stżrisskipanarlógina, sum kom ķ gildi į ólavsųku ķ 1995. Landsstżriš broytti tó ikki reglugeršina frį 1992 fyrr enn ķ august 1996.

Mįlsgjųgnumgongd
Sambęrt reglugeršini fyri grunnin veršur ķ flestu fųrum helvtin av skjalprógvašum śtreišslum, til eina verkętlan, jįttaš sum stušul. Sum nevnt ummęlir Menningarstovan umsóknir. Ķ summum fųrum umsitur Menningarstovan jįttanirnar, men ķ flestu fųrum veršur grannskošaš uppgerš, ella uppgerš viš avriti av skjųlum, send Menningarstovuni sum vįttan, men taš er landsstżriš, sum įvķsir skjųl/uppgeršir til śtgjaldingar og bókingar į gjaldstovuni.

Allar jįttanir, iš eru gjųgnumgingnar, lśka hųvušskraviš į fķggjarlógini um, at tęr eru jįttašar bęši av landsstżrinum og fķggjarnevndini. Ķ sambandi viš gjųgnumgongdina av teimum einstųku mįlunum hava vit eisini gjųgnumgingiš skjalatilfar į Menningarstovuni. Grannskošanardeildin metir, at Menningarstovan hevur gott skil į og yvirlit yvir gongdina ķ mįlunum, og journalskipanin tykist virka vęl.

Gjųgnumgongdin av teimum einstųku mįlunum hevur ikki fųrt viš sęr stórvegis višmerkingar, og grannskošanardeildin hevur havt samskifti og fund viš Menningarstovuna um hesar:

  • Ķ § 3 ķ kunngeršini fyri "grunnin til ķdnašarfremjandi endamįl" er millum annaš įsett, at Menningarstovan er ummęlandi stovnur og hevur įbyrgd av, at neyšugt eftirlit viš ętlanunum veršur tryggjaš. Menningarstovan umsitur beinleišis partar av jįttanunum śr grunninum, og stendur til tķšir sjįlv fyri verkętlanum. Ķ tķlķkum fųrum er óheppiš, at Menningarstovan er umsųkjari, tilmęlari, móttakari og fųrir eftirlit. Vinnumįlastżriš upplżsir, at henda mannagongd er broytt ķ mei 1997.
  • Jįttanir śr grunninum til verkętlanir, sum įlagt er Menningarstovuni at umsita, eru ķ fleiri fųrum goldnar śt til bankkonti hjį Menningarstovuni; men peningurin er ikki goldin grunninum aftur, so hvųrt Menningarstovan hevur stašfest, at verkętlanin antin var fullfųrd ella ongantķš sett ķ verk. Ķ mei 1997 hevur Menningargrunnurin sent gjaldstovuni bankabųkur svarandi til uml. 0,6 mió.kr. og hevur bišiš um, at hesar verša góšskrivašar grunninum.
  • Sambęrt reglugeršina skulu umsóknir hava eina tķšarętlan, men taš er ikki beinleišis įsett, nęr ein ikki nżtt jįttan fellur burtur/aftur til grunnin. Menningarstovan er samd ķ, at ręttast hevši veriš at sett eina tķšarfreist, longu tį umsóknin veršur jįttaš. Tį hevši eisini veriš lęttari at gjųrt upp tęr skyldur, sum til eina og hvųrja tķš įliggja grunninum.
  • Heimild er ikki ķ reglugeršini til at veita rakstrarstušul. Stušul veittur somu umsųkjarum til somu messur įr um įr lķkist rakstrarstušli. Menningarstovan er ikki ósamd ķ hesum, men vķsir į, at śrslit sjįldan vķsa seg fyrstu ella ašru ferš, so ķ nógvum fųrum kann luttųkan fyrstu 2-3 įrini metast sum ein ķlųga.

12.1.3Umskipan til eksternan grunn/ kunngerš nr. 14 frį 18. februar 1997
Sambęrt § 3, nr. 7, ķ Ll. nr. 33 frį 27. mars 1992, um avtųku av landskassagrunnum, veršur Grunnurin til Ķdnašarfremjandi Endamįl umskipašur til eksternan grunn:

"Grunnurin veršur eksternur grunnur, og peningaogn landskassagrunsins veršur flutt eksterna grunninum. Landsstżriš įsetir nęrri reglur fyri śtgjaldingum śr grunninum".

Grannskošanardeildin hevur gjųgnumgingiš samskiftiš ķmillum Menningarstovuna og landsstżriš um hetta mįl.

Ķ 1994 vķsti Menningarstovan į, at reglugeršin frį 1992 var tilevnaš, įšrenn lógin varš samtykt. Tķ varš męlt til at broyta umsitingina av grunninum, at strika višmerkingina į fķggjarlógini um at "stušul śr grunninum veršur jįttašur av landsstżrinum saman viš fķggjarnevndini" og veruliga skipa grunnin sum ein eksternan grunn. Menningarstovan metti, at um hetta ikki varš gjųrt, so kundi grunnurin eins vęl verša avtikin. Menningarstovan męlti landsstżrinum til at seta ein arbeišsbólk at gera uppskot um nżggja reglugerš, og herundir koma viš uppskoti um, hvussu grunnurin kann verša umsitin sum eksternur grunnur.

Ķ oktober 1994 samtykti landsstżriš at seta ein arbeišsbólk at endurskoša reglugeršina, og ķ mars 1995 varš arbeišsbólkurin mannašur viš einum umboši fyri įvikavist Menningarstovuna, landsstżriš, Reišarafelagiš, Fųroya Ķdnašarfelag og Fųroya Arbeišarafelag. Viš skrivi dagfest 7. mei 1996 lat arbeišsbólkurin landsstżrinum eitt įlit.

Višvķkjandi umsiting av grunninum męlti arbeišsbólkurin til, at endalig višgerš og avgerš um stušul veršur lųgd til eina nevnd viš kųnari umsiting. Męlt varš til, at Fųroya Ķdnašargrunnur, ķ hvussu er fyribils, skuldi verša umsitingar- og avgeršastovnur fyri "Grunnin til Ķdnašarfremjandi Endamįl". Męlt varš samstundis landsstżrinum til at umhugsa, um Fųroya Ķdnašargrunnur eisini kundi umsita "Įbyrgdargrunnin" og jįttanir sambęrt lóg um menning av fiskivinnu į landi.

Landsstżriš fylgdi ikki tilmęlinum frį arbeišsbólkinum višvķkjandi umskipan av umsitingini og įsetti ķ reglugeršini, at stušul śr grunninum veršur jįttašur av landsstżrismanninum ķ vinnumįlum, og at Menningarstovan skal vera ummęlandi stovnur. Reglugeršin er sķšani lżst viš kunngerš nr. 14 frį 18. februar 1997 um "Grunnin til Ķdnašarfremjandi Endamįl".

------------------------

Sambęrt umrųddu Ll. nr. 33/1992 skal grunnurin umskipast til ein eksternan grunn. Hugtakiš "eksternur" grunnur er ikki nęrri lżst ķ sjįlvari lógini, men višmerkingar landsstżrisins til lógaruppskotiš (lųgtingsmįl nr. 57/1991) geva eina įbending um hetta.

"Orsųkin til at hesir grunnar halda fram sum eksternir grunnar er, at talan er um endamįl, har komiš veršur fram til eina loysn eftir fleiri įrum. Ķ ųšrum fųrum mį sigast, at ętlanin ikki hevur veriš, at landsstżriš einsamalt skal hava ręši yvir fęi grunsins, og tķ veršur hildiš ręttast at gera grunnin til eksternan grunn".

Eisini kann vķsast til nżggju lógina (Ll. nr. 94/1997) um avtųku av landskassagrunnum, har landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum ķ višmerkingunum til lógaruppskotiš (lųgtingsmįl nr. 112/1996) m.a. vķsir į, at eitt eyškenni fyri ein eksternan grunn ķ mun til ein internan grunn er, at eksterni grunnurin hevur stżri og umsiting.

Men vķsandi til omanfyristandandi veršur mett, at landsstżrismašurin ķ vinnumįlum ikki viš kunngerš nr. 114/1997 hevur umskipaš grunnin til eksternan grunn, sum įlagt landsstżrinum ķ Ll. nr. 33/1992. Ķ kunngeršini eru onki įsett um, hvųr grunnurin er, hvųr leišslan į grunninum er, um nakaš stżri ella nųkur nevnd er fyri grunnin, ella hvųr hevur eftirlit viš grunninum. Ongar įsetingar eru višvķkjandi roknskapi ella grannskošan, og mett veršur, at m.a. įsetingarnar um įbyrgdar- og heimildarbżtiš ķmillum landsstżriš og Menningarstovuna eru ógreišar.

Vinnumįlastżriš upplżsir, at arbeitt veršur viš einum lógaruppskoti, sum umfatar nęstan allar vinnuframaskipanir ķ Fųroyum. Sambęrt hesum fęr grunnurin eitt stżri. Vinnumįlastżriš hevur tķ ikki lagt nakra orku ķ at broyta verandi mannagongdir hjį "Grunninum til Ķdnašarfremjandi endamįl".

12.2 Grunnur Feršavinnunnar (GL 1996/2 15 9-2)

12.2.1 Roknskaparvišurskifti
Roknskapurin fyri "Grunn Feršavinnunar" gongur fram av fylgiskjali E til landsroknskapin undir "eksternir grunnar". Seinasti landsroknskapurin, sum gjųrdur er, er fyri 1994, og ķ sambandi viš grannskošan av roknskapunum fram til 1996 er stųšiš tķ tikiš ķ roknskapartųlunum ķ bókhaldinum į gjaldstovuni.Nišanfyristandandi hava vit gjųrt ein samandrįtt av įrsroknskapunum 1994-1996 (tkr.):

1996

1995

1994

Rakstur:
Rentuinntųkur

878

870

603

Veittur stušul

-400

-365

-127

Umsiting

-36

-37

-53

442

468

423

Afturfųrdar avsetingar

0

0

1.272

Vinningur:

442

468

1.695

Fķggjarstųša:
Peningaogn

13.119

12.498

11.072

Śtlįn

634

751

1.482

Jįttašur ikki śtgoldin stušul

-302

-240

-12

Eginogn/fķggjarorka:

13.451

13.009

12.542

Av įšur gjųrdum avsetingar ķ móti tapum uppį lįn, veitt śr Gistingarhśsgrunninum, eru tkr. 1.272 inntųkufųrdar ķ 1994. Umleiš 0,6 mió.kr. av hesum komu inn, tį eitt hotell varš selt į tvingsilssųlu, og uml. 0,7 mió.kr. komu inn ķ sambandi viš at tveir ašrir lįntakarar umskipašu lįn sķni.

Grunnurin hevur ķ 1994 keypt lįnsbrųv frį landsstżrinum įljóšandi 5 mió.kr. fyri 4,742 mió.kr. Kursvinningurin er periodiserašur yvir 2 įr. Ultimo 1996 stendur ųll peningaognin į bankabók.

Ultimo 1996 vóru śtlįnini ķalt tkr. 4.357, avsettar vóru tkr. 3.723 ķ móti vęntašum tapum, og lįnini eru sostatt viršismett til tkr. 634. Frį nųkrum av teimum debitorum, har avsett er ķmóti tapi, fęr gjaldstovan nakaš av peningi inn viš mótrokning.

12.2.2 Lógargrundarlag /endamįl v.m.
Sambęrt § 3, nr. 3 ķ lųgtingslóg nr. 33 frį 27. mars 1992, um avtųku av landskassagrunnum, varš Gistingarhśsgrunnurin umskipašur til eksternan grunn. Viš heimild ķ somu lógargrein lżsti landsstżriš kunngerš nr. 140 frį 7. oktober 1992 um Grunn Feršavinnunnar, sum yvirtók fę Gistingarhśsgrunnsins.

Sambęrt kunngeršini er endamįliš viš Grunni Feršavinnunnar at menna feršavinnuna ķ Fųroyum. Ķlųgustušul uppį 50% kann veitast til m.a. ķlųgur til gerš og menning av feršatilbošum. Harumframt kann grunnurin veita Feršarįši Fųroya o.ų. stušul til tiltųk innan feršavinnuna til m.a. kanningar, ętlanir, teldumenning, lżsingar-, marknašar- og śtbśgvingartiltųk. Lįn kunnu t.d. veitast til gistingarhśs og til ķlųgur ķ śtbśnaš til feršavinnutiltųk.

Ķ kunngeršini um Grunn Feršavinnunnar er įsett, at lįn bert mugu veitast, um rakstrarbśskaparligt grundarlag er fyri ķlųguni, og at lįnsmarkiš veršur śtroknaš eftir einum av grunninum gjųrdari ella góškendari meting av pantiviršinum. Eisini kann verša sett sum treyt fyri at višgera eina umsókn, at umsųkjarin letur inn grannskošašan roknskap, kostnašarętlan og marknašarmeting, og stżriš kann įseta sum treyt fyri śtgjaldinum, at ein endurmeting veršur gjųrd.

12.2.3 Fyrisiting
Sambęrt § 3, nr. 3 ķ omanfyrinevndu lųgtingslóg um avtųku av landskassagrunnum įsetir landsstżriš nęrri reglur um śtgjaldingar śr grunninum.

Sambęrt § 2 ķ kunngeršini um Grunn Feršavinnunnar fyrisitur eitt 3-manna stżri grunnin. Landsstżriš velur formannin, og harumframt er stżriš mannaš viš stjóranum į Menningarstovuni og formanninum fyri Menningargrunni Ķdnašarins. Dagliga fyrisitingin liggur hjį stjóranum į Menningargrunni Ķdnašarins. Bókhaldiš hevur Fųroya Gjaldstova um hendi.

Ķ sambandi viš grannskošan av grunninum hava vit lisiš fundarbókina, og viš stakroyndum gjųgnumgingiš nųkur mįl višvķkjandi veittum stušli. Fundarbókin er greitt skrivaš, og grundgiviš veršur fyri avgeršum stżrisins viš tilvķsing til įsetingar ķ kunngeršini. Stżriš tykist hava umsitiš grunnin į ein varnan hįtt, og hevur lagt stóran dent į at umsita sambęrt kunngeršini, og at greiša tulkingar- og ivaspurningar, įšrenn avgerš veršur tikin.

Sambęrt kunngeršini skal Feršarįšiš ummęla umsóknirnar; men seinastu įrini eru fleiri av teimum stųrru jįttanunum latnar Feršarįšiš Fųroya at umsita, t.d. viš eini oršing sum: "Feršarįš Fųroya umsitur śtgjaldingina". Sjįlvt um hetta óivaš kann vera praktiskt, er hetta neyvan ķ trįš viš kunngeršina, sum įsetir, hvųr skal umsita śtgjaldingar śr grunninum.

Mett veršur, at fleiri ógreiš yvirordnaš višurskifti eru, sum gera taš torfųrt at umsita grunnin og meta um, um grunnurin sum heild virkar eftir ętlan. Ein meting av virksemi grunnsins mį harumframt tengjast at virkseminum hjį Feršarįši Fųroya fyri at fįa eina samlaša mynd av stušlinum til feršavinnuna ķ Fųroyum.

12.2.4 Ógreiš jįttanarvišurskifti višvķkjandi stušli til feršavinnuna
Sambęrt § 1 ķ kunngeršini hevur grunnurin til endamįls: "at menna feršavinnuna ķ Fųroyum".

Sambęrt § 1 ķ lųgtingslóg nr. 80, frį 12. juni 1990 viš seinni broyting, um Feršarįš Fųroya hevur Feršarįšiš m.a. eisini til endamįls: "at menna og skipa feršavinnuna ķ Fųroyum...", og sambęrt kunngerš nr. 73. frį 4. juli 1991 kann Feršarįš Fųroya veita stušul til stovnsetan og rakstur av kunningarstovum.

Sum nevnt skal Grunnur Feršavinnunar senda Feršarįši Fųroya allar umsóknir um stušul ella lįn til ummęlis, įšrenn tęr verša višgjųrdar.

Śtreišslurnar hjį grunninum og Feršarįšnum 1992-1996 hava veriš hesar (tkr.):

  1992 1993 1994 1995 1996
Veittur stušul śr grunninum: 0 598 127 365 400
Ķ sama tķšarskeiši hevur Feršarįšiš/Feršamannamišstųšin og Feršamannastovan havt hesar śtreišslur: 3.712 3.966 4.201 7.007 7.107

Sambęrt fylgiskjųlunum til fķggjarlógina fyri 1994 og 1995 tykist virksemiš hjį Feršarįšnum seinnu įrini at vera vķškaš til eisini at fevna um fleiri av teimum stušulstiltųkum, sum kunngeršin um Grunn Feršavinnunnar fevnir um. Upphęddirnar ķ fylgiskjųlunum og endaligu jįttanirnar į fķggjarlógini samsvara ikki hesi įrini, og tķ er torfųrt at fįa eina greiša mynd av, hvat ętlanin var viš jįttanunum.

Heldur ikki jįttanin į fķggjarlógini fyri 1996 hongur saman viš tųlunum ķ višmerkingunum, og ętlaša stušulsvirksemiš hjį Feršarįšnum er ikki nęrri śtgreinaš. Ķ višmerkingunum veršur einans vķst til brot śr lógini. Vķst veršur ikki til kunngeršina um kunningarstovur, og hvųrki ķ 1995 ella ķ 1996 veršur Grunnur Feršavinnunnar umrųddur, og ętlaša virksemiš hjį grunninum er ikki higartil tikiš viš į įrligu fķggjarlógirnar.

12.2.5 Fķggjarorka grunnsins
Sambęrt § 3 ķ kunngeršini er fę grunnsins tęr įrligu jįttanirnar į fķggjarlógini, umframt at grunnurin yvirtekur fę Gistingarhśsgrunnsins sum stovningarfę.

Hvussu hetta skal skiljast, er ikki heilt greitt. Virksemi grunnsins er ikki sett į fķggjarlógina, og grunnurin hevur ikki fingiš nakra įrliga jįttan į fķggjarlógini. Stżriš hevur višgjųrt henda spurning, og į fundi 8. desember 1994 varš samtykt at keypa 2-įra viršisbrųv fyri 5 mió.kr. frį landsstżrinum fyri at fįa hęgri rentu/kursvinning og harviš meira at arbeiša viš framyvir. Henda upphędd, iš varš bundin, svaraši til uml. helmingin av grundfęnum, og stżriš metti ikki, at grunnurin kom at jįtta meira enn 5 mió.kr. komandi 2 įrini.

12.2.6 Ógreiš višurskifti ķmillum Grunn Feršavinnunar og Feršarįš Fųroya

Hvųrjum stušlar Feršarįšiš, og hvųrjum stušlar grunnurin
Taš er komiš fyri, at Feršarįšiš hevur višmęlt umsóknum, sum grunnurin hevur vķst frį sęr. Somuleišis hevur grunnurin mett, at umsókn frį Feršarįšnum ikki kann gangast į mųti, vķsandi til at śtreišslurnar skulu fķggjast yvir raksturin hjį Feršarįšnum.

Ķ august 1996 varš semja gjųrd um, at Feršarįšiš og grunnurin skuldu gera eina lżsing av teimum tiltųkum, iš koma undir kunngeršina, soleišis at lżst veršur, hvųrji tiltųk kundu stušlast og hvųrji ikki. Uppį fyrispurning varš upplżst, at hetta arbeiši ikki var lišugt.

Fyri at stimbra samstarviš millum grunnin og Feršarįšiš varš samstundis avrįtt, at Feršarįšiš skuldi senda eitt yvirlit yvir tiltųk, sum Feršarįšiš skuldi gera komandi įriš, og stżriš skuldi sķšani taka stųšu til, hvųrji av hesum grunnurin vildi stušla.

Stušul til einstaklingar ella Feršarįš Fųroya
Grunnurin kann sambęrt § 4, stk. 3 veita Feršarįši Fųroya o.ų. stušul til nógv ymisk tiltųk. Stżriš hevur tulkaš "o.ų." soleišis, at taš ikki er mųguligt hjį einstųkum fyritųkum ella einstaklingum at fįa stušul. Talan skal vera um heildartiltųk fyri feršavinnuna, framd ķgjųgnum Feršarįš Fųroya, og stżriš višgerš tķlķkar umsóknir ķ trįš viš eina heildarętlan, iš Feršarįš Fųroya sendir grunninum til višgeršar. Bert ķ undantaksfųrum kann vķkjast frį hesum. Nevnast kann, at nakrir umsųkjarar hava mótmęlt hesi tulking.

Ķ įvķsum fųrum hevur grunnurin, vķsandi til at hann ikki kann veita einstaklingum stušul, veitt stušulin til Feršarįšiš, um talan er um tiltųk, sum kunnu koma feršavinnuni sum so tilgóšar, og um Feršarįšiš vķsir serligan įhuga fyri at fįa hesi framd.

Stušul til kunningarstovur
Ķ 1995 metti stżriš, at heimild ikki var at veita eini kunningarstovu stušul til śtreišslur til faldarar, vķsandi til at talan var um eina stovningarśtreišslu. Stżriš męlti kunningarstovuni til at sųkja Feršarįšiš um hetta, vķsandi til kunngeršina um stušul til kunningarstovur, har Feršarįšiš undir įvķsum treytum kann veita stušul til stovnsetan/rakstur av kunningarstovum.

Ķ januar 1996 samtykti stżriš at veita ųkisferšavinnufelųgunum ķ Fųroyum 100% stušul til keyp av teldu og printara til tęr 5 kunningarstovurnar, treytaš av, at Feršarįš Fųroya skipaši fyri hesum (sambęrt § 4, stk. 3, kann grunnurin veita Feršarįši Fųroya o.ų. stušul til m.a. ķlųgur ķ teldumenning innan feršavinnuna).

Ķ skrivi til grunnin dagfest 26. juni 1996 vķsti Feršarįšiš į, at uppskot til nżggja kunngerš um kunningarstovur var gjųrt, og at ųkisfelųg og kunningarstovur prinsipielt hava sama rętt sum onnur at sųkja stušul śr grunninum; men eftirsum Feršarįšiš veitir teimum stušul til rakstur og produktśtvikling, skulu stušulsumsóknirnar altķš gerast ķ samrįš viš Feršarįšiš.

Umrųdda kunngerš er ikki lżst.

12.2.7 Lįnsveiting śr grunninum
Sambęrt § 4, stk. 1, nr. 1 ķ kunngeršini kann grunnurin veita lįn, men ikki stušul, til ķlųgur ķ bygging/umbygging av gistingarhśsum o.l. umframt til bśvagna- og tjaldplįss; men til tęr ķ § 4, stk. 1, nr. 2 og 3 nevndu ķlųgur kann grunnurin veita bęši lįn og stušul, m.a. til ķlųgur hjį kommunustżrum ķ nįtt- og tvįtthśs v.m. Ķ sambandi viš umsókn frį 2 kommunum fekk stżriš ķ 1994 upplżst frį Landsverkfrųšinginum, at nakaš av peningi var sett av til tvįtthśs til feršafólk kring landiš. Ķ hesum sambandi kann spurningur setast um, hvat er ein kommunal uppgįva, hvat er ein landsuppgįva (Landsverkfrųšingurin), og hvat er uppgįvan hjį grunninum hesum višvķkjandi. Nevnast kann eisini, at kommunurnar seinnu įrini hava fingiš forboš fyri at taka fleiri lįn.

Nakrar umsųknir hava veriš um stušul til bśvagna- og tjaldplįss, men eftirsum grunnurin einans kann veita lįn til tķlķkar ķlųgur, eru umsóknirnar sķšani tiknar aftur. - Įhugin fyri lįntųku śr grunninum hevur veriš lķtil, og grunnurin hevur ikki veitt nųkur lįn. Nevnast kann, at ongin lįnsrenta enn er įsett av stżrinum/góškend av landsstżrinum.

12.2.8 Ašrar višmerkingar
Grannskošanardeildin hevur fingiš ta fatan, at hvųrki stżriš fyri Feršarįš Fųroya ella stżriš fyri Grunn Feršavinnunnar eru nųgd viš leiklutin hjį grunninum ella viš samvinnuna ķmillum grunnin og Feršarįšiš. Ķ frįgreišing, sum varš send landsstżrinum saman viš roknskapunum, gjųrdi stżriš fyri grunnin sķnar višmerkingar.

Ein hųvušsorsųk er óivaš omanfyri umrųddu ógreišu jįttanarvišurskifti višvķkjandi stušli til feršavinnuna, har jįttan lųgtingsins til Feršarįš Fųroya 1992-1996 nęrum er tvķfaldaš og ųkt til uml. 7 mió.kr. įrliga, samstundis sum jįttanarupplżsingar landsstżrisins ķ fylgiskjųlum/višmerkingum minkaš, og sum įšur nevnt svara śtgreiningarnar av jįttanunum ikki til jįttašu upphęddirnar į fķggjarlógini.

Grunnur Feršavinnunar kann sambęrt kunngeršini veita lįn til gistingarhśs o.l., men annars skal grunnurin, viš stušli sķnum į flestu ųkjum royna at rųkka so at siga somu endamįl, sum lųgtingsins jįttan til Feršarįšiš er ętlaš til, og įlagt er grunninum at gera hetta ķ tųttum samstarvi viš Feršarįšiš.

Sum nevnt, er ętlaša virksemiš hjį Grunni Feršavinnunar ķ einum fķggjarįri ikki tikiš viš į fķggjarlógina. Ķ sambandi viš at landsstżriš hevur bišiš lųgtingiš um jįttan til feršavinnuna/Feršarįšiš, er Grunnur Feršavinnunar og stušulin śr grunninum als ikki umrųddur, hóast meginparturin av veitta stušlinum śr grunninum er farin beinleišis til Feršarįšiš. Į henda hįtt virkar grunnurin, iš samanlagt hevur góšar 13 mió.kr. at rįša yvir, ķ stóran mun sum eitt "eyka-lųgting" hjį Feršarįšnum, uttan at nakaš um hetta gongur fram av višmerkingum landsstżrisins til uppskot um jįttan til feršavinnuna/Feršarįšiš.

12.3 Rśsdrekkasųla Landsins (GL 1996/2 03 9 - 1)

12.3.1 Lógargrundarlag og stovnsetan av Rśsdrekkasųluni
Sambęrt § 4 ķ lųgtingslóg nr. 20 frį 10. mars 1992 um innflutning og sųlu av rśsdrekka veršur Rśsdrekkasųla Landsins at seta į stovn viš tķ endamįli at innflyta og selja rśsdrekka.

20. oktober 1992 varš kunngerš nr. 144 um skipan og rakstur av Rśsdrekkasųlu Landsins lżst.

Rśsdrekkasųla Landsins byrjaši virksemi sķtt viš at seta starvsfólk um mišjan juni 1992. Ķ fyrstani vóršu lųnarśtreišslurnar bókašar į rakstrarstašnum hjį landsskrivstovuni. Hųlini ķ hśsunum hjį Ķdnašargrunninum vóršu innręttaš, og avtala varš gjųrd um, at kostnašurin skuldi rindast saman viš įrsleiguni 1. įriš. EDV skipanin varš leasaš yvir 5 įr. Sambęrt kontoavritinum varš fyrstu ferš trekt uppį kassakredit ķ Fųroya Sparikassa tann 22. september 1992. Uppį fyrispurning frį grannskošanardeildini svaraši landsstżri ķ skrivi dagfest 7. oktober 1992, at ongin lįniheimild var. (Į landsstżrisfundi 17. august 1992 varš samtykt at leggja uppskot fyri lųgtingiš um vešhald fyri rakstrarlįni uppį 10 mió.kr. til Rśsdrekkasųlu Landsins. Hetta lógaruppskot varš ongantķš lagt fyri lųgtingiš.)

Mett veršur, at ein oršing, sum ķ § 4 ķ lógini, ikki einsamųll heimilar, at śtreišslur verša hildnar ella lįn upptikin. Lųgtingiš fekk ikki hųvi til at taka stųšu til ella geva tęr neyšugu heimildirnar til tann fķggjarliga partin, ķ sambandi viš stovnsetan og rakstri av Rśsdrekkasųlu Landsins ķ 1992.

12.3.2 Roknskapar- og jįttanarvišurskifti
Sambęrt § 3 ķ kunngerš nr. 144/1992 um skipan og rakstur av Rśsdrekkasųlu Landsins hevur Rśsdrekkasųlan sķn egna roknskap. Ķ skrivi frį Fųroya Landsstżri til Rśsdrekkasųlu Landsins dagfest 12. januar 1993 eru įsettar nęrri reglur um įvķs roknskaparvišurskifti. M.a. skulu avskrivingar uppį ķlųgur og etablering gerast liniert og pro rata viš 20 % įrliga, og įsett er, at taš, iš į fķggjarlógini veršur avsett sum avlop frį einkarsųluni, er at skilja sum ein fķggjarętlanarmeting og ikki beinleišis sum eitt krav. Hesar reglur vóršu góškendar av Fķggjarnevnd Fųroya Lųgtings.

Nišanfyristandandi yvirlit vķsir įsetta avlopiš į fķggjarlógini og avlopiš sambęrt įrsroknskapunum hjį Rśsdrekkasųluni.

 

1995

1994

1993

1992

Jįttan/avlop įsett į fķggjarlógini

12.500.000

11.600.000

11.600.000

-

Avroknaš avlop sambęrt landsroknskapinum

12.600.000

11.600.000

15.419.481

-

Avlop at avrokna sambęrt įrsroknskapinum

12.003.810

12.048.808

15.419.481

3.110.996

Munur

596.190

-448.808

0

-3.110.996

Hóast virksemiš byrjaši ķ 1992, varš hetta, sum nevnt, ikki tikiš viš į fķggjarlóg ella eykafķggjarlóg ķ 1992.

Į fķggjarlógini fyri 1993 varš įsett, at rakstraravlopiš fyri 1993 skal vera 11,6 mió.kr. Sambęrt roknskapinum gjųrdist śrslitiš eitt yvirskot uppį 15,4 mió.kr. At avlopiš ķ 1993 gjųrdist stųrri enn įsett į fķggjarlógini, er sambęrt leišaranum orsakaš av, at śtreišslurnar ikki gjųrdust so stórar sum vęntaš, og at sųlan gjųrdist umleiš 6% stųrri enn vęntaš.

Orsųkin til munin ķmillum avroknaš avlop sambęrt landsroknskapinum og įrsroknskapin hjį Rśsdrekkasųlu Landsins ķ 1994 og 1995 er, at avlopiš sambęrt landsroknskapinum eru aconto gjųld.

Tį roknskapurin fyri 1994 skuldi gerast, tók ivi seg upp um avskrivingar av ķlųgum/avrokning av yvirskoti mótvegis jįttanini į fķggjarlógini. Ein trupulleiki viš hesi avrokningarskipan var, at Rśsdrekkasųlan altķš kom at mangla gjaldfųri svarandi til viršiš av ķlųgum, av tķ at Rśsdrekkasųlan skal avrokna allan nettovinningin, men bindur pening ķ ķlųgur og "einans" śtreišslufųrir 20% avskrivingar yvir raksturin.

Landsstżriš gjųrdi tķ av frį og viš 1994 at broyta sjįlvan avrokningarhįttin mótvegis įsetta avlopinum į fķggjarlógini. Ķ stašin fyri at avskriva umbyggingar/ķlųgur verša hesar drignar 100% frį ķ avrokningini. Tó skuldi rakstrarroknskapurin, sum higartil, setast upp viš vanligum rakstrarbśskaparligum avskrivingum, soleišis at roknskapurin vķsir eina ręttari mynd av rakstrinum og viršunum ķ fyritųkuni. Reguleringin er gjųrd ķ roknskapinum fyri 1994, og tį varš avlopiš ķ 1992 uppį kr. 3.110.996, sum hevur stašiš ķ Rśsdrekkasųlini, afturgoldiš/mótroknaš.

Taš er fleiri feršir umrųtt viš landsstżriš, hvussu jįttanarmannagongdin kann broytast framyvir. Jįttanin til ķlųgur į Rśsdrekkasųluni kundi veriš veitt sum ein serstųk jįttan į fķggjarlógini (ķlųgujįttan). Jįttanin til sjįlvan raksturin av Rśsdrekkasųluni (lųnir og ašrar śtreišslur) kundi eisini veriš veitt sum ein serstųk jįttan (rakstrarjįttan), og bruttovinningurin kundi eisini veriš ein jįttan fyri seg (inntųkujįttan).

Ein fyrimunur viš eini tķlķkari skipan er, at hetta kemur at geva eina nógv greišari mynd av jįttanarvišurskiftunum. Bruttovinningurin stavar frį seldari mongd x prķs, frįdrigiš vųrunżtslu, sum ķ hųvušsheitum er lituravgjųld og tollur. Taš veršur tį meira eyšsżnt, at bruttovinningurin er įvirkašur av višurskiftum (prķs/alkoholpolitikkur, lituravgjųld og tollur, keypiorka v.m.), sum so at siga onki hava viš sjįlvan raksturin av Rśsdrekkasųluni at gera.

Vinnumįlastżriš hevur upplżst, at umhugsaš veršur at broyta jįttanarmannagongdina į fķggjarlógaruppskotinum fyri 1998.

12.3.3 Įsetan av prķsi į brennivķni og vķni
Sųluprķsurin veršur įsettur śt frį kostprķsinum, sum er keypsprķsur + frakt + innflutningsavgjųld. Vinningurin veršur sķšani roknašur ķ % av kostprķsinum og lagdur omanį. Sķšani veršur MVG lagt omanį og kr. 2,50 ķ panti fyri flųskuna.

Vinningsprosentiš į brennivķni er 45% og į vķni 40%. Sum dųmi kann sųluprķsurin av einari flųsku av įvķsum slagi av brennivķni og vķni sundurlišast soleišis:

Brennivķn

Vķn

(45%, 70cl.)

(9%, 75cl.)

Keypsprķsur

15,20

7,90

Frakt

2,50

2,00

Innflutningsavgjald

103,95

18,00

Kostprķsur

121,65

27,90

Vinningur

54,74

11,16

176,39

39,06

MVG 25%

44,10

9,77

220,49

48,83

Pant

2,50

2,50

222,99

51,33

Sųluprķsur

222,25

51,50

Ķ grannskošanarfrįgreišingini fyri 1993 varš komiš inn į, at prķsįsetingin er undir eftirliti landsstżrisins. Tann stųrsta śtreišslan hjį Rśsdrekkasųluni er lituravgjųld og tollur, men henda śtreišsla er samstundis inntųka hjį landskassanum. Vķst varš į, at hóast prķsįseting, vinningsprosent, lituravgjųld, tollur į teimum ymsu vųrubólkunum og įsetta rakstraravlopiš į fķggjarlógini eru tęttir, iš hanga saman og įvirka hvųr annan, hava hesi višurskifti ongantķš fingiš eina veruliga višgerš, og męlt varš landsstżrinum til at taka hesar spurningar upp til višgeršar śt frį einum heildarsjónarmiši.

Landsstżriš góškendi tann fyrsta prķslistan hjį Rśsdrekkasųluni, men sķšani hevur landsstżriš ikki beinleišis havt nakaš viš prķsirnar at gera, og hevur ikki góškent prķsformlarnar. Leišarin į Rśsdrekkasųluni hevur eisini fųrt fram, at taš tykist, sum ongin ķ landsstżrinum hevur havt nakaš samlaš yvirlit yvir, hvussu fķggjarligu višurskiftini į Rśsdrekkasųluni veruliga hanga saman, so sum prķsįsetan, vinningsprosent, yvirskot į fķggjarlóg, avgjųld og tollur, rakstrarśtreišslur, likviditetur, ķlųgur v.m.

12.3.4 Įsetan av prķsi į ųli
Fyri at Rśsdrekkasųlan skal kunna kappast viš prķsirnar hjį fųroysku bryggjarķunum, er neyšugt ikki at hava hęgri prķs enn tey, og vinningurin av ųli er lutfalsliga vęl minni enn vinningurin av vķni og brennivķni.

Fyri at fųroyskt ųl skal kunna kappast viš danskt ųl, hevur Rśsdrekkasųlan lagt minni vinning į fųroyskt ųl enn į danskt ųl. Munurin er serliga stórur ķ mun til taš danska diskount ųliš. Bęši Rśsdrekkasųlan og fųroysku bryggjarķini hava veriš greiš yvir, at taš er óheppiš, at Rśsdrekkasųlan ķ sķnum prķspolitikki hevur lagaš seg eftir kappingarfųrinum hjį fųroysku bryggjarķunum. Fyri at bųta um hetta hava fųroysku bryggjarķuni ķ 1995 lękkaš sųluprķsin til Rśsdrekkasųluna, soleišis at vinningurin hjį Rśsdrekkasųluni av fųroyskum ųli kann nęrkast vinninginum av donskum ųli.

12.3.5 Ašrar višmerkingar
Grannskošanardeildin hevur fleiri feršir heitt į leišsluna um at dagfųra skrivligu lżsingarnar av teimum mannagongdum, sum galda fyri tey ymsu ųkini, herundir įbyrgdar- og heimildarreglurnar. Ķ hesum sambandi er eisini vķst į, at taš ikki er nóg greišur skilnašur ķmillum gjaldingar og skrįseting.

Reglur landstżrisins višvķkjandi uttanlandsferšum hava ikki veriš hildnar. Talan var um reglurnar um, at tęnastustarvsfólk skulu hava farloyvi frį lųgmanni, įšrenn fariš veršur uttanlands į tęnastuferš. Grannskošanardeildin hevur fleiri feršir heitt į leišsluna um at venda sęr til landsstżriš fyri at fįa hesi višurskifti ķ ręttlag. Rśsdrekkasųla Landsins hevur upplżst, at tey fleiri feršir, uttan śrslit, hava vent sęr til landsstżriš til tess at fįa eina fasta skipan hesum višvķkjandi.

Grannskošanardeildin hevur vķst į, at taš var sera torfųrt at finna fram til skjųlini, sum hųvdu viš vųrukeyp at gera. Frį 1. januar 1997 er mannagongdin broytt. Vųrukeypsskjųlini verša nś talmerkt og goymd į nųktandi hįtt, men nevnast skal tó, at grannskošanardeildin ķ sambandi viš eitt kassa- og vųrueftirlit ķ august 1997 hevur gjųrt vart viš, at ongin fullfķggjaš skrįseting av sųlu og peningi er gjųrd į deildini ķ Tórshavn, sķšani edv-skipanin varš broytt ķ sambandi viš, at fariš varš yvir til sjįlvtųku ķ summar. Leišslan hevur upplżst, at hesi višurskifti vęntandi komu ķ ręttlag ķ november 1997.

13. Samferšslu- og Samskiftismįl

13.1. Strandfaraskip Landsins (GL 1996/ 2 16 4)
13.1.1
Skriv višvķkjandi jįttanini ķ 1995
Ķ skrivi til Fųroya Landsstżri, dagfest 18. januar 1995, vķsti grannskošanardeildin į, at seinastu mongu įrini hevur Strandferšslan/landsstżriš nżtt tķggjutals milliónir uttan heimild. Mett varš, at ein av orsųkunum til hesi stóru frįvik ķmillum jįttan og nżtslu var, at landsstżriš/Strandferšslan ikki nóg greitt hevši śtgreinaš, hvųrjar fortreytir vóru aftanfyri tęr jįttanir, bišiš varš um, og tį jįttanin vķsti seg ikki at halda, varš ikki frammanundan bišiš um eykajįttan, har greitt varš frį, hvķ nżtslan varš stųrri enn mett. Vķst varš į, at ikki fyrr enn ķ 1991 varš bišiš um eykajįttan fyri eina akkumuleraša meirnżtslu uppį 33,1 mió.kr., sum var farin fram įrini 1988-1990, og vķsandi til uppskot um eykafķggjarlóg fyri 1994 ger taš sama seg galdandi fyri įrini 1992, 1993 og 1994.

Ķ skrivinum varš landsstżriš bišiš um at śtgreina, hvųrjar fyritreytir lógu aftanfyri jįttanina ķ 1995 til Strandferšsluna uppį 46 mió.kr., og herundir hvussu Sušuroyarsiglingin varš lųgd til ręttis ķ 1995 ķ mun til 1994.

Sķšani er fleiri feršir mint į hetta skrivi, seinast ķ skrivi dagfest 31. juli 1997.

13.1.2 Skriv višvķkjandi roknskapunum fyri 1993 og 1994
Ķ skrivi til landsstżrismannin ķ samferšslumįlum, dagfest 26. aprķl 1996, bóšu lųgtingsgrannskošararnir um hansara višmerkingar til tęr višmerkingarnar, sum lųgtingsgrannskošararnir hųvdu ķ uppskoti til samtyktar (lųgtingsmįli nr. 4/9 1995), tį roknskapirnar hjį Strandferšsluni fyri įrini 1993 og 1994 vóršu góškendir av lųgtinginum.

Sķšani er fleiri feršir mint į hetta skrivi, seinast ķ skrivi dagfest 31. juli 1997.

13.1.3 Skriv višvķkjandi heimild til at selja ognir landsins
Ķ oktober 1996 setti Fķggjar- og Bśskapardeildin seg ķ samband viš grannskošanardeildina viš spurninginum um, hvųrja stųšu grannskošanardeildin hevši til avgerš landsstżrisins at selja strandfaraskipiš "Teistan" uttan heimild frį fķggjarnevnd ella lųgtingi. Fķggjar- og Bśskapardeildin męlti til, at grannskošanardeildin eisini tók henda spurning upp til višgeršar.

Grannskošanardeildin gjųrdi eitt notat til lųgtingsgrannskošararnar, og męlt varš til at senda landsstżrismanninum ein fyrispurning. Ķ notatinum veršur mett, at heimild ikki er at selja śt av ognum landsins (undantikiš tķ sųlu, iš hoyrir nattśrliga saman viš dagliga rakstrinum), uttan at heimild fyrst er fingin til vega frį lųgtinginum, antin į fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg, iš heimilar tķlķkari inntųku/"dispositión".

Ķ skrivi til landsstżrismannin ķ samskiftismįlum og til Fķggjar- og Bśskapardeildina, dagfest 21. oktober 1996, vķstu lųgtingsgrannskošararnir į, at į fķggjarlógini fyri 1996 varš peningur jįttašur til Strandferšsluna, og ķ višmerkingunum hevur landsstżriš kunnaš lųgtingiš um fyritreytirnar fyri nettojįttanini uppį 39,904 mió.kr. Vķst veršur į, at taš ikki framgongur av višmerkingunum, at landsstżriš hevur nakrar ętlanir um broytingar ķ hesum fyritreytum ķ fķggjarįrinum 1996.

Vķsandi til, at ein jįttan frį lųgtinginum skal nżtast samsvarandi fyritreytunum fyri jįttanini, varš landsstżrismašurin bišin um at greiša nęrri frį:

  • framdu og ętlašu broytingunum av fyritreytunum fyri jįttanini ķ 1996, herundir um sųlu og keyp av strandfaraskipum og hvussu stórt yvirskotiš av Aberdeenleišini fór at verša ķ 1996 ķ mun til ętlaša yvirskotiš uppį 3,91 mió.kr.
  • hvųrjar heimildir landsstżrismašurin hevši fingiš til at rįša yvir jįttanini eftir broyttum fyritreytum, įšrenn rįtt varš, og um landsstżriš hevši bišiš um anlegsjįttan, til anlegsśtreišslur ella til anlegsinntųkur į hesum ųki.

Sķšani er fleiri feršir mint į hetta skriv, seinast ķ skrivi dagfest 31. juli 1997.

Lųgtingsgrannskošararnir spurdu eisini Fķggjar- og Bśskapardeildina, hvųrja stųšu deildin hevši til heimildarspurningin višvķkjandi sųlu av ognum landsins generelt, herundir skipum, ķ teimum fųrum:

  • tį taš ikki greitt gongur fram av eini jįttan, at ętlanin er at selja eina ogn, og
  • tį sųlan ikki natśrliga hongur saman viš dagliga rakstrinum

Ķ skrivi dagfest 11. februar 1997 svaraši Fķggjar- og Bśskapardeildin, at hvųr landsstżrismašur hevur įbyrgd mótvegis lųgtinginum, at umsitingin av ųkinum og jįttanarnżtslan er ķ samsvari viš galdandi reglur og fyritreytir, sum jįttan er givin eftir.

Fķggjar- og Bśskapardeildin metti seg ikki fųran fyri at gera višmerkingar til ķtųkuligar spurningar um mįlsųkiš hjį landsstżrismanninum ķ samskiftismįlum, men vķsti į, at spurningurin um sųlu av landsins ognum generelt er umrųddur ķ notati frį Fķggjar- og Bśskapardeildini frį 12. september 1996.

Ķ omanfyri nevnda notati veršur m.a. vķst į, at ķ tķ stżrisskipan, sum er galdandi ķ Fųroyum, liggur ręši į fķggjarvišurskiftum hjį tinginum, og at lųgtingiš hevur kassamyndugleikan sambęrt §§ 41, stk. 3, og 43, stk. 2, ķ stżrisskipanarlógini. Hetta merkir, at taš er lųgtingiš, sum er tann jįttandi myndugleikin, og landsstżriš tķ bara kann rįša yvir kassanum, um hetta er sambęrt heimild frį lųgtinginum.

Vķst veršur eisini į, at ķ gomlu stżrisskipanini var įsett ķ § 19, 2. pkt., 2. liš, at fastogn landsins ikki mįtti seljast ella latast av hondum uttan sambęrt lųgtingslóg, og at ķ įlitinum til stżrisskipanarlógina stendur, at "nevndin heldur hesa reglu verša óneyšuga og heldur hetta kann verša hóskandi at lata landsstżrinum sjįlvum upp ķ hendi alt eftir, hvussu umstųšurnar eru. Nógv stųrri avgeršir kann landsstżriš taka uttan lųgtingsins loyvi, t.d. kunnu skip ella lķknandi ognir seljast uttan loyvi. Viš avtųku av § 19, 2. pkt., 2. liši, gerst ikki vandi fyri, at landsstżriš fer at selja śt av fastognum landsins fyri at fįa pening til rakstur landsins uttanum jįttanina į fķggjarlógini. Sambęrt § 43, stk. 2, er ikki loyvt at nżta pening, uttan at jįttan er į fķggjarlógini, og sųla av fastogn ųkir ikki um jįttanina į nakran hįtt. Ķ landskassaroknskapinum veršur sųla bókaš sum ein sųla į status".

Sambęrt notatinum metir Fķggjar- og Bśskapardeildin, at nevndin helst hevur misskilt okkurt, tķ ein sųla veršur bókaš sum sųluinntųka į rakstrinum, og ikki į status. Samstundis gloymir nevndin nevndu meginreglu um, at lųgtingiš er kassamyndugleikin. At henda grein er avtikin, broytir onki uppį taš prinsipp, at taš er lųgtingiš, sum hevur ręši į landskassanum, og landsstżriš skal tķ hava eina heimild, um taš selur aktiv hjį landskassanum. Um landsstżriš avger at selja eitt aktiv hjį landskassanum, mį hetta verša sambęrt heimild frį lųgtinginum. Henda heimild veršur vanliga givin sum ein jįttan. Ķ notatinum kemur Fķggjar- og Bśskapardeildin til ta nišurstųšu, at ręši yvir landskassanum liggur hjį lųgtinginum. Sųla av aktivum krevur sum śtgangsstųši heimild ķ eini jįttan. Undantikiš hesum er tó sųla, sum nįtśrliga hongur saman viš dagliga rakstrinum, t.d. tį brśktur bilur veršur skiftur um viš nżggjan.

13.2 Bileftirlit Fųroya (GL 1997/2 16 9-1)
Hųvušstųl seinastu 3 įrini (1.000 kr.):

  Smb. Fķggjarlóg 1997 Roknskapur 1996 Roknskapur1995
Inntųkur 6.191 7.556 5.664
Lųnarśtreišslur - 3.500 - 3.269 - 2.632
Ašrar śtreišslur - 2.725 - 4.637 - 3.042
Śrslit   - 350 - 10
Jįttan -34   0

Ķ 1995 stóš Bileftirlitiš viš 0 į fķggjarlógini. Ķ 1996 varš Bileftirlitiš hvųrki tikiš viš į fķggjarlóg ella į eykafķggjarlóg. Į fķggjarlógini fyri 1997 veršur roknaš viš eini nettośtreišslujįttan uppį 34 tkr.

Bileftirlitiš stendur į fķggjarlógini viš jįttanarslagnum "rakstrarjįttan", sum ķ 1997 er ein nettojįttan. Grannskošanardeildin hevur vķst į, at ręttast hevši kanska veriš at jįtta inntųkur og śtreišslur hjį Bileftirlitinum hvųr sęr. Ķ skrivi til landsstżriš dagfest 13. desember 1996 vķsti grannskošanardeildin m.a. į, at nógva umrųšan ķ Danmark av "gebyrsagen", og ivin um śtrokningargrundarlagiš fyri įsetan av gjųldum ķ kunngerš fųrdi viš sęr, at m.a. danska feršslulógin varš broytt soleišis, at gjųldini vóršu įsett ķ sjįlvari lógini, og męlt varš til, at landsstżriš višger og tekur stųšu til eina varandi loysn av umrųddu ógreišu jįttanar- og roknskaparvišurskiftum umframt av heimildarspurningunum višvķkjandi įsetan av gjųldum.

Av praktiskum orsųkum eru nakrar inntųkur į stovninum ķ fyrsta umfari goldnar inn į peningastovnskonti, sum ikki vóru skrįsettar į gjaldstovuni, og viš millumbilum var peningurin sķšani fluttur til gjaldstovuna og inntųkufųrdur ķ bókhaldinum. Seinnu įrini hevur sišvenjan veriš, at eftir įrslok er ein peningaupphędd flutt gjaldstovuni, sum ger, at roknskaparliga śrslitiš svarar til jįttanina į fķggjarlógini. Restin av inntųkunum hava stašiš eftir į peningastovnskonti. Henda mannagongd er broytt, og ultimo 1996 vóršu allar peningaupphęddir inntųkufųrdar, og er hetta hųvušsorsųkin til stóra vųksturin ķ inntųkunum frį 1995 til 1996. Ein onnur orsųk til vųksturin ķ inntųkunum er, at Bileftirlitiš ķ 1996 yvirtók umsitingina av nummarplįtum og koyrikortum og tey gjųld, sum hetta hevši viš sęr.

Lųnarśtreišslurnar ķ 1996 er munandi ųktar ķ mun til 1995. Orsųkin til hetta er, at ķ sambandi viš yvirtųku av umsitingini av nummarplįtum og koyrikortum fylgdu 2 starvsfólk viš frį fśtanum, og harumframt eru 2 onnur fólk sett. Ašrar śtreišslur eru vaksnar viš uml. 1,6 mió.kr. Ein stórur postur ķ 1996 er edv-serkųn hjįlp uppį uml. 1,4 mió.kr.

14. Jįttanarvišurskifti fķggjarįriš 1992

14.1 Generelt um jįttanirnar
Fķggjarlógaruppskotiš fyri 1992 varš lagt fram av landsstżrinum tann 30. august 1991.

Ķ aprķl 1992 var greitt, at viš verandi gongd fóru inntųkur landskassans at verša minni enn mettu inntųkurnar į fķggjarlógini fyri 1992, og ķ mei 1992 varš ein endurskošaš fķggjarętlan gjųrd, har inntųkurnar vóršu mettar av nżggjum og śtreišslurnar lagašar eftir teimum. Fķggjarętlanin varš lųgd fyri lųgtingiš til kunningar, og sett upp ķ fķggjarlógarformi, vķsandi til tey tiltųk, sparingar og inntųkuhękkingar, sum landsstżriš legši fyri tingiš.

Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš fyri 1992, sum varš lagt fram tann 17. desember 1992, vķsir landsstżriš į, at flestu stovnar halda jįttanirnar, tó ikki allir, og at tiltųk verša at seta ķ verk mótvegis teimum, sum ikki gera taš, og mųguliga skal meirnżtsla ķ 1992 mótroknast ķ jįttanini fyri 1993. Serliga neyvt eftirlit skal vera viš teimum stovnum, sum hava havt meirnżtslu. Fųrt veršur eisini fram, at ķ summum fųrum, t.v.s. fyri sjįlvognarstovnar, veršur meirnżtslan fyrst goldin śt av landskassanum og seinni kravd aftur.

Ķ įlitinum dagfest 22. desember 1992 ger fķggjarnevndin vart viš, at taš eru nakrar upphęddir ķ uppskotinum, sum framvegis eru stųrri enn taš, sum er jįttaš. Fķggjarnevndin metir, at ķ slķkum fųrum er ręttari, at landsstżriš, ķstašin fyri eina upphędd, setir upp bęši taš, sum lųgtingiš ella Fķggjarnevndin hevur jįttaš eyka, og taš sum kemur aftrat, ójįttaš.

14.2 Inntųkur
Į fķggjarlógini vóršu samlašu inntųkurnar mettar til 2,8 mia.kr. Tį fķggjarlógin varš endurskošaš ķ mei 1992, varš metingin lękkaš til 2,7 mia.kr., og į eykafķggjarlógini lękkaš til 2,5 mia.kr. Sambęrt landsroknskapinum fyri 1992 eru samlašu inntųkurnar 18 mió.kr. lęgri enn mett į eykafķggjarlógini.

14.2.1 § 1 Inntųkuskattur

1992

(mió.kr.)

F-lóg

Ey.F-lóg

Roknskapur

§ 1 Inntųkuskattir

1201

Vanligur Landsskattur

1.055

834

843

1702

Rentuskattur

35

55

44

Endurgj.t.kommunur

-30

-30

1215

Felagsskattur

29

38

DIS-endurgjald

5

Tryggingarsambandiš

7

7

Umsitingargjald NIS-DIS

0

7

1184

FAS-endurgjald

-4

Skattur fyri 01.04.84

-1

Vinningsbżti

7

Avgj. av kapitaleftirlųnar.gj.

6

Samanlagt

1.090

900

917

Vanligur landsskattur
Į fķggjarlógini varš inntųkan av vanligum landsskatti mett til 1,055 mia.kr. Į eykafķggjarlógini varš metingin lękkaš til 834 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru inntųkurnar umleiš 9 mió.kr. hęgri, enn mett į eykafķggjarlógini.

Tryggingarsambandiš
Į fķggjarlógini varš avgjald frį Tryggingarsambandinum ikki tikiš viš.

Į eykafķggjarlógini varš avgjaldiš sett til 7. mió.kr., svarandi til upphęddina ķ landsroknskapinum. Talan er um acontogjald fyri gomul įr, og upphęddin varš sett į eykafķggjarlógina, eftir at hon varš inngoldin.

DIS-/FAS-endurgjald
Į eykafķggjarlógini bar ein inntųkujįttan uppį 5 mió.kr. heitiš "Dis-endurgjald", men sambęrt landsroknskapinum ber eingin jįttan hetta heiti.

Ķ landsroknskapinum ber ein jįttan heitiš "Fas-endurgjald til reišarķir", og hon vķsir eina śtreišslu uppį 4,4 mió.kr. mótvegis eini mettari inntųku uppį 5 mió.kr., og tķ veršur talan um eina meirnżtslu uppį 9,4 mió.kr.

Eftir ųllum at dųma er talan um eitt mistak ķ landsroknskapinum, viš taš at inntųkujįttanin "Dis-endurgjald" er sett sum jįttan śtfyri "Fas-endurgjald". Men jįttan til "Fas-endurgjald" var als ikki į fķggjarlógini.

Umsitingargjald NIS-DIS
Tį fķggjarlógin varš endurskošaš ķ mei 1992, vóršu 3 mió.kr. mettar sum inntųka viš heitinum "Umsitingargjald NIS-DIS". Į eykafķggjarlógini varš henda inntųka sett til 0.

Sambęrt landsroknskapinum er talan um eina inntųku uppį 7 mió.kr. Toll- og Skattstova Fųroya hevur upplżst, at helst er talan um eitt endurgjald fyri mista skattainntųku vegna teir persónar, skattskyldugir ķ Fųroyum, sum komu undir DIS.

Skattir/gjųld uttan jįttan
Hvųrki avgjald av vinningsbżti ella avgjald av kapitaleftirlųnum var viš į fķggjarlógini, og "skattur fyri 01.04.84" var heldur ikki viš.

14.2.2 § 2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

1992

(mió.kr.)

F-lóg

Ey.F-lóg

Roknskapur

§2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

2017

Tollgjųld

645

566

575

2041

Brennioljugjald

82

89

68

2708

Framleišslugjųld

30

30

27

Viršis- og vektargjald

30

30

Umskrįsetingargjald

3

3

33

2801

Vegskattur

30

32

30

2853

Feršaavgjald

11

11

11

Samanlagt

831

761

744

Tollgjųld
Į fķggjarlógini vóru tollgjųld tann stųrsti inntųkuposturin į § 2, viš einari mettari inntųku uppį 645 mió.kr. Metingin varš lękkaš til 604,5 mió.kr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš ķ 1992, og į eykafķggjarlógini varš metingin lękkaš til 565,5 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum er inntųkan 575 mió.kr., t.v.s. 9,5 mió.kr. hęgri enn metingin į eykafķggjarlógini.

Brennioljugjald
Į fķggjarlógini varš inntųkan frį brennioljugjaldi mett til 82 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš metingin hękkaš til 89 mió.kr., men sambęrt landsroknskapinum er inntųkan 68 mió.kr, t.v.s. 20 mió.kr. lęgri. Ein partur av minniinntųkuni kann standast av, at eitt oljufelag fór į hśsagang ķ mei 1993, og tį misti landskassin uml. 4 mió.kr. vegna brennioljugjald ķ 1992. Harumframt er oljuavgjaldiš tengt at prķsinum į tann hįtt, at um oljuprķsurin fer upp, fer oljuavgjaldiš nišur.

14.2.3§ 3 Onnur gjųld

1992

(mió.kr.)

F-lóg

Ey.F-lóg

Roknskapur

§3 Onnur gjųld

3052

Gjųld f. spiritusskamtanarkort

0,22

0,22

0,15

3101

Loyvisgjųld

0,1

0,1

0,1

3204

Arvagjųld

2

3,2

3,7

3256

Lestagjald

0,1

0,1

0,15

3501

Bųtur

0,03

0,28

0,3

3135

Skeinkiloyvi

0,1

3603

Fųroysk Altjóša Skipaskrį

0,1

3617

Tjóšskaparbręv

0,01

Samanlagt

2,45

3,9

4,61

Onnur gjųld
Ķ
landsroknskapinum eru smęrri inntųkur frį skeinkiloyvum, navnaprógvum og tjóšskaparbrųvum, men ongin jįttan var į fķggjarlóg/eykafķggjarlóg.

14.2.4 § 4 Inntųkur frį spęli
Sambęrt landsroknskapinum er ein inntųka frį happadrįtti uppį 392 tkr., men jįttanin į fķggjarlóg/eykafķggjarlóg er av misgįum sett til 0 kr.

14.2.5 § 6 Landsfyritųkur
Į fķggjarlógini, undir § 6 "landsfyritųkur", vóršu jįttašar 6 mió.kr. sum inntųka hjį Apotekinum, 18 mió.kr. sum inntųka hjį Telefonverkinum og 4,8 mió.kr. sum śtreišsla hjį Postverkinum. Undir gjaldfųrisroknskapinum eru hesar upphęddir fųrdar burtur viš tilsvarandi tųlum, so tęr ikki įvirka gjaldfųriš. Į eykafķggjarlógini var ongin jįttan višvķkjandi omanfyrinevndu landsfyritųkum, og § 6 er heldur ikki skrįsett ķ landsroknskapinum.

14.2.6 § 9 Ymsar inntųkur
Į fķggjarlógini/eykafķggjarlógini var ein inntųkujįttan uppį 1 mió.kr. frį berghols- og brśgvagerš. Sambęrt landsroknskapinum er inntųkan 0 kr.

14.3 Śtreišslur

14.3.1 § 10 Lųgtingiš
Lųgtingsmenn
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 9,476 mió.kr. til lųgtingsmenn. Jįttanin varš lękkaš til 9,406 mió.kr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 463 tkr. Ķ višmerkingunum varš vķst į ųktar śtreišslur til samsżning og ferša- og dagpening. Samlaša jįttanin varš sostatt 9,863 mió.kr.

Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 10,145 mió.kr., t.v.s. ein meirnżtsla uppį 276 tkr.

Lųgtingsbygningurin
Į fķggjarlógini vóršu 665 tkr. jįttašar til lųgtingsbygningin. Jįttanin varš lękkaš til 605 tkr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 250 tkr., soleišis at samlaša jįttanin varš 855 tkr.

Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at meirnżtslan uppį 250 tkr. stavaši frį śtreišslum til leigu av maskinum. Lųgtingsskrivstovan vķsti til eina fķggjarnevndarsamtykt frį 27. juli 1989, har fķggjarnevndin einmęlt hevši samtykt ķ prinsippinum at seta ķ verk edv-višgerš til nżtslu ķ tingarbeišinum hjį flokkunum, til ein mettan kostnaš uppį 750 tkr.

Sambęrt landsroknskapinum eru 1,07 mió.kr. brśktar, t.v.s. ein meirnżtsla uppį 215 tkr.

14.3.2 § 11 Landsfyrisiting
Almannastovan
Į fķggjarlógini var jįttanin til Almannastovuna 15,395 mió.kr. Jįttanin varš lękkaš til 15,195 mió.kr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 274 tkr., soleišis at samlaša jįttanin varš 15,469 mió.kr.

Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at neyšugt varš at fyribilsseta eitt starvsfólk, og eisini varš neyšugt at umskipa arbeišiš į edv-ųkinum og at fįa hjįlp į konsulentbasis frį einum edv-virki.

Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 15,715 mió.kr., t.v.s. ein meirnżtsla uppį 246 tkr.

Lķkningarrįš Fųroya
Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš hųvdu landsstżriš og fķggjarnevndin samtykt eina eykajįttan til meirviršisgjaldsskipanina uppį 5,2 mió.kr. Hesin peningur skuldi bżtast ķmillum tey rakstrarstųš, sum skuldu umsita skipanina. Av teimum 5,2 mió.kr. vóršu 500 tkr. jįttašar sum ein eykajįttan til Lķkningarrįšiš. Restin av upphęddini, 4,7 mió.kr., fekst til vega frį ųšrum konti, m.a. 1,5 mió.kr. frį "Fyrireiking av nżggjari avgjaldsskipan" og 2 mió.kr. frį "Rentuinntųkum".

Menningarhjįlp
Į fķggjarlógini vóršu 3 mió.kr. jįttašar til menningarhjįlp, men jįttanin varš lękkaš til 1 mió.kr. į eykafķggjarlógini. Ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš varš upplżst, at jįttanin skuldi rindast ķ ein serligan grunn uttanfyri landkassan, sum landsstżriš umsitur, og jįttanir śr grunninum skulu góškennast av fķggjarnevndini.

Umbygging, Tinganes
Į fķggjarlógini vóršu 1,5 mió.kr. jįttašar til umbygging, Tinganes, men sambęrt eykafķggjarlógini varš jįttanin į rakstrarstašnum lękkaš til 1 mió.kr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš. Landsroknskapurin vķsir, at 1,970 mió.kr. eru brśktar, og talan er tķ um eina meirnżtslu uppį 970 tkr.

14.3.3 § 12 Heilsumįl

Landssjśkrahśsiš
Jįttanin į fķggjarlógini til Landssjśkrahśsiš var 211,5 mió.kr. Ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš stóš, at talan var um eina hękking uppį 4 mió.kr. ķ mun til 1991, og meginparturin var til neyšuga endurnżggjan av tólum. Sambęrt eykafķggjarlógini varš jįttanin, tį fķggjarlógin varš endurskošaš, lękkaš til 209,9 mió.kr. Neyšugt varš at jįtta 13,413 mió.kr. į eykafķggjarlógina fyri 1992, soleišis at samlaša jįttanin varš 223,3 mió.kr.

Landssjśkrahśsiš, umvęling
6 mió.kr. vóršu jįttašar til landssjśkrahśsiš, umvęling. Sambęrt landsroknskapinum eru 7,543 mió.kr. brśktar. Talan er um ein meirnżtslu uppį 1,543 mió.kr.

Klaksvķkar sjśkrahśs
Jįttanin į fķggjarlógini til Klaksvķkar sjśkrahśs var 39,7 mió.kr. Sambęrt eykafķggjarlógina varš jįttanin, tį fķggjarlógin varš endurskošaš, lękkaš til 39,42 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš tųrvur į eini meirjįttan uppį 989 tkr., soleišis at samlaša jįttanin til Klaksvķkar sjśkrahśs var 40,4 mió.kr. Upplżst varš, at landsstżriš, ķ samband viš góškenning av roknskapinum fyri 1991, hevši samtykt at boša sjśkrahśsinum frį, at ein meirnżtsla ikki įtti at endurtaka seg ķ 1992.

Sambęrt landsroknskapinum er talan um eina meirnżtslu uppį 740 tkr. ķ 1992.

Sušuroyar sjśkrahśs
Jįttanin į fķggjarlógini til Sušuroyar sjśkrahśs var 24,5 mió.kr. Sambęrt eykafķggjarlógini varš jįttanin, tį fķggjarlógin fyri 1992 varš endurskošaš, lękkaš til 24,348 mió.kr., og mett varš neyšugt at hękkaš jįttanina viš 1,139 mió.kr. į eykafķggjarlógini til 25,487 mió.kr. Vķst varš į, at meirjįttanin var til eitt rųntgentól, iš varš keypt ķ 1989, men ongantķš śtreišslufųrt.

14.3.4 § 13 Samferšsla

Strandfaraskip Landsins og tyrlutęnastan
Į fķggjarlógini vóršu 37 mió.kr. jįttašar til Strandfaraskip Landsins, og 5 mió.kr. til tyrlutęnastuna. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin til Strandfaraskip Landsins hękkaš til 46 mió.kr. Ķ višmerkingum landsstżrisins til eykafķggjarlógaruppskotiš stóš, at "ķ nógv įr hevur ógvuliga lķtiš samsvar veriš millum jįttan og nżtslu hjį strandferšsluni. Soleišis hevur eisini veriš ķ įr. Hóast nżtslan er góšar 4 mió.kr. minni enn ķ 1991 og 12 mió.kr. minni enn ķ 1990, er meirnżtslan alt ov stór". Landsstżriš vķsti į, at įvķs tiltųk vóru sett ķ verk. Stovnsbygnašurin var broyttur, sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš fyri 1993, nżggjur stjóri og nżggjur fķggjarleišari vóru settir, og fariš var undir at umleggja bókhaldiš viš betri fķggjarstżring fyri eyga.

Sambęrt landsroknskapinum fyri 1992, er samlaša nżtslan hjį Strandfaraskipum Landsins og tyrlutęnastuni 60,8 mió.kr., sum er uml. 9,8 mió.kr. meira enn jįttaš.

Ķ uppskoti til samtyktar (lųgtingsmįli nr. 47/11 1993) višvķkjandi góškenning av roknskapinum hjį Strandfaraskipum Landsins fyri fķggjarįriš 1992, įtalašu lųgtingsgrannskošararnir, at Strandferšslan aftur ķ 1992 hevši brśkt nógv meira enn jįttaš var į fķggjarlóg/eykafķggjarlóg, og at landsstżriš enn einaferš hevši sett eina órealistiska upphędd į fķggjarlógina.

Jįttanir til vegir, havnir o.t.
Į eykafķggjarlógini vóršu jįttašar 18,5 mió.kr. til rakstur av veganeti. Sambęrt landsroknskapinum fyri 1992 eru 25,4 mió.kr. nżttar, og sostatt er talan um eina meirnżtslu uppį kr. 6,9 mió.kr. Hinvegin er talan um minninżtslu uppį 4,9 mió.kr. višvķkjandi nżgerš av vegum, og uppį uml. 2 mió.kr. višvķkjandi fyritųkum og śtgerš. Samanlagt er so at siga samsvar ķmillum nżtslu og jįttanir til vegir, havnir o.t., undir landsverkfrųšinginum.

P/F Atlantic Airways
Į eykafķggjarlógini vóršu 75 mió.kr. jįttašar til at keypa partabrųv ķ P/F Atlantic Airways. Ķ višmerkingum landsstżrisins til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst til višmerkingarnar til Ll. nr. 160 frį 1. desember 1992 um at tekna nżggjan partapening ķ P/F Atlantic Airways. Her varš upplżst, "at avleišingarnar fyri fķggjarlógina 1992 verša, at halliš veksur viš 75 mió.kr. viš hesi lóg". Sambęrt višmerkingunum til lógaruppskotiš hevši P/F Atlantic Airways ķ roknskaparįrunum 1989-91 havt stór hall aftan į avskrivingar, og eginogn felagsins var voršin negativ viš 28 mió.kr. (Landskassin vešhelt fyri einum uttanlandslįni til P/F Atlantic Airways uppį 70 mió.kr.) Lįnveitararnir kravdu tķ, at lįniš sum landskassin vešhelt fyri, varš nišurgoldiš viš ķ minsta lagi 40 mió.kr. beinanvegin. Viš stųši ķ roknskapartųlunum og śtlitunum fyri felagiš metti landsstżriš, at restin av vešhaldinum uppį 30 mió.kr. fór at falla til gjaldingar um heilt stutta tķš, um ikki nakaš munagott varš gjųrt.

Sambęrt frįgreišingini ķ landsroknskapin eru śtreišslur landskassans 85,65 mió.kr. ķ mun til jįttanina uppį 75 mió.kr., t.v.s ein meirnżtsla uppį 10,65 mió.kr. Meirnżtslan stendst av, at gamli partapeningurin ķ P/F Atlantic Airways varš nišurskrivašur, og ķ hesum sambandi misti landskassin 10,7 mió.kr. Harumframt vóru śtreišslur ķ sambandi viš afturgjalding av vešhaldi uppį 200 tkr.

14.3.5 § 14 Śtbśgving og gransking

HF-skeišiš ķ Sušuroy
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 5,2 mió.kr. til HF-skeišiš ķ Sušuroy. Jįttanin varš lękkaš til 5,178 mió.kr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš, men varš į eykafķggjarlógini hękkaš viš 208 tkr. til 5,386 mió.kr.

Sambęrt landsroknskapin er nżtslan 6,375 mió.kr., og sostatt er talan um eina meirnżtslu uppį 989 tkr.

Eysturoyar studentaskśli og HF-skeiš
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 11,3 mió.kr. til Eysturoyar studentaskśla og HF-skeiš. Jįttanin varš lękkaš til 11,205 mió.kr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš, men varš į eykafķggjarlógini hękkaš til 11,362 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at meirnżtslan stóšst av einum gomlum leigumįli, sum landsstżriš ikki var vitandi um fyrr enn į heysti 1992.

Sambęrt landsroknskapinum hevur skślin eina meirnżtslu uppį 148 tkr.

Tekniski skśli ķ Tórshavn
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 9,8 mió.kr. til Tekniska skśla ķ Tórshavn og 2,2 mió.kr. til skślaheimiš, tilsamans 12 mió.kr. Tį fķggjarlógin varš endurskošaš, vóršu hesar jįttanir lagdar saman og lękkašar til 11,493 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 3,4 mió.kr. til 14,893 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš stendur, at skślin er ein sjįlvsognarstovnur, og at undirskotiš av rakstrinum hjį hesum stovni ķ fyrsta umfari veršur lagt śt av landsstżrinum, so at alt virksemi ikki stešgar upp. Sambęrt landsroknskapinum er talan um eina meirnżtslu uppį 156 tkr.

Tekniski skśli ķ Klaksvķk
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 3,8 mió.kr. til Tekniska skśla ķ Klaksvķk. Jįttanin varš lękkaš til 3,764 mió.kr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš er skślin ein sjįlvsognarstovnur, og undirskotiš av rakstrinum hjį hesum stovni veršur ķ fyrsta umfari lagt śt av landsstżrinum, so at alt virksemi ikki stešgar upp. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 1,1 mió.kr. til 4,864 mió.kr. Men harumframt vóru jįttašar 1,022 mió.kr. til skślaheimiš og 180 tkr. til maskinśtbśgving, so samlaša jįttanin til Tekniska skśla ķ Klaksvķk var 6,066 mió.kr.

Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 6,237 mió.kr., t.v.s. ein meirnżtslu uppį 171 tkr. Men sambęrt skślans roknskapi er nżtslan gjųrd upp til 6,182 mió.kr., svarandi til landskassans part av teim studningsgevandi nettośtreišslunum, og er hetta 55 tkr. lęgri enn uppgjųrda nżtslan sambęrt landsroknskapinum.

Fųroya Sjómansskśli
Į fķggjarlógini vóršu 5,6 mió.kr. jįttašar Fųroya Sjómansskśla. Jįttanin varš lękkaš til 5,498 mió.kr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 750 tkr. til 6,248 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš vóršu 2 skipsfųraraflokkar tiknir upp į sumri 1992. Skślin metti, at jįttanin fór at halda, men ein uppgerš pr. 1. november vķsti, at vanliga jįttanin fór at verša yvirtrekt viš umleiš 500 tkr. Hartil vóršu samskiftistól keypt fyri 250 tkr. uttan tilmęli frį landsskślafyrisitingini.

Sambęrt landsroknskapinum er meirnżtslan 208 tkr.

14.3.6 § 16 Fiskivinna, sigling o.t.

Jįttan til fiskivinnuna
Vķsandi til fylgiskjųlini til fķggjarlógaruppskotiš fyri 1992 gjųrdi umsitingin eitt śtgreinaš uppskot til jįttan fyri rakstrarstųšini 16441 "Studningar", 16436 "Minstalųn v.m.", 16455 "Fiskiroyndir u.f. fųr. land." og 16469 "Varšv. av fjųlbr. flota." uppį samanlagt 253,5 mió.kr.

Tį iš landsstżriš ķ august 1991 legši fķggjarlógaruppskotiš fyri tingiš, varš samlaša upphęddin hękkaš til 273 mió.kr. til nevndu rakstrarstųš, og harumframt varš bżtiš broytt.

Vķsandi til įlitiš frį fķggjarnevndini vóršu allar 273 mió.kr lagdar saman į 1 rakstrarstaš, og višmerkt varš, at "bżtiš veršur jįttaš av landsstżrinum saman viš fiskivinnunevnd lųgtingsins". Į fķggjarlógini er heitiš į hesum samanlagda rakstrarstaši nr. 16436: "Felagskonto, sķ įlit (višm.)".

Ķ sambandi viš endurskošašu fķggjarętlanina ķ mei 1992 varš jįttanin minkaš viš 22 mió.kr. nišur ķ 251 mió.kr. Jįttanin varš minkaš viš hesi upphędd į eykafķggjarlógini. Į eykafķggjarlógini hevši rakstrarstašiš ikki longur nakaš nummar, og heitiš var broytt til "Studningur til fiskivinnuna".

Sambęrt landsroknskapinum ber jįttanin heitiš 16436: "Lógarb. śtr. (dagstudn. minstalųn o.a.)". Nżtslan uppį 251 mió.kr. svarar til jįttanina, og sambęrt landsroknskapin er sostatt hvųrki talan um meir- ella minninżtslu.

Men nżtslan sambęrt landsroknskapinum samsvarar ikki viš roknskapartųlini ķ fyribilsroknskapinum hjį Lųnjavningargrunninum fyri 1992, sum vķsa eina meirnżtslu uppį uml. 9 mió.kr.

Viš skrivi dagfest 10. januar 1995 baš grannskošanardeildin landsstżriš um at śtvega eitt yvirlit, iš vķsti, hvussu landsstżriš saman viš Fiskivinnunevnd Lųgtingsins hevši bżtt samlašu jįttanina fyri 1992.

Viš skrivi dagfest 7. september 1995 fekk grannskošanardeildin avrit av einum tilmęli dagfest 30. juni 1992 um bżtiš av jįttanini, men Fiskivinnuumsitingin bošaši frį, at journalin ikki hevši funniš orginalbręviš til Fiskivinnunevndina ella svariš frį nevndini um bżtiš, men at leitaš varš eftir tķ.

Ķ revisiónsprotokollini til roknskapin hjį Lųnjavningargrunninum fyri 1992 veršur vķst į, at landsstżriš ķ november 1992 hevur avgjųrt, hvussu 250 mió.kr. av studninginum fyri 1992 skulu nżtast, og ķ revisiónsprotokollini veršur gjųrd ein sundurgreining av jįttan ķ mun til nżtslu:

(mió.kr.) Jįttaš Nżtsla Munur
Prķsķskoyti 135,5 132,4 +3,1
Minstalųn v.m. 70,0 98,1 -28,1
Influtningsstušul/vųrumenning 23,0 20,5 +2,5
Varšv. av fjųlbroyttum fiskiflota 11,0 1,2 +9,8
Royndir ķ fremmandum hųvum 4,0 1,1 +2,9
Endurgjald til alivinnuna 1,5 0,2 +1,3
At taka til 5,0 3,9 +1,1
Ikki greinaš 1,0 0 +1,0
Rentuśtreišslur 0 3,4 -3,4
Avlop frį uppbošsųluni 0 -0,8 +0,8
  251,0 260,0 -9,0
Umsitingarkostnašur 4,6 4,3 +0,3
  255,6 264,3 -8,7

Grannskošarin hjį Lųnjavningargrunninum ger vart viš, at teir ikki hava sęš nakrar reglur fyri, hvussu ikki-lógarbundnar śtreišslur eiga at nżtast.

Vķst veršur eisini į, at fram til 1992 hevur mannagongdin veriš tann, at peningur, sum er jįttašur į fķggjarlógini, er fluttur til Lųnjavningargrunnin og skrįsettur ķ bókhaldi grunnsins. Um landsstżriš hevur avgjųrt, at peningur skal nżtast til eitthvųrt endamįl, er skriv sent Lųnjavningargrunninum hesum višvķkjandi. Lųnjavningargrunnurin hevur sķšani įvķst upphęddina og skrįsett hana.

Men ķ 1992 er henda mannagongd partvķs broytt, soleišis at śtreišslur uppį 4,052 mió.kr., sum landsstżriš hevur avgjųrt at nżta, eru beinleišis sendar til Fųroya Gjaldstovu til śtgjaldingar. Fųroya Gjaldstova mótroknar hetta ķ studningum til Lųnjavningargrunninum, og minni veršur sostatt flutt til grunnin. Upphęddin er tó tikin viš ķ įrsroknskapinum. Peningurin er nżttur til fiskiroyndir uttan fyri fųroysku landleišini 1,144 mió.kr., til varšveiting av fjųlbroyttum flota 1,2 mió.kr., til mistar ķlųgur til garnaveišu 1,7 mió.kr. og til sakfųrara 8 tkr.

Endurgjald fyri upphųgging av gomlum fiskiskipum
Į fķggjarlógini/eykafķggarlógini varš ongin peningur jįttašur į rakstrarstaši "endurgjald fyri upphųgging av gomlum fiskiskipum". Sambęrt landsroknskapinum eru nżttar 151 tkr. į rakstrarstašnum.

14.3.7 § 18 Vinnulķv og arbeišsmarknašur annars

Studningur til kolagrevstur
Į fķggjarlógini vóršu 400 tkr. jįttašar sum studningur til kolagrevstur. Undir višgeršini av eykafķggjarlógini setti fķggjarnevndin fram broytingaruppskot (dagfest 29. desember 1992) um, at 300 tkr. vóršu fluttar frį konto 18703: "Tiltųk fyri ung" til konto 18323: "Studningur til kolagrevstur". Hetta broytingaruppskot varš samtykt, og jįttanin til kolagrevstur įtti tķskil at veriš uppį 700 tkr., men sambęrt eykafķggjarlógini var samlaša jįttanin til kolagrevstur 550 tkr., og jįttanin til "tiltųk fyri ung" var lękkaš viš 150 tkr. Ķ landsroknskapinum fyri 1992 er jįttanin til kolagrevstur uppį 400 tkr., men brśktar eru 511 tkr.

Jįttanin til kolagrevstur ķ landsroknskapinum uppį 400 tkr. er sostatt ikki samsvarandi jįttanini į eykafķggjarlógini uppį 550 tkr., sum ikki er samsvarandi samtykta broytingaruppskotinum um at hękka jįttanina til 700 tkr.

Menningargrunnur Ķdnašarins
Į fķggjarlógini vóršu 12 mió.kr. jįttašar Menningargrunninum, og į fundi tann 10. februar 1992 samtykti fķggjarnevndin at veita Menningargrunninum eina eykajįttan uppį 62,5 mió.kr. Samlaša jįttanin varš sostatt 74,5 mió.kr.

Hetta samsvarar ikki viš eykafķggjarlógina, har samlaša jįttanin "einans" er 57,988 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum fyri 1992 eru 74,5 mió.kr. brśktar, og sostatt er ein "meirnżtsla" uppį 16,5 mió.kr. į hesum rakstrarstaši ķ mun til jįttanina į eykafķggjarlógini.

Sambęrt frįgreišingini ķ landsroknskapinum er Menningargrunnur Ķdnašarins fķggjašur viš jįttan į fķggjarlógini og lįntųku viš landskassavešhaldi, og sambęrt roknskapinum fyri grunnin fyri 1992 gjųrdist bśskaparliga afturgongdin ķ landinum stųrri, enn roknaš var viš, og tķ var neyšugt hjį grunninum at seta av samsvarandi ųkta tapsvandanum. Av hesi orsųk var eginognin hjį grunninum negativ viš 49 mió.kr. viš įrslok 1992. Landsstżriš mįtti tķ endurstovna eginpeningin, soleišis at lįnini, sum landskassin vešhelt fyri, ikki gjųrdust effektiv. Landskassin veitti grunninum 62,5 mió.kr. ķ "meirstudningi", umframt tęr 12 mió.kr. sum stóšu į fķggjarlógini. Sambęrt frįgreišingini ķ landsroknskapinum fyri 1992 eru tęr 62,5 mió.kr. veittar til at:

  • strika eitt landskassalįn uppį 24,5 mió.kr. - eitt lįn, sum var veitt av tųka peninginum.
  • strika eitt landskassalįn uppį 16,5 mió.kr. - eitt lįn, sum upprunaliga var veitt śr Oljugrunninum
  • kontant śtgjald uppį 21,5 mió.kr.

Ķ uppskoti til samtyktar (lųgtingsmįl nr. 47/4 1993), dagfest 9. aprķl 1994, višvķkjandi góškenning av roknskapinum hjį Menningargrunni Ķdnašarins fyri fķggjarįriš 1992, višmerktu lųgtingsgrannskošararnir, at ķ juni 1993 samtykti lųgtingiš uppskot til samtyktar um, at heita į landsstżriš um at taka spurningin um samanlegging av Fųroya Ķdnašargrunni, Menningargrunni Ķdnašarins og mųguliga Grunninum til Ķdnašarfremjandi Endamįl og Gistingarhśsgrunninum til višgeršar. Lųgtingsgrannskošararunum kunnugt var hesin spurningur ikki lišugt višgjųrdur.

Fķggingargrunnurin frį 1992
Į eykafķggjarlógini vóršu jįttašar 300 mió.kr. sum innskot ķ Fķggingargrunnin frį 1992. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš stóš, at viš Ll. nr. 152 frį 19. oktober 1992 um lįntųku til landskassan var samtykt at seta 300 mió.kr. ķ ein grunn, at nżta til nżggjan eginpening ķ Sjóvinnubankanum.

14.3.8 § 19 Almannamįl

Į fķggjarlógini varš śtreišslan til avlamispensjón mett til 92 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš upphęddin hękkaš viš 8,5 mió.kr., til 100,5 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum er talan um eina meirnżtslu uppį 525 tkr. Višvķkjandi jįttanini til fólkapensjón og ellisheim er talan um eina meirnżtslu uppį įvikavist 1,3 og 2,1 mió.kr. ķ mun til eykafķggjarlógina. Flest onnur rakstrarstųš hava eina minninżtslu.

14.3.9 § 21 Effektivar vešhaldsbindingar

Į fķggjarlógini vóršu avsettar 80 mió.kr. til effektivar vešhaldsbindingar. Upphęddin varš hękkaš til 190 mió.kr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš, og į eykafķggjarlógini varš upphęddin hękkaš viš 36 mió.kr. til 226 mió.kr.

Ķ skrivum til Fųroya Landsstżri dagfest 17. mars 1992 og 29. september 1992 baš grannskošanardeildin landsstżriš greiša frį, eftir hvųrjum prinsippum bókaš veršur į § 21, og hvussu trot/gjaldkomnar vešhaldsskyldur verša bókašar ķ roknskapinum. Somuleišis varš landsstżriš bišiš um at greiša frį, hvussu metingarnar av śtreišslum į § 21 verša gjųrdar. Vķst varš į, at ķ višmerkingum landsstżrisins til fķggjarlógaruppskotiš fyri 1991, višv. śtreišslum landskassans til effektivar vešhaldsbindingar, varš skrivaš: "Av tķ at vešhald landskassans tilsamans minka munandi móti įrsloki 1991, kann roknast viš, at śtreišslur landskassans til effektivar vešhaldsbindingar minka burtur ķ lķtiš og onki ķ 1992".

Grannskošanardeildin vķsti eisini į, at ķ višmerkingum landsstżrisins til upprunaliga fķggjarlógaruppskotiš fyri 1992 varš onki skrivaš um § 21. Grannskošanardeildin metti, at višvķkjandi § 21 var talan um ein sera tżšandi og prinsippielt ógreišan śtreišslupost, sum ongantķš var nęrri lżstur m.a. višv. periodisering og avmarking mótvegis lįntųku. Landsstżriš svaraši ongantķš hesum fyrispurningum.

14.4 Gjaldfųrisętlan
Į fķggjarlógini varš bruttolįnitųrvurin mettur til 375 mió.kr. Bruttolįnitųrvurin varš mettur til 491 mió.kr., tį fķggjarlógin varš endurskošaš, og į eykafķggjarlógini varš metingin hękkaš viš 710 mió.kr., til 1,2 mia. kr. Hękkingin stóšst partvķs av, at śrslitiš av rakstri og ķlųgum, sum varš mett til 69 mió.kr. į fķggjarlógini, varš mett til 903 mió.kr. į eykafķggjarlógini. Sambęrt višmerkingunum var talan um eina minniinntųku ķ mun til endurskošašu fķggjarlógina uppį 149,5 mió.kr. Meirśtreišslur stóšust m.a. av, at effektivar vešhaldsbindingar vóršu mettar 36 mió.kr. hęgri en į endurskošašu fķggjarlógini. Harumframt vóršu 300 mió.kr. jįttašar į eykafķggjarlógini til Fķggingargrunnin frį 1992 og 75 mió.kr. til at keypa partabrųv ķ Atlantic Airways.

Jįttanarvišurskifti fķggjarįriš 1993

15.1 Generelt um jįttanirnar
Fķggjarlógaruppskotiš fyri 1993 varš lagt fram av landsstżrinum tann 31. august 1992.

Tann 7. november 1992 varš eitt nżtt fķggjarlógaruppskot lagt fram. Ķ višmerkingunum vķsti landsstżriš į, at fķggjarlógaruppskotiš, sum varš lagt fram tann 31. august 1992, vķsti eitt hall uppį 149 mió.kr. Tann 6. oktober 1992 hevši landsstżriš gjųrt semju viš donsku stjórnina ķ sambandi viš endureisnina av P/F Sjóvinnubankanum. Ķ semjuni stóš m.a., at landsstżriš skuldi gera eitt realistiskt fķggjarlógaruppskot sum javnvigaši.

Eykafķggjarlógaruppskotiš varš lagt fram av landsstżrinum tann 18. desember 1993. Ķ įlitinum dagfest 15. februar 1994 vķsti fķggjarnevndin į, at landsstżriš, umframt at tilskila um eykajįttan var fingin frį fķggjarnevndini, eisini ķ lógaruppskotinum įtti at havt śtgreinaš, hvųrjar śtreišslur vóru lógarbundnar, soleišis at taš greitt gekk fram, um talan var um óheimilaša meirnżtslu. Fķggjarnevndin var av teirri fatan, at eykafķggjarlógin bert skuldi fevna um lógarbundnar meirśtreišslur og eykajįttanir frį fķggjarnevndini. Fķggjarnevndin vķsti į, at ķ uppskotinum til eykafķggjarlóg vóru fleiri beinleišis umsóknir frį landsstżrinum um eykajįttan. Fķggjarnevndin undirstrikaši, at landsstżriš įtti at sųkt fķggjarnevndina um eykajįttan, so skjótt tųrvurin varš stašfestur, og ikki tį iš įriš varš gjųrt upp.

15.2 Inntųkur
Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš - fyrru framlųgu, dagfest 31. august 1992 - var skattainntųkan minkandi. Nakaš av hesi minking stavaši frį lęgri lųnarśtgjaldingum, serliga vegna minni fiskiskap, men eisini frį ręttiliga stórum frįdrįttum hjį persónum, sum hųvdu havt tap vegna borgan. Hinvegin varš roknaš viš nakaš hęgri toll- og avgjaldsinntųkum til landskassan, mest vegna meirviršisgjaldiš. Vķst varš eisini į, at ętlanin var at gera ymiskar broytingar ķ skattalóggįvuni.

Ķ įlitinum til fķggjarlógaruppskotiš (seinnu framlųgu, dagfest 21. desember 1992) vķsti fķggjarnevndin į, at į fundi viš landsstżrismannin ķ fķggjarmįlum, landsbankastjóran o.a. varš upplżst, at inntųkumetingin į fķggjarlógaruppskotinum bygdi į eina lękking ķ virkseminum uppį 11 % ķ 1993 sammett viš 1992. Varš minkingin ķ virkseminum t.d. 1 % hęgri ella lęgri, fór hetta at merkja įvikavist eina lękking ella hękking ķ inntųkunum uppį 15 mió.kr.

Ein minniluti ķ fķggjarnevndini vķsti į, at ongar įbendingar vóru um, hvussu landsstżriš var komiš fram til tey 11 %. Hvussu nógv virksemiš fór at minka var fyrst og fremst treytaš av, hvussu gekst fiskivinnuni, og į inntųkusķšuni hevši landsstżriš stųšugt lyndi til at meta ov positivt um skatt og tollgjųld.

15.2.1 § 1 Inntųkuskattur

1993

(mió.kr.)

F-lóg

Ey.F-lóg

Roknskapur

§ 1 Inntųkuskattir
1201 Vanligur Landsskattur

769

710

754

1702 Rentuskattur

95

80

79

1215 Felagsskattur

19

19

25

Tryggingarsambandiš

3

3

3

Umsitingargjald NIS-DIS

2

2

0

1108 Skattur fyri 01.04.84

-2

1184 FAS-endurgjald til reišarķir

-8

1507 Vinningsbżti

4

1507 Avgj. av kapitaleftirlųnar.gj.

3

Samanlagt

814

858

Vanligur landsskattur
Į fķggjarlógini var inntųkumetingin av vanligum landsskatti 769 mió.kr., men į eykafķggjarlógini varš metta inntųkan lękkaš til 710 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum komu uml. 44 mió.kr. meira inn enn mett. Ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš fyri 1994 fųrdi landsstżriš fram, at meirinntųkan ķ 1993 tyktist hanga saman viš, at fólk hųvdu clearaš konti ķ peningastovnunum. Skattagrundarlagiš gjųrdist tį stųrri, mešan rentuinntųkan - hóast hękkašan rentuskatt - gjųrdist minni.

FAS-endurgjald
Hvųrki į fķggjarlógini ella į eykafķggjarlógini varš peningur jįttašur til FAS-endurgjald, men 7,873 mió.kr. eru skrįsettar sum śtreišsla av FAS-endurgjaldi til reišarķir ķ landsroknskapinum.

Śtreišslur til FAS-endurgjald įttu at veriš bókašar ašra stašni enn undir inntųkuskatti, og višmerkjast kann eisini, at landsstżriš hvųrki ķ 1992 ella ķ 1993 tók hesar śtreišslur viš į fķggjarlógina.

Skattir/gjųld uttan jįttan
Hvųrki avgjald av vinningsbżti ella avgjald av kapitaleftirlųnum var viš į fķggjarlógini, og "skattur fyri 01.04.1984" var heldur ikki viš.

Umsitingargjald NIS-DIS
Į fķggjarlógini vóršu 2 mió.kr. mettar sum inntųka, men sambęrt landsroknskapinum er inntųkan av "Umsitingargjald NIS-DIS" 0 kr.

15.2.2 § 2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

1993

(mió.kr.)

F-lóg

Ey.F-lóg

Roknskapur

§2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

2017

Tollgjųld

10

17

28

2041

Brennioljugjald

86

80

72

2708

Framleišslugjųld

18

18

16

Viršis- og vektargjald

35

7

Umskrįsetingargjald

3

3

8

2801

Vegskattur

33

33

30

2853

Feršaavgjald

11

11

12

Meirviršisgjald

563

478

454

Endurgjald f. goymslu

-28

-54

-54

Punktgjųld

157

160

164

Samanlagt

888

753

730

Tollgjųld og meirviršisgjald
Lųgtingslóg nr. 136 frį 8. september 1992 um meirviršisgjald kom ķ gildi 1. januar 1993. Ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš vķsti landsstżriš į, at taš tķ var torfųrt at meta um inntųkuna av tollgjųldum og meirviršisgjaldi. Sambęrt landsroknskapinum eru inntųkurnar av tollgjųldum uml. 11,5 mió.kr. hęgri, enn mett į eykafķggjarlógini, mešan inntųkurnar av meirviršisgjaldi eru uml. 24,5 mió.kr. lęgri enn mett į eykafķggjarlógini.

Endurgjųld fyri goymslur
Śtreišslurnar til "tollendurgjald fyri vųrur į goymslu pr. 31.12.1992" vóru undirmettar į fķggjarlógini. Śtreišslurnar vóršu umleiš dupult so hųgar sum mett, ella 54,3 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš komst hetta av, at taš var ógjųrligt at meta um viršiš į goymslum hjį fyritųkunum pr. 31. desember 1992.

15.2.3 § 3 Onnur gjųld

1993

(mió.kr.)

F-lóg

Ey.F-lóg

Roknskapur

§3 Onnur gjųld

3052

Gjųld f. spiritusskamtanarkort

0

0

0,01

3101

Loyvisgjųld

0,1

0,1

0,1

3204

Arvagjųld

12,5

2,5

2

3256

lestagjald

0,1

0,1

0,1

3501

Bųtur

0,4

1,68

1,6

3135

Skeinkiloyvi

0,2

3617

Tjóšskaparbręv

0,01

3306

Navnaprógv

0,01

Samanlagt

13,1

4,38

4,03

Onnur gjųld
Sambęrt landsroknskapinum eru smęrri inntųkur frį skeinkiloyvum, tjóšskaparbrųvum og navnaprógvum, men ongin jįttan er į fķggjarlógini/eykafķggjarlógini.

15.2.4 § 4 Inntųkur frį spęli
Sambęrt landsroknskapinum er ein inntųka frį happadrįtti uppį 392 tkr., men jįttanin į fķggjarlógini/eykafķggjarlógini er av misgįum sett til 0 kr.

15.2.5 § 6 Landsfyritųkur
Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš (1. framlųgu), vóru tęr fyritųkur, sum įšur vóršu tiknar viš į § 6, men sum ikki rindašu landskassanum sķni avlop ella part av avlopinum, ikki longur viš į § 6. Harafturķmóti vóru tvęr nżggjar fyritųkur - Rśsdrekkasųla Landsins og Landsbankin - settar į hesa grein, vķsandi til, at hesir stovnar skuldu rinda landskassanum part av sķnum avlopi.

Rśsdrekkasųla Landsins
Sambęrt eykafķggjarlógini varš avlopiš frį Rśsdrekkasųla Landsins, sum skuldi rindast landskassanum, mett til 11,6 mió.kr. Landsroknskapurin vķsir eitt avlop til landskassan uppį 15,4 mió.kr.

Landsbanki Fųroya
Ķ § 19 ķ Ll. nr. 57 frį 2. oktober 1978 um Landsbanka Fųroya, viš seinni broytingum, er įsett, at yvirskot bankans fer ķ landskassan, um taš ikki veršur lagt ķ tiltaksgrunn ella ķ serstakar grunnar. 20 % av yvirskotinum skal leggjast ķ tiltaksgrunn, og upp til helvtina av restini skal nżtast til avskrivingar av landskassans įbyrgdarskyldum.

Sambęrt eykafķggjarlógini varš mett, at Landsbanki Fųroya kom at rinda eitt avlop uppį 1 mió.kr. ķ 1993, men sambęrt landsroknskapinum er einki goldiš.

15.3 Śtreišslur
15.3.1 § 10 Lųgtingiš
Lųgtingsmenn
Į fķggjarlógini var jįttanin til lųgtingsmenn 9,411 mió.kr. Jįttanin varš sambęrt eykafķggjarlógini lękkaš til 8,697 mió.kr. vegna lųnarsparingar. Sambęrt landsroknskapinum eru brśktar 9,448 mió.kr., t.v.s. ein meirnżtsla uppį 751 tkr.

15.3.2 § 11 Landsfyrisiting
Almannastovan
Jįttanin til Almannastovuna į fķggjarlógini var 14,543 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at Almannastovan fekk eina eykajįttan uppį 1,585 mió.kr., til EDV-ętlan (1 mió.kr.-rammujįttan) og til avloysara (585 tkr.), og at nżtslan vęntandi fór at verša 16,128 mió.kr.

3. februar 1994 baš landsstżriš Almannastovuna um eina frįgreišing um, hvussu rammujįttanin var nżtt. Almannastovan svaraši viš skrivi dagfest 22. februar 1994. Frįgreišingin samsvaraši punkt fyri punkt til umsóknina um eykajįttan dagfest 23. juni 1993. Ķ umsóknini vóršu nevnd yvir 30 punkt, sum skuldu gerast, 11 av punktunum vóru sett ķ verk.

Menning av fķggjarstżringarskipan
Į fķggjarlógini vóršu settar 1 mió.kr. av til menning av fķggjarstżringarskipan. Sambęrt landsroknskapinum eru 311 tkr. nżttar.

Śtskifting og matrikulstova
Samlaša jįttanin til Matrikulstovuna var 4,5 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru brśktar 5,277 mió.kr., og var meirnżtslan sostatt 777 tkr.

15.3.3 § 12 Heilsumįl

Hjįlpartólamišstųšin
Į fķggjarlógini var Hjįlpartólamišstųšin sjįlvstųšugt rakstrarstaš viš einari jįttan uppį 2,2 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 300 tkr., til 2,5 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at Hjįlpartólamišstųšin hevši kravt ómaksgjald frį Almannastovuni, men grannskošanin metti, at heimild ikki var fyri hesum. Hetta helt tķ uppat ķ 1993. Almannastovan spardi sostatt hesa śtreišslu, men neyšugt varš, at Hjįlpartólamišstųšin fekk eykajįttan uppį 300 tkr. Nevnt varš, at umframt ómaksgjald hevši Hjįlpartólamišstųšin tikiš ov nógv fyri fraktśtreišslur, eftirsum nżtti mešal prosentsatsurin fyri frakt var ov hųgur.

Landssjśkrahśsiš umvęling
Jįttanin į fķggjarlógini til umvęlingar į landssjśkrahśsinum var 6 mió.kr. Jįttanin varš hękkaš viš 1 mió.kr. į eykafķggjarlógini, og sambęrt višmerkingunum varš roknaš viš, at brśktar vóršu uml. 7 mió.kr. Meirjįttanin uppį 1 mió.kr. varš brśkt til umvęling av ketlum. Landsstżriš vķsti į, at eftirsum henda umvęling varš gjųrd ķ 1993, skuldi jįttanin til umvęlingar į landssjśkrahśsinum ķ 1994 minkaš samsvarandi. Hetta varš tó ikki gjųrt.

Vaksinatiónir
450 tkr. vóršu jįttašar til vaksinatiónir, men sambęrt landsroknskapinum eru 536 tkr. brśktar.

15.3.4 § 13 Samferšsla

Strandfaraskip Landsins og tyrlutęnastan
Į fķggjarlógini vóršu 23 mió.kr. jįttašar til Strandfaraskip Landsins, 5 mió.kr. til Tyrlutęnastuna og 15 mió.kr. til Bygdaleišir, ķalt 43 mió.kr.

Sambęrt eykafķggjarlógini fevndi jįttanin til Strandfaraskip Landsins eisini um tyrlutęnastuna og bygdaleišir, og į eykafķggjarlógini varš samlaša jįttanin hękkaš viš 7,34 mió.kr. til 50,36 mió.kr.

Sambęrt landsroknskapinum er meirnżtslan hjį Strandfaraskip Landsins 3,095 mió.kr.

Ķ uppskoti til samtyktar frį lųgtingsgrannskošarunum (lųgtingsmįl nr. 4/9 1995), višvķkjandi góškenning av roknskapum hjį Strandfaraskipum Landsins fyri fķggjarįrini 1993 og 1994 varš vķst į fleiri įtaluverd višurskifti.

Jįttanir til vegir, havnir o.l.
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 153,5 mió.kr. til tey mįlsųki, sum landsverkfrųšingurin umsitur. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš mett, at landsverkfrųšingurin samanlagt kundi halda seg innanfyri hesa jįttan, nakaš kundi flytast millum ymsar konti. Sambęrt landsroknskapinum er so at siga samsvar ķmillum nżtslu og jįttanir.

15.3.5 § 14 Śtbśgving og gransking

Sušuroyardepilin
Į fķggjarlógini vóršu ķalt jįttašar 4,7 mió.kr. Av hesum vóru 2,7 mió.kr. til Student/HF śtbśgvingar, 1 mió.kr. til fiskivinnuśtbśgvingar og 1 mió.kr. til handilsśtbśgvingar. Jįttanin varš lękkaš til 4,3 mió.kr. vegna lųnarsparingar ķ įrinum. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 634 tkr. til 4,934 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į meirśtreišslur av at flyta HF-skeišiš av Tvųroyri til mišnįmsskślan ķ Vįgi. Harumframt hųvdu lųnarśtreišslurnar veriš nakaš stųrri enn vęntaš.

Studentaskślin og HF-skeišiš ķ Hoydųlum
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 20,106 mió.kr. Jįttanin varš lękkaš til 18,238 mió.kr. vegna lųnarsparingar ķ įrinum. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 2,68 mió.kr. til 20,918 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš stóš, at eykajįttan var fingin ķ įrinum til meirnżtslu uppį 1,68 mió.kr., men at neyšugt var viš eini eykajįttan uppį umleiš 1 mió.kr. afturat. Orsųkin var, at lųnarśtreišslurnar hųvdu veriš hęgri enn mett, m.a. tķ at 2 lęrarar hųvdu havt langa sjśkralegu. Harafturat hevši skślin ikki hildiš bošini frį Landsskślafyrisitingini um, at kantinan skuldi hvķla ķ sęr sjįlvari.

Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan į hesum rakstrarstaši 21,7 mió.kr., og sostatt er talan um eina meirnżtslu uppį 0,8 mió.kr.

Tekniski skśli ķ Tórshavn
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 11,3 mió.kr. Jįttanin varš lękkaš til 10,416 mió.kr. vegna lųnarsparingar ķ įrinum. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 2,332 mió.kr. til 12,748 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at av samlaša rakstrarhallinum uppį 2,332 mió.kr. var eykajįttan uppį 1,46 mió.kr. fingin til vega ķ įrinum.

Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan uppį 13,155 mió.kr., t.v.s. 0,4 mió.kr. hęgri enn jįttanin.

Tekniski skśli ķ Klaksvķk
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 4,66 mió.kr. Jįttanin varš lękkaš til 4,397 mió.kr. vegna lųnarsparingar ķ įrinum. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 2,884 mió.kr. til 7,281 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš var eykajįttan fingin til vega ķ įrinum uppį 2,28 mió.kr.

Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 7,321 mió.kr., svarandi til eina meirnżtslu uppį 40 tkr. Men sambęrt skślans roknskapi er nżtslan gjųrd upp til 7,475 mió.kr., svarandi til landskassans part av teim studningsgevandi nettośtreišslunum, og er hetta 154 tkr. hęgri enn uppgjųrda nżtslan sambęrt landsroknskapinum

Fųroya Sjómansskśli
Į fķggjarlógini vóršu 5,8 mió.kr. jįttašar. Jįttanin varš lękkaš til 5,206 mió.kr. vegna lųnarsparingar ķ įrinum. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 1,17 mió.kr. til 6,376 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš var eykajįttan fingin ķ įrinum til meirnżtslu uppį 1,17 mió.kr.

Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 168 tkr. hęgri enn jįttanin į eykafķggjarlógini.

Fiskivinnuśtbśgvingar
Ķ upprunaliga fķggjarlógaruppskotinum fyri 1993 vóršu 2,9 mió.kr. avsettar til Fiskiķdnašar- og havbśnašarskśla ķ Noršstreymoy.

Ķ fķggjarlógaruppskotinum (2. framlųga) varš henda jįttan lękkaš til 1,3 mió.kr., ķroknaš lųnarsparingar. Samstundis vóršu, undir Noršoyadeplinum, avsettar 640 tkr. til fiskivinnuśtbśgvingar (587 tkr. ķroknaš lųnarsparingar).

Ķ višmerkingunum bošaši landsstżriš frį, at Fiskivinnuskślin ķ Vestmanna skuldi nišurleggjast 1. august 1993, og at śtbśgvingin skuldi flytast til Noyšoyar frį hesum degi, og at Ll. nr. 62/1988 fór at verša broytt.

Jįttanirnar į fķggjarlógini į hesum ųki bygdu į, at umrųddu umskipanir vóršu settar ķ verk, og ķ skrivi dagfest 30. juni 1993 spurdi grannskošanardeildin, um landsstżriš hevši tikiš avgerš um ikki at seta hesar ķ verk, mųguligar meirśtreišslur av hesum, og hvųrjar fķggjarligar heimildir landsstżriš hevši, tį avgeršin varš tikin. Ķ skrivi dagfest 15. november 1993 svaraši landsstżriš, at eftir umskipan av landsstżrinum varš onki politiskt stig tikiš til at flyta fiskivinnuśtbśgvingina śr Vestmanna til Klaksvķkar, og tķ varš Fiskivinnuskślin ķ Vestmanna ikki nišurlagdur 1. august 1993.

Į fundi 31. august 1993 samtykti fķggjarnevndin eykafķggjartųrvin, grundaš į śtrokningar frį Landsskślafyrisitingini. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin til Fiskiķdnašar- og havbśnašarskśla ķ Noršstreymoy hękkaš viš 1,07 mió.kr. til 2,37 mió.kr., og jįttanin uppį 587 tkr. til fiskivinnuśtbśgvingar undir Noršoyadeplinum varš strikaš.

HF-skeiš ķ Klaksvķk
Ķ upprunaliga fķggjarlógaruppskotinum fyri 1993 vóršu 2,7 mió.kr. avsettar til HF-skeišiš ķ Klaksvķk.

Ķ fķggjarlógaruppskotinum (2. framlųga) varš jįttanin lękkaš til 2,021 mió.kr., ķroknaš fęrri lųnarśtreišslur, og ķ višmerkingunum bošaši landsstżriš frį, at HF-skeišiš ķ Klaksvķk skuldi nišurleggjast 1. august 1993.

Jįttanin į fķggjarlógini į hesum ųki bygdi į, at m.a. umrųdda umskipan varš sett ķ verk, og ķ skrivi dagfest 30. juni 1993 spurdi grannskošanardeildin, um landsstżriš hevši tikiš avgerš um ikki at seta hesa ķ verk, mųguligar meirśtreišslur av hesum, og hvųrjar fķggjarligar heimildir landsstżriš hevši, tį avgeršin varš tikin. Ķ skrivi dagfest 15. november 1993 svaraši landsstżriš, at HF-skeišiš ķ Klaksvķk ikki varš nišurlagt 1. august 1993, og vķsti til eitt notat frį landsstżrismanninum dagfest 21. mei 1993, har taš framgongur, at avgeršin um at varšveita HF-skeišiš ķ Klaksvķk, og at lżsa eftir nęmingum til fyrsta HF-flokk av nżggjum, m.a. er grundaš į, at hóast taš ķ višmerkingunum til fķggjarlógina stendur, at Fiskivinnuskślin ķ Vestmanna og ein 1.g flokkur śr Gųtugjógv skulu flyta til Klaksvķkar, samstundis sum HF skeišiš ķ Klaksvķk veršur nišurlagt, hava hvųrki fiskivinnuskślin ella 1.g ķ Gųtu flutt heimstaš. Fųrt veršur m.a. fram, at um ein višmerking til fķggjarlógina skal lesast bókstavliga, so eiga hinar eisini at verša lisnar bókstavliga.

Į fundi 31. august 1993 samtykti fķggjarnevndin eykafķggjartųrvin, grundaš į śtrokningar frį landsskślafyrisitingini. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin til HF-skeišiš ķ Klaksvķk hękkaš viš 300 tkr. til 2,321 mió.kr.

Landsmišstųš fyri undirvķsingaramboš, skślabókagerš v.m.
Ķ įlitinum til fķggjarlógaruppskotiš vķsti meirilutin ķ fķggjarnevndini į, at jįttanirnar til Landsmišstųš fyri undirvķsingaramboš, skślabókagerš, skślabókaśtgįva, stušul til rakstur av bókamišsųlu, barnablųš og barnabókaśtgįvu tilsamans vóru uppį 7,9 mió.kr., harafturat kom hśsaleiga. Meirilutin helt, at ein samanlegging įtti at veriš gjųrd, viš tķ fyri eyga at spart munandi pening. Mųguliga kundi ein partur av hesum virksemi veriš samskipašur viš virkseminum hjį Landsbókasavninum, fólkabókasųvnunum v.m. Meirilutin męlti til, at landsstżriš, sum allarskjótast, tók spurningin til įlvarsliga višgerš. Ķ įlitinum til fķggjarlógaruppskotiš fyri 1994 vķsti meirilutin ķ fķggjarnevndini aftur į hesi višurskifti, og męlti aftur til, at landsstżriš, sum allarskjótast, tók spurningin til įlvarsliga višgerš.

Fųroya Lęraraskśli
Į fķggjarlógini vóršu 10,01 mió.kr. jįttašar til Lęraraskślan. Jįttanin varš lękkaš til 8,907 mió.kr. vegna lųnarsparingar ķ įrinum. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 500 tkr. til 9,407 mió.kr.

Fram til 1993 var stórt sęš samsvar ķmillum jįttan og nżtslu, og sostatt var nżtslan sambęrt landsroknskapinum į leiš tann sama, sum roknskapurin hjį Lęraraskślanum vķsti.

Ķ sambandi viš lųnarnišurskuršin ķ 1993 vóršu allar jįttanir į fķggjarlógini lękkašar svarandi til taš, sum stovnarnir vóršu mettir at spara ķ lųnarśtreišslum orsakaš av lųnarnišurskuršinum. Lęraraskślin metti, at teirra lųnir ķ 1993 einans komu at lękka viš 368 tkr., men jįttanin hjį Lęraraskślanum varš lękkaš viš 1,1 mió.kr. Ķ desember 1993 varš jįttanin hękkaš aftur viš 0,5 mió.kr. Roknskapurin fyri 1993 vķsti eina meirnżtslu uppį uml. 0,3 mió.kr., sum varš fķggjaš viš kassakreditti.

Nišanfyristandandi talva vķsir netto-roknskapartųlini hjį Lęraraskślanum fyri įrini 1992-1996 sambęrt įvikavist roknskapinum hjį skślanum og landskassaroknskapin (tkr.):

  1992 1993 1994 1995 1996
Roknskapur, Fųroya Lęraraskśli 10.325 9.722 9.761 9.797 9.982
Landsroknskapur/jįttan 10.325 9.407 9.759 9.759 9.759
Munur 0 -315 -2 -38 -223

Fram til 1. januar 1997 hevši Fųroya Lęraraskśli av praktiskum orsųkum sķtt egna bókhald og setti upp sķn egna roknskap. Skipanin var, at gjaldstovan hvųnn mįnaš flutti skślanum 1/12 part av jįttanini į fķggjarlógini inn į bankakonto hjį skślanum, men bókaši upphęddina į ein hįtt, so landsroknskapurin altķš vķsti eina nżtslu, sum svaraši til jįttanina į fķggjarlógini og ikki til veruligu nżtsluna sambęrt roknskapunum hjį Lęraraskślanum.

Sambęrt roknskapinum hjį Lęraraskślanum fyri 1996 var nżtslan uml. 0,2 mió.kr. hęgri enn jįttanin. Til tess at fķggja hesa meirnżtslu, og meirnżtsluna frį 1993 uppį 0,3 mió.kr., flutti gjaldstovan skślanum uml. 0,5 mió.kr. - Tann 1. januar 1997 fór Lęraraskślin yvir til at nżta bókhaldsskipanina į Fųroya Gjaldstovu.

15.3.6 § 16 Fiskivinna, sigling o.t.

Vaktar- og Bjargingartęnastan
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 15,14 mió.kr.

Sambęrt landsroknskapinum fyri 1993 er nżtslan 15,554 mió.kr., t.v.s ein meirnżtsla uppį 414 tkr.

Endurgjald fyri upphųgging av gomlum fiskiskipum
Į fķggjarlógini/eykafķggarlógini varš ongin peningur jįttašur į rakstrarstašnum. Sambęrt landsroknskapinum eru 54 tkr. nżttar av hesum rakstrarstašnum.

Studningur til fiskivinnuna/Ķlųgustušul
Jįttanin til studning til fiskivinnuna var 74,5 mió.kr. Av hesum vóršu 1,5 mió.kr. jįttašar į eykafķggjarlógini. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš stóš, at mett varš, at brśktar fóru at verša 1,5 mió.kr. meira enn jįttaš. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslurnar į hesum rakstrarstaši 80,9 mió.kr., og er sostatt talan um eina meirnżtslu uppį 6,4 mió.kr.

Višvķkjandi meirnżtsluni kann nevnast, at fķggjarnevndin į fundi tann 16. februar 1993 samtykti at loyva, at 4 mió.kr. vóršu fluttar til Trygdargrunnin fyri avreišingar og lųnir. Fķggjarnevndin legši dent į, at talan ikki var um eina eykajįttan, men įlagt varš landsstżrinum at finna peningin innan karmarnar į fķggjarlógini fyri 1993. Men tęr 4 mió.kr. vóršu śtreišslufųrdar į rakstrarstašnum "Studningur til fiskivinnuna". Grannskošanardeildin baš Fiskivinnudeildina um eina frįgreišing hesum višvķkjandi. Fiskivinnudeildin upplżsti į fundi 18. august 1995, at Trygdargrunnurin fyri avreišingar og lųnir ikki var įbyrgdarųki hjį Fiskivinnudeildini, og at taš var upp til ta deildina, sum hevši įbyrgdina av grunninum, at "finna peningin innan karmarnar į fķggjarlógini fyri 1993", men mett var ikki, at nųkur stig vóru tikin hesum višvķkjandi.

15.3.7 § 18 Vinnulķv og arbeišsmarknašur annars

Arbeišseftirlitiš
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 3 mió.kr. Jįttanin varš lękkaš til 2,719 mió.kr. vegna lųnarsparingar ķ įrinum. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 281 tkr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at orsųkin til vęntašu meirnżtsluna var, at jįttanin varš skoršin nišur śr 3,633 mió.kr. ķ 1992, tķ ętlanin var at taka gjald fyri ymiskar tęnastur hjį stovninum, men reglurnar komu so seint ķ gildi, at tęr ikki fingu įvirkan į alt įriš.

Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 0,2 mió.kr. hęgri enn jįttanin į eykafķggjarlógini.

Menningargrunnur Ķdnašarins
Į eykafķggjarlógini varš undir § 28 jįttaš Menningargrunninum 65 mió.kr. ķ eginpeningi (sambęrt Ll. nr. 138 frį 16. juni 1993 um endurstovnan av eginpeningi Menningargruns Ķdnašarins), tķ grunnurin hevši negativan eginpening uppį 49 mió.kr. viš įrsenda 1992. Viš kapitalveitingini kom eginpeningurin uppį 16 mió.kr.

Į § 18 varš jįttaš Menningargrunninum 9,857 mió.kr. Henda jįttan er sambęrt landsroknskapinum ikki goldin śt.

Ķ uppskoti til samtyktar, (lųgtingsmįl nr. 4/8 1995) višvķkjandi góškenning av roknskapum hjį Menningargrunni Ķdnašarins fyri fķggjarįrini 1993 og 1994, įtalašu lųgtingsgrannskošararnir, at landsstżriš ikki hevši svaraš fyrispurningum frį teimum um įvķs višurskifti višvķkjandi/hjį grunninum. Eisini męltu lųgtingsgrannskošararnir landsstżrinum til at taka avgerš um, hvat ętlanin var viš Menningargrunninum, og at leggja uppskot hesum višvķkjandi fyri lųgtingiš til stųšutakan.

15.3.8 § 19 Almannamįl v.m.

Dagpeningaskipanin
Į fķggjarlógini var metta śtreišslan av dagpeningaskipanini 42,8 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin lękkaš viš 6,3 mió.kr. til 36,5 mió.kr, tķ roknaš varš viš, at nżtslan bleiv taš minni. Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 37,6 mió.kr., t.v.s. ein meirnżtsla uppį 1,1 mió.kr.

Avlamispensjón
Jįttanin til avlamispensjón var į fķggjarlógini 107,8 mió.kr. Ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at orsakaš arbeišsloysinum nżttu fleiri ręttin til fulla avlamispensjónsupphędd. Jįttanin varš į eykafķggjarlógini lękkaš til 106,7 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum er so at siga samsvar ķmillum jįttan og nżtslu.

Inntųkutrygd hjį fiskimonnum
Ķ 1993 varš rakstrarstašiš, "inntųkutrygd hjį fiskimonnum" flutt frį § 16 til § 19. Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 76,8 mió.kr., og į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 16 mió.kr. til 92,8 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš segši landsstżriš, at roknaš varš viš, at nżtslan fór at verša 20,8 mió.kr. meira enn jįttaš, ella 97,6 mió.kr. Orsųkin var vįnaligur fiskiskapur og vįnaligir prķsir. Fķggjarnevndin lękkaši uppskot landsstżrisins til meirjįttanina viš 2,8 mió.kr., svarandi til tann partin av jįttanini, sum varš ętlašur til telefonendurgjald til langfarafiskimenn, men sum ikki var śtgoldin.

Sambęrt landsroknskapinum eru 100,5 mió.kr. nżttar til inntųkutrygd hjį fiskimonnum, t.v.s. ein meirnżtsla uppį 7,7 mió.kr. Men nżtslan sambęrt landsroknskapinum samsvarar ikki viš roknskapartųlini ķ fyribilsroknskapinum hjį Lųnjavningargrunninum, sum vķsa eina nżtslu til minstulųn v.m. uppį 93,1 mió.kr.

15.3.9 § 21 Effektivar vešhaldsbindingar
Į fķggjarlógini vóršu avsettar 150 mió.kr. til effektivar vešhaldsbindingar. Į eykafķggjarlógini varš upphęddin hękkaš viš 60 mió.kr., soleišis at samlaša avsetingin til effektivar vešhaldsbindingar varš 210 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš vóru uml. 100 mió.kr. goldnar śt ķ įrinum til vešhald fyri lįnum til privat skip, virkir o.s.fr. Mett varš, at ašrar vešhaldsbindingar vęntandi vóršu effektivar ķ įrinum, og vķst varš į, at saneringin av fiskavirkjunum ikki var endaliga avgreidd.

Sambęrt landssroknskapinum eru ķ alt nżttar 202 mió.kr. į § 21.

15.3.10 § 22 Rentuśtreišslur

Rentuśtreišslur
Į fķggjarlógini vóršu rentuśtreišslur mettar til 315 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš metingin lękkaš viš 1 mió.kr. til 314 mió.kr.

Sambęrt landsroknskapinum eru rentuśtreišslurnar uppį 326,3 mió.kr., t.v.s. 12,3 mió.kr. hęgri enn įsett į eykafķggjarlógini. Gjald til Landsbankan uppį 2,5 mió.kr. er ķroknaš rentuśtreišslurnar.

Rentur av bundnari uppsparing
Į fķggjarlógini vóršu rentuśtreišslur av bundnari uppsparing mettar til 3 mió.kr. Sambęrt landsroknskapin eru hesar śtreišslur einans 182 tkr.

15.3.11 § 27 Óvissar śtreišslur
Į fķggjarlógini vóršu 20 mió.kr. jįttašar til óvissar śtreišslur. Sambęrt višmerkingunum var upphęddin ķ hųvušsheitum ętlaš at bżta millum ymsu almennu stovnarnar, av tķ at nżggja meirviršisgjaldsskipanin gjųrdi, at įvķsir stovnar fingu stųrri śtreišslur.

Hvųrjir stovnar, talan er um sęst ķ notu 1 ķ landsroknskapinum.

15.3.12 § 28 Serligar śtreišslur
Į fķggjarlógini var ongin jįttan į § 28.

Į eykafķggjarlógini var samlaša jįttanin til serligar śtreišslur 2,29 mia.kr.

Fķggingargrunnurin frį 1992
2,21 mia.kr. vóršu jįttašar sum kapitalveiting til Fųroya Banka og Sjóvinnubankan umvegis Fķggingargrunnin frį 1992.

Ķ višmerkingunum vķsti landsstżriš į, at kapitalveitingarnar vóršu gjųrdar sambęrt avtalum viš donsku stjórnina:

  • 1. februar 1993 til Sjóvinnubankan: 350 mió.kr.
  • 28. mei 1993 til Sjóvinnubankan og Fųroya Banka: 560 mió.kr.
  • 12. oktober 1993 til Sjóvinnubankan og Fųroya Banka:1.300 mió.kr.

Menningargrunnurin
Į eykafķggjarlógini vóršu jįttašar 65 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš hevši Menningargrunnurin viš įrsenda 1992 negativan eginpening uppį 49 mió.kr.

Viš Ll. nr. 138 frį 16. juni 1993 um endurstovnan av eginpeningi Menningargruns Ķdnašarins varš heimilaš landsstżrinum at veita Menningargrunninum 65 mió.kr. ķ nżggjum eginpeningi. Viš kapitalveitingini kom eginpeningurin uppį 16 mió.kr.

Ķdnašargrunnurin
Į eykafķggjarlógini vóršu jįttašar 15 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš hevši Ķdnašargrunnurin viš įrsenda 1992 negativan eginpening uppį 23 mió.kr.

Viš Ll. nr. 139 frį 16. juni 1993, um eftirgeving av skuld og endurstovnan av eginpeningi Fųroya Ķdnašargrunns, varš heimilaš landsstżrinum at seta 15 mió.kr. ķ nżggjum eginpeningi ķ Ķdnašargrunnin og eftirgeva restskuldina av teimum lįnum, sum vóru tikin śr Oljugrunninum. Viš at strika lįniš śr Oljugrunninum uppį 15 mió.kr. og viš kapitalveiting į eykafķggjarlógini uppį 15 mió.kr. kom eginpeningurin hjį Ķdnašargrunninum uppį 7 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum er nišurskrivingin av lįninum ikki gjųrd į jįttanarroknskapinum, men yvir śtjavningarkonto.

Ķ uppskoti til samtyktar, (lųgtingsmįl nr. 4/7 1995) višvķkjandi góškenning av roknskapum hjį Fųroya Ķdnašargrunni fyri fķggjarįrini 1993 og 1994, vķstu lųgtingsgrannskošararnir į, at teir hųvdu heft seg viš, at roknskapargrannskošanin hevši gjųrt vart viš, at Ķdnašargrunnurin onga heimild hevši til at gera akkordir, samstundis sum landsstżriš ķ ųšrum samanhangi vķsti į, at ein foršing fyri at avtaka grunnin var, at hesin kundi gera akkordir. Lųgtingsgrannskošararnir męltu til, at hesi višurskifti vóršu avklįraš. Harumframt varš męlt til, at landsstżriš tók avgerš um, hvat ętlanin var viš Ķdnašargrunninum, og legši uppskot hesum višvķkjandi fyri lųgtingiš til stųšutakan.

Hśsalįnsgrunnurin
Jįttanin (į § 19) var 5 mió.kr. Fyri at grunnurin kundi lękka śtlįnsrentuna, jįttaši tingiš, viš Ll. nr. 59 frį 26. mars 1993, at avskriva restskuldina uppį 57,5 mió.kr. av landskassalįnum, sum upprunaliga vóru veitt śr Oljugrunninum. Sambęrt landsroknskapinum er nišurskrivingin av lįninum ikki gjųrd į jįttanarroknskapinum, men yvir śtjavningarkonto.

15.4 Gjaldfųrisętlan
Į fķggjarlógini varš bruttolįnitųrvurin mettur til 350,5 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš henda meting hękkaš viš 2,6 mia.kr. til 2,95 mia.kr. Sambęrt višmerkingunum stóšst broytingin av einari minniinntųku ķ mun til fķggjarlógina uppį 241 mió.kr. og av meirśtreišslum m.a. til effektivar vešhaldsbindingar uppį 60 mió.kr. umframt 2,29 mia.kr. jįttašar til serligar śtreišslur, harav 2,21 mia.kr. sum kapitalinnskot til Sjóvinnubankan og Fųroya Banka.

Sambęrt landsroknskapinum var bruttolįnstųrvurin 3,9 mia.kr. og sostatt 0,9 mia. kr. hęgri enn mett į eykafķggjarlógini.

16. Jįttanarvišurskifti fķggjarįriš 1994

16.1 Generelt um jįttanirnar
Ķ višmerkingum landsstżrisins til uppskotiš um eykafķggjarlóg, dagfest 21. desember 1994, varš upplżst, at landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum fór at taka stig til, saman viš bśskapardeildini, at fįa deildirnar ķ Tinganesi at tryggja sęr, at nżtsla į einum rakstrarstaši var jįttaš, antin yvir fķggjarlógina ella viš eykajįttan, įšrenn hon varš śtgoldin. Somuleišis skuldu avvarandi stovnsleišarar sųkja um eykajįttan ķ įrinum, um teir mettu, at lógarbundnar śtreišslur vóru undirmettar į fķggjarlógini.

Ķ įlitinum til eykafķggjarlógaruppskotiš, dagfest 16. mars 1995, metti fķggjarnevndin, at tįverandi skipan viš nettotųlum į fķggjarlógini, t.v.s., at bert jįttanartųrvurin hjį stovnum varš tikin viš, ikki var bein, tķ stovnar viš stųrri inntųkum kundu ųkja um śtreišslurnar, uttan at landsmyndugleikarnir vóršu tiknir viš upp į rįš ella hųvdu góštikiš śtreišsluvųksturin.

Fķggjarnevndin męlti til, at skundaš varš undir arbeišiš at fįa greišari reglur višvķkjandi jįttanum og roknskaparhaldi.

Ķ įlitinum varš eisini vķst į, at flest allir stovnar hildu seg innanfyri givnu karmarnar, og at taš ikki slapst undan frįvikum ķ lógarbundnu śtreišslunum. Men įtaluvert var, at umleiš 15 mió.kr. vóru nżttar uttan heimild. Fķggjarnevndin heitti į landsstżriš um at taka neyšug stig til, at hetta ikki hendi aftur. Upplżst varš, at tey tżdningarmestu rakstrarstųšini, har sum peningur var brśktur uttan heimild, vóru: Strandfaraskip Landsins, 11,3 mió.kr., višlķkahald sjónvarpsendinet 342 tkr., Vaktar- og Bjargingartęnastan 414 tkr. og Grunnurin til ķdnašarfremjandi endamįl 2,0 mió.kr.

Fķggjarnevndin hevši ta stųšu, at eykafķggjarlógin į śtreišslusķšuni bert įtti at fevnt um lógarbundnar śtreišslur og um eykajįttanir, sum vóru jįttašar av landsstżrinum og av fķggjarnevndini. Stašfestu heimildarleysu śtreišslurnar vóru at meta sum umsóknir frį landsstżrinum um eykajįttan. Umsókn um tķlķkar eykajįttanir įttu at veriš sendar fķggjarnevndini/lųgtinginum til višgeršar, įšrenn eykafķggjarlógin varš lųgd fram.

Ķ skrivi til Fķggjar- og Bśskapardeildina, dagfest 15. februar 1995, vķsti grannskošanardeildin m.a. į, at ikki ųll roknskapartųlini fyri 1993, sum vóršu vķst ķ uppskotinum til eykafķggjarlóg fyri 1994, vóru rųtt. Talan var um ymiskar feilir, nųkur rakstrarstųš vóru ikki tikin viš, ķ einum fųri var rakstrarstaš tikiš viš tvęr feršir og annars vóru frįvik ķ fleiri tųlum ķ mun til roknskapin fyri 1993, sum gjaldstovan hevši gjųrt. Tķlķkir feilir įttu ikki at komiš fyri, og męlt varš til at rętta roknskapartųlini fyri 1993 į eykafķggjarlógini fyri 1994, og at leggja arbeišiš viš fķggjarlógini soleišis til ręttis, at tķlķk frįvik ikki aftur komu fyri.

16.2 Inntųkur

16.2.1 § 1 Inntųkuskattur

1994

(mió.kr.)

F-lóg

Ey.F-lóg

Roknskapur

§ 1 Inntųkuskattir

1201

Vanligur Landsskattur

678

690

727

1702

Rentuskattur

66

44

42

1215

Felagsskattur

19

30

21

Tryggingarsambandiš

3

3

2

Umsitingargjald NIS-DIS

2

0

0

1184

FAS-endurgjald

-5

-8

-8

1721

Vinningsbżtisskattur

2

4

1749

Avgj. av kapitaleftirlųnar.gj.

4

6

Skattur fyri 01.04.84

-6

Samanlagt

763

765

788

Vanligur landsskattur
Ķ fķggjarlógaruppskoti landsstżrisins varš inntųkan frį vanligum landsskatti mett til 745 mió.kr. Ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš vķsti landsstżriš į, at uppiķ teimum 745 mió.kr. vóru 35 mió.kr., sum vęntandi fingust viš at broyta skattastigan. Broytingin fór at hava viš sęr, at hęgri inntųkurnar komu at gjalda heldur meira ķ skatti, men skattahįmarkiš uppį 50 % bleiv tó varšveitt.

Ķ įlitinum til fķggjarlógaruppskotiš vķsti fķggjarnevndin į, at į inntųkusķšuni var vanligur landsskattur mettur 67 mió.kr. ov hųgt, og upphęddin į fķggjarlógini varš lękkaš til 678 mió.kr. Ķ įlitinum varš ikki upplżst, hvussu komiš var fram til hesa upphędd.

Ķ eykafķggjarlógaruppskotinum hękkaši landsstżriš metingina uppį 678 mió.kr. viš 12 mió.kr. til 690 mió.kr. Ongar višmerkingar vóršu gjųrdar til hesa hękking.

Men sambęrt landsroknskapinum komu 727,3 mió.kr. inn ķ vanligum landsskatti, t.v.s. 37 mió.kr. meira, enn mett į eykafķggjarlógini.

Felagsskattur
Ķ upprunaliga fķggjarlógaruppskotinum, dagfest 31. august 1993, varš inntųkan av felagsskatti mett til 30 mió.kr. Ķ višmerkingunum vķsti landsstżriš į, at hetta var 11 mió.kr. hęgri, enn mett į fķggjarlógini fyri 1993, og upplżst varš, at ętlanin var at leggja uppskot fyri tingiš um at hękka skattaprosentiš śr 22 upp ķ 35.

Įšrenn fķggjarlógin fyri 1994 varš samtykt, varš metingin lękkaš til 19 mió.kr.

Į eykafķggjarlógini varš metingin av felagsskatti hękkaš til 30 mió.kr.

Sambęrt landsroknskapinum er inntųkan av felagsskatti 21,2 mió.kr., t.v.s. 8,8 mió.kr. minni enn mett.

Ein orsųk til hetta lutfalsliga stóra frįvik kann vera "Śrslitaleys innheintan", sum veršur mótroknaš ķ skattainntųkunum, og sum sambęrt landsroknskapinum var 6,9 mió.kr. ķ 1994 ķ mun til einans 109 tkr. ķ 1993 og 69 tkr. ķ 1992.

Skattur fyri 01.04.1984
Ķ landsroknskapinum, undir inntųkuskattir, er ein konto viš heitinum "skattur fyri 01.04.1984", sum vķsir eina śtreišslu uppį 5,7 mió.kr. Eingin jįttan er til hesa konto. Śtreišslurnar į hesi konto vóru ķ 1992 og 1993 įvikavist 1 og 1,6 mió.kr.

 

16.2.2 § 2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

1994

(mió.kr.)

F-lóg

E-lóg

Rsk.

§2 Toll-, nżtslu- og framleišslugjųld

2017

Tollgjųld

10

15

15

2041

Brennioljugjald

77

66

70

2708

Framleišslugjųld

18

13

13

Viršis- og vektargjald

10

4

6

Umskrįsetingargjald

2

2

1

2801

Vegskattur

30

28

28

2853

Feršaavgjald

12

8

9

Meirviršisgjald

440

510

508

Endurgjald f. goymslu

-54

-54

-53

Punktgjųld

160

155

160

Fķggjarognaravgjald

200

165

183

Lųnarhęddargjald

13

11

7

Samanlagt

918

923

947

Tollgjųld og meirviršisgjald
Samsvar er so at siga ķmillum jįttan į eykafķggjarlóg og roknskap, tį talan er um tollgjųld og meirviršisgjald. Tollgjųldini eru 271 tkr. hęgri enn mett, mešan meirviršisgjaldi er 1,6 mió.kr. lęgri enn mett.

Brennioljugjald
Inntųkumetingin av brennioljugjaldi varš į eykafķggjarlógini lękkaš śr 77 mió.kr. til 66 mió.kr. Sambęrt roknskapinum er inntųkan 70 mió.kr.

Rentuavgjald og fķggjarognaravgjald
Viš Ll. nr. 192 frį 10. desember 1993 um rentuavgjald og fķggjarognaravgjald, varš avgjald lagt į fķggjarognir. Ķ višmerkingunum til lógaruppskotiš segši landsstżriš, at endamįliš viš uppskotinum var at leggja "kreppuskatt į ųll fķggjaraktiv, bęši innistandandi ķ fųroyskum og śtlendskum peningastovnum og į viršisbrųv, tó ikki fųroysk lįnsbrųv". Inntųkan av fķggjarognaravgjaldi varš mett til 200 mió.kr. į fķggjarlógini, men til 165 mió.kr. į eykafķggjarlógini. Inn komu 183,6 mió.kr.

Lųnarhęddaravgjald
Viš Ll. nr. 193 frį 10. desember 1993 varš lųnarhęddaravgjald sett ķ gildi frį 1. januar 1994. Į fķggjarlógini var metta inntųkan av lųnarhęddaravgjaldinum 13 mió.kr., men varš henda upphędd lękkaš til 11 mió.kr. į eykafķggjarlógini. Sambęrt landsroknskapinum komu 6,9 mió.kr. inn ķ lųnarhęddaravgjaldi.

16.2.3 § 3 Onnur gjųld

1994

(mió.kr.)

F-lóg

Ey.F-lóg

Roknskapur

§3 Onnur gjųld

3052

Gjųld f. spiritusskamtanarkort

0

0

0

3101

Loyvisgjųld

0,1

0,1

0,04

3204

Arvagjųld

12,5

2

1,6

3256

Lestagjald

0,1

0,1

0,14

3501

Bųtur

2

2

0,8

Umhvųrvisgj. smyrjiolju

1,5

1,5

0

3135

Skeinkiloyvi

0,07

3603

Fųroysk Altjóša Skipaskrį

0,06

3617

Tjóšakaparbręv

0,02

3306

Navnaprógv

0,01

3311

Lųggilding av el-innleggjarum

0,03

Samanlagt

16,2

5,7

2,77

Ķ landsroknskapinum eru fleiri smęrri inntųkur/avgjųld undir § 3, har ongin jįttan er į fķggjarlóg/eykafķggjarlóg.

Umhvųrvisgjald į smyrjiolju
Į fķggjarlógini varš inntųkan frį umhvųrvisavgjaldi į smyrjiolju mett til 1,5 mió.kr., men onki er bókaš į hesum rakstrarstaši.

Ķ skrivi til Toll- og Skattstovu Fųroya, Stżriš, dagfest 8. september 1995 vķsti grannskošanardeildin į hetta.

Upplżst varš, at gjaldiš varš bókaš sum brennioljugjald, og at umbókingar vóru gjųrdar, og kannaš varš, so gjaldiš varš bókaš rętt frį 1. januar 1995.

16.2.4 § 6 Landsfyritųkur

Landsbanki Fųroya
Į fķggjarlógini varš mett, at Landsbankin kom at rinda 1 mió.kr. ķ landskassan sum avlop, men į eykafķggjarlógini varš jįttanin sett til 0 kr. Sambęrt landsroknskapinum rindaši landsbankin 1,469 mió.kr. ķ landskassan.

16.3 Śtreišslur

16.3.1 § 10 Lųgtingiš

Lųgtingsmenn
Jįttanin til lųgtingsmenn į fķggjarlógini var 8,913 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 587 tkr. til 9,5 mió.kr., m.a. vķsandi til at val hevši veriš ķ įrinum. Sambęrt landsroknskapinum eru brśktar 10,255 mió.kr., og sostatt er talan um eina meirnżtslu uppį 755 tkr.

16.3.2 § 11 Landsfyrisiting

Lųgmašur og landsstżri
Į fķggjarlógini var jįttanin til lųgmann og landsstżri 3,047 mió.kr. Jįttanin varš hękkaš viš 775 tkr. į eykafķggjarlógini til 3,822 mió.kr. Vķst varš į, at nżtt landsstżriš varš sett ķ 1994, og at frįfarnir landsstżrismenn fįa lųn ķ 6 mįnašir aftanį, at teir eru farnir frį. Sambęrt landsroknskapinum er samsvar ķmillum jįttan og nżtslu.

Menning av fķggjarstżringarskipan
Į fķggjarlógini var ongin peningur settur av til menning av fķggjarstżringarskipan. Sambęrt landsroknskapinum eru brśktar 212 tkr. Ķ eini višmerking ķ landsroknskapinum veršur vķst į, at fķggjarnevndin hevši jįttaš 227 tkr., men henda tilsųgn var ikki viš į eykafķggjarlógini.

Śtskifting og matrikulstova
Samlaša jįttanin til Matrikulstovuna var uppį 6,24 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru 6,632 mió.kr. brśktar. Meirnżtslan er sostatt 392 tkr.

Landsstżrinum at rįša yvir
Jįttanin į fķggjarlógini til landsstżriš at rįša yvir var 1,3 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš til 2,1 mió.kr. Av hesum var eykajįttan fingin ķ įrinum uppį 500 tkr. til Gųrtsfrįgreišingina. Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 0,2 mió.kr. lęgri enn jįttanin į eykafķggjarlógini.

16.3.3 § 12 Heilsumįl

Sjśkrahśsini
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 207,898 mió.kr. til Landssjśkrahśsiš, 38,364 mió.kr. til Klaksvķkar sjśkrahśs og 24,438 mió.kr. til Sušuroyar sjśkrahśs. Sambęrt eykafķggjarlógini varš ongin eykajįttan veitt ķ 1994. Sambęrt landsroknskapinum hava ųll sjśkrahśsini hildiš seg innan fyri jįttanina.

Hjįlpartólamišstųšin
Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš varš Hjįlpartólamišstųšin nišurlųgd sum serstakur stovnur, og umsitingin av hjįlpartólum lųgd undir Almannastovuna.

Vaksinatiónir
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 500 tkr. til vaksinatiónir, og į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 700 tkr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš stóš, at hóast eykajįttan var fingin ķ įrinum uppį 1,167 mió.kr. til hibvaksinatiónir, varš ikki roknaš viš, at nżtslan fór at verša meira enn 1,2 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru einans 540 tkr. nżttar av hesi jįttan.

16.3.4 § 13 Samferšsla

Strandfaraskip Landsins
Į fķggjarlógini vóršu 37 mió.kr. jįttašar Strandfaraskipum Landsins. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 21,122 mió.kr. til 58,122 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at eykajįttanin uppį 21,122 mió.kr. skuldi nżtast til at gjalda undirskot frį įrunum 1992 og 1993 uppį 9,822 mió.kr., og til eina meirnżtslu uppį 11,3 mió.kr. ķ 1994 (uppathald av tyrlurakstri 1,1 mió.kr., IMO krųv 6,2 mió.kr. og meirnżtsla 4 mió.kr.)

Ķ įlitinum til eykafķggjarlógaruppskotiš vķsti fķggjarnevndin į, at "av heimildarleysu meirnżtsluni er taš serliga upphęddin uppį 11,3 mió.kr. hjį Strandferšsluni, sum sker ķ eyguni. Aftrat meirnżtsluni uppį 11,3 mió.kr. koma smįar 10 mió.kr., sum er ófķggjaš undirskot frį 1992 og 1993. Strandferšslan var eisini viš į eykafķggjarlógunum fyri 1992 og 1993, so eyšsżnt er, at Strandferšslan ikki hevur havt tamarhald į fķggjarvišurskiftunum".

Jįttanir til vegir, havnir o.t.
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 20 mió.kr. til rakstur av veganeti (višlķkahald). Sambęrt landsroknskapinum eru nżttar 25,4 mió.kr., og sostatt er talan um eina meirnżtslu uppį 5,4 mió.kr. Hinvegin er ein minninżtsla uppį 5,9 mió.kr. į jįttanini til nżggjar vegir (ķlųgur). Samanlagt er so at siga samsvar ķ millum nżtslu og jįttanir til vegir, havnir o.t., undir landsverkfrųšinginum

Śtvarps- og sjónvarpssendinet (višlķkahald)
Į fķggjarlógini varš ongin peningur jįttašur į hesum rakstrarstaši.

Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš sųkti landsstżriš um at fįa 342 tkr. til arbeiši, sum var gjųrt. Ķrestandi 500 tkr. til at gera arbeišiš lišugt vóršu settar av į fķggjarlógaruppskotinum fyri 1995.

Ķ įlitinum til eykafķggjarlógaruppskotiš vķsti fķggjarnevndin į, at tęr 342 tkr. vóru brśktar uttan heimild, og at landsstżriš įtti at havt sent fķggjarnevndini umsókn um eykajįttan ķ hesum sambandi.

16.3.5 § 14 Śtbśgving og gransking

Klaksvķkar HF-skeiš
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 2 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 280 tkr. til 2,28 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at orsųkin til meirnżtsluna var, at taš ikki var mųguleiki fyri samlestri millum Tekniska skśla og HF, sum ętlaš ķ fķggjarętlanini. Sambęrt landsroknskapunum er talan um eina minninżtslu uppį 202 tkr.

Studentaskślin og HF-skeišiš ķ Hoydųlum
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 20,26 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 1 mió.kr. til 21,26 mió.kr. Ķ višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at av meirnżtsluni uppį 1 mió.kr. var eykajįttan fingin ķ įrinum uppį 276 tkr. Meirnżtslan stóšst m.a. av, at undirskot hevši veriš į kantinurakstrinum.

Tekniski skśli ķ Tórshavn
Jįttanin var uppį 11,02 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 11,6 mió.kr., t.v.s. ein meirnżtsla uppį 580 tkr.

Tekniski skśli ķ Klaksvķk
Jįttanin į fķggjarlógini var uppį 8,0 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš til 8, 796 mió.kr.

Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 8,796 mió.kr., svarandi til jįttanina. Men sambęrt skślpans roknskapi er nżtslan gjųrd upp til 8,566 mió.kr., svarandi til landskassans part av teim studningsgevandi nettośtreišslunum, og er hetta 230 tkr. minni enn nżtslan sambęrt landsroknskapinum.

Nevnast kann, at ķ fķggjarįrinum 1995 var jįttanin 9,785 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 9,855 mió.kr., t.v.s. ein meirżtsla uppį 70 tkr. Men sambęrt skślans roknskapi er nżtslan gjųrd upp til 9,317 mió.kr., svarandi til landskassans part av teim studningsgevandi nettośtreišslunum, og er hetta 538 tkr. minni enn uppgjųrda nżtslan sambęrt landsroknskapinum. Hesin peningur hevur minkaš millumrokning skślans višvķkjandi avrokning av studningi. Višmerkjast skal, at henda millumrokning, eins og millumrokningar hjį Tekniska Skśla ķ Tórshavn og hjį Fųroya Handilsskśla, višvķkjandi ov nógv ella ov lķtiš śtgoldnum studningi, ikki ganga fram av landsroknskapinum, og hesin vķsir sostatt ikki eina fullfķggjaša mynd višvķkjandi nżtslu mótvegis jįttanum til hesar skślar.

Nęmingaheim, rakstrarstudningur
Jįttanin į fķggjarlógini til nęmingaheim, rakstrarstudningur, var 389 tkr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš sųkt um eykajįttan, tķ tey tvey nęmingaheimini ikki hųvdu fingiš tann lógarbundna studningin uppį 262 tkr. śtgoldnan ķ 1991 og 1992.

16.3.6 § 15 Mentan

Fųroya Fornminnissavn, keyp/umbygging (ķlųga)
Viš heimild ķ Ll. nr. 59 frį 10. mei 1994 keypti landsstżriš ognina matr. nr. 1aę, ķ Hoyvķk til fornminnissavn.

Į eykafķggjarlógini vóršu jįttašar 3,28 mió.kr. (ķlųgur). Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš varš keypiš og umbyggingin mett at kosta 4,1 mió.kr., harafturat kom MVG 520 tkr. Sambęrt landsroknskapinum eru 3,28 mió.kr. brśktar ķ 1994. Į fķggjarlógini fyri 1995 vóršu jįttašar 1,34 mió.kr. (ķlųgur), og sambęrt landsroknskapinum eru 1,34 mió.kr. brśktar ķ 1995, tilsamans bęši įrini 4,62 mió.kr.

Ķ įlitinum til eykafķggjarlógaruppskotiš vķsti fķggjarnevndin į, at višmerkingar landsstżrisins um, at kostnašurin varš mettur til ķalt 4,1 mió.kr., umframt kom 520 tkr. ķ meirviršisgjaldi, ikki samsvarašu viš Ll. nr. 59/1994, tķ ķ § 2 ķ lógini er įsett, at "Landsstżrinum veršur heimilaš landskassans vegna at taka lįn stórt 4,1 mió.kr. til keyp og umbygging av ognini". Heimildin var sostatt 4,1 mió.kr. ķroknaš mvg og ikki uttan mvg.

16.3.7 § 16 Fiskivinna, sigling o.t.

Vaktar- og Bjargingartęnastan
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 16,1 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 414 tkr. til 16,514 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš fór jįttanin fyri 1994 at halda, men stovnurin hevši byrjunartrupulleikar viš, hvussu meirviršisgjaldiš ķ samband viš keyp av śtgerš skuldi įvķsast, soleišis at stovnurin ķ 1993 hevši havt eitt hall uppį 414 tkr.

Sambęrt landsroknskapinum er talan um eina minninżtslu uppį 391 tkr. ķ mun til jįttanina į eykafķggjarlógini.

Studningur til fiskivinnuna/Ķlųgustušul
Jįttanin į fķggjarlógini til ķlųgustušul var 45 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 18 mió.kr. til 63 mió.kr. Ķ višmerkingunum varš vķst į, at jįttanin į fķggjarlógini eftir ųllum at dųma bygdi į śtgjaldingarnar fyri 1993, tį lógin bert var galdandi ķ uml. 10 mįnašir (frį 7. mars 1993), og at nżggjastu įbendingarnar fyri 1994 vķstu, at kostnašurin fór at verša umleiš 63 mió.kr.

Tiltųk fyri alivinnuna
Į fķggjarlógini vóršu 15 mió.kr. jįttašar til tiltųk til alivinnuna. Ķ uppskoti landsstżrisins til eykafķggjarlóg varš jįttanin hękkaš viš 10 mió.kr til 25 mió.kr. Ķ višmerkingunum vķsti landsstżriš į, at kostnašurin av verandi lóg um ķlųgustušul til alivinnuna fór at verša 25 mió.kr., og at lųgtingiš ikki hevši tikiš undir viš uppskoti landsstżrisins um at broyta lógina, so hon samsvaraši jįttanini uppį 15 mió.kr.

Ķ įlitinum til eykafķggjarlógaruppskotiš vķsti fķggjarnevndin į, at ķ skrivi frį landsstżrinum dagfest 18. januar 1995 varš sųkt um eykajįttan uppį 3,695 mió.kr. til alivinnuna ķ sambandi viš dóm um endurgjald til alarar, sum ikki hųvdu fingiš ķlųgustušul til smolt, sum var alt śtum givin loyvi. Fķggjarnevndin setti fram samsvarandi broytingaruppskot til eykafķggjarlógaruppskotiš, sum varš samtykt, og sostatt varš samlaša jįttanin til alivinnuna 28,695 mió.kr.

16.3.8 § 18 Vinnulķv og arbeišsmarknašur annars

Stušul til ķdnašarfremjandi endamįl
Jįttanin į fķggjarlógini var 1,5 mió.kr. Ķ eykafķggjarlógaruppskotinum varš sųkt um eina eykajįttan uppį 2 mió.kr.

Ķ įlitinum til eykafķggjarlógaruppskotiš vķsti fķggjarnevndin į, at tann nęststųrsta śtreišslan, sum stóš sum heimildarleys, var 2 mió.kr. til Grunnin til Ķdnašarfremjandi endamįl. Eftir at stjórin fyri Menningarstovuni, sum višger umsóknirnar til grunnin, hevši upplżst, at peningur var tųkur til allar umsóknirnar, sum landsstżriš og fķggjarnevndin hųvdu jįttaš śr grunninum, og at eykajįttanin kom grunninum til góšar ķ 1995, stašfesti fķggjarnevndin, at talan ikki var um heimildarleysa nżtslu. Fķggjarnevndin helt taš ikki vera rętt at avseta pening į eykafķggjarlógini fyri 1994, sum ętlanin var at brśka ķ 1995, og tķ varš eykajįttanin strikaš.

Javning móti tollverju
Į fķggjarlógini var jįttanin 20 mió.kr. Ķ uppskotinum til eykafķggjarlóg skeyt landsstżriš upp at lękkaš jįttanina til 9,4 mió.kr. og seta 11,6 mió.kr., sum ikki vóru brśktar, ķ grunn.

Ķ įlitinum til eykafķggjarlógaruppskotiš męlti ein samd fķggjarnevndin tinginum frį at fara undir nżggjar eksternar grunnar, og vķsti ķ hesum sambandi į višmerkingarnar til lųgtingsmįl nr. 26/1990: Fķggjarlųgtingslóg 1991, sum tingiš hevši samtykt: "Allir landskassagrunnar - uttan nųkur heilt fį undantųk - verša avtiknir og veršur tķ ikki talan um jįttanir śr grunni longur.

Orsųkirnar til, at grunnarnir eru avtiknir, eru fleiri, t.d. hevur taš higartil ikki veriš gjųrligt viš įrsbyrjan at vita, hvussu stórt virksemi fór at verša framt yvir grunnsjįttanir, og sostatt hevur eisini veriš ógjųrligt frammanundan at vita, hvussu nógv gjaldfųrisfrįgongdin śr landskassanum fór at verša ķ einum fķggjarįri.

Taš hevur higartil veriš sera torfųrt at sķggja, hvussu stór nżtslan hjį landinum er ķ einum fķggjarįri, av tķ at ein munandi partur av rakstrarśtreišslunum er nżtsla śr grunnum. Ķ framlagda fķggjarlógaruppskoti eru allar rakstrarśtreišslur settar į sjįlva fķggjarlógina.

Landsstżriš heldur taš vera alneyšugt, at ųll gjaldfųrisfrįgongd śr landskassanum veršur skrįsett į fķggjarlógini, og at fķggjarlógin vķsir ein komandi lįnstųrv".

Fķggjarnevndin helt, at tann linja, sum lųgd varš ķ sambandi viš fķggjarlógaruppskotiš fyri 1991, skuldi haldast, og tók tķ ikki undir viš landsstżrinum ķ hesum mįli.

Framtaksgrunnurin
Į eykafķggjarlógini varš 1 mió.kr. jįttaš ķ Framtaksgrunnin. Ķ višmerkingunum varš vķst į, at ķ felagslżsingini millum donsku stjórnina og landsstżriš frį 17. november 1994, varš avgjųrt at stovna ein framtaksgrunn viš einum innskoti uppį 100 mió.kr. frį danska statinum og 100 mió.kr. frį fųroyskari sķšu. Av innskotinum skuldu 198 mió.kr. vera lįn og 2 mió.kr. innskot sum stovnsfę. Landsstżriš hevši hugsaš sęr, at lįniš uppį 99 mió.kr. varš śtvegaš śr Ķleggingargrunninum fyri Fųroyar, mešan innskotiš uppį 1 mió.kr. varš śtvegaš sum jįttan į eykafķggjarlógini.

Sambęrt landsroknskapinum er kapitalinnskotiš ķ Framtaksgrunnin śtreišslufųrt sum ķlųga undir § 18. Kapitalinnskotiš er ikki tikiš upp sum ein ogn.

Lįniš uppį 99 mió.kr. śr Ķleggingargrunninum, sum varš veitt Framtaksgrunninum ķ 1995, gongur ikki fram av fķggjarlógini fyri 1995.

16.3.9 § 19 Almannamįl v.m.

Vanlig forsorg
Į fķggjarlógini vóršu 98 mió.kr. jįttašar sum vanlig forsorg. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin lękkaš til 70 mió.kr., vķsandi til at nógv fęrri enn vęntaš hųvdu fingiš forsorgarveiting vegna arbeišsloysi. Sambęrt landsroknskapinum er nżtslan 73,4 mió.kr.

Bjįlving av hśsum hjį pensjónistum
Į fķggjarlógini vóršu jįttašar 1,5 mió.kr., men sambęrt landsroknskapinum er onki brśkt av hesi jįttan.

Avlamispensjón
Jįttanin til avlamispensjón var 114,6 mió.kr. Harav vóršu 4,2 mió.kr. jįttašar į eykafķggjarlógini, og ķ višmerkingunum varš vķst į, at fleiri avlamispensjónistar vóru, og stųrri upphęddir vóršu goldnar śt. Sambęrt landsroknskapinum samsvara jįttan og nżtsla.

Inntųkutrygd hjį fiskimonnum
Į fķggjarlógini vóršu 87 mió.kr. jįttašar til inntųkutrygd hjį fiskimonnum. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 12 mió.kr. til 99 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru 98.999.999 kr. brśktar ķ 1994, t.v.s. ein minninżtsla uppį 1 kr. Men nżtslan sambęrt landsroknskapinum samsvarar ikki viš roknskapartųlini ķ fyribilsroknskapinum hjį Lųnjavningargrunninum, sum vķsir eina nżtslu til minstulųn v.m. uppį 101,4 mió.kr.

Hśsalįnsgrunnurin
Jįttanin til Hśsalįnsgrunnin į fķggjarlógini var 10 mió.kr. Į eykafķggjarlógini varš jįttanin hękkaš viš 15 mió.kr. til 25 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til eykafķggjarlógaruppskotiš hevši fķggjarnevndin jįttaš tęr 15 mió.kr. Jįttanin var tikin av § 28, serligar śtreišslur: Eginpeningur til almennar grunnar.

16.3.10 § 21 Effektivar vešhaldsbindingar
Į fķggjarlógini vóršu 50 mió.kr. avsettar til effektivar vešhaldsbindingar. Ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš varš vķst į, at tey vešhald, sum landskassin noyddist at leggja śt fyri fiskavirki, vęntandi ųll fóru at falla til gjaldingar ķ 1993. Tey vinnuvešhald, sum tį vóršu eftir, vóru flest ųll til skip. Į eykafķggjarlógina varš upphęddin hękkaš viš 15 mió.kr., til 65 mió.kr.

16.3.11 Rentuśtreišslur į § 22 og § 28
Nišanfyristandandi veršur gongdin ķ jįttanar- og roknskapartųlum į § 22 og § 28 višvķkjandi rentuśtreišslum og kurstapi vķst:

Jįttanar/roknskapartųl (mió.kr.)

 

F-lógar-

uppsk.

F-lóg

Eyka-

F-lóg

Roknsk.

Rentuśtreišslur:        
- herav at gjalda ķ 94, tilhoyrandi 94    

247,4

 
- herav at gjalda ķ 95, tilhoyrandi 94    

161,8

 
Ķalt

384,6

551,0

409,2

411,7

Kurstap at gjalda ķ 94, tilhoyrandi 94    

26,3

15,0

Rentur av bundnari uppsparing

2,0

2,0

2,0

13,4

Ķalt į § 22

386,6

553,0

437,5

440,1

         
Rentur at gjalda ķ 94, tilhoyrandi 93    

123,6

117,6

Kurstap at gjalda ķ 94, tilhoyrandi 93 og undanfarin įr    

77,0

66,3

Ķalt į § 28    

200,6

183,9

Ķalt į § 22 og § 28

386,6

553,0

638,1

624,0

Ķ višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš, sum var dagfest 31. august 1993, varš vķst į, at rentur gjųrdust ein alsamt meira tyngjandi byrša į śtreišslusķšuni, og at śtrokningarnar vķstu, at ķ 1994 skuldi landskassin rinda 386,6 mió.kr. ķ rentum.

Eitt endurskošaš fķggjarlógaruppskot varš ķ desember 1993 handaš fķggjarnevndini, og varš hetta nżtt sum stųši undir broytingaruppskotinum frį meirilutanum ķ fķggjarnevndini. Ķ endurskošaša uppskotinum vóršu rentuśtreišslurnar mettar til 551 mió.kr., sum var ein hękking uppį 166,4 mió.kr. Ķ įlitinum var ongin frįgreišing um, hvussu komiš var fram til hesa upphędd, men ein orsųk var, at stór kurstap av uttanlandslįnum, iš sambęrt avtalu viš donsku stjórnina skuldu umfķggjast til statslįn, ikki vóru tikin viš ķ upprunaligu metingunum av rentuśtreišslunum.

Sambęrt višmerkingum landsstżrisins til eykafķggjarlógaruppskotiš, sum varš lagt fram 22. desember 1994, var ein roknskaparmeginregla (roknskaparprincipp) broytt į eykafķggjarlógini fyri 1994, soleišis at lagt var um frį at nżta goldnar rentur og kurstap til tķšaravmarkašar rentur og kurstap. Harviš kom roknskapurin fyri 1994 at fevna bęši um tęr rentur, iš skuldu roknast uppį 1994, men ikki rindast fyrr enn ķ 1995, og somuleišis tęr rentur, iš vóršu goldnar ķ 1994, men sum įttu at veriš roknašar uppį 1993. Sostatt vóršu rentur og kurstap fyri meira enn eitt įr bókašar uppį 1994.

Sambęrt eykafķggjarlógini vóršu rentuśtreišslurnar mettar til 638 mió.kr. ķ 1994, og į fķggjarlógini fyri 1995 vóršu rentuśtreišslurnar mettar til 484 mió.kr. (į eykafķggjarlógini fyri 1995: 462 mió.kr.). Um meginreglurnar ikki vóršu broyttar, hųvdu rentuśtreišslurnar ķ 1994 veriš munandi lęgri. Hinvegin vildu rentuśtreišslurnar ķ 1995 veriš munandi hęgri, vegna lutfallsliga stóra rentutilskriving į statslįnum ķ 1995.

Landsstżriš vķsti į, at fyri at fįa eina beinari eykafķggjarlóg og roknskap, vóršu tęr rentur og tey kurstap, iš višvķktu 1993 og įrunum frammanundan, fluttar undir serligar śtreišslur į § 28, og ķ višmerkingunum til § 22 varš vķst til uppgerš frį landsbankanum frį 13. desember 1994, har śtreišslurnar til rentur ķ 1994 vóršu śtgreinašar.

Nevnast kann, at samsżning/umsitingargjald til landsbankan uppį góšar 6 mió.kr. er śtreišslufųrt undir rentuśtreišslum. Ķ 1992 og 1993 var gjaldiš til landsbankan įvikavist 2,2 og 2,5 mió.kr. Sambęrt § 4, stk. 6, ķ sįttmįla um samstarv og samsżning millum Landsbanka Fųroya og Fųroya Landsstżri er įrliga samsżningin til Landsbankan 1 0/00 av lįnssaldo landskassans viš įrsenda.

16.4 Gjaldfųrisętlan
Į fķggjarlógini varš bruttokassahalliš mett til 2,05 mia.kr. Į eykafķggjarlógini varš henda meting lękkaš viš 10 mió.kr., soleišis at samlaša kassahalliš varš mett til 2,04 mia. kr.

Ķ skrivi til Fķggjar- og Bśskapardeildina dagfest 15. februar 1995 vķsti grannskošanardeildin m.a. į, at roknskapartųlini fyri 1993, sum vóršu vķst ķ gjaldfųrisętlanini ķ uppskotinum til eykafķggjarlóg fyri 1994, góvu eina skeiva mynd, eftirsum talan var um nųkur gjaldfųristųl frį upprunaligu fķggjarlógini fyri 1993, sum vóršu lųgd saman viš faktiskum roknskapartųlum fyri rakstur og ķlųgur. Bruttokassahalliš fyri 1993 varš į henda hįtt gjųrt upp til 2,9 mia. kr. ķ stašin fyri 3,9 mia. kr. Hetta varš sķšani ręttaš.

1. višgerš 9. oktober 1998. Mįliš beint beinleišis til 2. višgerš.

2. višgerš 23. oktober 1998.Uppskot til samtyktar samtykt 28-0-0. Mįliš avgreitt.