Landsroknskapurin 1999

 

Fylgiskjal I
til
Lųgtingsmįl nr. 62-8/2000: Granskošan av almennum roknskapum

FRĮGREIŠING FRĮ LANDSGRANNSKOŠANINI
latin
LŲGTINGSGRANNSKOŠARUNUM

Sambęrt § 12 ķ Ll. nr. 25/1999 "um grannskošan av landsroknskapinum v.m."

 

INNIHALDSYVIRLIT

1. INNGANGUR *

2. LŲGMANSFYRISITINGIN OG SJĮLVSTŻRISMĮL *

2.1. Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl *
2.1.1. §2 Lųgmansfyrisitingin v.m. *
2.1.2. §10 Sjįlvstżrismįl o.a. *

2.2. Lųgmansskrivstovan *

2.3. Višskiftastovan ķ Keypmannahavn (J.nr. GL 1998/2 02 2 –4) *

2.4. Samsżning o.a. til landsstżrismenn *

3. FĶGGJARMĮL *

3.1. Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl *
3.1.1. § 3 Fķggjarmįl *
3.1.2. § 20 Inntųkur *
3.1.3. § 25 Gjaldfųri *

3.2. Fķggjarlógarmannagongd *

3.3. Roknskaparvišurskifti (GL 1996/1 01-2) *
3.3.1. Framlųga av landsroknskapinum *
3.3.2. Lųnarumsiting į Gjaldstovuni (GL 1998/2 03 1-10) *
3.3.3. Edv-trygd (GL 1997/2 03 1-6) *
3.3.4. Roknskaparreglugeršir (GL 1997/1 01-5) *
3.3.5. Góškenningarmannagongdir *
3.3.6. Samskipan av roknskaparreglum *
3.3.7. Góškenning av "egnum" bśskaparskipanum o.l. *
3.3.8. Ognaryvirlit *
3.3.9. Tryggingarvišurskifti *
3.3.10. Skipanin viš feršakarmi til uttanlandsferšir *

3.4. Fķggjarstųša 1999 *
3.4.1. Fķggjarligur śtbśnašur (GL 2000/3 01 1-1) *
3.4.2. Įogn (GL 2000/ 3 01 3-5) *
3.4.3. Tųkur peningur (GL 2000/ 3 01 9-1) *
3.4.4. Skuld (GL 2000/ 3 02 1-2) *
3.4.5. Innkrevjing av vinnulįnum (GL 1996/ 2 03 1-3) *

3.5. Umsiting av skatti, avgjųldum o.a. *
3.5.1. Roknskapar- og trygdarreglur (GL 1996/2 04 0-2) *
3.5.2. Stovnsrakstur (GL 2000/2 04 1-2) *
3.5.3. Kassaeftirlit (GL 2000/2 04 0-7) *
3.5.4. Edv-skrįir (GL 2000/2 04 1-2) *
3.5.5. Innflutningsgjųld (GL 1996/2 04 0-3) *
3.5.6. Tollkredittur (GL 1996/2 04 5-6) *

4. FISKIVINNA *

4.1. Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl *

4.2. Almennar višmerkingar *

4.3. Fiskimįlastżriš (GL 2000/2 14 1-3) *

4.4. Lųnjavningarstovan (GL 2000 / 2 14 4 – 5) *

4.5. Fiskiveišieftirlitiš, Vaktar- og bjargingartęnastan (GL 2000/2 14 2-2) *

4.6. Sjóvinnufyrisiting og Skrįseting Fųroya (GL 1997/2 14 1-2) *

4.7. Fiskirannsóknarstovan (GL 1997/2 14 3-5) *

5. VINNUMĮL o.a. *

5.1. Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl *

5.2. Almennar višmerkingar *

5.3. Matrikulstovan (GL 1998/2 05 9-2) *

5.4. Feršarįš Fųroya (GL 1997/2 15 2-1) *

5.5. Endurgjaldsgrunnur alivinnunnar (GL 1998/ 2 15 3-2) *

5.6. Vinnufremjandi grunnar *
5.6.1. Grunnur Feršavinnunnar (GL 1996/2 15 9-2) *
5.6.2. Įbyrgdargrunnurin (J.nr. GL 1998 / 2 15 9-4) *
5.6.3. Grunnurin til Ķdnašarfremjandi endamįl (J.nr. GL 1996 / 2 15 3-1) *

5.7. Rśsdrekkasųla Landsins (GL 1997 / 2 03 9 - 6) *

5.8. Havbśnašarroyndir (GL 1998/2 15 3-2) *

5.9. Almennar royndir og rįšgeving (GL 1996/2 13 2-1) *

6. ŚTBŚGVING OG GRANSKING o.a. *

6.1. Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl *

6.2. Almennar višmerkingar *

6.3. Fólkaskślin (GL 1996/2 10 2-1) *

6.4. Fiskivinnuskślin ķ Vestmanna (G.L. 2000/2 10 3-3) *

6.5. Undirvķsingarskylda hjį skślastjórum *

6.6. Fróšskaparsetur Fųroya (G.L. 1996/2 10 4-1) *

6.7. Granskingarętlanir (G.L. 1998/2 10 9-2) *

6.8. Yrkisskślar og ašrir skślar *

6.9. Skślabókagrunnurin (G.L. 1997/2 10 6-2) *

6.10. Bókamišsųlan *

6.11. Rationaliseringar og sparingar. *

6.12. Mentunargrunnur Fųroya Lųgtings (G.L. 1998/2 11 9-2) *

6.13. Śtbśgvingarstušul (G.L. 1997 / 2 10 1-1)/ (J.nr.:GL 2000/2 10 9-4) *
6.13.1. Stušul til lesandi, stušulsveitingar *
6.13.2. Stušul til lesandi, śtlįn *
6.13.3. Edv-skipanin *
6.13.4. Grannskošan av einstųkum mįlum *
6.13.5. Rųkt av lįnum *

7. ALMANNA- OG HEILSUMĮL *

7.1. Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl *

7.2. Edv-skipanin į Almannastovuni (GL 1996/2 07 1-1) *

7.3. Almannapensjónir (GL 2000/2 07 2 –3) *
7.3.1. Lógargrundarlag *
7.3.2. Heimildar-/tulkingarspurningar *
7.3.3. Įšur umrųdd ivamįl um inntųkugrundarlag o.a. *
7.3.4. Nżggjar lógarįsetingar um inntųkugrundarlag og inntųkujavning *
7.3.5. Ivamįl um inntųkujavning av almannapensjónum *
7.3.6. Mįlsgrannskošan *

7.4. Forsorgarśtreišslur (GL 1998/2 07 3-2) *

7.5. Dagpeningaśtreišslur (GL 2008/2 07 3-6) *

7.6. Heimarųktin (GL 1998/2 07 4 – 5) *
7.6.1. Heimahjįlparaskipanin og Heimasjśkrasystratęnastan *
7.6.2. Heilsusystratęnastan *
7.6.3. Eldrarųktin ķ Sandoynni *

7.7. Stovnar undir Serforsorgini (GL 1998/2 07 4 – 6) *

7.8. Serforsorgarstovnar og stušlar, lųnargrannskošan (J.nr. GL 1998/2 07 4-7) *

7.9. Ellis- og rųktarheim, dagstovnar o.a. (J.nr. GL 1998/2 07 4 – 9) *

7.10. Roknskaparvišurskifti į Almannastovuni (GL 1996/2 07 1-1) *

7.11. Hjįlpartólamišstųšin (J.nr. GL 2000/2 07 4-8) *

7.12. Dųgnstovnurin "Rókin" (GL 1998/2 07 3-5) *

7.13. Heilbrigdiš (GL 1996/2 08 4-1) *

7.14. Blįkrossheimiš (GL 1996/2 08 4 - 1) *

7.15. Sjśkrahśsverk Fųroya *

7.16. Hotel Tórshavn *

8. OLJUMĮL o.a. *

8.1. Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl *

8.2. Oljumįlastżriš (GL 1997/12 1-1) *

 

1.    INNGANGUR

Henda frįgreišing veršur latin lųgtingsgrannskošarunum vķsandi til § 12 ķ lųgtingslóg nr. 25 frį 21. aprķl 1999 "um grannskošan av landsroknskapinum v.m.". Ķ lógini er įsett, at įšrenn frįgreišingin veršur latin lųgtingsgrannskošarunum, skal hon leggjast fyri landsstżrismannin til višmerkingar, uttan so at bręvaskifti įšur hevur veriš um tey mįl, sum umrųdd eru ķ frįgreišingini. Mųguligar višmerkingar og frįbošanir frį landsstżrismanninum um tiltųk og ętlanir, sum frįgreišingin hevur elvt til, skulu takast viš ķ frįgreišingina.

Sambęrt lógini er endamįliš viš grannskošanini at ansa eftir,

  1. at allar inntųkur landsins eru settar ķ roknskapin,
  2. at ongin śtreišsla er goldin uttan heimild ķ fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg,
  3. at roknskapurin er ręttur, og at tęr avgeršir, roknskapurin fevnir um, eru samsvarandi veittum jįttanum, verandi avtalum og vanligum siši,
  4. at hóskandi er atboriš fķggjarliga ķ sambandi viš at umsita ognir og višvķkjandi rakstri av teimum stovnum og tķ virksemi, roknskapurin fevnir um. Harumframt skal roknskapargrannskošanin regluliga gjųgnumganga roknskapar- og eftirlitsskipanir fyri at kanna, um tęr eru tryggar.

Fyri hvųrt mįlsųki veršur ķ frįgreišingini vķst į stovnar/hųvušskontur, har talan er um frįvik/meirnżtslu, og vit hava tikiš viš višmerkingar og frįgreišingar frį landsstżrismanninum. Vit hava eisini vķst į, har fariš er uppum įsetta lųnarkarmin.

Ķ frįgreišingini veršur eisini tikiš samanum śrslitiš av grannskošanini į stovnum og skipanum innan tey einstųku mįlsųkini. Seinasta frįgreišing, iš latin varš lųgtingsgrannskošarunum, er frį mars 2000. Ķ frįgreišingini veršur eisini vķst į, ķ hvųnn mun višurskifti, iš tį vóršu umrųdd, sķšani eru komin ķ ręttlag. 

Tórshavn, 14. mars 2001 

Leivur Harryson

 

2.     LŲGMANSFYRISITINGIN OG SJĮLVSTŻRISMĮL

2.1.     Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl

Sambęrt § 11, stk. 3, ķ Ll. nr. 25/1999 "um grannskošan av landsroknskapinum v.m.", letur landsstżrismašurin ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok lųgtingsgrannskošarunum og Landsgrannskošanini frįgreišing um frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl. Nišanfyri veršur vķst į stovnar/hųvušskontur, har talan er um meirnżtslu, og/ella har fariš er uppum įsetta lųnarkarmin. Vit hava tikiš viš višmerkingar og frįgreišingar frį landsstżrismanninum.

2.1.1. §2 Lųgmansfyrisitingin v.m.

2.11.1.12 Višlķkahald (rakstrarjįttan)
Į fķggjarlógini vóru jįttašar 975 t.kr. Minninżtslan er 376 t.kr.

2.11.1.21 Umbygging ķ Tinganesi (lųgujįttan)
Į fķggjarlógini vóru jįttašar 2 mió.kr. Meirnżtslan er 57 t.kr. Lųgmašur ger vart viš, at ķ sambandi viš umbyggingar- og višlķkahaldsarbeišiš, sum veriš hevur ķ Tinganesi, ber ikki altķš so vęl til at skilja ķmillum, hvat er umbygging, og hvat er višlķkahald. Tķ kann verša grundgiviš fyri, at hugt veršur eftir kontu 2.11.1.12. "Višlķkahald" og kontu 2.11.1.21. "Umbygging ķ Tinganesi", undir einum.

2.1.2. §10 Sjįlvstżrismįl o.a.

10.14.1.01. Ymsar śtreišslur (rakstrarjįttan)
Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1,94 mió.kr. Meirnżtslan er 354 t.kr. Fariš er uppum lųnarkarmin viš 279 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum kemst meirnżtslan av, at arbeišiš viš at gera lógardįtubasu var meira torfųrt enn roknaš varš viš, og at ķ sambandi viš prentanina av lógbókunum varš ikki hędd tikin fyri ųllum teimum śtreišslum, sum vķstu seg at standast av arbeišinum. Harafturat hevur jįttanin til kunngeršarblaš veriš mett ov lįgt, tķ taš kann vera torfųrt at ętla um hesa jįttan, tį taš er ymiskt, hvussu nógvar lógir verša samtyktar, sum sķšani skulu verša kunngjųrdar.

10.14.3.01. Hin Fųroyski Happadrįtturin (lógarbundin jįttan)
Į fķggjarlógini vóru jįttašar 477 t.kr. Meirnżtslan er 108 t.kr.

2.2. Lųgmansskrivstovan
Vit hava ķ 2000 grannskošaš roknskaparvišurskiftini į Lųgmansskrivstovuni. Ķ 1999 vóršu roknskaparvišurskiftini broytt, so Lųgmansskrivstovan ikki longur sendir Gjaldstovuni ųll skjųl at bóka. Lųnarśtreišslur verša tó framvegis bókašar į Gjaldstovuni.

Lųgmansskrivstovan hevur sķšani 1999 arbeitt viš pųrtum av roknskaparreglugeršini eftir leisti frį Gjaldstovuni, men reglugeršin eru ikki fullfķggjaš. Sambęrt rundskrivinum frį Fķggjarmįlastżrinum frį 6. februar 2001, skal roknskaparreglugeršin į ųllum stovnum verša góškend ķ seinasta lagi 1. september 2001.

Sambęrt § 9 ķ roknskaparkunngeršini skal roknskapurin verša góškendur av stovnsleišaranum. Umsitingarleišarin vįttar, at mįnašarroknskapurin er kannašur, og lųgmansstjórin góškennir hann.

Nųkur skjųl vóršu vald śt at grannskoša gjųllari, og kannaš varš m.a., um kontering, upphędd, veitingarslag, įvķsing og skrįseting var ķ lagi. Onki var at finnast at.

Tęnastuavtalur
Vit komu fram į 3 tęnastuavtalur millum Lųgmansskrivstovuna og einstaklingar. Sum dųmi kann verša vķst į tęnastuavtalu, har m.a. er įsett, at viškomandi fęr eitt fast mįnašargjald, umframt mvg, skal arbeiša į Lųgmansskrivstovuni fulla arbeišstķš hvųnn arbeišsdag, og meirtķmar koma undir flex-skipanina. Lųgmansskrivstovan letur alla neyšuga śtgerš, ber allan kostnaš av skeišum o.ų., og įsett er eisini, at almennu reglurnar fyri koyripeningi og dag- og tķmapeningi verša nżttar.

Vit hava vķst į, at tķlķkar įsetingar ķ eini tęnastuavtalu benda į, at talan skattliga er um ein lųntakara. Lųgmansskrivstovan hevur bošaš frį, at spurningurin er lagdur fyri Toll- og Skattstovu Fųroya til stųšutakan, um talan er um A ella B-inntųku. Lųgmansskrivstovan fer at fylgja avgeršini hjį Toll- og Skattstovu Fųroya.

Vit hava eisini vķst į, at talan er um ein prinsippiellan spurning. Į fleiri ųkjum innan landsumsitingina, m.a. į edv-ųkinum, missir taš almenna fólk viš royndum og fųrleika, ofta lyklapersónar, og taš er torfųrt at fįa onnur ķ stašin, m.a. tķ tey fįa bošiš vęl hęgri lųn ķ privatu vinnuni. Hesin trupulleiki tykist at vaksa, og hann krevur helst eina samskipaša loysn. At einstakir stovnar/deildir gera tķlķkar tęnastusįttmįlar, har samsżningin liggur omanfyri galdandi lųnarlag og uttanfyri lųnarkarmin, er eitt nżtt fyribrigdi innan landsumsitingina. Taš er eisini ein spurningur, um taš er rętt at loysa ein generellan lųnartrupulleika į henda hįtt.

Leasing
Lųgmansskrivstovan hevur sįttmįlar um at leiga kopimaskinur. Sįttmįlarnir lśka ikki įsetingarnar ķ jįttanarskipanini um leasing. Lųgmansskrivstovan hevur bošaš frį, at hon kannar, hvussu hon kann koma burturśr hesum sįttmįlum, fyri sķšani at keypa ķ stašin.

2.3.  Višskiftastovan ķ Keypmannahavn (J.nr. GL 1998/2 02 2 –4)
Ķ november 2000 vóru vit į eftirliti į Višskiftastovuni ķ Keypmannahavn. Višskiftastovan virkar eftir kunngerš nr. 63/1979. Sambęrt kunngeršini eru endamįl og starvsųki sera breitt oršaš, og eisini er įsett, at Landsstżriš altķš kann broyta starvsųkiš, er tųrvur į tķ.

Ķ frįgreišing til lųgmann ķ september 1998 varš m.a. vķst į vantandi dagfųring av endamįli og starvsųki, at ongar ķtųkiligar ętlanir vóršu lagdar fyri virksemiš ķ einum įri, og at burtursęš frį bręvaskifti, var ongin skipaš skrįseting av virkseminum. Tį varš kunnaš um, at Lųgmansskrivstovan og Višskiftastovan arbeiddu viš at endurskoša endamįl og starvsųki, og at rašfesta virksemiš hjį stovuni.

Leišarin hevur ķ januar 2001 greitt frį, at hann ķ 1997 tók stig til at endurskoša og śtbyggja virksemi stovnsins, og arbeitt varš viš mįlinum til į heysti 1999. Hóast fleiri įheitanir frį Višskiftastovuni um at halda fram og finna eina haldgóša loysn, liggur mįliš hjį leišsluni fyri uttanlandsdeildini, sum ikki tykist vera sinnaš at gera meira viš taš.

Vit hava spurt, hvųrji stig lųgmašur ętlar at taka fyri at fįa višurskiftini ķ ręttlag. Lųgmansskrivstovan hevur ķ mars 2001 bošaš frį, at hon er ķ ferš viš at gera almennar reglur fyri allar višskiftastovurnar, sum hoyra undir Lųgmansskrivstovuna. Hugsaš veršur serstakliga um endamįl og starvsųki. Harafturat fer Lųgmansskrivstovan at boša višskiftastovunum frį serstųkum leišreglum, iš fara at įseta nęrri, hvussu virksemiš eigur at verša rašfest į stašnum. Višurskiftini verša vęntandi fingin ķ ręttlag seinni ķ įr.

Roknskaparvišurskifti
Ongin reglugerš finst fyri, hvussu roknskaparhaldiš į stovninum er skipaš. Leišarin hevur greitt frį, at fariš veršur undir at gera reglugeršina, tį rundskriviš viš vegleišandi reglum kemur frį Fķggjarmįlastżrinum ķ februar 2001.

Avrit veršur tikiš av skjųlunum, sum verša send Fųroya Gjaldstovu at bóka. Kannaš veršur, um bókingarnar og lųnarśtgjaldingarnar samsvara viš undirliggjandi skjųl. Vit hava męlt til at vįtta viš įtekning į mįnašarroknskapin mótvegis Lųgmansskrivstovuni. Leišarin hevur kunnaš um, at taš veršur gjųrt frį 1. januar 2001.

2.4.  Samsżning o.a. til landsstżrismenn
Sambęrt § 32, stk. 2, ķ stżrisskipanarlógini verša neyvari reglur fyri setanarvišurskifti lųgmans og landsstżrismanna įsettar ķ lųgtingslóg, og eru slķkar reglur įsettar ķ Ll. nr. 10/1993 "um samsżning og eftirlųn landsstżrismanna v.m." viš seinni broytingum. Ķ lógini eru neyvari įsetingar um lųn, eftirlųn umframt skattafrķtt boršfę og kostnašarendurgjųld.

Į fķggjarlógini er ein serstųk hųvušskonta til hesar śtreišslur, 2.12.3.01 "Lųgmašur og landsstżriš". Jįttanin er sundurlišaš ķ lųnarśtreišslur og kostnašarendurgjald. Vit hava grannskošaš śtreišslurnar ķ 1999, og samsvara lųn/samsżning, boršfę og kostnašargjųld viš įsetingarnar ķ lógini.

Ķ 1998 vóršu bókašar uml. 70 t.kr. sum telefonendurgjald į hųvušskontu 2.12.3.01 "Lųgmašur og landsstżriš". Ķ 1998 fingu 14 landsstżrismenn lųn/samsżningar um lųnarskipanina į Gjaldstovuni, av hesum fingu 7 telefonendurgjald.

Fyrst ķ 1999 fingu lųgmašur og 3 landsstżrismenn samanlagt goldiš śt góšar 8.000 kr. ķ telefonendurgjaldi, sum varš bókaš į hųvušskontu 2.12.3.01 "Lųgmašur og landsstżriš". Restina av įrinum varš telefonendurgjaldiš bókaš sum śtreišsla undir viškomandi ašalstżri.

Ķ 2000 veršur telefonendurgjald til lųgmann og landsstżrismenn ikki longur bókaš į hųvušskontu 2.12.3.01 "Lųgmašur og landsstżriš", men undir tey einstųku ašalstżrini.

Ongar įsetingar um kostnašarendurgjald fyri heimatelefon/frķa telefon eru ķ lógini um samsżning og eftirlųn landsstżrismanna. Seinastu nógvu įrini hevur tó veriš sišvenja at veita kostnašarendurgjald, og nevnast kann, at Fķggjarnevndin į fundi 20. mars 1981 góškendi, "at landsstżrismenn fįa frķa heimatelefon, tó soleišis at teir fyri privatar samtalur gjalda 1.000 kr. um įriš". Okkum kunnugt, veršur hetta gjald ikki rindaš.

Telefonendurgjaldiš veršur ķ lųnarskipanini į Gjaldstovuni skrįsett sum ikki skattskyldug veiting sambęrt § 29, nr. 7, ķ skattalógini. Sambęrt hesi grein er talan um "gjųld, sum hitt almenna hevur fyriskipaš einans til at gjalda kostnaš av almennum ella embętisligum starvi, tį tey ikki innihalda nakra samsżning fyri vinnu…."

Ķ rundskrivi nr. 9 frį 21. desember 1998 hevur Toll- og Skattstova Fųroya įsett neyvari reglur fyri skattafrķu veitingunum sambęrt § 29, nr. 7, herķmillum nżtslu av egnari telefon ķ tęnastu fyri arbeišsgevaran. Sambęrt hesum įsetingum kann arbeišsgevarin skattafrķtt rinda eitt įrligt endurgjald kr. 2.068 fyri vinnuliga nżtslu, svarandi til fasta gjaldiš og kr. 1.000 fyri samrųšur. Įsett er eisini, at telefonendurgjald stųrri enn nevnda upphędd, tó hęgst įjavnt viš samlašu telefonrokningina, er at rokna sum frķ telefon, og skal skattast sum B-inntųka viš ķ minsta lagi kr. 3.900 ķ 1999 (kr. 4.200 ķ 2000).

Ymiskt er, hvussu endurrindaš veršur:

Telefonendurgjald til lųgmann og landsstżrismenn er ikki nakar fķggjarliga tyngjandi postur ķ landsroknskapinum, men eftir okkara tykki er talan um eitt prinsippielt mįl, sum męlt er lųgmanni til at greiša:

Sambęrt § 25 ķ stżrisskipanarlógini veršur samsżning lųgtingsmanna įsett viš lųgtingslóg, og vanligt hevur veriš, at lųgtingslóg um samsżning landsstżrismanna og lógin um samsżning lųgtingsmanna hava veriš broyttar/dagfųrdar um somu tķš. Taš varš ikki gjųrt, tį lógin um samsżning til lųgtingsmenn seinast varš broytt/dagfųrd.

Sjįlvt um arbeišiš hjį einum lųgtingsmanni ikki kann samanberast viš arbeišiš hjį einum landsstżrismanni, kann verša nevnt, at skattafrķtt telefonendurgjald til lųgtingsmenn óbeinleišis er heimilaš ķ § 1, stk. 4, ķ Ll. nr. 12/1999 "um samsżning og eftirlųn lųgtingsmanna", har taš er įsett, at sum endurgjald fyri śtreišslur, iš standast av arbeišinum sum lųgtingsmašur, veršur veitt hvųrjum tingmanni eitt skattafrķtt kostnašarķskoyti kr. 2.000 um mįnašin. Av višmerkingunum til lógina gongur fram, at talan er um telefon, brśk av egnari teldu o.a.

Lųgmansskrivstovan hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at frįgreišingin frį Landsgrannskošanini hevur elvt til tvey tiltųk:

  1. Ętlanin er at leggja fram uppskot til lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um samsżning og eftirlųn landsstżrismanna o.a. Her veršur skotiš upp, at lųgmašur ella landsstżrismašur, fęr endurgjald fyri samskiftisśtreišslur kr. 2.000 um mįnašin.
  2. Harafturat veršur arbeitt viš at gera leišreglur fyri nżtslu av fartelefonum ķ fyrisitingini. Hesar leišreglur verša settar ķ gildi viš rundskrivi.

3.   FĶGGJARMĮL

3.1. Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl
Sambęrt § 11, stk. 3, ķ Ll. 25/1999 "um grannskošan av landsroknskapinum v.m.," letur landsstżrismašurin ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok lųgtingsgrannskošarunum og Landsgrannskošanini frįgreišing um frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl. Nišanfyri veršur vķst į stovnar/hųvušskontur, har talan er um meirnżtslu, og/ella har fariš er uppum įsetta lųnarkarmin. Vit hava tikiš viš višmerkingar og frįgreišingar frį landsstżrismanninum.

3.1.1. § 3 Fķggjarmįl

3.18.2.01 Eftirlųnir (lógarbundin jįttan)
Į fķggjarlógini vóru jįttašar 600 t.kr. Meirnżtslan er 64 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum hevur veriš torfųrt at mett um nżtsluna, tķ roknskapartųl frį įrunum frammanundan hava ikki kunna veriš nżtt til framskrivingar, m.a. tķ trupulleikar hava veriš viš tķšaravmarking. Fķggjarmįlastżriš arbeišir viš at betra um framskrivingarnar, m.a. viš at seta seg betur inn ķ lógargrundarlagiš, og viš at fįa til vega betri hagfrųšiligt grundarlag at byggja framskrivingarnar į.

3.18.2.04 Danskar eftirlųnir (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 300 t.kr. Meirnżtslan er 761 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum hevur taš veriš torfųrt at mett um nżtsluna, tķ roknskapartųl frį įrunum frammanundan hava ikki kunna veriš nżtt til framskrivingar, m.a. tķ trupulleikar hava veriš viš tķšaravmarking. T.d. er ein rokning 449 t.kr. fyri 1998 goldin ķ 1999. Fķggjarmįlastżriš arbeišir viš at betra um framskrivingarnar, m.a. viš at seta seg betur inn ķ lógargrundarlagiš, og viš at fįa til vega betri hagfrųšiligt grundarlag at byggja framskrivingarnar į.

3.18.3.01 Buršarfarloyvi (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 8.271 t.kr. Meirnżtslan er 1.422 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum hava trupulleikar veriš viš tķšaravmarking, men tann trupulleikin er ikki longur. Nżtslan er torfųr at meta um, tķ hon er tegnd at, hvussu nógvar kvinnur fara ķ barnsburšarfarloyvi, og taš er sjįlvandi skiftandi. Harafturat veršur stųrsti parturin ikki gjųrdur upp fyrr enn sķšst į įrinum, og tķ er ręttiliga torfųrt at fylgja viš nżtsluni ķ fķggjarįrinum. Fķggjarmįlastżriš arbeišir viš at betra um framskrivingarnar, m.a. viš at seta seg betur inn ķ lógargrundarlagiš, og fįa til vega betri hagfrųšiligt grundarlag at byggja framskrivingarnar į.

3.1.2.  § 20 Inntųkur

        Talvurnar nišanfyri vķsa jįttan į fķggjarlóg og roknskapartųl fyri inntųkur ķ 1999.

        20.52.1 Skattainntųkur (mió.kr.)

        Jįttanin

        Roknskapur

        Meir-/minni

        01

        Vanligur landsskattur

        880,0

        995,2

        115,2

        02

        Avseting móti tapi av eftirstųšum ķ skatti

        -10,0

        0

        10,0

        07

        Felagsskattur

        120,0

        121,0

        1,0

        10

        Vinningsbżtisskattur

        22,5

        74,9

        52,4

        13

        Avgjald av kapitaleftirlųnum

        6,0

        5,2

        -0,8

        19

        Rentuskattur

        30,0

        31,4

        1,4

        22

        Fķggjarognaravgjald

        -

        3,0

        3,0

        25

        Arvaavgjųld

        2,5

        3,8

        1,3

        Tilsamans

        1.051,0

        1.234,5

        183,5

        Stųrstu frįvikini eru "vanligur landsskattur" og "vinningsbżtisskattur", sum eru įvikavist 115,2 og 52,4 mió.kr. hęgri enn mett.

        20.52.2 Avgjųld og tollur (mió.kr.)

        Jįttan

        Roknskapur

        Meir-/minni

        01

        Meirviršisgjald

        640,0

        707,5

        67,5

        04

        Tollavgjųld

        22,0

        29,1

        7,1

        07

        Punktgjųld

        155,0

        153,4

        -1,6

        10

        Lųnhęddargjald

        11,0

        9,6

        -1,4

        13

        Brennioljugjald

        65,0

        71,5

        6,5

        16

        Framleišsluavgjald

        16,0

        16,1

        0,1

        19

        Skrįsetingargjald

        55,0

        73,0

        18,0

        22

        Vegskattur (vektgjald)

        33,5

        36,2

        2,7

        25

        Feršaavgjald

        7,5

        8,7

        1,2

        28

        Umhvųrvisavgjald į smyrjiolju

        2,0

        2,0

        0,0

        Tilsamans

        1.007,0

        1.107,1

        100,1

        Stųrstu frįvikini eru "meirviršisgjald" og "skrįsetingargjald", sum eru įvikavist 67,5 og 18 mió.kr. hęgri enn mett.

        20.52.3 Ymsar inntųkur (mió.kr.)

        Jįttan

        Roknskapur

        Meir-/minni

        01

        Śtluting frį Fķggingargrunninum frį 1992

        32,5

        111,4

        78,9

        10

        Ašrar inntųkur

        2,7

        5,6

        2,9

        Tilsamans

        35,2

        117,0

        81,8

        Į fķggjarlógini varš inntųkan frį śtluting śr Fķggingargrunninum mett til 32,5 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš hevur Fųroya Banki seinastu įrini inntųkufųrt stórar upphęddir, iš įšur hava veriš settar av móti tapi av skuldarum, og tķ kann ikki roknast viš tķlķkum inntųkufųringum ķ framtķšini.

        Sambęrt landsroknskapinum eru inntųkurnar 111,4 mió.kr. ķ 1999, t.v.s. 78,9 mió.kr. hęgri enn mett į fķggjarlógini.

        20.52.3.10 Ašrar inntųkur (t.kr.)

        Jįttan

        Roknskapur

        meir-/minni

        01

        Loyvisgjųld

        50

        48

        -2

        02

        Skeinkiloyvi, avgjųld

        50

        65

        15

        04

        Navnaprógv

        20

        9

        -11

        05

        Bųtur

        1.000

        184

        -816

        06

        Happadrįtturin, avgjųld

        400

        196

        -204

        07

        Burturlutingargjųld

        600

        936

        336

        09

        Lųggilding av el-innleggjarum, avgjųld

        60

        67

        7

        10

        Avgjald av vinningi v/sųlu av viršisbrųvum

        550

        3.568

        3.018

        60

        Óvanligar inntųkur

        -

        559

        559

        Tilsamans

        2.730

        5.632

        2.902

        -----------

Samanumtikiš eru inntųkurnar uml. 368 mió.kr. hęgri enn mett į fķggjarlógini. Talan er um lutfalsliga stór frįvik. Landsgrannskošanin heldur taš hevši veriš ręttast, um inntųkumetingarnar vóršu dagfųrdar į eykajįttanarlóg ķ fķggjarįrinum, so Lųgtingiš varš kunnaš um og fekk innlit ķ gongdina.

3.1.3.  § 25 Gjaldfųri

25.64.1.01 Śtvegan av gjaldfųri

Į fķggjarlógini varš bruttolįnitųrvurin mettur til 270 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum var bruttolįnitųrvurin 300 mió.kr.

3.2.  Fķggjarlógarmannagongd

Sķšani 1995 eru royndir gjųrdar at bųta um fķggjarlógarmannagongdina. Roknskaparliga eru stór framstig hend ķ fķggjarlógararbeišinum, og ķ mun til 1995 eru višmerkingarnar til fķggjarlógaruppskot nś meira einshįttašar og kunnandi.

Sķšani fyrst ķ nķtiįrunum er ofta umrųdd tann misjavna fķggjarlógarvišgerš, almennir stovnar fįa, herķmillum hvųrjir stovnar skulu verša tiknir viš į fķggjarlógina og/ella ķ landsroknskapin. Vķst kann verša į m.a. lųgtingsmįl nr. 162/1992 og lųgtingsmįl nr. 85/1993.

Lųgtingsgrannskošararnir og Landsgrannskošanin hava ķ įravķs vķst į hesi ógreišu fķggjarlógar- og roknskaparvišurskifti, og ķ grannskošanarfrįgreišingunum frį desember 1997 og mars 2000 fingu tey drśgva umrųšu. Flest ųll ašalstżri hava vķst į, at taš er av alstórum tżdningi at fįa fulla greiši į ognarrętti og tilknżti til fķggjarlóg og landsroknskap annars, bęši višvķkjandi umsitingarśtreišslum og fķggjarligum virksemi hjį fleiri stovnum/grunnum.

Umsitingarśtreišslurnar hjį fleiri av hesum stovnum t.d. Landsbankanum verša fķggjašar av einum rentumarginali, og tķlķkir stovnar hava tķ "óavmarkašar" mųguleikar at ųkja um sķnar umsitingarśtreišslur.

Ķ 1998 tók eisini lųgmašur mįliš upp fyri at fįa stašfest, hvųrjir roknskapir koma undir § 45, stk. 4, ķ stżrisskipanarlógini. Ķ sambandi viš, at lųgmašur ķ november 1998 fekk uppskot til lųgtingslóg um grannskošan av landsroknskapinum til ummęlis, har nógv grundleggjandi ógreiš višurskifti vóršu umrųdd ķ almennu višmerkingunum, bošaši lųgmašur frį, at hann fór at taka stig til at seta ein arbeišsbólk at gjųgnumganga višurskiftini hjį stovnum og grunnum, sum ikki eru viš į fķggjarlóg/ķ landsroknskapinum, fyri at meta um:

Ķ mars 1999 heitti lųgmašur į landsstżrismannin viš fķggjarmįlum um at seta ein arbeišsbólk at greiša ivaspurningarnar innan įrslok 1999.

Ķ februar 2000 bošaši landsstżrismašurin frį, at taš hevši ikki eydnast honum at manna ein arbeišsbólk. Ķ samrįš viš lųgmann hevši landsstżrismašurin tķ gjųrt av at bišja fólk ķ umsitingini gera arbeišiš. 5 stjórar/deildarstjórar umbošandi Fķggjarmįlastżriš, Lógardeildina, Vinnumįlastżriš og Almanna- og Heilsumįlastżriš skuldu geva rįš ķ arbeišinum.

Ķ februar 2001 bošaši landsstżrismašurin frį, at arbeišiš var ikki lišugt, m.a. tķ fulltrśar vóru farnir śr starvi ķ Fķggjarmįlastżrinum, uttan at taš hevši eydnast at manna stųrvini aftur, og taš hevši havt viš sęr nógva eyka arbeišsbyršu ķ mun til arbeišsorkuna.
Eisini hevši veriš sera torfųrt at finna rųttu fólkini at loysa uppgįvurnar, tķ tey vóru frammanundan ķ leišarastųrvum. Landsstżrismašurin ętlar nś at rašfesta arbeišiš ovast. Ein arbeišs- og tķšarętlan er gjųrd, og skal arbeišiš verša lišugt įšrenn summarfrķtķšina ķ įr, og teir grunnar/stovnar, iš eiga at standa į fķggjarlógini, verša settir į fķggjarlógina ķ 2002.

Tį iš fyrsta fķggjarlógaruppskotiš eftir nżggju skipanini, fķggjarlógaruppskotiš fyri 1996, varš tilevnaš, varš so at siga fariš fram eftir fummum, og Lųgtingiš og Fķggjarnevndin fingu ongantķš veruliga hųvi at taka stųšu til broyttu fķggjarlógaruppsetingina og til meginreglurnar ķ nżggju skipanini. Arbeišiš viš at gera eina fullfķggjaša "budgetleišbeining" varš heldur ongantķš fullfųrt.

Į heysti 1999 var nógv samskifti millum Landsgrannskošanina, umsitingina hjį Lųgtinginum og Fķggjarmįlastżriš um fleiri grundleggjandi ivamįl viš verandi jįttanarskipan. Semja var um, at taš var brįšneyšugt at broyta jįttanarskipanina į įvķsum ųkjum, soleišis at endurskošašar reglur kundu koma ķ gildi frį įrsbyrjan 2000. Landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum handaši sķšani Fķggjarnevndini brįšfeingis endurskošašu reglurnar til višgeršar. Fķggjarnevndin tók undir viš reglunum, og tók tęr viš ķ įlitiš, og tęr vóršu eisini tiknar viš ķ "dagfųrdu" lųgtingsfķggjarlógina.

Vit męltu Fķggjarmįlastżrinum til mišvķst at fara undir at loysa allar teir mongu ivaspurningarnar, so fķggjarlógarmannagongdin ķ framtķšini kemur ķ eina trygga legu.

Ķ januar 2000 bošaši landsstżrismašurin frį, at viš broytingini ķ desember 1999 vóršu nakrir spurningar ķ jįttanarskipanini loystir, og ķ 2000 ętlar Fķggjarmįlastżriš aftur at ganga ķgjųgnum skipanina, og gera sķtt til, at semja fęst um eina loysn į jįttanarligu ivaspurningunum, sum Landsgrannskošanin og umsiting Lųgtingsins hava sett.

Ķ februar 2001 bošaši landsstżrismašurin frį, at ķ 2000 hevur Fķggjarmįlastżriš ikki gjųgnumgingiš jįttanarskipanina frį enda ķ annan, men hevur į fundi viš lųgfrųšingarnar į Lųgtingsskrivstovuni višgjųrt, um ręttari hevši veriš at gera jįttanarskipanina til lóg. Į fundinum varš ikki komiš til eina greiša nišurstųšu. Lųgfrųšingarnir vóru heldur ikki į einum mįli um, hvat var ręttari, men vķstu į, at taš var upp til landsumsitingina at gera av.

Landsstżrismašurin hevur eisini kunnaš um, at spurningurin um at broyta jįttanarskipanina er umrųddur viš stjóran į lųgdeildini į Lųgmansskrivstovuni, sum vķsir į, at ein undirbólkur undir Grundlógarnevndini arbeišir viš jįttanarręttarligum spurningum. Tķ heldur landsstżrismašurin taš ikki vera rętt at nżta nógva arbeišsorku at gjųgnumganga jįttanarskipanina, fyrr enn Grundlógarnevndin er lišug viš arbeiši sķtt, eftir ętlan ķ juni 2001.

Ķ 1995 varš vķst į, at fyri at fįa nżggju jįttanarskipanina at virka til fulnar, var ein avgerandi treyt, at fķggjarlógararbeišiš skuldi verša samskipaš ķ Fķggjarmįlastżrinum av royndum fólki, sum burturav skuldu taka sęr av fķggjarlógartilfarinum, og kritiskt gjųgnumganga og hava umsjón viš, at reglurnar ķ budgetvegleišingum o.ų. vóršu hildnar, veita rįšgeving og vegleišing til stovnar o.o. og greiša ivaspurningar ķ sambandi viš, at fariš varš yvir til nżggjar skipanir og reglur.

Fyritreytin helt ikki. Fķggjarmįlastżriš hevur ikki fólkini, iš megna at greiša og loysa ivamįl um grundleggjandi fķggjarlógar- og roknskaparvišurskifti, sum verša sett fram, m.a. tķ stór starvsfólkaśtskifting hevur veriš. Stųšan er óheppin, tķ talan er um eitt ųki, har Fķggjarmįlastżriš įtti at havt ein virknan, leišandi og samskipandi leiklut.

Landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum hevur ķ februar 2001 vķst į, at taš er ein stórur trupulleiki, at fleiri stųrv, bęši hjį Fķggjarmįlastżrinum og stovnum tess, bęši standa og hava stašiš ósett seinastu 2 įrini. Sambęrt landsstżrismanninum kemst hetta fyrst og fremst av, at sera nógv nżggj stųrv eru sett į stovn ymsa stašni ķ mišfyrisitingini, og hįkonjunkturarnir hava ųkt munandi um eftirspurningin ķ privatu vinnuni eftir fólki viš hęgri śtbśgving.

Vit hava įšur vķst į, at ein annar trupulleiki er, at fķggjarlógaruppskotini sum oftast verša gjųrd lišug og prentaš ķ sķšstu lųtu. Umsitingin hevur sostatt ongan reellan mųguleika kritiskt at gjųgnumganga fķggjarlógaruppskotiš, įšrenn taš veršur lagt fyri tingiš.

3.3.  Roknskaparvišurskifti (GL 1996/1 01-2)

3.3.1. Framlųga av landsroknskapinum

Sambęrt stżrisskipanarlógini og sambęrt lųgtingslóg "um landsins almenna roknskaparhald v.m." skal landsstżriš, innan juni mįnašur er lišin, leggja fyri Lųgtingiš samlaša landsroknskapin fyri undanfarna fķggjarįr. Landsroknskapurin fyri fķggjarįriš 1999 varš lagdur fyri tingiš 30. juni 2000.

3.3.2. Lųnarumsiting į Gjaldstovuni (GL 1998/2 03 1-10)

Gjaldstovan hevur seinnu įrini sent śt rundskriv um įvķsing av lųnum, samsżningum, veitingum o.ų., og bert góškend oyšublųš verša nżtt. Ķ mars mįnaši ķ 1999 og ķ aprķl 2000 sendi Gjaldstovan stovnunum, iš avgreiša lųnir um lųnarskipanina į Gjaldstovuni, til góškenningar lųnargrundarkort fyri ųll starvsfólk ķ fųstum starvi. Flest allir stovnar hava góškent kortini, og sent tey aftur viš mųguligum ręttingum. Hesi tiltųk hava styrkt um umsitingina, og lųnargrannskošan į ymiskum stovnunum hevur eisini giviš įbending um, at śtgoldnu lųnirnar eru ręttar og eru samsvarandi galdandi sįttmįla, flokking, stig o.a.

Samsvar er millum śtgoldnu lųnina og skrįsetingina ķ skattaskipanini. Fųroya Gjaldstova tekur nżggja lųnarskipan ķ nżtslu 1. mai ķ įr. Henda lųnarskipan er ętlaš at vera ein felags lųnarskipan fyri allar landsstovnar, og sum frį lķšur eisini fyri teir landsstovnar, sum ķ dag ikki brśka lųnarskipanina į Gjaldstovuni.

3.3.3. Edv-trygd (GL 1997/2 03 1-6)

Edv-trygd er ein tżšandi partur ķ fķggjarstżringarskipanini, og ķ 1997 fóru Landsgrannskošanin og Gjaldstovan, saman viš serkųnari grannskošarahjįlp, undir at gjųgnumganga edv-trygdina, viš stųši ķ krųvum og grannskošanarvegleišingum į hesum ųki.

Ķ eini frįgreišing frį juli 1998 varš vķst į, at edv-trygdin į fleiri tżšandi ųkjum var ikki nųktandi, og męlt varš til at seta ķ verk tiltųk fyri at bųta um trygdina, og at seta ķ verk ein skjalprógvašan trygdarpolitik, sum skuldi verša śtgreinašur og skipašur viš nįgreiniligum trygdarreglugeršum.

Į fķggjarlógini fyri 1999 fekk Gjaldstovan eina markaša jįttan 250 t.kr. til arbeišiš viš edv-trygdarspurninginum. Gjaldstovan hevur sķšani loyst teir mest įtrokandi vandarnar, sum nevndir eru ķ frįgreišingini. Ķ frįgreišing til lųgtingsgrannskošararnar ķ mars 2000 vķstu vit į, at komiš er ikki į mįl viš at seta ķ verk ein skjalprógvašan trygdarpolitik ķ tann mun, frįgreišingin męlti til. Leišslan į Gjaldstovuni helt tį, at trygdin į telduųkinum er į hųgum stigi, og kunnaši um, at uppgįvan veršur rašfest hųgt innan teir fķggjarligu karmar, stovnurin hevur. Ķ 2001 er ętlanin at gjųgnumganga edv-trygdina aftur saman viš serkųnari grannskošarahjįlp.

Į fleiri ųkjum innan landsumsitingina missir taš almenna fólk viš royndum og fųrleika, ofta lyklapersónar, m.a. tķ tey fįa bošiš vęl hęgri lųn ķ privatu vinnuni, og taš er torfųrt at fįa onnur ķ stašin. Hesin trupulleiki hevur eisini rakt edv-deildina į Gjaldstovuni, og kann eisini gerast eitt vandamįl.

3.3.4. Roknskaparreglugeršir (GL 1997/1 01-5)

Viš heimild ķ § 3 ķ Ll. nr. 33/1994 "um landsins almenna roknskaparhald v.m." įsetti landsstżriš neyvari reglur fyri roknskaparhaldi landsins ķ kunngerš nr. 114/1996. Kunngeršin kom ķ gildi 1. januar 1997.

Ķ roknskaparkunngeršini eru įsett roknskaparkrųv til almennar stovnar o.a. Harafturat er įsett ķ kunngeršini, hvųrjar uppgįvur, skyldur og heimildir landsstżrisdeildir, Gjaldstovan og stovnsleišarar hava ķ sambandi viš at skipa fyri roknskaparhaldinum, roknskaparframlųguni, roknskapargóškenningini o.ų. Ķ grannskošanarfrįgreišingini frį desember 1997 varš vķst į, at nś umsitingin ķ landsstżrinum er umskipaš, er neyšugt at dagfųra/broyta kunngeršina, og ķ hesum sambandi įttu įvķsar įsetingar at veriš endurskošašar. Kunngeršin er ikki broytt.

Ķ § 5, stk.1, ķ Ll nr. 33/1994 og ķ § 4, stk. 2, ķ kunngerš nr. 114/1996 er įlagt landsumsitingini og landsstovnum at gera eina reglugerš fyri roknskaparhaldi sķnum, herķmillum įbyrgdar- og heimildarreglur.

Ķ dagligu grannskošanini į stovnum og fyrisitingum mega vit framhaldandi stašfesta, at so at siga ongin stovnur enn hevur gjųrt hesa reglugerš, hóast taš er eitt lógarkrav.

Ašalstżri og stovnar hava ķ hesum sambandi vķst į, at sambęrt § 5, stk. 2, ķ lógini skal reglugeršin verša gjųrd eftir reglum frį Fķggjarmįlastżrinum, og at taš er torfųrt at gera reglur fyri mannagongdum į roknskaparųkinum, tį Fķggjarmįlastżriš ikki hevur gjųrt įsettu vegleišandi reglurnar.

Hesar reglur eru nś gjųrdar, og 6. februar 2001 sendi Fķggjarmįlastżriš śt rundskriv viš vegleišing um roknskaparreglugeršir. Sambęrt rundskrivinum skal roknskaparreglugeršin į ųllum stovnum verša góškend ķ seinasta lagi 1. september 2001.

3.3.5.  Góškenningarmannagongdir

Sambęrt § 9 ķ roknskaparkunngeršini skal mįnašarroknskapurin hjį einum stovni verša góškendur av stovnsleišaranum mótvegis hęgri myndugleika. Vit hava ķ įravķs vķst į, at hesar įsetingar verša ikki fylgdar. Ikki ųll stżri hava eina skipaša góškenningarmannagongd, har stovnar undir stżrinum senda avrit av jįttanarroknskapinum viš įtekning um, at roknskapurin er ķ samsvari viš bókingarskjųl. Hesi stżri hava bošaš frį, at višurskiftini koma ķ ręttlag ķ 2001. Fųroya Gjaldstova hevur ķ skrivi 20. februar 2001 bošaš frį, at ašalstżrini skulu góškenna jįttanarroknskapin fyri januar ķ seinasta lagi 12. mars.

Ķ sambandi viš at landsroknskapurin fyri 1999 varš lišugt gjųrdur, įsetti Gjaldstovan, ķ samrįš viš ašalstżrini, greišari reglur fyri at stemma av og góškenna roknskapirnar hjį teimum einstųku stovnunum. Stovnarnir skuldu vįtta mótvegis sķnum stżri, at teir hųvdu kannaš og góškent stovnsroknskapin. Stżrini skuldu sķšani senda vįttanina til Gjaldstovuna. Gjaldstovan hevur fingiš vįttanirnar frį nógvum stovnum, men enn eru stovnar, sum ikki hava vįttaš roknskapin. Gjaldstovan hevur einki yvirlit yvir stovnarnar, sum ikki hava góškent roknskapin fyri 1999. Ašalstżrini hava ikki góškent roknskapin fyri sķni mįlsųki.

Nś landsroknskapurin fyri 2000 veršur gjųrdur lišugur, er roynt at bųta um góškenningarmannagongdina. Gjųrd eru serstųk góškenningaroyšiblųš, sum eru talmerkt. Gjaldstovan skal hava avrit av ųllum góškenningarskrivum og skrįsetir, so hvųrt stovnarnir svara, og fer at krevja svar frį teimum, sum ikki svara. Fyri roknskaparįriš 2000 eru sostatt śtlit fyri, at ųll stovnsnummur og allar kontur ķ landsroknskapinum verša góškendar av tķ, sum hevur įbyrgdina.

3.3.6.   Samskipan av roknskaparreglum

Sambęrt § 3, stk. 2, ķ kunngerš nr. 114/1996 "um roknskaparverk landsins o.a." skulu ųll uppskot til lógir, kunngeršir og rundskriv, sum višvķkja landsins roknskaparverki, verša lųgd fyri Fķggjar- og bśskapardeildina, Fųroya Gjaldstovu, at góškenna.

Endamįliš er, at landiš viš hesi įseting į roknskaparųkinum skal hava ein ovasta myndugleika, sum skal tryggja, at allar broytingar og nżskipanir verša framdar innan nakrar yvirskipašar karmar.

Įsetingin veršur ikki fylgd, og Gjaldstovan vķsir į, at taš fųrir til óskil į roknskaparųkinum, og er viš til at bróta nišur taš, sum er bygt upp.

3.3.7.   Góškenning av "egnum" bśskaparskipanum o.l.

Sambęrt roknskaparkunngeršini hava allir stovnar skyldu at nżta bśskaparskipan landsins. Sambęrt § 4, stk. 5, kann Fķggjar- og bśskapardeildin, eftir umsókn, loyva stovnum viš serligum tųrvi at nżta sķna egnu bśskaparskipan heilt ella lutvķst. Eitt loyvi er treytaš av, at skipanin lżkur tey:

  1. kunningar-
  2. trygdar-
  3. eftirlits-
  4. og tķšarkrųv

sum til eina og hvųrja tķš eru galdandi fyri bśskaparskipan landsins, og harafturat skal ein skrivlig rakstraravtala verša gjųrd millum Fųroya Gjaldstovu og stovnin, sum śtgreinar neyvari treytirnar fyri datasamskifti o.ų.

Ķ fleiri fųrum veršur įsetingin ikki hildin, hóast talan er um stórar og umfatandi skipanir, t.d. nżggja edv-skipanin į Almannastovuni og nżggja innkrevjingarskipanin.

3.3.8.  Ognaryvirlit

Sambęrt § 20 ķ roknskaparkunngeršini skal į stovninum vera eitt yvirlit yvir ognir og śtbśnaš. Bert fįir av landsins stovnum hava dagfųrd yvirlit. Ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į, at taš hevši veriš ein fyrimunur, um ein vegleišing varš gjųrd um, hvat skal verša skrįsett, og į hvųnn hįtt taš skal verša gjųrt. Ķ rundskrivinum frį Fķggjarmįlastżrinum frį 6. februar 2001 um roknskaparreglugeršir, eru nakrar įsetingar.

3.3.9.  Tryggingarvišurskifti

Ķ 1992 heittu vit į landsstżriš um at kunna um, hvųrjar tryggingarreglur vóru įsettar fyri stovnar landsins, taš veriš seg višvķkjandi fųstum ognum, innbśgvi, maskinum, akfųrum, starvsfólki o.ų. Vit vķstu į, at tryggingarvišurskiftini hjį almennum stovnum eru ógreiš, og at taš er sera ymiskt, hvat veršur tryggjaš, hvat tryggjaš veršur ķmóti, tryggingarupphęddir o.t., og at landiš kundi óivaš spart pening į hesum ųki.

Ongar reglur vóru įsettar, og fyri at kunna seg um stųšuna sendi landsstżriš śt spurnarblųš, viš svarfreist 1. desember 1992, til allar almennar stovnar um tryggingarvišurskiftini. Vit hava fleiri feršir spurt landsstżriš, hvat hent er ķ mįlinum. Vķsandi til vantandi reglur, męla vit tķ vanliga stovnum til, at tryggingarvišurskiftini regluliga verša gjųgnumgingin saman viš serkųnum.

Ķ juli 1999 bošaši landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum frį, at hann er samdur ķ, at tryggingarvišurskiftini hjį almennum stovnum eru ógreiš og mųguliga ov kostnašarmikil, og at ķtųkiligar ętlanir eru um at loysa henda trupulleika.

Landsstżrismašurin hevur ķ mars 2001 bošaš frį, at mįliš hevur ligiš stilt, tķ ašrar uppgįvur hava trokaš į, men at mįliš veršur tikiš upp aftur į heysti 2001.

3.3.10.  Skipanin viš feršakarmi til uttanlandsferšir

Višvķkjandi įsetan av feršakarmi kann "sųguliga" vķsast į, at Fķggjarnevndin ķ įlitinum til fķggjarlógaruppskotiš fyri 1997 m.a. vķsti į, at į Ólavsųku 1996 fingu lųgmašur og landsstżrismenn fulla įbyrgd av sķnum mįlsųkjum, og greinarnar į fķggjarlógaruppskotinum vóršu settar upp eftir, hvųrji mįlsųki lųgmašur og landsstżrismenninir umsótu. Landsstżrisumsitingin varš nś bżtt upp ķ sjey deildir, og rakstrarśtreišslurnar til fyrisiting, sum į undanfarnum fķggjarlógum allar vóru undir meginfyrisitingini, vóršu nś fluttar śt į hvųrja deild sęr.

Hesar broytingar hųvdu m.a. viš sęr, at śtreišslur til feršapening, sum hųvdu veriš į eini felagskontu undir meginfyrisitingini, nś vóršu bżttar śt į rakstrarstųšini į standardkontu 14. Fķggjarnevndin roknaši viš, at landsstżrismašurin, sum hevši įbyrgd į farloyvisskipanini, sį til, at feršapeningurin varš innanfyri givna jįttan. Fķggjarnevndin męlti til, at feršaśtreišslurnar skuldu verša śtgreinašar į virksemisyvirlitinum fyri stovnarnar.

Sambęrt rundskrivi frį Fķggjarmįlastżrinum skulu ųll ašalstżri seinast ķ januar įseta karm fyri feršing. Er eingin tķlķkur karmur įsettur fyri ašalstżri ella stovn, er ikki loyvt at fara tęnastuferš.

Ķ aprķl 1999 sendi Gjaldstovan oyšublųš śt til ųll ašalstżri at fylla śt, og senda aftur. Gjaldstovan skrįsetti sķšani ein feršakarm fyri hvųnn stovn. Ķ 1999 hųvdu fleiri stovnar ongan feršakarm, t.d. varš eingin feršakarmur įsettur undir fiskivinnumįlum og undir almanna- og heilsumįlum. Sambęrt einum yvirliti śr roknskaparskipanini vóršu feršakarmar įsettir svarandi til 6,8 mió.kr., sammett viš feršaśtreišslur 17,1 mió.kr.

Landsstżrismašurin hevur ķ mars 2001 bošaš frį, at hann fer at taka skipanina viš feršakarmi upp til politiska višgerš ķ landsstżrinum.

3.4.  Fķggjarstųša 1999

      Sambęrt § 1, stk. 2, ķ Ll. nr. 33/1994 "um landsins almenna roknskaparhald v.m." skal landsroknskapurin fevna um allar inntųkur og allar śtreišslur landsins fyri farna fķggjarįr, aktiv og passiv landsins og av broytingum ķ įrinum.

      Ikki alt landsvirksemi er tikiš viš į fķggjarstųšuni. Fleiri stovnar og grunnar, sum landiš eigur, eru ikki viš ķ landsroknskapinum, hvųrki sum landsfyritųkur, internir- ella eksternir grunnar. Talan er um m.a. Landsbankan, Menningargrunnin, Fųroya Ķdnašargrunn, Hśsalįnsgrunnin, Ķbśšagrunnin, Bjįlvingarstušulslįnsgrunnin, Sjįlvsognarstovnin Sambżlir, Kirkjugrunnin, Jaršargrunnin og Grunnin til Vakstrar- og Grųnmetisframleišslu.

      Landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum hevur bošaš frį, at Fķggjarmįlastżriš er fariš undir at gera neyšugar lųgfrųšiligar og bśskaparligar śtgreiningar um, hvųrjir stovnar skulu verša tiknir viš ķ landsroknskapin, og at arbeišiš vęntandi veršur lišugt įšrenn summarfrķtķšina ķ 2001.

3.4.1.   Fķggjarligur śtbśnašur (GL 2000/3 01 1-1)

Kapitalogn ķ landsfyritųkum

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

1.196.858.429

1.100.890.463

1.071.522.481

3 grunnar koma undir henda roknskaparpost; Fķggingargrunnurin frį 1992, Byggi- og rakstrargrunnur Postverksins og Apoteksgrunnurin. Kapitalognin svarar til "eginognina" hjį hesum grunnum. Bókaša viršiš į Fķggingargrunninum frį 1992 er 1.094.958 t.kr. og samsvarar viš įrsroknskapin hjį grunninum. Bókaša viršiš į Byggi- og rakstrargrunni Postverksins kr. 28.630.350 er uml. 2 mió.kr. hęgri enn įrsroknskapurin vķsir, og svarar upphęddin til avskrivingarnar ķ 1999.

Vit hava įšur vķst į, at taš er torfųrt at stašfesta, um kapitalognin hjį ųllum landsfyritųkum er viš ķ hesum roknskaparpostinum. Ongin allżsing finst av hugtakinum "landsfyritųka", og at jśst hesir 3 grunnar eru viš ķ 1999, er helst av tilvild. Apoteksgrunnurin og Byggi- og rakstrargrunnur Postverksins eru eisini skrįsettir sum "internir grunnar", og Fķggingargrunnurin frį 1992 er mest lķkur einum vinnurekandi grunni.

Til 1999 var eginognin hjį Śtvarpi Fųroya og Sjónvarpi Fųroya viš ķ hesum roknskaparposti, men nś eru aktiv og passiv hjį hesum stovnum skrįsett millum ašrar landsstovnar. Telefonverkiš var eisini viš ķ hesum roknskaparposti. Telefonverkiš varš umskipaš til partafelag ķ 1998, og er nś skrįsett undir roknskaparpostinum "viršisbrųv".

Viršisbrųv

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

201.201.133

181.687.009

83.431.645

Hękkingin frį 1997 til 1998 stavar ķ hųvušsheitum frį partabrųvunum ķ P/F Fųroya Tele uml. 78 mió.kr. og P/F Vįgatunlinum 20,3 mió.kr.

Hękkingin frį 1998 til 1999 stavar frį partabrųvum ķ P/F Vįgatunlinum 20 mió.kr. og P/F Fųroya Dįtusavn 200 t.kr. Smęrri lękkingar stava frį sųlu av keypsskįla-skrįsettum viršisbrųvum og avskriving av partabrųvum.

Landiš eigur allan partapeningin ķ 4 felųgum: Atlantic Airways, Fųroya Tele, Vįgatunlinum og Fiskaaling. Partapeningurin er ķ landsroknskapinum skrįsettur til keypsviršiš, og gevur sostatt onga įbending um aktuella viršiš į hesum felųgum.

Yvirlit yvir partabrųv, sum eru skrįsett ķ landsroknskapinum:

Skrįsett ķ landsroknskapinum. (kr.)

1999

Upphędd

1998

Upphędd

1997

Upphędd

Til skjals į Gjaldst.

Ikki til skjals

P/F Skipafelagiš Fųroyar

70.000

70.000

70.000

x

 

P/F Fųroya Banki

433

   

x

 

P/F Flogsamband

1.511.000

1.511.000

1.511.000

x

 

P/F Fiskaaling

175.000

175.000

175.000

x

 

P/F Tvųroyrar Flakavirki

820.000

820.000

820.000

x

 

P/F Nykur

0

500.000

500.000

x

 

P/F Vedding

20.000

20.000

10.000

 

x

L/F Skopunar Śtróšrarfelag

50.000

50.000

50.000

 

x

P/F Fųroya Dįtusavn

200.000

0

0

x

 

P/F Smyril Line

2.760.000

2.760.000

2.760.000

x

 

P/F Elektron

2.346.700

2.346.700

2.346.700

x

 

P/F Atlantic Airways

75.000.000

75.000.000

75.000.000

x

 

P/F Fųroya Tele

77.948.000

77.948.000

0

x

 

P/F Vįgatunnilin

40.300.000

20.300.000

0

x

 

Partabrųv tilsamans

201.201.133

       

Keypsskįla-skrįsett viršisbrųv

0

185.876

185.876

x

 

Viršisbrųv tilsamans

201.201.133

       

Gjaldstovan hevur įsett reglur fyri, hvussu partabrųv skulu verša goymd. Tey skulu verša handaš Gjaldstovuni, tį tey eru keypt. Sama er galdandi fyri onnur viršisbrųv. Reglurnar višgera tó ikki upp- og nišurskrivingar av partapeningi.

Sambęrt landsroknskapinum įtti landsstżriš ultimo 1999 175 t.kr. ķ partabrųvum ķ P/F Fiskaaling. Sambęrt roknskapinum hjį P/F Fiskaaling er partapeningurin 500 t.kr. Vit hava fleiri feršir heitt į Vinnumįlastżriš um at greina hesi višurskifti.

Rentu- og avdrįttarfrķ lįn

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

172.463.060

188.472.403

164.559.208

Talan er um lįn til Framtaksgrunnin, til sjįlvsognarstovnar og studningslįn sambęrt lóg nr. 34/1993, nr. 48/1964, nr. 42/1976 og lóg nr. 26/1997.

Ųkingin frį 1997 til 1998 stavar frį umlegging av lįnum hjį fjarfiskiflotanum sambęrt Ll. nr. 26/1997. Talan er um eitt umlagt lįn til P/R Ocean Castle 41,4 mió.kr., sum er nišurskrivaš/eftirgiviš ķ įrinum viš 17,2 mió.kr.

Lękkingin frį 1998 til 1999 stavar frį, at studningslįn til fjarfiskiflotan eru nišurskrivaš/eftirgivin uml. 10 mió.kr.

Ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į, at sambęrt landsroknskapinum fyri 1998 var lįniš til Framtaksgrunnin 99 mió.kr., 6 mió.kr. hęgri enn roknskapurin hjį grunninum vķsti. Ķ juni 1998 strikaši landsstżriš 6 mió.kr. av skuldini. Taš varš ikki bókaš ķ 1998, men er bókaš ķ 1999.

Śtlįn

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Įogn landskassans

584.406.780

1.010.081.020

1.242.385.236

Avsett

-378.068.816

-763.590.325

-1.006.350.191

Sambęrt roknskapinum

206.337.964

246.490.695

236.035.045

Talan er m.a. um vešhaldsśtlegg, lįn til lesandi, likviditetslįn, sum verša umsitin av Realinum, lįn til Hśsalįnsgrunnin, ymisk lįn innan vinnumįl, serlįn, kurslįn og stušulslįn.

Viršiš į vešhaldsśtleggum, serlįnum, kurslįnum og stušulslįnum er sambęrt roknskapinum sett til kr. 0, tķ avsett er ķmóti tapi. Ķ sambandi viš at hesi lįnini ķ 1999 eru lųgd inn ķ eina nżggja lįnsskipan, hevur Gjaldstovan gjųgnumgingiš tey av nżggjum, og hevur avskrivaš uml. 400 mió.kr. Talan er um lįn, har įšur er avsett ķmóti tapi, men har nś endaliga er stašfest, at ikki er mųguligt at heinta peningin inn, m.a. vķsandi til, at felųg eru strikaš.

Ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į, at bókašu lestrarlįnini ķ landsroknskapinum ikki samsvarašu viš lįnsskipanina į Stušulsstovninum, sum vķsir, hvussu nógv hvųr einstakur skyldar. Ķ sambandi viš grannskošan av hesum lįnum, hava vit stašfest, at sannlķkt er, at lįnsupphęddirnar ķ lįnsskipanini uml. 60 mió.kr. eru ręttar. Viš įrslok 2000 verša lįnini stemmaš av viš landsroknskapin, sum vęntandi kemur at vķsa rųttu upphęddina ķ framtķšini.

3.4.2.  Įogn (GL 2000/ 3 01 3-5)

Goymslur

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

7.252.755

9.701.429

7.569.244

Talan er um vųrugoymsluna hjį Rśsdrekkasųlu Landsins og Strandfaraskipum Landsins.

Skatta-, toll- o.t. skuldarar

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Įogn landskassans

293.318.472

324.053.693

403.075.739

Avsett

-120.285.454

-195.819.751

-259.325.373

Sambęrt roknskapinum

173.033.017

128.233.942

143.750.365

Ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į, at munur framvegis er ķmillum hųvušsbókhaldiš og gamla skattabókhaldiš, sum stavar frį einaferš ķ 80-įrunum, og at arbeitt veršur viš at "rudda upp" į hesum ųki.

Į s. 302 ķ landsroknskapinum er vķst į, at arbeišiš er lišugt, og at viršisleys krųv 5,1 mió.kr. eru avskrivaš yvir raksturin, og ein munur 12 mió.kr. er javnašur śt yvir byrjanarfķggjarstųšuna. Somuleišis er ein gamal munur uml. 2 mió.kr. višvķkjandi partafelagsskatti bókašur burtur.

Avstemman av partafelagsskatti og persónsskatti

Ķ frįgreišing okkara ķ mars 2000 vķstu vit aftur į, at samsvar er ikki millum skattaeftirstųšur sambęrt skattaskipanini/juraskrįnni og bókašu eftirstųšurnar ķ landsroknskapinum, og at talan var um ein mun, sum ikki var stųšugur, og sum lį um 1 mió.kr. Hóast eitt stórt arbeiši varš gjųrt, helt Gjaldstovan, at hon ikki einsamųll kundi koma longur, men hildiš varš, at viš einum skipašum samstarvi viš Toll- og Skattstovu Fųroya bar til at koma į mįl.

Vit vķstu eisini į, at samsvar var ikki millum skattaeftirstųšurnar sambęrt persónsskattaskrįnni og bókašu eftirstųšunum ķ landsroknskapinum. Talan var framvegis um ikki stųšugar munir, og Gjaldstovan hevši vķst į, at teir listar, iš higartil vóru nżttir at stemma bókašu eftirstųšurnar av viš, vóru ikki eitt nóg neyvt og haldgott grundarlag. Tķ lį arbeišiš at stemma av stilt. Vķst varš eisini į, at Toll- og Skattstova Fųroya hevši sett fólk burturav at stemma persóns-partsskattaskrįirnar av sķnįmillum. Tį hetta arbeišiš varš lišugt, varš mett, at viš einum vęl skipašum samstarvi millum Gjaldstovuna og Toll- og Skattstovu Fųroya bar til at koma į mįl. Vit vķstu į, at taš kravdi, at Fķggjarmįlastżriš rašfestir hesa uppgįvu hęgri.

Samsvar er framvegis ikki millum rųrslurnar ķ skattabókhaldinum og rųrslurnar ķ FSL. Ein trupulleiki hevur veriš, at partarnir ķ skattaskrįunum ikki stemmašu sķnįmillum. Toll- og Skattstova Fųroya heldur seg hava funniš fram til taš, sum skapar hesar munir, og at taš er mųguligt at halda skil į hesum viš manuellum ręttingum, men taš krevur dagligt eftirlit viš skipanini. Framvegis krevst, at eitt arbeiši veršur gjųrt fyri at lżsa sambandiš millum skattabókhaldiš og FSL, fyri at fįa samsvar millum skipanirnar.

Ķ uppskoti til samtyktar frį 16. mars 2000 um at góškenna landsroknskapin (lųgtingsmįl nr. 53/1999) įtalašu lųgtingsgrannskošararnir, at ikki var komiš į mįl viš arbeišinum at stemma av į einum so tżšandi ųki, og heitt varš enn einaferš į landsstżrismannin um at rašfesta hesa uppgįvu hųgt, og at įseta eitt greitt įbyrgdarbżti.

Ķ november 2000 spurdu vit landsstżrismannin, hvųrji tiltųk hann hevši sett ķ verk fyri at fįa višurskiftini ķ ręttlag. Landsstżrismašurin hevur ķ mars 2001 bošaš frį, at arbeitt veršur viš mįlinum, og at hann hevur bišiš Toll- og Skattstovu Fųroya seta neyšuga arbeišsorku at loysa uppgįvuna.

Tęnastu-, vųru- og ašrir skuldarar

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

128.893.282

162.146.949

124.414.681

Talan er serliga um skuldarar hjį Landsverkfrųšinginum, Strandferšsluni, sjśkrahśsum og stovnum, sum veita tęnastur, goldiš skal vera fyri, ella skuldarar, sum skulu hava endurgjald fyri hildnar śtreišslur. "Ašrir skuldarar" er m.a. renta av inniogn ķ Landsbankanum, avlop frį danska tjóšbankanum, endalig uppgerš av rķkisstušli umframt ašrar inntųkur og endurgjųld, sum vanliga verša tķšaravmarkaš, fyri at ogn og skuld skulu geva eina so ręttaš mynd sum gjųrligt.

Ķ 1999 eru skuldarar hjį Forskotsgrunni Fiskiflotans, Sjónvarpi Fųroya og Śtvarpi Fųroya eisini viš ķ hesum roknskaparposti.

Ķ 1999 er einki avsett móti tapi. Ķ sambandi viš, at fariš var yvir til FSL-skipanina 1. januar 1997, varš mannagongdin broytt, soleišis at meginparturin av smįsųlu nś er kontant, og mest sum ųll krųv verša nś faktureraš um debitorskipanina į Gjaldstovuni. Broytingarnar hava fųrt viš sęr, at tapini eru voršin minni.

Ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į, at trupulleikar, sum stavašu frį 1997, hava veriš at stemma av, serliga debitorar, og at eitt fólk burturav varš sett at greiša teir munir, iš eftir vóru. Hesir munir eru nś ręttašir. Sum heild mį sigast, at arbeišiš ķ dag er mišvķst og vęl skipaš, og at leišslan rašfestir taš hųgt.

3.4.3.  Tųkur peningur (GL 2000/ 3 01 9-1)

Inniogn ķ landsbankanum

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

1.489.898.950

1.103.618.740

954.071.217

Skrįsettu upphęddirnar ķ landsroknskapinum samsvara viš upplżsingar frį Landsbankanum. Sambęrt § 6 ķ Ll. nr. 57/1978 v.s.b. er Landsbanki Fųroya bankasamband landskassans. Landsstovnar kunnu eisini nżta bankan sum bankasamband. Sambęrt § 1 ķ Ll. nr. 48/1992 "um innlįn/lįn śr Landsbankanum" veršur įlagt landsstżrinum, landsskassans vegna, at hava innlįn ķ Landsbankanum, sum ķ minsta lagi svara til 15% av bruttotjóšarśrtųkuni įriš fyri.

Vit hava fleiri feršir vķst į, at hugtųkini "landskassin" og "landsstovnar" ikki eru nóg greitt lżst, hvųrki ķ lógunum ella ķ višmerkingunum, og at nógvur peningur hjį teim stųrru "landsstovnunum/landsgrunnunum" standa ikki ķ Landsbankanum.

Banka-, giro- og kassapeningur

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

141.148.360

135.928.485

87.381.372

Taš, sum stendur inni į peningastovnskontum, hava vit stemmaš av viš ekstern kontuavrit. Helmingin umsitur Gjaldstovan sjįlv. Fleiri landsstovnar hava egnar banka- og girokontur. Sķšani roknskaparkunngeršin kom ķ gildi, er tališ į banka- og girokontum, sum liggja uttanfyri bókhaldiš, nógv minkaš. Nakrir smįir stovnar stemma ikki sķnar kassa- og peningastovnskontur regluliga av viš landsbókhaldiš, og fleiri kassa- og peningastovnskontur eru skrįsettar viš negativari saldu ķ landsroknskapinum. Roknskaparposturin vķsir ikki, hvussu nógv "landiš" tilsamans hevur standandi į banka- og girokontum. Fleiri landsstovnar/-grunnar, ofta viš leysum tilknżti til fķggjarlóg og/ella landsbókhaldiš, hava fleiri hundraš milliónir krónur standandi į banka- og girokontum, sum ikki eru viš ķ landsroknskapinum.

3.4.4.  Skuld (GL 2000/ 3 02 1-2)

Innanlandsskuld, langfreistaš

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

416.928.844

704.483.727

748.605.478

Stųrstu upphęddirnar ķ 1999 eru bręvalįn tilsamans nom. 300 mió.kr. og lįn śr Ķleggingargrunninum 99 mió.kr. Harafturat er talan um ķlųgugrunnar og bundna uppsparing.

Landsbanki Fųroyar umsitur lįnsskuld landskassans og ger į hvųrjum įri upp tķšaravmarkašu rentuna. Broytingin frį 1998 til 1999 stavar frį, at ķ 1999 vóršu bręvalįn frį 1997 570 mió.kr. goldin aftur, og nżggj bręvalįn 300 mió.kr. vóršu seld. Landsgrannskošanin vil męla til at višgera spurningin, um taš er skilagott ķ verandi stųšu at skriva śt bręvalįn.

Vit hava stemmaš bókhaldiš av viš lįnsavtalur og onnur uttanhżsis skjųl. Feilirnir, sum vit umrųddu ķ seinastu frįgreišing, eru allir ręttašir ķ landsroknskapinum ķ 1999.

Uttanlandsskuld, langfreistaš

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

4.512.120.708

4.646.204.237

5.800.453.686

Partur av langfreistašu skuldini, iš fellur til gjaldingar ķ komandi įri

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

427.766.770

691.682.000

470.000.000

Talan er um 2 lįn, sum stava frį avtaluni ķmillum donsku stjórnina og landsstżriš 10. juni 1998. Annaš lįniš er 4.010 mió.kr. Hitt lįniš er 500 mió.kr., og er sambęrt avtaluni rentu- og avdrįttarfrķtt viš hesum treytum: "Afviklingen af lånet aftales i takt med eventuelle indtęgter fra fremtidig råstofudvinding. Dog afskrives gęlden efter 20 år, såfremt der ikke på det tidspunkt er startet udvinding af råstoffer."

Harafturat er talan um eitt stušulslįn frį Hypotekbankanum til Spesialskślan. Lįniš kr. 1.865.561 er ikki nišurskrivaš ella goldiš aftur seinastu nógvu įrini. Sambęrt landsroknskapinum er eingin renta tilskrivaš. Gjaldstovan hevur sett seg ķ samband viš Hypotekbankan og spurt, hvat lįn talan er um, og hvųrjar treytir eru galdandi, men okkum kunnugt er einki svar komiš.

"Partur av langfreistašu skuldini, sum fellur til gjaldingar ķ komandi įri", er bręvalįniš 300 mió.kr. og įrligi avdrįtturin av lįninum til donsku rķkisstjórnina.

Ųll lįnini ķ landsroknskapinum samsvara annars viš lįnsavtalur og onnur uttanhżsis skjųl.

Stuttfreistaš skuld (onnur skuld)

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Sambęrt roknskapinum

366.095.787

258.673.691

245.710.540

Talan er ķ hųvušsheitum um vanligar kreditorar, millumrokningar viš kommunur, tķšaravmarkingar og skuld, sum er greidd til śtgjaldingar frį ymiskum skipanum. Skrįsettu upphęddirnar ķ landsroknskapinum samsvara viš sundurgreiningar, sum liggja aftanfyri.

Śtjavningarkonta

Įr (kr.)

1999

1998

1997

Salda 1. januar

-2.354.158.280

-3.922.034.448

-4.335.816.304

RLŚ-śrslit

648.160.264

1.371.499.909

177.753.634

Ymsar broytingar

127.939.628

198.342.999

236.028.223

Salda 31. desember

-1.578.058.388

-2.352.191.540

-3.922.034.448

"Ymsar broytingar" fevna um broytingar į fķggjarstųšuni, sum ikki verša fųrdar yvir raksturin. Talan er m.a. um tųkniligar munir, sum standast av broytingum ķ roknskaparmeginreglum, ręttingar av skeivum bókingum, sum višvķkja undanfarnum įrum, avtųka av grunnum, śrslit hjį internum grunnum, broytingar ķ avsetingum, mótbókingar til śtlįnsroknskap og mótbókingar til kapitalinnskot. Vit hava gjųgnumgingiš grundarlagiš undir bókingunum.

Śtjavningarkontan lķkist ikki "Kontu fyri eginpening" ķ einum privatum virki. Aktivini ķ landsroknskapinum verša t.d. viršismett ųšrvķsi, og materiell stųšisogn, t.d. bygningar, skip, vegir o.t., verša ikki viršismett ķ roknskapinum. Javnvįgarkontan hevur tķ so at siga bert eitt tųkniligt endamįl.

3.4.5.  Innkrevjing av vinnulįnum (GL 1996/ 2 03 1-3)

Vit hava įšur vķst į, at skrįsetingin av vinnulįnum hevur veriš ófullfķggjaš, og talan hevur veriš um eina tilvildarliga og sera misjavna višgerš av borgarum. Ķ 1997 var įbyrgdin av innkrevjingini flutt frį Fķggjar- og Bśskapardeildini til Gjaldstovuna, og nś er hon flutt til Toll- og Skattstovu Fųroya. Ķ juli 1999 bošaši landsstżrismašurin frį, at Toll- og Skattstova Fųroya var ķ ferš viš gjųlla at gjųgnumganga vinnulįnini viš tķ fyri eyga at krevja inn taš, sum ber til. Stešgur kom ķ, tį starvsfólk, sum sat viš mįlinum, fór śr starvi. Ķ lųtuni er eingin skipaš mótrokning. Toll- og Skattstova Fųroya ansar eftir, at lįnini ikki fyrnast, men taš veršur tó ikki gjųrt į ein skipašan hįtt. Vandi er fyri, at mįl detta burtur ķmillum. Eitt fólk viš royndum į ųkinum er nś sett at gjųgnumganga vinnulįnini av nżggjum. Ętlanin er eisini, at vinnulįnini, sum frįlķšur, skulu leggjast inn ķ nżggju innkrevjingarskipanina.

3.5.  Umsiting av skatti, avgjųldum o.a.

3.5.1.   Roknskapar- og trygdarreglur (GL 1996/2 04 0-2)

Ķ 1993 įsetti Stżriš fyri Toll- og Skattstovu Fųroya nakrar yvirordnašar trygdarreglur, herķmillum krųv til, hvussu ųkis- og deildarstjórar skulu leggja umsitingina į m.a. roknskaparųkinum til ręttis. Ein kanning vķsti, at fleiri av įsetingunum vóršu ikki fylgdar, m.a. tķ reglurnar vóru ikki nóg greišar, og į fleiri ųkjum var tųrvur į at endurskoša reglurnar.

Eftirsķšan hava Stżriš og ųkisstjórarnir lagt nógv arbeiši ķ at endurskoša og bųta um trygdarreglurnar. Ųkisstjórarnir gjųrdu uppskot til nżggja reglugerš viš įbyrgdar- og heimildarreglum višvķkjandi edv-trygd og uppskot til roknskaparligu mannagongdina. Hesi uppskot vóršu ķ juni/juli 1997 send Stżrinum. 1. november 1998 góškendi Stżriš trygdarreglugerširnar fyri Noršoya-, Eysturoyar-, Vįga- og Sušuroyar Ųki.

Įsetingarnar ķ reglugeršunum eru sum heild tęr somu, men hvųrt ųki hevur tillagaš tęr ymiskt. Trygdarreglugerširnar eru uml. 50 blašsķšur, og fevna um flest ųll višurskifti, ųkini umsita.

Vit hava vitjaš ųkini og tosaš viš ųkisleišararnar fyri at kanna, hvussu trygdarreglurnar rigga. Ųkini hava lagt seg eftir at fylgja reglugeršini.

Samanumtikiš er okkara nišurstųša, at:

Stjórnin var sum heild samd viš okkum, og setti tķ ķ januar 2000 eitt fólk burturav at arbeiša viš at bųta um trygdarreglugeršina. Ętlanin var at endurskoša reglugerširnar innan įrslok 2000. Vit męltu til eisini at gera roknskapar- og trygdarreglurnar fyri Streymoyar Ųki, Sandoyar Ųki og fyri Stżriš.

Ķ uppskoti til samtyktar 16. mars 2000 um at góškenna landsroknskapin (lųgtingsmįl nr. 53/1999) umrųddu lųgtingsgrannskošararnir arbeišiš viš roknskapar- og trygdarreglunum og heittu į landsstżrismannin um at rašfesta arbeišiš hųgt.

Ķ mai 2000 setti Stżriš ein arbeišsbólk at endurskoša roknskapar- og trygdarreglurnar. Arbeišsbólkurin hevši henda fyribils arbeišssetning:

  1. at gera uppskot til, hvussu ein bókhaldsfunktión innan Toll- og Skattstovu Fųroya eigur at vera skipaš,
  2. at gera uppskot til, hvussu funktiónin skal mannast, og skrįseta allar bókingaruppgįvur hjį Toll- og Skattstovu Fųroya,
  3. at gera uppskot til reglugeršir fyri mannagongdum,
  4. at hava ķ huga, at Toll- og Skattstova Fųroya skal taka yvir skattabókhaldiš,
  5. at skipa bókingararbeišiš – her og nś – innan Toll- og Skattstovu Fųroya, serliga viš atliti at tķ neyšstųšu, vit eru ķ višvķkjandi innheintan.

Bólkurin kann broyta arbeišssetningin, heldur hann taš vera neyšugt. Į fyrsta fundi varš įlagt bólkinum at rašfesta punkt 5 ķ arbeišssetninginum ovast. Taš hevur bundiš nógva arbeišsmegi, og arbeišsbólkurin hevur tķ ikki arbeitt mišvķst viš punktunum 1-4. Fyri summarfrķtķšina varš arbeišiš ķ arbeišsbólkinum ķ ašrar mįtar nógv merkt av, at flestu limir ķ bólkinum hųvdu śr at gera ķ sķnum dagliga arbeiši.

Eftir summarfrķtķšina vóršu fleiri limir ķ arbeišsbólkinum loystir frį sķnum vanliga arbeiši, og hava arbeitt vķšari viš at lżsa og loysa nógvu trupulleikarnar, sum stóšust av, at Toll- og Skattstova Fųroya tók yvir innheintingina. Arbeišsbólkurin hevur havt nakrar felags fundir eftir summarfrķtķšina, men ongar formligar fundarfrįgreišingar eru skrivašar. Formašurin ķ bólkinum hevur arbeitt vķšari viš tķ yvirordnašu reglugeršini o.ų. Hann hevur tó havt nógv um at vera av ųšrum arbeiši, og 1. januar 2001 fór hann ķ annaš starv ķ Stżrinum. Annaš fólk er sett ķ hansara staš.

Nišurstųša

Stjórnin į Toll- og Skattstovu Fųroya hevši ętlanir um, at arbeišiš viš at endurskoša og bųta um trygdarreglugerširnar fyri Noršoya-, Eysturoyar-, Vįga- og Sušuroyar ųki skuldi vera lišugt innan įrslok 2000. Viš įrslok 2000 eru ongar įbųtur gjųrdar, og roknskapar- og trygdarreglugeršir fyri Streymoyar ųki, Sandoyar ųki og Stżriš eru heldur ikki gjųrdar.

Toll- og Skattstova Fųroya er stųrsti umsitingarligi stovnur ķ landinum. Stovnurin krevur inn skatt og avgjųld, umframt ašrar eftirstųšur, og stovnurin hevur soleišis samskifti viš allar borgarar ķ landinum. Verandi roknskapar- og eftirlitsskipanir eru ikki nóg tryggar, og hjį einum so stórum og fjųlbroyttum stovni er vandin fyri mistųkum og skeivleikum stórur. Serliga įtrokandi er at gera reglur fyri atgongdum til teldurnar.

Stjórnin er greiš yvir hesar trupulleikar og vķsir į, at arbeišiš viš roknskapar- og trygdarreglum fyri Streymoyar Ųki er rašfest fram um arbeišiš viš at endurskoša og bųta um verandi reglur. Streymoyar Ųki er nógv taš stųrsta ųkiš. Tķ hevur Stżriš valt fyrst at arbeiša viš at fįa roknskaparvišurskiftini ķ hesum ųki ķ eina tryggari legu.

Stjórnin hevur fųrt fram, at arbeišiš viš roknskapar- og trygdarreglunum er meira rśgvismikiš, enn hildiš varš. Eisini hava nógvu ivamįlini og roknskapartrupulleikarnir viš nżggju innkrevjingarskipanini, sum varš tikin ķ nżtslu fyrst ķ 2000, veriš nógv stųrri og meira tķšarkrevjandi at loysa, enn roknaš varš viš. Stjórnin hevur eisini vķst į, at taš er nęrum ógjųrligt at fįa hendur į vęl skikkašum roknskaparfólki, iš megna at loysa hesar uppgįvur.

Vķsandi til trupulleikarnar į einum so tżšandi ųki hevur Landsgrannskošanin męlt landsstżrismanninum til stųšugt at kunna seg um gongdina fyri at tryggja sęr, at arbeišiš veršur rašfest hųgt, og at ein tķšarętlan veršur lųgd fyri arbeišiš.

3.5.2.   Stovnsrakstur (GL 2000/2 04 1-2)

Vit hava grannskošaš roknskaparvišurskiftini višvķkjandi rakstrarśtreišslunum hjį Toll- og Skattstovu Fųroya og hava ķ tķ sambandinum vitjaš Stżriš, Streymoyar-, Noršoya-, Eysturoyar-, Vįga-, Sandoyar- og Sušuroyar Ųki. Vit hava kunnaš okkum um mannagongdirnar į roknskaparųkinum og m.a. kannaš, um įsetingarnar ķ roknskaparkunngeršini verša hildnar. Vit hava eisini valt śt og kannaš nųkur lųnarmįl og śtreišsluskjųl.

Roknskaparvišurskifti

Kannaš varš, um roknskaparhaldiš var dagfųrt, og um mįnašarroknskapir, skjųl o.a. vóršu sett uppį plįss. Viš stųši ķ mįnašarroknskapinum fyri august 2000 vóršu nųkur śtreišsluskjųl tilvildarliga vald śt. Kannaš varš, um skjųlini vóru įvķst/góškend, rętt konteraš, rętt skrįsett o.s.fr. Eisini varš kannaš, um bókingar um įrskiftiš vóru farnar į rętt fķggjarįr. Einki var at finnast at.

Sum įsett ķ § 5 ķ roknskaparlógini skulu landsstovnar hava eina reglugerš fyri roknskaparhaldinum į stovninum. Sambęrt § 4, stk. 2, ķ roknskaparkunngeršini, įliggur taš stovnsleišaranum at gera og dagfųra reglugeršina, og ansa eftir, at hon, viš įbyrgdar- og heimildarbżti, veršur hildin. Ein tķlķk roknskaparreglugerš er ikki gjųrd.

Ķ desember 1999 fingu Stżriš og Streymoyar Ųki loyvi at bóka sjįlvi ķ fķggjarstżringarskipan landsins. Ķ hesum sambandi varš įlagt Stżrinum saman viš Streymoyar Ųki at gera eina roknskaparreglugerš eftir leisti frį Fųroya Gjaldstovu. Hon er ikki lišug, men arbeitt veršur viš at fįa višurskiftini ķ ręttlag.

Hinar ųkisskrivstovurnar senda skjųlini til Fųroya Gjaldstovu at bóka.

Deildarstjórin į umsitingardeildini og ųkisstjórarnir kanna, um bókingarnar samsvara viš aftanfyriliggjandi skjųl, og vįtta mótvegis Stżrinum viš įtekning į mįnašarliga "rakstrarroknskapin". Teir vįttašu ikki fķggjarstųšuna. Kunnaš er um, at sķšani oktober 2000 er eisini fķggjarstųšan vįttaš.

Lųnar- og starvsfólkavišurskifti

Viš stųši ķ lųnarśtgjaldingini ķ juli 2000 vóršu 17 tilvildarliga vald starvsfólkamįl śr Stżrinum og ųllum ųkjunum vald śt til neyvari eftirlit. Kannaš varš, um lųnin var sambęrt lųnartalvum, og um setanarskriv, próvskjųl og onnur skjalprógv vóru ķ mįlunum.

Ógreitt er, hvat skal verša ķ einum "lųnar-/starvsfólkamįli", og um mįliš skal liggja ķ Stżrinum ella į ųkisskrivstovunum. Vit hava męlt Stżrinum til at taka stųšu til hesar spurningar. Stjórnin hevur tikiš spurningarnar til višgeršar.

Ķ Stżrinum og ķ ųllum ųkjunum, uttan ķ Sandoyar Ųki, veršur skrįsett ķ klokkuskipan, nęr starvsfólk eru til arbeišis. Tķšarnżtslan veršur skrįsett į uppgįvur, soleišis at hagtųl eru fyri virkseminum.

Atgongd til telduskipanina į Elektron

Ķ fleiri fųrum hava starvsfólk atgongd til ųkir ķ telduskipanini, har tey ikki skulu hava atgongd. Tķ hava vit męlt til:

  1. Stżriš ger vegleišing fyri, hvųrjar edv-heimildir ikki eru sambęrligar sęš frį einum trygdarsjónarmiši,
  2. deildarstjórarnir/ųkisstjórarnir altķš hava yvirlit yvir, hvat hvųr hevur heimild til,
  3. Stżriš (Menningardeildin) sendir deildunum/ųkjunum yvirlit yvir, hvat hvųrt starvsfólk hevur heimild til ķ telduskipanini minst einaferš um įriš, og annars tį deildarstjórarnir/ųkisstjórarnir bišja um taš,
  4. deildarstjórarnir/ųkisstjórarnir kanna yvirlitiš og vįtta, at heimildirnar lśka įsett trygdarkrųv.

Stjórnin hevur tikiš undir viš tilmęlinum, og hevur heitt į Menningardeildina um at seta ķ verk eina slķka mannagongd.

3.5.3.Kassaeftirlit (GL 2000/2 04 0-7)

Eins og įrini frammanundan hava vit ķ 2000 veriš į ófrįbošašum kassaeftirliti į ųllum ųkjunum į Toll- og Skattstovu Fųroya. Eisini varš kannaš, um samsvar var ķmillum peningastovnskontur ķ bókhaldinum og kontuavrit frį peningastovnunum eftirlitsdagin. Samanumtikiš var einki at finnast at. Peningastovnskonturnar skulu verša stemmašar av minst eina ferš um mįnašin, men taš kemur fyri, at longri er ķ millum. Vit hava męlt Stżrinum til at umhugsa, um reglan at stemma av eina ferš um mįnašin er nųktandi og nóg neyv fyri kontur, sum hava so nógvar og so stórar rųrslur. Henda mistųk, kann ov long tķš ganga, įšrenn tey verša ręttaš.

3.5.4. Edv-skrįir (GL 2000/2 04 1-2)

Til fyrst ķ 1995 vóršu allar skrįir hjį Toll- og Skattstovu Fųroya góškendar av Skrįsetingareftirlitinum. Eftirsķšan hevur Toll- og Skattstova Fųroya sent nżggjar skrįir at góškenna, og hevur męlt Skrįsetingareftirlitinum til at gera eina samlaša góškenning av ųllum dagfųrdum skrįum, men hevur onki svar fingiš, og eru sostatt skrįir tiknar ķ nżtslu hesa tķšina uttan at vera formliga góškendar. Eisini kunnar Fķggjarmįlastżriš ķ oktober 2000 um, at innkrevjingarskipanin ikki er ment lišug, men so skjótt, hon er klįr, veršur hon send Skrįsetingareftirlitinum at góškenna.

3.5.5. Innflutningsgjųld (GL 1996/2 04 0-3)

Vit hava gjųrt įvķsar teldukanningar av tollskrįsetingum, sum vit av royndum vita, višhvųrt eru skeivar. Framvegis er neyšugt at gera hesar kanningar.

3.5.6.  Tollkredittur (GL 1996/2 04 5-6)

Sambęrt § 13, stk. 2, ķ tolllógini hevur tollvaldiš heimild at geva innflytarum undantaksloyvi frį hųvušsregluni um at gjalda toll kontant, įšrenn vųran veršur flżggjaš śt. Neyvari reglur eru įsettar ķ kunngerš nr. 68/1999 fyri "undantaksloyvi at fįa toll- og avgjaldsskyldugar vųrur śtflżggjašar móti veiting av peningatrygd (tollkreditt)".

Eins og įrini frammanundan hava vit ķ 2000 kannaš, um treytirnar ķ kunngeršini verša hildnar.

Sambęrt § 1 ķ kunngeršini skal vųruinnflytari veita trygd svarandi til avgjųldini av móttiknum vųrum ein mešal mįnaš, tó ķ minsta lagi 100 t.kr. 2. september 2000 luku 18 innflytarar ikki treytirnar um trygd. Til samanberingar luku 14 innflytarar ikki treytirnar ķ mars 1999.

Toll- og Skattstova Fųroya kannar hvųnn mįnaš trygdina og krevur, at hon veršur hękkaš, er hon ov lķtil. Nś innflutningurin veksur, veksur eisini tališ į teimum, sum ikki hava nóg stóra trygd. Taš tekur tķš at hękka trygdina.

Ķ juli 2000 vķsti Fķggjarmįlastżriš m.a. į, at arbeitt veršur viš at automatisera tollavgreišsluna og at broyta tollkredittreglurnar soleišis, at tapsvandin veršur minni, t.d. at hękka trygdina til 2 mešal mįnašir og hękkaš minstu upphęddina til 200 t.kr.

Gongdin įrini frammanundan hevur vķst, at tį stašfest veršur, at innflytarar ikki kunnu gjalda, skylda teir sum oftast innflutningsgjųld o.a. fyri ķ minsta lagi 3 mįnašir, og peningartrygdin svarar tķ bert til ein trišing av skuldini. Tķ er vandi fyri, at landskassin altķš vil missa pening, um stórir innflytarar koma ķ fķggjarligar trupulleikar. At hękka minstaupphęddina kann tykjast órķmiligt ķmóti teimum smįu vųruinnflytarum.

Landsstżrismašurin hevur ķ mars 2001 bošaš frį, at hann, frį 1. januar 2002, ętlar at stytta kredittķšina viš einum mįnaš.

Sambęrt § 3, stk. 2, ķ kunngeršini skal móttakari ķ seinasta lagi 14 dagar eftir, at vųran er komin, lata Toll- og Skattstova Fųroya ųll skjųl, sum eru neyšug fyri at avgreiša avgjųldini rętt. Śrslitiš av kanningi vķsti, at tilsamans vóru 1652 ótollašar sendingar eldri enn 14 dagar, av teimum vóru 640 sendingar eldri enn 1 mįnaš. Til samanberingar vóru ķ februar/mars ķ 1999 1060 ótollašar sendingar eldri enn 14 dagar, av teimum vóru 432 eldri enn 1 mįnaš. Ķ oktober 1997 vóru 1254 ótollašar sendingar eldri enn 14 dagar, og av teimum 558 eldri enn ein mįnaš. Sostatt er talan um ein įvķsan vųkstur. Ķ § 4, stk. 1, ķ kunngeršini er įsett, at Toll- og Skattstova Fųroya kann taka aftur undantaksloyviš, um vųruinnflytari brżtur reglurnar. Seinasta įriš hevur eingin innflytari mist undantaksloyviš.

Streymoyar Ųki, iš stendur fyri stųrsta partinum av innflutninginum, hevur greitt frį, at taš veršur ikki hildiš at vera nųkur loysn at taka aftur undantaksloyviš, tķ trupulleikin veršur bara fluttur. Streymoyar Ųki heldur taš vera eina gongda leiš, at įleggja gjald fyri ov seint innlatin skjųl.

Sum greitt frį frammanfyri er tališ į ótollašum sendingum eldri enn 14 dagar vaksandi, uttan at vųruinnflytarar missa undantaksloyviš. Eftir okkara tykki liggur her ein stórur tapsvandi, tķ ķ veruleikanum er talan um ein vųkstur ķ ikki skrįsettum eftirstųšum. Um innflytari hevur vaksandi innflutning, kann hann eisini seinka kravinum, um at trygdin skal hękka, viš ikki at lata inn skjųlini til įsetta tķš. Į henda hįtt veksur tapsvandin hjį landskassanum uppaftur meira. Spurdur, hevur landsstżrismašurin ķ mars 2001 bošaš frį, at hann fer at heita į Toll- og Skattstovu Fųroya um at "stramma mannagongdina upp" į hesum ųki.

4.     FISKIVINNA

4.1.    Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl

Sambęrt § 11, stk. 3, ķ Ll. nr. 25/1999 "um grannskošan av landsroknskapinum v.m." letur landsstżrismašurin ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok lųgtingsgrannskošarunum og Landsgrannskošanini frįgreišing um frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl. Nišanfyri veršur vķst į stovnar/hųvušskontur, har talan er um meirnżtslu, og/ella har fariš er uppum įsetta lųnarkarmin. Vit hava tikiš viš višmerkingar og frįgreišingar frį landsstżrismanninum.

5.11.1.05. Fiskimįlastżriš (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 7.921 t.kr. Minninżtslan er 248 t.kr.

5.11.1.15. Višlķkahald (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1.424 t.kr. Meirnżtslan er 144 t.kr. Landsstżrismašurin vķsir į, at Fiskimįlastżriš er flutt ķ nżggj hųli Yviri viš Strond, har umbyggingar og umvęlingar eru gjųrdar. Sambęrt landsstżrismanninum eru hesar śtreišslur undirmettar, men veršur hugt at kontu 5.11.1.05. "Fiskimįlastżriš" og kontu 5.11.1.15. "Višlķkahald" undir einum, eru śtreišslurnar samanlagt innanfyri jįttanina.

5.34.3.01. Fiskirannsóknarstovan (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 7.581 t.kr. Meirnżtslan er 213 t.kr. Fariš er uppum lųnarkarmin viš 31 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum er eingin beinleišis orsųk til meirnżtsluna. Fiskirannsóknarstovan hevur tó havt įvķsar trupulleikar viš at umsita inntųkufķggjaš virksemi og verkętlanarvirksemi, og taš hevur fųrt viš sęr stórar millumrokningar sķšst ķ įrinum. Hesar millumrokningar hava virkaš viš til, at raksturin ikki rakar beint į jįttanina.

5.34.3.04. Magnus Heinason (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 8.766 t.kr. Meirnżtslan er 170 t.kr. Fariš er uppum lųnarkarmin viš 515 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum hevur raksturin hjį Magnusi Heinason veriš heldur óvanligur, mest av ķlųgum, sum eru gjųrdar. Munandi meirinntųkur hava eisini veriš ķ 1999, men tó er samanlagt ein meirnżtsla. Landsstżrismašurin vķsir į, at ein skiparakstur er torfųrur at skipa neyvt til eina jįttan, tį inntųkugrundarlagiš skiftir įr um įr.

5.34.4.04. Sjśkratrygd (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 6 mió.kr. Meirnżtslan er 541 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum er ętlaša nżtslan undirmett.

5.34.4.22 Flutningsstušul (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 3 mió.kr. Meirnżtslan er 561 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum er ętlaša nżtslan undirmett. Landsstżrismašurin vķsir į, at ķ 2000 er lógin og kunngeršin broytt, m.a. er stušulin fyri kg. settur nišur, og freistin at lata inn umsóknina um stušul er sett til ķ seinasta lagi 2 mšr. eftir, at farmurin er fluttur.

5.34.5.01 Śtlįn

Į fķggjarlógini var jįttanin til śtlįn 7,7 mió.kr., og jįttanin at afturrinda lįn var 6 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslurnar "Stušul til vinnu" og "śtlįn v.m." 40,6 mió.kr., og inntųkurnar "Afturgjald av śtlįnum v.m." 69,6 mió.kr. Tey stóru frįvikini standast av, at avskrivingar av vinnulįnum verša tiknar viš bęši sum stušul til vinnu og sum afturgjald av lįnum. Sambęrt landsstżrismanninum er sera torfųrt at ętla um hesi višurskifti.

5.34.5.07 Effektivar vešhaldsśtreišslur

Į fķggjarlógini var jįttanin śtlįn 1 mió.kr., og jįttanin til afturgjaldan av lįnum 3 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslur "Stušul til vinnu" 363,1 mió.kr., og inntųkur "Afturgjald av śtlįnum v.m." 380,2 mió.kr. Stóru frįvikini standast av, at ķ landsroknskapinum verša vinnulįnsavskrivingar tiknar viš bęši sum stušul og sum lįnsafturgjald, viš ymiskum forteknum. Sambęrt landsstżrismanninum hevur hann onga įvirkan į hesi višurskifti.

5.35.1.05. FAS-endurgjald

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 10 mió.kr. Meirnżtslan er 3,1 mió.kr. Sambęrt landsstżrismanninum hevur Fiskimįlastżriš onga beinleišis įvirkan į hesa nżtslu, og Fiskimįlastżriš hevur roynt at vķst Fķggjarmįlastżrinum į, at kontan eigur at vera flutt til annaš mįlsųki.

Lųnarkarmur

Hųvušskonturnar nišanfyri vķsa roknskapir, har fariš er uppum įsetta lųnarkarmin.

 

Konta

Navn

Lųnar-

Rokn-

Munur

karmur

skapur

(t.kr)

5.34.3.01.

Fiskirannsóknarstovan (rakstrarjįttan)

6.599

6.630

31

5.34.3.04.

Magnus Heinason (rakstrarjįttan)

4.766

5.281

515

5.34.3.07.

Fiskivinnuroyndir (rakstrarjįttan)

0

2.770

2.770

4.2.    Almennar višmerkingar

Vit hava į heysti 2000 grannskošaš roknskapar- og jįttanarvišurskiftini hjį nųkrum stovnum/deildum undir Fiskimįlastżrinum:

Nišanfyri er ķ stuttum tikiš saman um śrslitiš av grannskošanini, og vit hava eisini tikiš ķ aftur višmerkingar frį seinastu frįgreišing okkara ķ mars 2000 og greitt frį, ķ hvųnn mun višurskifti, iš tį vóršu umrųdd, eru komin ķ ręttlag.

Fyrst veršur greitt frį almennu višmerkingum okkara, sum fevna um višurskifti, sum eru felags fyri fleiri stovnar, og sķšani veršur greitt frį grannskošanini av įvķsum stovnum, har serlig višurskifti verša umrųdd.

Ķ 1999 vóršu roknskaparvišurskiftini broytt soleišis, at stovnarnir ikki longur senda ųll skjųl į Gjaldstovuna at bóka. Gjaldstovan bókar tó framvegis stušulsjįttanir, lųnar- og feršaśtreišslur.

Ķ Fiskimįlastżrinum er ein felags roknskapareind, sum bókar rakstrarśtreišslurnar fyri ašalskrivstovuna, Fiskivinnustovuna, Fiskiveišieftirlitiš, Sjóvinnufyrisitingina og Lųnjavningarstovuna beinleišis ķ fķggjarstżringarskipan landsins. Fiskirannsóknarstovan bókar egnar rakstrarśtreišslur og raksturin hjį Magnusi Heinason beinleišis ķ fķggjarstżringarskipan landsins.

Vit hava kannaš, um roknskaparhaldiš var dagfųrt, og um mįnašarroknskapir, skjųl, avrit av įvķsingum o.a. vóršu sett uppį plįss og goymd forsvarliga. Harafturat varš kannaš, um bókingar um įrsskiftiš vóru farnar į rętt fķggjarįr. Einki var at finnast at.

Vantandi roknskaparreglugeršir

Į flestu stovnum er framvegis ongin reglugerš um roknskaparhaldiš, sum įsett ķ § 5, stk. 1, ķ roknskaparlógini, sum kom ķ gildi 1. januar 1995. Stżriš og stovnar vķsa ķ hesum sambandi į, at sambęrt § 5, stk. 2, ķ lógini skal reglugeršin verša gjųrd samsvarandi reglum frį Fķggjarmįlastżrinum. Hesar reglur vóršu ikki gjųrdar fyrr enn ķ februar 2001, tį Fķggjarmįlastżriš sendi śt eitt rundskriv um vegleišing um roknskaparreglugeršir.

Stovnarnir hava tó sķšani 1999 arbeitt viš pųrtum av roknskaparreglugeršini eftir leisti frį Fųroya Gjaldstovu, men reglugeršin er ikki fullfķggjaš. Sambęrt rundskrivinum frį Fķggjarmįlastżrinum 6. februar 2001, skal roknskaparreglugeršin į ųllum stovnum verša góškend ķ seinasta lagi 1. september 2001. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 kunnaš um, at eftir ętlan veršur arbeišiš lišugt ķ juni 2001.

Roknskapargóškenning og onnur višurskifti

Sambęrt roknskaparkunngeršini og sambęrt skrivi frį Fķggjarmįlastżrinum/Gjaldstovuni skal stovnsleišarin kanna, um bókingarnar eru ręttar og vįtta viš įtekning į mįnašarroknskapin. Stovnsleišarin skal, vķsandi til § 9 ķ roknskaparkunngeršini, góškenna roknskapin mótvegis hęgri myndugleika. Vit hava fleiri feršir vķst į, at taš veršur ikki gjųrt į stovnum undir Fiskimįlastżrinum. Ķ mars 2000 kunnaši landsstżrismašurin um, at frį 1. januar 2000 varš mišaš ķmóti, at hvųr stovnsleišari undir stżrinum skuldi góškenna mįnašarroknskapirnar. Hóast hesa frįbošan, hava vit stašfest, at mįnašarroknskapirnir ķ 2000 eru ikki góškendir. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 bošaš frį, at nś er įlagt stovnsleišarunum at góškenna mįnašarroknskapirnar.

Yvirlit yvir ognir

Sambęrt § 20 ķ roknskaparkunngeršini skulu stovnar hava yvirlit yvir ognir, sum eru keyptar um lųgujįttanina, og harafturat yvirlit yvir innbśgv, maskinur, bųkur og annan meira viršismiklan śtbśnaš, sum er keyptur um rakstrarjįttanina. Vit hava įšur gjųrt vart viš, at bert fįir av landsins stovnum hava eitt dagfųrt yvirlit. Taš er eisini galdandi fyri stovnarnar undir Fiskimįlastżrinum. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 kunnaš um, at eitt fullfķggjaš yvirlit finst yvir edv-tólbśnaš ķ ašalstżrinum, og at arbeitt veršur viš gera fullfķggjaš yvirlit yvir allar ognir ķ Fiskimįlastżrinum. Deildarstjórunum er įlagt at gera ognaryvirlit į sķnum ųkjum. Arbeišiš veršur vęntandi lišugt į heysti 2001.

4.3.    Fiskimįlastżriš (GL 2000/2 14 1-3)

Ķ sambandi viš eftirlitiš hava vit gjųgnumgingiš feršaforskotskontuna, sum ultimo september 2000 var uml. kr. 150.000. 22 feršaforskot vóru eldri enn ein mįnaš. Sambęrt galdandi reglum skal feršin gerast upp ķ seinasta lagi 3 vikur eftir heimkomu. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 kunnaš um, at višurskiftini verša fingin ķ ręttlag.

4.4.    Lųnjavningarstovan (GL 2000 / 2 14 4 – 5)

Lųnjavningarstovan er fyrisitingarliga skipaš ķ Fiskimįlastżrinum og virkar undir įsetingum ķ Ll. nr. 73/1997 "um Lųnjavningargrunn", sum broytt viš Ll. nr. 83/1998. Sambęrt § 2, stk. 3, įsetir landsstżrismašurin ķ kunngerš neyvari reglur fyri mannagongdum ķ sambandi viš śtgjųld frį Lųnjavningarstovuni. Hóast taš ķ lógini er įlagt landsstżrismanninum ķ kunngerš at įseta neyvari reglur, eru tęr ikki settar. Landsstżrismašurin bošaši ķ mars 2000 frį, at arbeitt veršur viš mįlinum. Vit hava spurt, hvat sķšani er hent. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 greitt frį, at arbeišiš er drigiš śt, og at roynt veršur skjótast gjųrligt at fįa višurskiftini ķ ręttlag.

Stušulsskipanir

Sambęrt § 2, stk. 1, ķ Ll. nr. 83/1998 um "Lųnjavningargrunn", hevur stovnurin til endamįls at fyrisita skipanir višvķkjandi minstulųn, dagstudningi, minstaforvinningi o.a. Ķ 1999 hevur Lųnjavningarstovan umsitiš nišanfyri standandi hųvušskontur:

(1.000 kr.)

Konta

Jįttan 1999

Roknskapur 1999

Munur

Inntųkutrygd hjį fiskimonnum

5.34.4.01

50.000

33.085

-16.915

Sjśkratrygd

5.34.4.04

6.000

6.541

541

Flutningsstušul

5.34.4.22

3.000

3.561

561

Telefonstušul

5.34.4.37

3.000

3.006

6

Hvųnn mįnaš fęr Lųnjavningarstovan ein mįnašarroknskap fyri hvųrja hųvušskontu. Stovnsleišarin skal kanna, um bókingarnar eru ręttar, og vįtta viš įtekning į roknskapin. Ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į, at ķ 1997 og 1998 er henda mannagongd ikki fylgd, og vit męltu til at fylgja henni ķ framtķšini, og eisini at góškenna roknskapirnar mótvegis Fiskimįlastżrinum, vķsandi til § 9, stk. 2, ķ roknskaparkunngeršini. Hóast landsstżrismašurin ķ mars 2000 bošaši frį, at mannagongdin skuldi vera ķ lagi frį 1. januar 2000, hava vit stašfest, at arbeišiš ikki veršur gjųrt. Spurdur, svarar landsstżrismašurin ķ januar 2001, at taš hevur veriš torfųrt at seta eina slķka mannagongd ķ verk, eftir at stušulsskipanirnar eru voršnar partur av Fiskimįlastżrinum, serliga tķ taš ikki hevur veriš vanlig mannagongd frammanundan. Uppgįvan fer at verša rašfest hęgri.

Vit męltu eisini til, at śtrokningarnar višvķkjandi teimum ymisku stušulsskipanunum, sum Lųnjavningarstovan umsitur, į ein skipašan hįtt viš stakroyndum verša eftirkannašar. Landsstżrismašurin bošaši ķ mars 2000 frį, at roynt veršur at seta eitt innaneftirlit ķ verk sum skjótast. Undir vitjanini į Lųnjavningarstovuni ultimo september 2000 fingu vit at vita, at einki er hent. Deildarstjórin greiddi frį, at stovnurin hevur ikki neyšugu arbeišsorkuna at loysa uppgįvuna. Spurdur, svarar landsstżrismašurin ķ januar 2001, at hesi višurskifti verša rašfest hęgri ķ framtķšini.

Lųnjavningarstovan umsitur ymiskar stušulsskipanir til fiskivinnuna. Talan er um fleiri serstakar edv-skipanir, t.d. er ein skipan til dagstudning/minstulųn, ein til minstaforvinning og ein til telefonstušul. Ongin vegleišing ella dokumentatión er til tęr ymisku skipanirnar. Landsstżrismašurin kunnaši ķ mars 2000 um, at arbeitt veršur viš mįlinum. Ķ sambandi viš eftirlitiš ķ september 2000 stašfestu vit, at einki er hent. Spurdur, hevur landsstżrismašurin ķ januar 2001 greitt frį, at ųll KT-višurskifti hjį Lųnjavningarstovuni verša endurskošaš fyri tųkniliga at endurskipa ųkiš.

- - - - -

Ķ seinastu frįgreišing okkara til lųgtingsgrannskošararnar 8. mars 2000 varš vķst į ymsar veikleikar og ivamįl, serliga višvķkjandi umsitingini av mįnašarligum minstaforvinningi og sjśkratrygd:

Mįnašarligur minstaforvinningur

Ķ frįgreišingini varš m.a. vķst į, at tųrvur var į greišari reglum į fleiri ųkjum, og męlt varš til ymiskar įbųtur:

  1. Avrokningarblaš: Vit męltu til at broyta mannagongdina, so at avrokningarblašiš eisini veršur vįttaš.
  2. Mašur ikki viš allar tśrar: Vit męltu til, at neyvari reglur verša įsettar ķ kunngerš.
  3. Bert A-inntųka veršur roknaš sum onnur inntųka: Śtróšrarmašur kann hava stórar B-inntųkur, uttan at taš minkar um minstaforvinningin.
  4. Inntųkutreytir: Ķ sambandi viš grannskošanina komu vit fram į fleiri dųmi um bįtar, sum ikki hųvdu veriš nakran tśr ķ einum mįnaši. Sostatt var manningarparturin 0 kr, men manningin fekk fullan minstaforvinning. Taš kundi lata seg gera, tķ bįturin, 6 undanfarnu mįnaširnar, hevši avreitt fyri so mikiš, at hann leyk treytirnar ķ § 2, stk. 1, ķ lógini um minstaforvinning. Nevnt varš sum dųmi, at um einsamallur mašur avreiddi fyri 54 t.kr. ķ einum mįnaši, leyk hann treytirnar fyri at fįa minstaforvinning komandi 5 mįnaširnar uttan at fara į flot. Teoretiskt nżttist honum sostatt bert at rógva śt 6. hvųnn mįnaš fyri at fįa minstaforvinning. Fiskimįlastżriš kunnaši um, at landsstżrismašurin arbeiddi viš einum broytingaruppskoti, sum skuldi fyribyrgja, at taš kundi koma fyri. Fiskimįlastżriš kunnaši annars um, at teir vóru greišir yvir trupulleikarnar višvķkjandi skipanini viš minstaforvinningi, men at ringt var at koma fram til eina skipan, sum virkaši nóg vęl.
  5. Skeivur frymil var ķ edv-skipanini: Tķ vóršu allar śtrokningar gjųrdar manuelt. Vit męltu til, at feilurin ķ edv-skipanini varš ręttašur.
  6. Minstaforvinning og arbeišsloysisstušul: Sambęrt § 3, stk. 3, kann fiskimašur ikki koma undir skipanina um minstaforvinning, um hann samstundis er undir ašrari inntųkutrygdarskipan. Vit komu fram į eitt dųmi, har mašur hevši fingiš minstaforvinning ķ sama tķšarskeiši, sum hann hevši fingiš arbeišsloysisstušul. Vit męltu til at broyta mannagongdina, so tķlķkt ikki kom fyri.

Sjśkratrygd

Ķ frįgreišingini vķstu vit m.a. į, at:

  1. Til ber at fįa sjśkratrygd og samstundis fįa dagpening frį Fųroya Vanlukkutrygging
  2. Eingin umsóknarfreist er įsett
  3. Til ber at fįa sjśkratrygd og samstundis hava ašra inntųku
  4. Frķtķšarlųn veršur goldin śt, hóast taš ikki er įsett ķ lógini
  5. Lógin er ikki samskipaš viš lógirnar um dagpening frį Almannastovuni og frį Vanlukkutryggingini

Ķ uppskoti til samtyktar um at góškenna landsroknskapin (lųgtingsmįl nr. 53/11 1999) varš męlt landsstżrismanninum viš fiskivinnumįlum til at skunda undir at fįa višurskiftini ķ ręttlag.

Ķ november 2000 vóru vit į Lųnjavningarstovuni og kunnašu okkum um, ķ hvųnn mun višurskiftini višvķkjandi mįnašarligum minstaforvinningi og sjśkratrygd vóru broytt. Nišurstųšan var, at einki er broytt.

Fiskimįlastżriš heldur, at skipanin viš mįnašarligum minstaforvinningi er politiskt tilętlaš av Lųgtinginum. Landsstżrismašurin hevur roynt at broytt lųgtingslógina um mįnašarligan minstaforvinning og lųgtingslógina um sjśkratrygd, men politisk undirtųka fekst ikki, og uppskotini vóršu tķ tikin aftur. Ein arbeišsbólkur viš umbošum frį Fiskimįlastżrinum og vinnuni hevur arbeitt viš at tillaga lóggįvuna, men eingin endalig nišurstųša er gjųrd. Tķ eru framvegis višurskifti, sum gera, at lóggįvan ikki kann verša umsitin til lķtar. Landsstżrismašurin fer stųšugt at bųta um hesi višurskifti.

4.5.    Fiskiveišieftirlitiš, Vaktar- og bjargingartęnastan (GL 2000/2 14 2-2)

Undir grannskošanini komu vit fram į fleiri śtgjųld, sum eftir galdandi reglum ikki skulu verša goldin śr kontantkassanum. Skulu frįvik verša gjųrd frį reglunum, er taš ein spurningur, sum Fiskimįlastżriš mį umrųša viš Gjaldstovuna. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 svaraš, at višmerkingarnar verša tiknar til eftirtektar, og deildarstjóranum veršur įlagt at fylgja reglunum um stovnskassar.

Feršaforskotskontan var ultimo september 2000 uml. kr. 38.000. 3 feršaforskot vóru eldri enn ein mįnaš. Sambęrt galdandi reglum skal feršin gerast upp ķ seinasta lagi 3 vikur eftir heimkomu. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 bošaš frį, at galdandi reglur verša nś fylgdar.

4.6.    Sjóvinnufyrisiting og Skrįseting Fųroya (GL 1997/2 14 1-2)

Ein stórur partur av jįttanini eru inntųkur, sum seinastu įrini eru mettar nógv lęgri enn veruligu inntųkurnar. Spurdur, greišir deildarstjórin frį, at inntųkurnar eru mettar viš stųši ķ mišaltųlum fyri inntųkur ķ sambandi viš skrįseting av felųgum. Frįvikiš kemst av, at stór felųg verša stovnaš, lųgd saman ella umskipa partapeningin.

Jįttanin til Sjóvinnufyrisitingina/Skrįseting Fųroya er ein "rakstrarjįttan", sum er ein nettojįttan. Vit hava įšur umrųtt, at ręttast hevši kanska veriš at jįttaš inntųkur og śtreišslur hvųr sęr, tķ flestu inntųkurnar eru gjųld, sum ikki beinleišis eru tengd at virkseminum hjį stovninum. Spurdur, heldur deildarstjórin, at taš kundi veriš eitt gott hugskot fyri tann partin, sum višvķkur partafelagsskrįnni. Hesin parturin veršur 1. januar 2001 fluttur Vinnumįlastżrinum at umsita. Višvķkjandi Trygdarmišstųšini, sum er ein undirkonta į jįttanini til Sjóvinnufyrisitingina, heldur deildarstjórin taš vera skilabest framvegis at hava eina nettojįttan, tķ inntųkur og śtreišslur eru tengdar at virkseminum. Landsstżrismašurin hevur somu įskošan.

4.7.    Fiskirannsóknarstovan (GL 1997/2 14 3-5)

Ķ frįgreišing okkara til lųgtingsgrannskošararnar 8. mars 2000, vķstu vit į tęr mongu verkętlanirnar, iš hųvdu sķna egnu peningastovnskontu, sum ikki vóru skrįsettar ķ landsbókhaldinum. Ultimo 1997 var talan um 30 verkętlanir og 17 peningastovnskontur viš eini samlašari saldu uml. 1,8 mió.kr. Ķ november 2000 vóru 12 verkętlanir og 7 bankabųkur ikki gjųrdar upp. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 greitt frį, at tęr seinastu verkętlanirnar nś verša gjųrdar upp, og allar virknar verkętlanir og bankabųkur ķ framtķšini verša skrįsettar ķ landsbókhaldinum.

5.    VINNUMĮL o.a.

5.1.    Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl

Sambęrt § 11, stk. 3, ķ Ll. nr. 25/1999 "um grannskošan av landsroknskapinum v.m." letur landsstżrismašurin ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok lųgtingsgrannskošarunum og Landsgrannskošanini frįgreišing um frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl. Nišanfyri veršur vķst į stovnar/hųvušskontur, har talan er um meirnżtslu, og/ella har fariš er uppum įsetta lųnarkarmin. Vit hava tikiš viš višmerkingar og frįgreišingar frį landsstżrismanninum.

6.33.2.01. Almennar royndir og rįšgeving (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 2 mió.kr. Meirnżtslan er 90 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum eru skuldarar avskrivašir 74 t.kr., og er taš gjųrt ķ samrįš viš Gjaldstovuna. Stovnurin hevur bošaš Gjaldstovuni frį, at summir skuldarar fįa studning śr landskassanum. Henda skuld įtti at veriš mótroknaš, so stovnurin henda vegin kundi fingiš peningin innaftur.

6.36.1.10. Lķvfiskastųšin ķ Skopun (lųgujįttan)

Einki var jįttaš į fķggjarlógini. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslur 1.834 t.kr. Landsstżrismašurin vķsir į, at nógv grót leyp av, tį Lķvfiskastųšin ķ 1992 varš bygd. Tį stakk ósemja seg upp millum bygginevndina, sum stóš fyri byggingini, og Landsverkfrųšingin um gjald fyri grótiš. Sķšani hevur drśgvt samskifti veriš millum bygginevndina, Landsverkfrųšingin, Gjaldstovuna og landsstżriš. Landsverkfrųšingurin hevur greitt Vinnumįlastżrinum frį, at avlopsgrót vanliga er tvųrleikin hjį byggiharranum, og ikki hjį tķ, sum tekur ķmóti, t.v.s. at hann, sum tekur ķmóti, ger byggiharranum eina tęnastu. Ķ august 1999 fųrir Gjaldstovan kraviš frį Lķvfiskastųšini aftur.

Vinnumįlastżriš sęr seg ikki fųrt fyri at loysa mįliš ųšrvķsi, enn gjųrt er. Samstundis ger landsstżrismašurin vart viš, at ķ dag verša śtreišslur og inntųkur av lųgujįttanum hildnar hvųrt sęr, so tķlķk višurskifti eiga ikki at koma fyri ķ framtķšini. Taš er óheppiš, at mįliš ikki endar fyrr enn ķ 1999, tį stašfest veršur, at byggingin ķ veruleikanum var 1,3 mió.kr. dżrari, enn byggiroknskapurin vķsti.

6.37.3.01 Rśsdrekkasųla Landsins (landsfyritųka)

Į fķggjarlógini varš mett, at Rśsdrekkasųla Landsins skuldi avrokna 12 mió.kr. til landskassan. Sambęrt landsroknskapinum er talan um 12,6 mió.kr., t.v.s. 600 t.kr. meira enn mett į fķggjarlógini.

6.37.6.11. Partabrųv, ymisk višurskifti

Hųvušskontan er ikki viš į fķggjarlógini. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslur "Stušul til vinnu" 500 t.kr., og inntųkur "Sųla av viršisbrųvum" 500 t.kr. Talan er um avskriving av partabrųvum višvķkjandi P/F Nykur.

6.37.6.15. Lįn til Framtaksgrunn Fųroya

Hųvušskontan er ikki viš į fķggjarlógini. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslur "Stušul til vinnu" 6 mió.kr., og inntųkur "Afturgjaldan av śtlįnum v.m." 6 mió.kr. Talan er um 6 mió.kr. av lįninum til Framtaksgrunnin, sum landsstżriš strikaši ķ 1998.

6.38.1.13. Havnir (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 6.035 t.kr. Meirnżtslan er 677 t.kr. Fariš er uppum lųnarkarmin viš 617 t.kr. Ķ eini frįgreišing frį Landsverkfrųšingsstovninum til Vinnumįlastżriš um meirnżtsluna veršur m.a. greitt frį, at į fundi ķ mai 1999 viš landsstżrismannin og lųgmann vóršu greiš boš givin stovninum um at fara undir at kanna samferšsluvišurskiftini į Tvųroyri. Arbeišiš hevur kostaš stovninum 400 t.kr. eyka. Somuleišis varš stovnurin bišin um at kanna havnavišurskiftini į Syšradali ķ Kalsoynni, og kostaši arbeišiš stovninum 60 t.kr. eyka. Stovnurin fųrdi fram, at ein munandi partur av tķ virksemi, sum veršur fķggjašur av hesi kontu, fer til lųgur. Samanumtikiš heldur stovnurin taš vera torfųrt at skilja ķmillum virksemiš į lųgukontum og virksemiš į rakstrarkontum, t.d. arbeišir ein verkfrųšingur at kalla burturav viš lųgum, og lųnin hjį honum veršur bókaš į raksturin.

Sambęrt landsstżrismanninum hevur Vinnumįlastżriš viš jųvnum millumbilum vķst stovninum į įsetingarnar ķ stżrisskipanarlógini § 43, stk. 2, og į nżggju jįttanarskipanina. Nógv bendir į, at stovnurin framvegis ikki hevur tikiš skrivini til eftirtektar. 1. august 2000 fekk stovnurin nżggjan stjóra, og landsstżrismašurin vónar, at višurskiftini fara at koma ķ ręttlag, og at fķggjarstżringin į stovninum veršur neyvari.

6.38.1.20. Havnagerš (lųgujįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 3 mió.kr. Meirnżtslan er 821 t.kr. Į eykajįttanarlógini fyri desember 1998 er ein C-įtekning, har heimilaš veršur at flyta ikki nżtta jįttan til nęsta fķggjarįr. Ikki nżtt jįttan ķ 1998 var 821 t.kr.

6.38.2.01. Strandfaraskip Landsins (landsfyritųka)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 41,9 mió.kr. Į eykajįttanarlógini fyri september 1999 varš jįttanin hękkaš viš 1,35 mió.kr. Peningurin var til farleišina millum Tórshavn og Skįlafjųršin. Farleišin varš nišurlųgd ķ 1998, men smb. Ll. 38/1999 varš įlagt landsstżrinum at taka hana uppaftur. Į eykajįttanarlógini fyri november 1999-2 varš jįttanin hękkaš viš 3,7 mió.kr. 880 t.kr. skuldu nżtast til at skifta ein part av tųkniliga śtbśnašinum śt, til tess at tryggja at Strandferšslan ikki skuldi missa pening ķ sambandi viš aldarskiftiš. Ķ įlitinum undrast Fķggjarnevndin į, at Strandferšslan so seint kemur viš umsókn ķ sambandi viš įr 2000 skiftiš.

Meirnżtslan er 775 t.kr., svarandi til 1,65%. Sambęrt C-įtekning į fķggjarlógini fyri 1999 veršur heimilaš Strandfaraskipum Landsins at flyta avlop/hall millum įr, tó soleišis at sveiggjaš veršur um jįttanarstųšiš viš ķ mesta lagi 5% įrliga. Sambęrt landsstżrismanninum er talan um eitt frįvik uppį 0,6%, um meirnżtslan veršur sęš ķ mun til bruttośtreišslur stovnsins. Hjį einari fyritųku sum Strandfaraskipum Landsins er sera torfųrt at ętla um raksturin viš 100% vissu, tķ virksemiš er so stórt ķ vavi, og ólķkur vanligum landsstovnum hevur hann eina inntųkusķšu, sum ikki beinleišis kann verša stżrd.

6.38.3.01. Postverk Fųroya (landsfyritųka)

Į fķggjarlógini var jįttanin śtreišsluneutral. Sambęrt landsroknskapinum er eitt avlop 2,3 mió.kr. Sambęrt C-įtekning į fķggjarlógini fyri 1999 veršur heimilaš Postverki Fųroya at flyta avlop/hall millum įr.

6.39.1.01. Semingsmannaskipanin (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 150 t.kr. Meirnżtslan er 96 t.kr. Fariš er uppum lųnarkarmin viš 12 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum fųrdu tęr nógvu tręturnar į arbeišsmarknašinum ķ 1999 viš sęr, at kontan varš yvirtrekt. Kontan er ring at stżra, tķ illa ber til frammanundan at vita, hvussu nógvar og hvussu langar semingsroyndir verša. Semingsroyndirnar fara vanliga fram į hotellum, og skipanin rindar hotelkostnašin, mat o.a., samsvarandi lóg um seming.

6.39.1.07. Arbeišseftirlitiš (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 3.020 t.kr. Meirnżtslan er 93 t.kr. Fariš er uppum lųnarkarmin viš 198 t.kr. Sambęrt frįgreišing frį landsstżrismanninum hevur taš veriš sera torfųrt at fylgja viš roknskapinum, tķ skipanin viš, at ųll skjųl skulu į Gjaldstovuna at verša bókaš, er sera stirvin. Harafturat hevur stovnurin av sjśku havt įvķsar trupulleikar į roknskaparųkinum.

Lųnarkarmur

Hųvušskonturnar nišanfyri vķsa roknskapir, har fariš er uppum įsetta lųnarkarmin.

(t.kr)

Konta

Navn

Lųnar-

Rokn-

Munur

karmur

skapur

6.37.1.07.

Sįttmįlaeftirlit (rakstrarjįttan)

200

267

67

6.37.1.17.

Kappingarrįšiš (rakstrarjįttan)

497

540

43

6.37.4.01.

Śtskifting og Matrikulstova (rakstrarjįttan)

4.339

4.367

28

6.38.1.01.

Landsverkfrųšingsskrivstovan (rakstrarjįttan)

4.996

5.610

614

6.38.1.04.

Hald av landsvegum (rakstrarjįttan)

30.535

31.442

907

6.38.1.07.

Nżggir landsvegir (lųgujįttan)

-

5.598

5.598

6.38.1.13.

Havnir (rakstrarjįttan)

1.735

2.352

617

6.38.1.14.

Havnir (lųgujįttan)

-

21

21

6.38.2.13.

Flogferšsla (lųgujįttan)

-

245

245

6.38.5.01.

Feršarįš Fųroya (rakstrarjįttan)

2.723

2.829

106

6.39.1.01.

Semingsmannaskipanin (rakstrarjįttan)

100

112

12

6.39.1.07.

Arbeišseftirlitiš (rakstrarjįttan)

2.760

2.958

198

Ķ yvirlitinum eru 3 lųgujįttanir, har bókaš er į standardkontu 11 "Lųnir v.m." Sambęrt Gjaldstovuni fevnir skipanin viš lųnarkarmi ikki um lųgujįttanir.

5.2.    Almennar višmerkingar

Vit hava į heysti 2000 grannskošaš roknskapar- og jįttanarvišurskiftini hjį nųkrum stovnum/deildum undir Vinnumįlastżrinum:

Nišanfyri er ķ stuttum tikiš saman um śrslitiš, og vit hava eisini tikiš ķ aftur višmerkingar frį seinastu frįgreišing okkara ķ mars 2000 og greitt frį, ķ hvųnn mun višurskifti, iš tį vóršu umrųdd, eru komin ķ ręttlag.

Fyrst eru almennar višmerkingar, sum eru felags fyri fleiri stovnar, og sķšani veršur greitt frį stovnum, har serlig višurskifti verša umrųdd.

Ķ 1999 vóršu roknskaparvišurskiftini broytt, soleišis at Vinnumįlastżriš, Bileftirlit Fųroya, Matrikulstovan og Feršarįš Fųroya ikki longur senda ųll skjųl til Gjaldstovuna at bóka, men bóka rakstrarinntųkurnar og -śtreišslurnar beinleišis ķ fķggjarstżringarskipan landsins. Stušulsjįttanir, lųnar- og feršaśtreišslur verša tó framvegis bókašar į Gjaldstovuni. Vinnumįlastżriš bókar tó egnar feršaśtreišslur.

Vit hava kannaš, um roknskaparhaldiš var dagfųrt, og um mįnašarroknskapir, skjųl, avrit av įvķsingum o.a. vóršu sett uppį plįss og goymd forsvarliga. Harafturat kannašu vit, um bókingar um įrsskiftiš vóru farnar į rętt fķggjarįr. Einki var at finnast at.

Vantandi roknskaparreglugeršir

Į flestu stovnum er framvegis ongin reglugerš fyri roknskaparhaldinum, sum įsett ķ § 5, stk. 1, ķ roknskaparlógini, sum kom ķ gildi 1. januar 1995. Stżriš og stovnarnir vķsa į, at sambęrt § 5, stk. 2, ķ lógini, skal reglugeršin verša gjųrd samsvarandi reglum frį Fķggjarmįlastżrinum. Reglurnar vóršu ikki gjųrdar fyrr enn ķ februar 2001, tį Fķggjarmįlastżriš sendi śt rundskriv viš vegleišing um roknskaparreglugeršir.

Stovnarnir hava tó sķšani 1999 arbeitt viš pųrtum av roknskaparreglugeršini eftir leisti frį Fųroya Gjaldstovu. Reglugeršin er ikki fullfķggjaš. Sambęrt rundskrivinum frį Fķggjarmįlastżrinum 6. februar 2001 skal roknskaparreglugeršin į ųllum stovnum verša góškend ķ seinasta lagi 1. september 2001.

Roknskapargóškenning

Sambęrt roknskaparkunngeršini og sambęrt skrivi frį Fķggjarmįlastżrinum/Gjaldstovuni skal stovnsleišarin kanna, um bókingarnar eru ręttar og vįtta viš įtekning į mįnašarroknskapin. Stovnsleišarin skal, vķsandi til § 9 ķ roknskaparkunngeršini, góškenna roknskapin mótvegis hęgri myndugleika, og veršur taš gjųrt į stovnunum undir Vinnumįlastżrinum.

Yvirlit yvir ognir

Sambęrt § 20 ķ roknskaparkunngeršini skal eitt yvirlit yvir ognir og śtbśnaš vera į stovninum. Vit hava įšur gjųrt vart viš, at bert fįir av landsins stovnum hava eitt dagfųrt yvirlit. Taš er eisini galdandi fyri nakrar stovnar undir Vinnumįlastżrinum.

5.3.    Matrikulstovan (GL 1998/2 05 9-2)

Til 1. januar 2000 hevur Matrikulstovan nżtt eina innanhżsis bókhaldsskipan at stżra sķnum skuldarum. Eftir 1. januar 2000 nżtir Matrikulstovan eisini fķggjarstżringarskipan landsins til fakturering/debitorar. Viš fķggjarįrslok 2000 verša vųruskuldarar gjųrdir upp ķ innanhżsis bókhaldsskipanini og fluttir yvir ķ FSL-debitor.

Ein tżšandi partur av inntųkunum stava frį endurgjųldum fyri hildnar śtreišslur ķ sambandi viš ognarumskifti, ognarstašfesting, kortgerš o.a. Inntųkurnar verša fakturerašar, tį arbeišiš er lišugt, eisini um arbeišiš tekur fleiri įr. Śtreišslurnar verša śtreišslufųrdar so hvųrt. Taš er tķ ikki samsvar hvųrt fķggjarįr millum inntųkur og śtreišslur. Matrikulstovan hevur greitt frį, at talan er ikki um tżšandi upphęddir.

5.4.    Feršarįš Fųroya (GL 1997/2 15 2-1)

Jįttanin til Feršarįš Fųroya er lutaš sundur ķ 3 undirkontur. Roknskapartųlini fyri 1999 kunnu sundurgreinast soleišis:

(1.000 kr.)

Inntųkur

Śtreišslur

Nettośtreišslur

20 Vanligt virksemi

206

7.383

7.173

22 FITUR samstarv Ķsland-Fųroyar

0

350

350

45 Inntųkufķggjaš virksemi, verkętlanir

843

843

0

Tilsamans

1.049

8.576

7.523

Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógina fevnir undirkonta 45 um verkętlanir, sum Feršarįšiš fremur, men sum verša rindašar av ųšrum enn Feršarįšnum. Eins og undanfarin įr stava so at siga allar inntųkur į hesari undirkontu frį Grunni Feršavinnunnar, men taš veršur ikki umrųtt ķ višmerkingunum til fķggjarlógina.

Vit hava įšur vķst į, at hóast taš óivaš kann vera lagaligt, at Feršarįšiš umsitur stušulin śr grunninum, er taš neyvan ķ trįš viš kunngeršina, sum įsetir, hvųr skal umsita śtgjaldingar śr grunninum. Stjórin į Feršarįšnum er samdur og vķsir į, at Feršarįšiš gjarna vil sleppa undan at umsita stušul til trišja part.

Grunnurin og Feršarįšiš hava so at siga sama endamįl, og vit hava įšur umrųtt hesi višurskifti. Ķ februar 1998 vķsti Vinnumįlastżriš į, at endamįliš viš grunninum og Feršarįšnum er so lķkt, at neyvan slepst undan ógreišu um ymisk višurskifti.

Landsstżrismašurin hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at ķ uppskoti til lųgtingslóg um Vinnuframagrunn er ętlanin at taka Grunn Feršavinnunnar og ašrar grunnar innan vinnumįl av, og flyta ognina ķ nżggja grunnin.

Ķ skrivi til Feršarįšiš ķ februar 1998 vķstu vit į fleiri ógreiš MVG-višurskifti. Feršarįšiš hevur veriš į fleiri fundum viš Toll- og Skattstovu Fųroya fyri at greiša mįliš, og eftir įheitan lat Feršarįšiš 25. august 1998 Toll- og Skattstovu Fųroya eina skrivliga frįgreišing um virksemiš. Sķšani hevur Feršarįšiš rykt eftir svari, men hevur einki frętt aftur.

5.5.     Endurgjaldsgrunnur alivinnunnar (GL 1998/ 2 15 3-2)

Sambęrt §§ 1 og 2 ķ Ll. nr. 87/1996 "um Endurgjaldsgrunn Alivinnunnar" er endamįliš viš grunninum at veita endurgjald, tį landsdjóralęknin gevur boš um at avlķva fisk sambęrt § 7 ķ Ll. nr. 26/1987 "um sjśkur hjį fiski, skeljadżrum og krabbadżrum" v.s.b. Fķggjarliga grundarlagiš hjį Endurgjaldsgrunni Alivinnunnar er sambęrt § 6 inngjųld frį landskassanum, 30 oyru fyri hvųrt sjósett smolt fķggjarįrini 1996, 1997 og 1998. Smoltstųširnar og alibrśkini skulu hvųr rinda 15 oyru fyri hvųrt sjósett smolt sama tķšarskeiš. Sķšani skal grunnurin "hvķla ķ sęr sjįlvum".

Ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į, at stóri vųksturin innan alivinnuna kann hava viš sęr, at grunnurin neyvan veršur fųrur fyri at veita fult endurgjald, um įlvarsom sjśka tekur seg upp. Stóri spurningurin er, hvat hendir, veršur grunnurin tómur, og endurgjųldini verša stųrri enn eginognin. Vinnumįlastżriš er komiš til ta nišurstųšu, at sambęrt § 6 ķ lógini er gjųrt endaliga upp viš skyldum landskassans mótvegis grunninum, og Stżriš heldur ikki, at landskassin heftir fyri krųvum mótvegis grunninum.

Sķšani er Ll. nr. 26/1987 "um sjśkur hjį fiski, skeljadżrum og krabbadżrum" tikin av sambęrt § 51, stk. 1, nr. 4, ķ Ll. nr. 16/2001, "Djórasjśkulógin". Sambęrt § 40, stk. 1, ķ hesi lóg letur taš almenna endurgjald fyri djór, iš verša avlķvaš eftir bošum frį myndugleikunum, undantikiš fisk į ųllum menningarstigum. Sambęrt § 40, stk. 2, veršur fķggjarligt tap, iš stendst av tiltųkum, sum verša įlųgd eftir lógini, ikki endurgoldiš av tķ almenna.

Ķ landsroknskapinum er "Endurgjaldsgrunnur Alivinnunnar" viš undir "Eksternir grunnar", og nišanfyri hava vit gjųrt ein samandrįtt av roknskapartųlunum fyri įrini 1998-2000 (1.000 kr.):

2000

1999

1998

Rentuinntųkur v.m

410

-417

3.904

Landskassastudningur

0

0

5.631

Inntųkur tilsamans

410

-417

9.581

Śtreišslur

-106

-80

-47

Śrslit frį rakstri

304

-497

9.534

Aktiv

Inniogn ķ peningastovni

13.108

12.913

2.803

Onnur įogn

3.500

3.392

13.999

16.608

16.305

16.802

Passiv

Eginogn 1.1

16.304

16.802

7.268

Flutt frį rakstri

304

-497

9.534

Salda 31.12

16.608

16.305

16.802

16.608

16.305

16.802

Viš įrslok 2000 var eginognin uml. 16,6 mió.kr. Eitt endurgjaldskrav er reist ķmóti grunninum, ķ sambandi viš at ILA-sjśkan ķ 2000 rakti eitt alibrśk. Sambęrt Vinnumįlastżrinum er ógreitt, hvussu stórt kraviš veršur. Tį hetta mįliš er avgreitt, er ętlanin at taka av lógina og grunnin.

5.6.    Vinnufremjandi grunnar

Ķ landsroknskapinum undir "eksternir grunnar"eru 3 grunnar, sum koma undir vinnumįl:

Landsstżrismašurin hevur ķ februar 2001 kunnaš um, at uppskot veršur lagt fyri Lųgtingiš um Vinnuframagrunn. Sambęrt uppskotinum er ętlanin at taka av grunnarnar, og Vinnuframagrunnurin tekur yvir allar ognir og skyldur.

Ķ hesum sambandi hava vit gjųgnumgingiš roknskapirnar til 31.12.2000 umframt tęr skyldur, grunnarnir hava, herķmillum jįttašur, ikki śtgoldin stušul.

 

5.6.1.    Grunnur Feršavinnunnar (GL 1996/2 15 9-2)

Sambęrt § 3, nr. 3, ķ Ll. nr. 33/1992 "um avtųku av landskassagrunnum", varš Gistingarhśsgrunnurin umskipašur til eksternan grunn. Viš heimild ķ somu lógargrein lżsti landsstżriš kunngerš nr. 140/1992 um Grunn Feršavinnunnar, sum yvirtók fę Gistingarhśsgrunsins.

Roknskapurin fyri Grunn Feršavinnunnar sęst ķ landsroknskapinum undir "eksternir grunnar" Nišanfyri hava vit gjųrt ein samandrįtt av roknskapartųlunum fyri įrini 1999-2000. Til samanberingar eru įrini 1995-1998 tikin viš (1.000 kr.) :

2000

1999

1998

1997

1996

1995

Rentuinntųkur v.m

596

466

570

592

1.047

870

Feršarįš Fųroya

-503

-773

-198

-537

-

-

Stušul til vinnu

-165

-205

-119

48

-388

-365

Ašrar śtreišslur

-35

-42

-63

-31

-36

-37

Śrslit frį rakstri

-107

-554

191

71

623

468

Aktiv

Śtlįn

5.463

5.031

4.664

4.608

4.357

6.357

Avsett móti tapi

-5.248

-4.792

-4.402

-3.982

-3.427

-5.606

215

239

262

626

930

751

Inniogn ķ peningastovni o.l.

14.543

14.174

14.314

13.759

13.094

12.404

14.758

14.413

14.576

14.385

14.024

13.155

Passiv

Eginogn 1.1

13.206

13.758

13.612

13.632

13.009

12.541

Flutt frį rakstri

-107

-554

191

71

623

468

Rętting primo

240

0

-45

-91

0

0

Eginogn 31.12

13.339

13.204

13.758

13.612

13.632

13.009

Millumrokning viš landskassan

1.419

1.209

818

773

392

146

14.758

14.413

14.576

14.385

14.024

13.155

Sambęrt uppgerš frį Grunni Feršavinnunnar er jįttašur, ikki śtgoldin, stušul viš įrslok 2000 uml. 2,4 mió.kr.

5.6.2     Įbyrgdargrunnurin (J.nr. GL 1998 / 2 15 9-4)

Įbyrgdargrunnurin er stovnašur viš heimild ķ Ll. nr. 69/1994 "um įbyrgdargrunn" v.s.b. Sambęrt § 2 er endamįliš "at stušla nżggjum tiltųkum og nżggjum framleišslum innan vinnulķviš". Sambęrt § 4 kann landsstżriš veita įbyrgd fyri afturgjalding av nżggjum lįnum, iš fķggjar- og peningarstovnar veita virkjum og einstaklingum. Borgast kann fyri ķ mesta lagi 50%, tó ķ mesta lagi 500.000 kr. av tķ upphędd, fķggjar- ella peningarstovnar missa, um lįniš ikki veršur goldiš aftur, og trygdirnar ikki halda. Borganin er galdandi ķ upp ķ 8 įr, og veršur nišurskrivaš ķ mun til afturgjaldingina av lįninum.

Fķggjar- og peningarstovnarnir rinda Įbyrgdargrunninum 1% av restskuldini av lįnunum, landsstżriš borgar fyri. Roknskapurin hjį Įbyrgdargrunninum sęst ķ landsroknskapinum undir "eksternir grunnar". Nišanfyri hava vit sett upp roknskapin hjį grunninum, sķšani hann varš settur į stovn ķ 1994:

(1.000 kr.)

2000

1999

1998

1997

1996

1995

1994

Rentuinntųkur o.a.

333

279

355

330

360

772

0

Landskassastudningur

-

-

-

-

-

-

25.000

Inntųkur tilsamans

333

279

355

330

360

772

25.000

Śtreišslur

-13

-10

-1

-9

-32

0

0

Flutt aftur til landskassan

-

-

-

-

-

-15.000

-

Śrslit frį rakstri

320

269

354

321

328

-14.228

25.000

Aktiv

Inniogn ķ peningastovni

12.376

12.050

11.785

11.430

11.100

10.772

25.000

12.376

12.050

11.785

11.430

11.100

10.772

25.000

Passiv

Eginogn 1.1

12.044

11.775

11.421

11.100

10.772

25.000

0

Flutt frį rakstri

320

269

354

321

328

-14.228

25.000

Eginogn 31.12

12.364

12.044

11.775

11.421

11.100

10.772

25.000

Skuld

12

6

10

9

0

0

0

12.376

12.050

11.785

11.430

11.100

10.772

25.000

Ķ 1995 varš lógin broytt. Viš broytingini vóršu 15 mió.kr. fluttar aftur til landskassan.

Viš įrslok 2000 hevši grunnurin borgaš fyri 6 lįnum, tilsamans uml. 2,5 mió kr., sķšani hann varš stovnašur. 5 av hesum borganum eru strikašar, og tann 6. veršur vęntandi effektiv viš uml. 213 t.kr., tķ felagiš er fariš ķ sjįlvbodna likvidatión. Grunnurin hevur ķ januar 2001 jįttaš 3 borganir, tilsamans 1.413 t.kr.

5.6.3.    Grunnurin til Ķdnašarfremjandi endamįl (J.nr. GL 1996 / 2 15 3-1)

Sambęrt § 3, nr. 7, ķ Ll. nr. 33/1992 skal "Grunnurin til Ķdnašarfremjandi Endamįl" umskipast til ein eksternan grunn. Ķ seinastu frįgreišing varš vķst į, at taš ikki varš gjųrt, tķ ķ kunngerš nr. 14/1997 er įsett, at taš er landsstżrismašurin, sum jįttar stušul śr grunninum. Grunnurin veršur umsitin sambęrt kunngeršini nr. 14/1997 og sambęrt eini reglugerš, sum seinast er broytt ķ august 1996. Sambęrt § 3 ķ kunngeršini er taš landsstżrismašurin viš vinnumįlum, sum jįttar stušul śr grunninum. Menningarstovan er ummęlandi stovnur og hevur įbyrgd av, at neyšugt eftirlit viš ętlanunum veršur tryggjaš.

Ķ reglugeršini eru 4 "hųvušsstušulsskipanir", sum grunnurin letur stušul til:

  1. Framleišslumenning
  2. Sųlumenning
  3. Leišslumenning og śtbśgvingar
  4. Gransking, kanningar o.a.

Skipanirnar eru aftur bżttar upp ķ 12 undirskipanir. Viš stųši ķ yvirliti frį Menningarstovuni er ķ prosentum bżtiš millum stušulsskipanirnar fyri įrini 1996-2000:

 

Stušulsskipan/heiti:

2000

1999

1998

1997

1996

Vųrumenning

24,7

23,1

5,7

15,0

15,6

Menning av nżggjum framleišslutólum og hęttum

0,7

0

6,9

1,9

13,2

Umlegging av framleišslu

0

0

0

0

0

Sųluroyndir, sųlufremjandi tiltųk, marknašarkanning

5,8

1,9

7,4

16,3

25,5

Tilevning av sųlutilfari

3,6

4,2

4,6

1,6

1,8

Vųrumessur

60,4

54,2

48,3

49,4

28,7

Śtbśgving innan sųlu og leišslu

0

0

0

0

0

Menning av dygdarstżring

2,9

16,5

17,5

15,0

1,9

Stušul til serliga sųluśtbśgving fyri ung fólk

0

0

0,4

0

0

Śtbśgving ķ samband viš nżstovnaš virki

0

1,2

0

0,7

0

Granskingar- og kanningarętlanir

1,9

0

3,4

0

13,3

Patentumsóknir

0

0

5,9

0

0

Tilsamans

100

100

100

100

100

Sambęrt yvirlitinum veršur umleiš helvtin av jįttaša stušlinum nżttur til vųrumessur. Vit hava įšur vķst į, at stušul, veittur somu umsųkjarum til somu messur įr um įr, lķkist rakstrarstušli, og at ongin heimild er ķ reglugeršini at veita rakstrarstušul.

Ķ landsroknskapinum eru avsetingarnar móti tapi og avskrivingar av lįnum ikki greitt bókašar. Nišanfyri hava vit gjųrt ein samandrįtt av roknskapartųlunum fyri įrini 1999-2000, har avsetingarnar eru vķstar. Til samanberingar eru įrini 1996-1998 tikin viš (1.000 kr.):

2000

1999

1998

1997

1996

Jįttan į fķggjarlógini

5.000

6.000

4.163

4.000

0

Rentuinntųkur v.m

479

200

283

164

507

Inntųkur tilsamans

5.479

6.200

4.446

4.164

507

Stušul til vinnu

-6.212

-6.699

-4.288

-4.091

-3.084

Avsett móti tapi

0

0

0

-989

0

Śrslit frį rakstri

-733

-499

158

-916

-2.577

Aktiv

Śtlįn

1.217

1.261

1.476

5.113

4.982

Avsett móti tapi

-1.217

-1.207

-1.282

-4.730

-3.484

0

54

194

383

1.498

Inniogn ķ peningastovni

12.507

9.022

3.498

3.959

3.208

12.507

9.076

3.692

4.342

4.706

Passiv

Eginogn 1.1

8.499

9.016

9.471

-9.767

12.344

Rętting primo

0

-19

-613

620

0

Flutt frį rakstri

-733

-499

158

-916

-2.577

Eginogn 31.12

7.766

8.498

9.016

9.471

9.767

Millumrokning viš landskassan

4.741

578

-5.324

-5.129

-5.061

12.507

9.076

3.692

4.342

4.706

Roknskapurin vķsir eina eginogn viš įrslok 2000 uml. 7,8 mió.kr. Sambęrt uppgerš frį Menningarstovuni er jįttašur, ikki śtgoldin stušul viš įrslok 2000 uml. 5,2 mió.kr. "Veruliga" eginognin/fķggjarorkan viš įrslok 2000 er sostatt uml. 2,6 mió.kr.

5.7.     Rśsdrekkasųla Landsins (GL 1997 / 2 03 9 - 6)

Vit hava grannskošaš įrsroknskapin fyri 1999, og hava veriš į ófrįbošašum kassa- og goymslueftirliti ķ įrinum. Eftir įrslok hava vit grannskošaš vųrusųlu, vųrunżtslu, vųrugoymslur, lųnir, rakstrarkostnaš, gjųgnumgingiš avstemmanir višvķkjandi banka- og girokontum, kreditorum o.a. Vit hava eisini kannaš, um samsvar er ķmillum bókhaldiš hjį Rśsdrekkasųluni og skrįsettu roknskapartųlini ķ landsroknskapinum.

Rśsdrekkasųlan er partur av landsroknskapinum. Harafturat veršur įrliga gjųrdur ein roknskapur eftir vanligum rakstrarbśskaparligum grundreglum. Nišanfyri er gjųrdur ein samandrįttur av roknskapunum įrini 1995 – 1999 (1.000 kr.):

1999

1998

1997

1996

1995

Bruttovinningur

24.518

24.385

23.214

23.262

21.858

Starvsfólkakostnašur

-6.550

-5.716

-6.763

-6.113

-5.569

Avskrivingar

-1.631

-1.941

-2.382

-1.778

-1.509

Annar kostnašur

-4.024

-4.062

-4.338

-4.027

-3.276

Rentur, netto

97

68

4

119

139

Roknskaparligt avlop

12.411

12.734

9.735

11.463

11.643

Avskrivingar, fųrdar aftur

1.631

1.941

2.381

1.778

1.509

Ķlųgur

-1.445

-902

-4.068

-1.533

-1.148

Avroknaš til landskassan

12.597

13.773

8.048

11.708

12.004

Aktiv:

Stųšisogn

5.013

5.199

6.239

4.553

4.798

Vųrugoymsla

6.996

9.012

7.569

9.131

6.856

Inniogn ķ peningastovni

12.753

17.968

1.347

3.462

13.435

Įogn og tķšaravmarkingar

901

1.247

945

133

502

25.663

33.426

16.100

17.279

25.591

Passiv:

Vųru- og tęnastuskuld

14.943

12.843

12.737

13.364

13.505

Millumrokning viš landskassan

4.057

13.960

-4.227

-939

6.153

Mvg og tķšaravmarkingar

1.650

1.423

1.351

302

1.135

Skuld, tilsamans

20.650

28.226

9.861

12.727

20.793

Eginogn

5.013

5.199

6.239

4.552

4.798

25.663

33.426

16.100

17.279

25.591

5.8.    Havbśnašarroyndir (GL 1998/2 15 3-2)

Į fķggjarlógunum 1998-2001 er įrliga jįttanin til havbśnašarroyndir 14,6 mió.kr. Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš 1998 stendur fyritųkum ķ boši at sųkja stušul til įvķs endamįl, sett upp ķ 8 punktum.

Višmerkingarnar til fķggjarlógaruppskotiš 1999 vóru tęr somu sum ķ 1998. Įšrenn uppskotiš varš samtykt ķ Lųgtinginum, heitti landsstżriš į Fķggjarnevndina um at broyta višmerkingarnar, og jįttanin varš lutaš sundur ķ tveir partar:

Stušul til arbeiši innan kynbųtur, royndir viš nżggjum fiskaslųgum,
alirįšgeving og royndir viš nżggjum aliųkjum
11,0 mió.kr.
Sjśkufyribyrging 3,6 mió.kr.
Tilsamans 14,6 mió.kr.

Um jįttanina 11 mió.kr. veršur greitt frį ķ višmerkingunum, at endamįliš er at veita stušul til arbeišiš, sum Vinnumįlastżriš fremur ķ samstarvi serliga viš P/F Fiskaaling, og veršur hetta samstarv įsett ķ sįttmįla. 8. februar 1999 sendi P/F Fiskaaling umsókn um tęr 11 mió.kr., og umsóknin er greinaš śt soleišis:

 

Kynbųtur: 5,4 mió.kr.
Kalvaaling 4,2 mió.kr
Alirįšgeving 0,4 mió.kr.
Royndir at finna nżggj aliųki 1,0 mió.kr.
Tilsamans 11,0 mió.kr.

Ķ umsóknini vķsir felagiš į, at ķ uppgeršini eru allar inntųkur frį kynbóta- og royndarvirkseminum innroknašar, soleišis at upphęddin, sųkt veršur um, mį verša at rokna sum ein nettoupphędd. Kunnaš veršur um, at bókhaldiš nś er lagt soleišis til ręttis, at skott er ķmillum handilsliga virksemiš hjį Fiskaaling og taš virksemiš viš verkętlanum, sum Fiskaaling rekur fyri landsstżriš. Allar inntųkur og allar śtreišslur frį verkętlanar virkseminum verša bókašar į hvųrja verkętlan sęr. Gjųrt veršur vart viš, at tęr verkętlanir, sum verša gjųrdar ķ bygningum og viš śtgerš, sum Fiskaaling eigur, mugu gjalda leigu, og harafturat hevur felagiš roknaš sęr pening (over-head) at fyrisita royndarvirksemiš.

18. mars 1999 var ein 3-įra sįttmįli, um įrligan studning 11 mió.kr., undirskrivašur millum Fiskaaling og Vinnumįlastżriš. Ķ sįttmįlanum veršur vķst til umsóknina frį Fiskaaling 8. februar 1999, og er hon undirskjal til sįttmįlan.

Ķ sįttmįlanum er m.a. įsett, at studningurin er treytašur av neyšugari jįttan į fķggjarlógini. Eisini er įsett, at eitt yvirskot viš įrslok 2001, gjųrt upp ķ seinasta lagi 1. aprķl 2002, fellur aftur ķ landskassan.

Uppgerš, hvussu studningurin er nżttur, skal į hvųrjum įri latast Vinnumįlastżrinum. Ķ sįttmįlanum er eisini įsett, at studningurin skal verša fųrdur yvir raksturin, so hvųrt hann veršur nżttur, og at ikki nżttur studningur skal verša at sķggja į fķggjarstųšuni.

Ķ einari frįgreišing ķ februar 2001 til landsstżrismannin hava vit vķst į, at jįttanar-, ognar- og roknskaparvišurskiftini, sum eru tengd at jįttanini į fķggjarlógini til "Havbśnašarroyndir", tykjast vera ógreiš į fleiri ųkjum. Taš fųrir eisini viš sęr óvissu um roknskapar- og skattligu višurskiftini hjį P/F Fiskaaling, sum eisini er fķggjarliga merkt av, at vinnuliga virksemiš ķ 1999 gav hall, og so at siga er hildiš uppat.

Eftir okkara tykki er Lųgtingiš ikki nóg vęl kunnaš um hesa įrligu jįttan 11 mió.kr., sum eitt alment partafelag stendur fyri, og sum einans byggir į heldur ógreišar og ófullfķggjašar višmerkingar į fķggjarlógini.

Talan er um eina lutfalsliga stóra jįttan, sum fer til ķlųgur/verkętlanir, sum fevna um fleiri fķggjarįr. Tķ hevši veriš ręttast, at landsstżrismašurin legši uppskot fyri tingiš um serstaka lógarheimild, so at eitt so tżšandi mįl veršur nóg vęl lżst, og fęr eina hóskandi višgerš ķ tinginum. Ķ hesum sambandi įtti tingiš eisini at veriš kunnaš um stųšuna hjį P/F Fiskaaling, so at tingiš fekk hųvi at taka stųšu til, hvųnn framtķšar leiklut felagiš skal hava.

Landsstżrismašurin hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at hann arbeišir viš einum lógaruppskoti, sum ętlandi skal greiša jįttanar-, ognar- og roknskaparvišurskiftini, sum eru tengd at jįttanini į fķggjarlógini til "Havbśnašarroyndir". Lógaruppskotiš veršur vęntandi lišugt į heysti 2001.

5.9.     Almennar royndir og rįšgeving (GL 1996/2 13 2-1)

Vit hava įšur vķst į, at ongar formligar reglur hava veriš fyri stovnin sķšani kunngerš nr. 83 /1991 varš tikin av. Landsstżrismašurin hevur 17. desember 1998 stašfest eina reglugerš fyri virkseminum.

Stovnurin nżtir bókhaldsskipanina į Fųroya Gjaldstovu. Avrit verša tikin av skjųlunum, sum verša send Gjaldstovuni at bóka. Kannaš veršur, um bókingarnar samsvara viš undirliggjandi skjųl. Vįttaš veršur viš įtekning į mįnašarroknskapin. Mįnašarroknskapurin veršur vįttašur mótvegis hęgri myndugleika, sum įsett ķ roknskaparkunngeršini.

Vit hava fleiri feršir vķst į tey ógreišu višurskifti, sum eru višvķkjandi umsitingini av ognunum ķ Kollafirši. Ķ aprķl 2000 eru hesi višurskifti komin ķ ręttlag. Leigusįttmįli er gjųrdur viš MBM, sum rindar hśsaleigu til "Almennar royndir og rįšgeving". "Almennar royndir og rįšgeving" hevur įbyrgd av ognunum og rindar višlķkahaldiš.

6.    ŚTBŚGVING OG GRANSKING o.a.

6.1.     Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl

Sambęrt § 11, stk. 3, ķ Ll. 25/1999 "um grannskošan av landsroknskapinum v.m." letur landsstżrismašurin ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok lųgtingsgrannskošarunum og Landsgrannskošanini frįgreišing um frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl. Nišanfyri veršur vķst į stovnar/hųvušskontur, har talan er um meirnżtslu, og/ella har fariš er uppum įsetta lųnarkarmin. Višmerkingar og frįgreišingar frį landsstżrismanninum eru tiknar viš.

7.11.1.09. Undirvķsingar- og Mentamįlastżriš (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 12,8 mió.kr. Meirnżtslan er 252 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum er ein av orsųkunum til meirnżtsluna, at Mentamįlastżriš ķ 1999 mįtti hśsast ķ tveimum bygningum. Onnur orsųk er, at Yrkisśtbśgvingarskrivstovan varš stovnaš ķ 1999, og tķ hava veriš serliga nógvar śtreišslur, samstundis hevši Fųroya Lęrurįš eina minninżtslu 70 t.kr.

7.11.1.14. Višlķkahald, mentan (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1,8 mió.kr. Meirnżtslan er 215 t.kr. Landsstżrismašurin vķsir į, at į eykajįttanarlógini fyri desember 1998 er ein C-įtekning, har loyvt veršur at flyta ikki nżtta jįttan til 1999. Ikki nżtt jįttan ķ 1998 var 810 t.kr.

7.23.1.07. Ymsar felagsśtreišslur (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1.329 t.kr. Meirnżtslan er 245 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum eru fleiri verkętlanir undir hesari kontu ķ gongd samstundis. Samanfall gjųrdi, at ein meirnżtsla kom at verša ķ 1999, mešan ein minninżtsla var ķ 1998.

7.23.1.31. Próvtųkur (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 3.391 t.kr. Meirnżtslan er 21 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst meirnżtslan serliga av, at nś veršur rindaš fyri fleiri danskar uppgįvur, iš įšur vóru ókeypis. Eisini eru nżggjar uppgįvur komnar afturat virkseminum hjį próvstovuni ķ 1999.

7.23.1.34. Eftirśtbśgving og skeiš (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1.810 t.kr. Meirnżtslan er 44 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst meirnżtslan serliga av, at fleiri eftirśtbśgvingar og skeiš verša jįttaš. Tķ er sera torfųrt at stżra hesa jįttan heilt neyvt.

7.23.2.01 Fólkaskślin (rakstrarjįttan) / 7.23.2.02 Sernįmsdepilin (rakstrarjįttan)

Fólkaskślin er farin uppum lųnarkarmin viš 5,4 mió.kr., mešan lųnarśtreišslur į Sernįmsdeplinum eru 12,1 mió.kr. nišanfyri lųnarkarmin. Orsųkin er, at sundurgreinašu ętlanirnar į fķggjarlógini ikki samsvara viš, hvussu bókaš veršur.

7.23.2.07. Lęraraeftirlųnir (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 18,4 mió.kr. Meirnżtslan er 2,9 mió.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst meirnżtslan av, at jįttanin til lógarbundnar śtreišslur ikki varš dagfųrd ķ 1999. Ķ 2000 er mannagongdin broytt, soleišis at bišiš veršur um eykajįttan til lógarbundnar jįttanir.

7.23.3.01. Studentaskślar og hf-skeiš (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 46,3 mió.kr. Meirnżtslan er 739 t.kr. Fariš er uppum lųnarkarmin viš 639 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum eru hųvušsorsakirnar langtķšarsjśka hjį starvsfólki, undirmett MVG og ein roknifeilur ķ fķggjarętlanini fyri deildina ķ Sušuroy, iš hevši viš sęr, at lųnirnar vóru ov lįgt mettar. Sųkt varš um eykajįttan ķ november 1999, men hon varš ikki lųgd fyri tingiš.

7.23.3.02. Studentaskślin og hf-skeišiš ķ Eysturoy (lųgujįttan)

Einki var jįttaš į fķggjarlógini. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslur 143 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst meirnżtslan av, at śtreišslur eru bókašar, iš hoyra til jįttanina fyri 1998. Į jįttanini fyri 1998 var ein minninżtslu 136 t.kr.

7.23.3.14. Studningur til lęruplįss (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 6 mió.kr. Meirnżtslan er 1.536 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst meirnżtslan av, at jįttanin til lógarbundnar śtreišslur ikki varš dagfųrd ķ 1999.

7.23.3.17. Feršaendurgjald til lęruplįss

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 750 t.kr. Meirnżtslan er 79 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst meirnżtslan av ųktum virksemi, tķ er stušulin hękkašur. Eisini eru śtreišslurnar ķ 1999 periodiserašar rętt.

7.23.7.04. Lestrarstudningur (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini var śtreišslujįttanin 47.402 t.kr. og inntųkujįttanin 5.398 t.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslurnar 54.103 t.kr. og inntųkurnar 5.624 t.kr. Meirnżtslan er 6.475 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst meirnżtslan av, at śtlįnsreglurnar vóršu broyttar ķ 1999, so śtlįniš gjųrdist stųrri enn upprunaliga mett, men jįttanin til lógarbundnar śtreišslur varš ikki dagfųrd.

7.24.1.22. Filmseftirlitiš (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 324 t.kr. Meirnżtslan er 14 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst meirnżtslan av, at Filmseftirlitiš ķ skundi noyddist at śtvega sęr onnur skrivstovuhųli, tķ leigumįliš varš sagt upp. Nżggja leigumįliš fųrdi viš sęr meirśtreišslu.

7.24.3.01. Bókasųvn (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 10.334 t.kr. Meirnżtslan er 512 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum hava fólkabókasųvnini lķka sķšani 1993, tį iš jįttanin var lękkaš, fingiš minni goldiš śt ķ stušli, enn roknskapurin vķsti. Av misgįum hava fólka- og skślabókasųvnini ķ 1999 fingiš goldiš śt stušul svarandi til veruliga roknskapin hjį fólka- og skślabókasųvnunum fyri 1998; tķ kemur meirnżtsla ķ 1999. Mentamįlastżriš hevur funnist at Fųroya Landsbókasavni fyri at hava broytt mannagongd uttan neyšuga jįttan og góškenning.

7.24.3.10. Fųroya Fornminnissavn (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 5.396 t.kr. Minninżtslan er 331 t.kr.

7.24.3.16. Bygdarsųvn

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1.389 t.kr. Meirnżtslan er 22 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum veršur vanliga, so langt jįttanin heldur, 60% rakstrarstudningur goldin av sama fķggjarįri. Orsųkin til meirnżtsluna ķ 1999 er, at įvķsingar av einihvųrjari grund ikki vóru skrįsettar į Fornminnissavninum. Tey vóru ikki varug viš mistakiš, fyrr enn kontuavritini frį Gjaldstovuni vóršu gjųgnumgingin, og tį var freistin farin at gera umbókingar.

7.24.3.19. Frišaš hśs og fornminni (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1.033 t.kr. Meirnżtslan er 292 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum varš Mentamįlastżriš ķ 1998 kunnaš um, at neyšugt varš ķ 1999 at gera eina śtgraving ķ Uppistovubeitinum ķ Leirvķk lidna, skuldi ikki eitt sakarmįl stinga seg upp, tķ śtgravingin har hevši ķ ov langa tķš ligiš ķ hįlvum gekki til ampa fyri jaršareigaran. Forminnissavniš hevši gjųrt eina meting av kostnašinum, og Mentamįlastżriš hękkaši jįttanina til "frišaš hśs og fornminni" viš hesi upphędd.

Tį iš Forminnissavniš sį, at jįttanin fór ikki at halda, varš, ķ samrįš viš Mentamįladeildina, avrįtt at bóka allan kostnašin į hųvušskontu "frišaš hśs og fornminni". Stovnurin Fųroya Fornminnissavn, hųvušskonta 7.24.3.10, skuldi so skerja alt annaš arbeiši, soleišis at minninżtslan į hesi hųvušskontu kundi viga upp ķmóti meirnżtsluni į hųvušskontu 7.24.3.19. "Frišaš hśs og fornminni". Hetta bar til, tķ ųll segl vóršu repaš, og avloysarar vóršu ikki settir fyri fólk ķ farloyvi.

Landsstżrismašurin ger vart viš, at veršur jįttan og nżtsla į teimum trimum hųvušskontunum, sum savniš umsitur, 7.24.3.10. Fųroya Fornminnissavn, 7.24.3.16. Bygdarsųvn, 7.24.3.19. Frišaš hśs og fornminni, tald saman, er netto avlopiš 17 t.kr.

7.24.3.13. Fųroya Nįttśrugripasavn (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini var śtreišslujįttanin 9.213 t.kr. og inntųkujįttanin 1.712 t.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslurnar 11.183 t.kr. og inntųkurnar 3.860 t.kr. Minninżtslan er 178 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum gjųrdust inntųkurnar stųrri enn roknaš varš viš.

7.24.3.22. Listasųvn (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1.538 t.kr. Meirnżtslan er 71 t.kr. Fariš er uppum lųnarkarmin viš 7 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum gjųrdi nevndin hjį Listasavni Fųroya av, ķ sambandi viš 10 įra fųšingardagin hjį Listasavninum, at taka lut ķ einum framsżningartiltaki į altjóša stigi. Luttųkan gjųrdist nakaš dżr ķ mun til fķggjarligu orkuna. Harafturat keypti savniš til avgreišsluna eina framsżningarskipan til grafikk, plakatir o.t. Framsżningarskipanin varš keypt frį Ny Carlsbergs Glyptotek ķ Keypmannahavn fyri hįlvan prķs, uml. 60 t.kr. Mentamįlastżriš hevur įtalaš, at leišslan fyri Listasavniš ikki bišur um eykajįttan, įšrenn slķkur meirkostnašur veršur settur ķ verk.

7.24.4.01.1 Sjónvarp Fųroya (landsfyritųka)

Į fķggjarlógini varš jįttaš 30,1 mió.kr. til inntųkur og 30,1 mió.kr. til śtreišslur. Į eykajįttanarlóg september 1999 varš jįttaš 1,6 mió.kr. Meirnżtslan er 2,349 mió.kr.

Talan er um nettośtreišslur góšar 3,9 mió.kr., sum stava frį 1998 og 1999. Sambęrt landsroknskapinum višvķkja 1,9 mió.kr. 1999 og 2 mió.kr. eru "nettoundirskot, undanfarin įr". Tęr 2 mió.kr. eru nettohalliš 1.639 t.kr., sambęrt eksterna roknskapinum fyri 1998, umframt byggiśtreišslur 361 t.kr., sum ikki vóru viš ķ roknskapinum fyri 1998.

Landsstżrismašurin vķsir til eina frįgreišing frį sjónvarpsstjóranum 29. mai 2000, sum ķ stóran mun er brot śr įrsfrįgreišingini 15. mai 2000 ķ eksterna roknskapinum. Landsstżrismašurin bošar annars frį, at hann hevur tikiš stųšuna hjį Sjónvarpi Fųroya til eftirtektar, og at hann er ķ ferš viš at gera eina atgeršarętlan fyri stovnin viš tķ endamįli at fįa ųll višurskifti ķ ręttlag.

Sjónvarpsstjórin sigur orsakirnar til halliš vera, at inntųkumetingarnar ķ 1999 ikki hildu, at lųnarśtreišslurnar hękkašu uml. 1 mió.kr., harav umleiš helvtin stavaši frį lųnarhękkingini 1. mars 1999, og at talan harafturat var um stórar eyka hśsaśtreišslur, sum eru viš undir "óvanligum śtreišslum".

Višvķkjandi jįttanartrupulleikunum vķsir sjónvarpsstjórin į, at stovnurin ķ juli 1999 kom ķ gjaldfųristrupulleikar av rakstrarhallinum frį įrinum fyri. At stovnurin hevši ikki heimild at taka kassakredit ella rakstrarlįn varš ikki stašfest fyrr enn ķ einum lųgfrųšiligum responsum 4. juni 1999. Sjónvarpsstjórin vķsir į, viš stųši ķ lųgtingslógini um kringvarp, at hann hevši ikki havt ta fatan, at eitt hall skuldi verša loyst viš eykajįttan.

Stjórin vķsir eisini į, at sparingar vóršu framdar ķ 1999 og 2000, soleišis at taš skuldi bera til at rinda allar kreditorar uttan almenna hjįlp. Ętlanin var at hava munandi avlop ķ 2000 og 2001 fyri at konsolidera stovnin. Men av lųgfrųšiligum orsųkum kundi peningur frį 2000 ikki verša brśktur til at fįa negativu eginognina aftur į beint, og halliš frį 1999 skuldi tķ ķstašin verša avgreitt viš eykajįttan frį landskassanum.

Eksterni roknskapurin fyri 1999, sum er frį 15. mai 2000, vķsir eitt samlaš hall 2,3 mió.kr. Tį er eykajįttanin 1,6 mió.kr. ikki tikin viš. "Vanligi" raksturin vķsir eitt hall 0,9 mió.kr., og harafturat er talan um "óvanligar" śtreišslur 1,4 mió.kr.

"Óvanligu śtreišslurnar", sum sjónvarpsstjórin vķsir į, eru ķ eksterna roknskapinum śtgreinašar soleišis (1.000 kr.):

Upphavsręttur og tilfar til sendingar 1995-1998

92

Innbśgv o.a., endalig uppgerš frį 1998

950

Byggiśtreišslur višv. 1998, Fųroya Landsstżri

361

Tilsamans

1.403

Eftir hesum at dųma var veruliga nettohalliš ķ 1998, sum Sjónvarp Fųroya dró viš sęr inn ķ 1999, ikki 1,6 mió.kr., men 1,4 mió.kr. stųrri, t.v.s. tilsamans 3 mió.kr.

Roknskapargrannskošanin vķsir m.a. į, at "óvanligu śtreišslurnar" višvķkja rakstrinum 1998 og eldri įrum. Innanhżsis eftirlitiš viš tķšargreining hevur ikki veriš nóg gott, soleišis at skilja, at ķ rakstrarroknskapinum hevur ikki veriš nóg greišur skilnašur ķmillum rakstarįrini. Hildiš veršur, at hesin trupulleiki er ķkomin ķ sambandi viš gjaldstrupulleikarnar hjį sjónvarpinum seinastu 2 įrini.

7.24.4.04.4 Sjónvarp Fųroya (lųgujįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1 mió.kr. Meirnżtslan er 461 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stavar meirnżtslan frį lųgurokning, iš hoyrdi til 1998, men hon var bert bókaš ķ status ķ 1998, og veršur tķ śtreišslufųrd ķ 1999.

Lųnarkarmur

Į hųvušskontum nišanfyri, vķsir roknskapurin, at fariš er uppum įsetta lųnarkarmin

(t.kr)

Konta

Navn

Lųnar-karmur

Rokn-skapur

Munur

7.23.1.16.

Skślabókagrunnurin (rakstrarjįttan)

2.405

2.424

19

7.23.2.01.

Fólkaskślin (rakstrarjįttan)

156.675

162.032

5.357

1)

7.23.2.02.

Sernįmsdepilin (rakstrarjįttan)

28.639

16.535

-12.104

1)

7.23.3.01.

Studentaskślin og HF-skeiš (rakstrarjįttan)

42.004

42.643

639

7.23.3.03.

Studentaskślin og HF-skeiš (lųgujįttan)

-

71

71

7.23.3.04.

Yrkisskślar (rakstrarjįttan)

38.304

3.358

54

7.23.6.01.

Fųroya Sjómansskśli (rakstrarjįttan)

6.704

6.720

16

7.23.6.07.

Maskinmeistaraskślin (rakstrarjįttan)

5.016

5.190

174

7.23.6.17.

Biofar (rakstrarjįttan)

-

877

877

2)

7.23.6.20.

Granskingarrįš Fųroya (rakstrarjįttan)

10

60

50

7.24.1.13.

Ymiskir studningar

-

52

52

7.24.3.22.

Listasųvn (rakstrarjįttan)

753

760

7

1) Stóra frįvikiš stendst av, at sundurgreinašar ętlanir į fķggjarlógini samsvara ikki viš, hvussu bókaš veršur.

2) Jįttanin til Biofar er stušulsjįttan, men veršur į fķggjarlógini fyri 2000 broytt til at vera rakstrarjįttan, og tį veršur lųnarkarmurin ķ lagi.

6.2.     Almennar višmerkingar

Vit hava grannskošaš roknskapar- og jįttanarvišurskiftini į ymsum skślum og stovnum undir Mentamįlastżrinum:

  • Fiskivinnuskślin ķ Vestmanna
  • Eysturoyar Studentaskśli og HF-skeiš
  • Maskinmeistaraskślin
  • Fróšskaparsetur Fųroya
  • Stušulsstovnurin
  • Fólkaskślin, lųnargrannskošan

Nišanfyri er ķ stuttum tikiš samanum śrslitiš av grannskošanini, og vit hava eisini tikiš ķ aftur višmerkingar frį seinastu frįgreišing okkara ķ mars 2000 og greitt frį, ķ hvųnn mun višurskifti, iš tį vóršu umrųdd, eru komin ķ ręttlag. Fyrst veršur greitt frį almennum višmerkingum, sum eru felags fyri fleiri stovnar, og sķšani veršur greitt frį grannskošanini av stovnum, har serlig višurskifti verša umrųdd.

Ķ 1999 vóršu roknskaparvišurskiftini hjį Fróšskaparsetri Fųroya og Maskinmeistaraskślanum broytt, soleišis at stovnarnir ikki longur senda ųll skjųl į Gjaldstovuna at bóka. Stušulsjįttanir, lųnar- og feršaśtreišslur verša tó framvegis bókašar į Gjaldstovuni.

Nųkur skjųl vóršu vald śt at grannskoša neyvari, og kannaš varš m.a., um konteringar, upphęddir, veitingarslag, įvķsingar og skrįsetingar vóru ķ lagi, og um bókingar um įrsskiftiš vóru farnar į rętt fķggjarįr. Vit hava eisini kannaš, um roknskaparhaldiš var dagfųrt, og um mįnašarroknskapir, skjųl, avrit av įvķsingum o.a. vóršu sett uppį plįss og goymd forsvarliga. Einki var at finnast at, men skślarnir hava onga journalskipan.

Vantandi roknskaparreglugeršir

Į flestu stovnum er framvegis ongin reglugerš fyri roknskaparhaldinum, sum įsett ķ § 5, stk. 1, ķ roknskaparlógini, sum kom ķ gildi 1. januar 1995. Stżriš og stovnar vķsa į, at sambęrt § 5, stk. 2, ķ lógini, skal reglugeršin verša gjųrd samsvarandi reglum frį Fķggjarmįlastżrinum. Reglurnar vóršu ikki gjųrdar fyrr enn ķ februar 2001, tį Fķggjarmįlastżriš sendi śt rundskriv viš vegleišing um roknskaparreglugeršir.

Nakrir stovnar hava tó sķšani 1999 arbeitt viš pųrtum av roknskaparreglugeršini eftir leisti frį Gjaldstovuni, men hesar reglugeršir eru ikki fullfķggjašar. Sambęrt rundskrivinum frį Fķggjarmįlastżrinum 6. februar 2001, skal roknskaparreglugeršin į ųllum stovnum verša góškend ķ seinasta lagi 1. september 2001.

Roknskapargóškenning og onnur višurskifti

Sambęrt § 9 ķ roknskaparkunngeršini skal roknskapurin verša góškendur av stovnsleišaranum. Mentamįlastżriš hevur heitt į stovnarnar um at senda stżrinum eitt avrit av jįttanarroknskapinum viš įtekning um, at roknskapurin er ķ samsvari viš bókingarskjųl. Ķ sambandi viš grannskošanina varš stašfest, at taš veršur gjųrt į flestu skślum.

Yvirlit yvir ognir

Sambęrt § 20 ķ roknskaparkunngeršini skal į stovninum vera eitt yvirlit yvir ognir og śtbśnaš. Vit hava fleiri feršir įšur gjųrt vart viš, at bert fįir av landsins stovnum hava eitt dagfųrt yvirlit. Taš er eisini galdandi fyri flestu stovnar į hesum mįlsųki.

 

6.3.    Fólkaskślin (GL 1996/2 10 2-1)

(1.000 kr)

Fķggjarlóg 2000

Fķggjarlóg 1999

Roknskapur 1999

Munur 1999

Roknskapur 1998

Inntųkur

-

-

11.807

11.807

11.800

Lųnarśtreišslur

165.947

156.675

162.032

-5.357

148.892

Ašrar śtreišslur

315

690

5.192

-4.502

2.077

Tilsamans

166.262

157.365

155.417

1.948

139.167

Ķ 1999 er fariš uppum lųnarkarmin viš 5,4 mió.kr., og fólkaskślin hevur 11,8 mió.kr. ķ inntųkum, sum ikki eru viš į fķggjarlógini. Sum ķ 1998 er orsųkin vantandi samsvar ķmillum jįttanar- og bókingarmannagongd, og vantandi samskipan viš jįttanina til Sernįmsdepilin, har lųnarśtreišslurnar eru nógv lęgri.

Rįšlegging og lųnarumsiting

Ķ sambandi viš heildarrįšlegging og rašfesting av lųnartķmum hjį skślunum verša vęl skipaš oyšublųš nżtt, har tķmarnir hjį hvųrjum lęrara verša roknašir śt og skrįsettir. Oyšublųšini verša kannaš og edv-skrįsett į lųnarstovuni, og samskifti er millum skślar og lęrarar um skrįsetta tķmatališ. Mannagongdin foršar fyri feilum og bųtir um lķkindini at varnast mųguligar feilir.

Grannskošan av śtgoldnum lųnum

Vit hava viš stakroyndum valt lųnarmįl śt og m.a. kannaš:

  • um setanarskriv, avrit av prógvum o.o. skjalprógv vóru ķ mįlunum,
  • um goldna lųnin var sambęrt galdandi lųnartalvum, kunngeršum, reglugeršum og rundskrivum,
  • um tķmanišurskuršur, tķmaśtrokning, fųst lųn og śrtķšarlųn var samsvarandi sįttmįlunum og tķmatalvum hjį lęrarunum, og um nęmingatališ samsvaraši viš protokoll hjį flokkinum.

Ķ gjųgnumgongdini av lųnarmįlunum frį ymiskum skślum eru vit ikki komin fram į feilir ķ śtrokningum av lųnartķmum, og vit hava viš stakroyndum stašfest, at tķmarnir samsvara viš nęmingaprotokollir.

Vit hava kannaš, um lųnartalvan ķ lųnarskipanini er rųtt, og viš stakroyndum hava vit kannaš, um lęrararnir eru į rųttum lųnarstigi, og um goldna mįnašarlųnin er rųtt. Onki var at finnast at.

Edv-nżtsla

Lųnarskipanin er gomul og ótķšarhóskandi, og nųktandi dokumentatión, vegleišing o.t. er ikki til skipanina. Mentamįlastżriš vķsir į, at orka ikki er bęši at dokumentera verandi skipan og menna eina nżggja skipan. Tķ hevur Stżriš valt heldur at menna eina nżggja skipan.

Starvsfólkini į lųnarstovuni hava vķst į, at skipanin ikki longur nųktar tann tųrv, deildin hevur. Gjaldstovan er komin vęl įleišis at menna eina nżggja felags lųnarskipan. Mentamįlastżriš er fariš undir at menna forskipanina til lęraralųnir, og ętlanin er, at hon skal takast ķ nżtslu seint ķ heyst. Samstundis stešgar verandi skipan.

Innanhżsis eftirlit

Lųnarstovan hevur innanhżsis eftirlit į teimum mest tżšandi ųkjunum, og helst tķ eru feilir ikki ķ lųnarśtgjaldingum, vit hava kannaš. Į lųnarstovuni starvast vęl skikkaš fólk viš drśgvum royndum. Vit hava vķst į veikleikan, at ongar samanskrivašar reglur lżsa, hvųrji innanhżsis eftirlit skulu verša gjųrd, frį tķ at lęrari veršur settur, til lųn veršur goldin og bókaš, hvussu stemmaš veršur av, hvussu arbeišiš skal verša skjalprógvaš, og hvųrja įbyrgd og heimild hvųr einstakur hevur. Taš vildi eisini lętt um, tį nżggj starvsfólk verša sett. Vit hava męlt til at fara undir arbeišiš.

6.4.    Fiskivinnuskślin ķ Vestmanna (G.L. 2000/2 10 3-3)

Ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į, at lųnarsįttmįlin frį 1991 ikki var dagfųrdur, so hvųrt frįlęran varš broytt, og vit hildu taš ikki vera forsvarligt at halda įfram at rokna ręttisamsżningar o.a. į einum so leysum grundarlagi. Ķ september 2000 varš nżggjur sįttmįli undirskrivašur.

Vit vķstu eisini į, at nakrir tķmalęrarar framvegis fingu kilometurendurgjald fyri at koyra ķ egnum bili til og frį skślanum. Ķ august 2000 komu višurskiftini ķ ręttlag.

6.5.    Undirvķsingarskylda hjį skślastjórum

Ķ frįgreišingini ķ mars 2000, varš undirvķsingarskyldan hjį skślastjórunum į Maskinmeistaraskślanum, Fųroya Sjómansskśla og Klaksvķkar Sjómansskśla, umrųdd. Vķst varš į, at stjórarnir ikki undirvķstu skylduga tķmatališ, og at setanarvišurskiftini hjį stjóranum į Maskinmeistaraskślanum eru ógreiš og óformlig, og at bęši hann og stjórin į Fųroya Sjómansskśla hava gjųrt vart viš, at įsetta skylduga tķmatališ er ov hųgt. Mentamįlastżriš hevur ķ januar 2001 bošaš frį, at arbeitt veršur viš mįlinum saman viš lųnardeildini ķ Fķggjarmįlastżrinum.

6.6.    Fróšskaparsetur Fųroya (G.L. 1996/2 10 4-1)

Ķ frįgreišing okkara ķ mars 2000 varš m.a. vķst į, at jįttanarliga og roknskaparliga er Fróšskaparsetriš ųll įrini višgjųrt sum ašrir landsstovnar, og at ein serligur roknskapur viš heitinum "Fróšskaparsetur Fųroya – sjįlveigandi stovnur" er taš einasta, sum ķtųkiliga bendir į, at ein partur av virkseminum er sjįlvsognarstovnur. Roknskapurin liggur uttanfyri landsbókhaldiš, og veršur į hvųrjum įri settur upp og grannskošašur av lųggildum grannskošara.

Ķ frįgreišingini varš eisini umrųtt, at Mentamįlastżriš hevur heitt į Fróšskaparsetriš um at gera uppskot til vištųkur fyri "sjįlvsognarstovnin". Vit vķstu į nųkur ivamįl og męltu landsstżrismanninum til at umhugsa, um taš er skilagott at stovna ein veruligan sjįlvsognarstovn.

Ķ november 2000 kunnaši landsstżrismašurin um, at ikki er greitt, nęr ein endalig nišurstųša veršur gjųrd ķ mįlinum.

Vit hava sķšani vķst į, at landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum hevur sett ein arbeišsbólk at greiša spurningin hjį ųllum almennum stovnum/grunnum um tilknżtiš til fķggjarlóg, landsroknskap, landsbókhald og landsgjaldfųri, og vit hava tķ męlt landsstżrismanninum viš mentamįlum til at venda sęr til landsstżrismannin viš fķggjarmįlum viš tķ fyri eyga at tryggja, at ivaspurningarnir višvķkjandi Fróšskaparsetri Fųroya verša tiknir viš ķ lųgfrųšiliga og bśskaparliga śtgreiningararbeišinum. Landsstżrismašurin viš mentamįlum hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at hann heldur ikki, at Mentamįlastżriš nś skal fara viš ķ henda arbeišsbólk, men heldur sķggja, hvat arbeišsbólkurin kemur til.

Vķst varš eisini į, at Fróšskaparsetriš hevur leigaš/leasaš nakrar kopimaskinur, viš teirri grundgeving at rįš ikki vóru at keypa. Sambęrt jįttanarskipanini er ikki loyvt at gera sįttmįlar um fķggjarliga leasing, sum reelt kemur ķ stašin fyri keyp. Mentamįlastżriš hevur ķ november 2000 sagt frį, at Fróšskaparsetriš sigur seg ikki hava ašrar mųguleikar enn at leasa, m.a. tķ at Fróšskaparsetriš hevur ikki jįttan tųka til at keypa neyšugu maskinurnar, og tķ megindeildirnar og setursskrivstovan ikki hśsast ķ somu hųlum. Ķ skrivinum bošar Mentamįlastżriš eisini frį, at arbeitt veršur viš at loysa trupulleikan, men taš fer mųguliga at taka 2-3 įr.

Ķ seinastu frįgreišing gjųrdu vit vart viš, at fleiri peningastovnskontur lógu uttanfyri landsbókhaldiš, og męlt varš til m.a. at skrįseta tęr. Tį iš vit vóru į eftirliti ķ september 2000 var ongin konta skrįsett ķ fķggjarstųšuni hjį Fróšskaparsetrinum ķ landsroknskapinum. Mentamįlastżriš hevur ķ november 2000 bošaš frį, at framferšarhįtturin frį farnum įrum – at rinda inn stušul til ph.d. lesandi į kontu ķ peningastovni, iš ikki er skrįsett ķ landsbókhaldinum – er nś broyttur.

6.7.    Granskingarętlanir (G.L. 1998/2 10 9-2)

Endamįliš viš jįttanini til "Granskingarętlanir" er ikki lógarfest. Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógina er jįttanin ętlaš "at stušla fųroyskari gransking bęši ķ Fųroyum og ķ millumtjóša samstarvi". Ķ seinastu frįgreišing varš vķst į, at fķggjarlógin, og tęr fįu višmerkingarnar ķ fķggjarlógaruppskotinum, eru einastu heimildirnar fyri hesi studningsskipan. Vit halda taš ikki vera nųktandi. Vanliga veršur taš hildiš at vera góšur lóggįvusišur, at neyvari reglur fyri studningsskipanum, sum venda sęr til ein so breišan umsųkjaraskara, verša įsettar ķ serstakari lóg. Landsstżrismašurin hevur ķ desember 2000 bošaš frį, at Mentamįlastżriš hevur tikiš hesa višmerking til eftirtektar, og er ķ ferš viš at endurskoša lųgtingslógina um Granskingarrįš Fųroya, og at ętlanin er at leggja uppskot fyri Lųgtingiš ķ hesari lųgtingssetu.

6.8.    Yrkisskślar og ašrir skślar

Tį iš fariš varš yvir til nżggja jįttanarskipan, vķstu vit į ógreiš višurskifti ķ sambandi viš, at summir sjįlvsognarstovnar fįa stušul sum "Rakstrarjįttan" t.d. handilsskślin og teknisku skślarnir. Ašrir sjįlvsognarstovnar, har landiš fķggjar mest sum allan raksturin, verša ikki tiknir viš į fķggjarlógina sum "Rakstrarjįttan", t.d. Fųroya Fólkahįskśli og Hśsarhaldsskślar. Vit hava męlt Fķggjarmįlastżrinum til at įseta neyvari reglur fyri, nęr sjįlvsognarstovnar skulu verša tiknir viš į fķggjarlógina sum "Rakstrarjįttan", og hvųnn tżdning taš hevur jįttanarliga, men hesar reglur eru ikki gjųrdar.

Spurningarnir vóršu aftur višgjųrdir ķ 1997, ķ sambandi viš višgeršina av įlitinum um yrkisskślaskipan, har eisini Gjaldstovan ķ einum fylgiskrivi vķsti į fleiri ógreidleikar viš at nżta jįttanarslagiš "Rakstrarjįttan" til sjįlvsognarstovnar.

Sambęrt § 14, stk. 1, ķ Ll. nr. 106/1998 "um yrkisskślar" śtvegar landsstżrismašurin góškendum sjįlvsognarstovni rakstrarstušul til alment góškent undirvķsingarvirksemi.....Sambęrt § 14, stk. 2, skal landsstżrismašurin įseta nęrri reglur um tey ķ stk. 1 nevndu višurskifti. - Lógin kom ķ gildi 1. januar 1999, og spurdur, svaraši landsstżrismašurin ķ februar 2001, at ongar reglur eru įsettar enn, men at ein arbeišsbólkur veršur settur at kanna verandi mannagongdir og gera uppskot til reglur fyri einum greišum uppbżti millum alment góškent undirvķsingarvirksemi og eginvirksemi.

Millumrokningar, višvķkjandi ov nógv ella ov lķtiš śtgoldnum studningi ķ roknskapunum hjį handilsskślanum, teknisku skślunum og hśsarhaldsskślanum, hava ikki gingiš fram av landsroknskapinum ķ įravķs, og hann hevur sostatt ikki vķst eina fullfķggjaša mynd av nżtsluni mótvegis jįttanunum til skślarnar. Lųgtingsgrannskošararnir hava įtalaš hetta ósamsvar og męlt til, at greiša fęst į millumrokningunum, so at landsroknskapurin kemur at vķsa veruligu nżtsluna ķ einum fķggjarįri. Mentamįlastżriš hevur lagt nógva orku ķ at greiša višurskiftini, og ķ 2000 var endalig stųša tikin til nógvar gamlar millumrokningar.

6.9.    Skślabókagrunnurin (G.L. 1997/2 10 6-2)

Lógargrundarlagiš undir Skślabókagrunninum er Ll. nr. 36/1959 "um śtgįvu av skślabókum" seinni broytt viš Ll. nr. 84/1978 og Ll. nr. 67/1996. Ķ seinastu frįgreišing varš m.a. vķst į, at lógargrundarlagiš var ófullfķggjaš og ikki dagfųrt, og at jįttanarvišurskiftini vóru ógreiš.

Ķ frįgreišingini til lųgtingsgrannskošararnar ķ mars 2000 vķstu vit į, at landsstżrismašurin hevši sett ein arbeišsbólk, sum m.a. skal koma viš uppskoti um mųguligar broytingar ķ lóg og reglugerš fyri Fųroya Skślabókagrunn. Ķ februar 2001 kunnaši landsstżrismašurin um, at arbeišiš er ikki lišugt, og at arbeišsbólkurin er bišin um at halda fram viš arbeišinum. Landsstżrismašurin mišar eftir at leggja uppskot um regluverk fyri tingiš ķ komandi tingsetu 2001.

Hųvušstųl fyri rakstur seinastu įrini

(1.000 kr)

Fķggjarlóg 2000

Fķggjarlóg 1999

Roknskapur 1999

Munur 1999

Roknskapur 1998

20. Vanligt virksemi

Lųnarśtreišslur

2.475

2.405

1.544

1.512

Ašrar śtreišslur

260

310

1.128

323

Śtvegan av lųgu

-

-

-

-

1.500

Tilsamans

2.735

2.715

2.672

3.335

40. Śtgįvuvirksemi

Inntųkur

1.700

1.700

3.124

1.705

Lųnarśtreišslur

-

-

880

-880

1.007

Ašrar śtreišslur

3.543

3.543

3.654

2.620

Tilsamans

1.843

1.843

1.410

1.922

Samanlagt

4.578

4.558

4.082

5.257

Ķ sundurgreiningini av jįttanini til śtgįvuvirksemiš į fķggjarlógini fyri 1998 og 1999 eru ongar lųnarśtreišslur, men sambęrt roknskapinum eru lųnarśtreišslurnar uml. 1 mió.kr.

Gongdin ķ fķggjarstųšuni 1996 -1999

(1.000 kr)

1999

1998

1997

1996

Aktiv:

Bųkur į goymslu

6.524

6.514

7.929

20.239

Onnur įogn, tķšaravmarkingar

426

138

-

-

Kassakredittur

1.425

935

1.851

746

Meirviršisgjald

315

252

689

-

Tilsamans

7.839

10.469

20.985

Passiv:

Millumrokning viš landskassan

0

2.312

2.312

2.312

Eginogn

8.690

5.527

8.157

18.673

Tilsamans

8.690

7.839

10.469

20.985

"Bųkur į goymslu" eru tęr bųkur, iš ikki eru seldar viš įrslok. Prķsurin ķ 1996 er tann skrįsetti framleišslukostnašurin. Ķ 1997, 1998 og 1999 er prķsįsetingin broytt til metta sųluviršiš.

Skuldarar og ognarar eru ikki tiknir viš, og fķggjarstųšan er sostatt ikki fullfķggjaš. Skuldarar og ognarar hjį Bókamišsųluni eru fyri stóran part skuldarar og ognarar hjį Skślabókagrunninum.

Mentamįlastżriš hevur ķ februar 2001 sagt frį, at hóast bķšaš veršur viš nżggjum lógum, sendir Mentamįlastżriš eitt bręv til Skślabókagrunnin um, at roknskapurin skal verša gjųrdur sambęrt lóg um alment roknskaparhald, soleišis at hann vķsir rętta mynd av bęši virksemi og fķggjarstųšu.

Millumrokningin viš landskassan er restin av eini gamlari meirnżtslu, sum ikki varš śtreišslufųrd ķ landsroknskapinum. Millumrokningin er nś avskrivaš yvir śtjavningarkontuna ķ landsroknskapinum.

6.10.    Bókamišsųlan

Ķ seinastu frįgreišing varš eisini vķst į, at Bókamišsųlan tykist vera ein almennur stovnur, hvųrs ognir falla til Skślabókagrunnin, heldur Bókamišsųlan uppat viš virksemi sķnum.

Virksemiš veršur tó hvųrki tikiš viš į fķggjarlógina ella ķ landsroknskapinum. Bókamišsųlan fęr eina įrliga jįttan į fķggjarlógini 398 t.kr., "Onnur jįttan". Ķ landsroknskapinum veršur śtreišslan bókaš sum 54.90 "Stušul til annaš virksemi, annar stušul o.a.", sum er ętlaš sum stušul til sjįlvsognarstovnar og privat felųg o.a., har stušulin er minni enn helvtin av śtreišslunum.

Inntųkur og śtreišslur hjį Bókamišsųluni 1996-1999

(1.000 kr)

1999

1998

1997

1996

Inntųkur:

Sųlugjald o.a.

621

613

689

596

Landskassastudningur

398

398

398

398

Rentuintųkur

6

21

14

8

1.025

1.032

1.101

1.002

Śtreišslur:

Lųnir

-588

-575

-622

-481

Ašrar śtreišslur

-403

-292

-320

-296

Śrslit

34

165

159

225

Vit vķstu eisini į, at skuldarar og ognarar ķ roknskapinum hjį Bókamišsųluni eru fyri ein stóran part skuldarar og ognarar hjį Skślabókagrunninum, og at avrokningin ķ ein įvķsan mun lagar seg eftir gjaldfųrinum hjį Bókamišsųluni.

Fķggjarstųšan 1996-1999

(1.000 kr)

Roknskapur

1999

Roknskapur 1998

Roknskapur 1997

Roknskapur 1996

Aktiv:

Kassa/bankapeningur

1.668

1.260

774

1.088

Skuldarar

1.293

1.184

1.138

1.007

Tilsamans

2.444

1.912

2.095

Passiv:

Ognarar

2.356

1.863

1.493

1.824

Eginpeningur

605

581

419

271

Tilsamans

2.444

1.912

2.095

Ķ frįgreišing til landsstżrismannin varš eisini spurt, um ikki ręttast hevši veriš, at jįttanin til Bókamišsųluna var ein rakstrarjįttan, ella at Bókamišsųlan og Skślabókagrunnurin jįttanarliga og roknskaparliga vóršu mett, sum ein og sami stovnur. Ķ februar 2001 kunnaši landsstżrismašurin um, at eitt lógaruppskot er gjųrt, har Bókamišsųlan veršur gjųrd til sjįlvsognarstovn, men lógin um Skślabókagrunn og lógin um Bókamišsųluna eru nęr tengdar at hvųrji ašrari, og tķ veršur lógin um Bókamišsųluna eisini at bķša til į heysti 2001.

6.11.    Rationaliseringar og sparingar.

Ķ seinastu frįgreišing umrųddu vit, at meirilutin ķ Fķggjarnevndini fleiri feršir hevur fųrt fram, at taš virkar skilaleyst viš teimum ymisku jįttanunum til skślabókaśtgįvu, og at ein samanlegging og samskipan eigur at verša gjųrd fyri at spara pening. Meirilutin męlti landsstżrinum til at taka henda spurning upp.

Įlit, viš uppskotum til rationaliseringar og sparingar m.a. višvķkjandi skślabókaśtgįvu, varš latiš landsstżrismanninum viš undirvķsingarmįlum 15. februar 1996. Spurdur, hevur landsstżrismašurin greitt frį, at įlitiš fekk ikki politiska undirtųku, og varš tķ ikki sett ķ verk.

6.12.    Mentunargrunnur Fųroya Lųgtings (G.L. 1998/2 11 9-2)

Mentunargrunnur Fųroya Lųgtings varš upprunaliga stovnsettur ķ 1947, og sambęrt reglugerš lżst ķ kunngerš nr. 61/1991 var endamįl grunsins "at styšja starv fyri fųroyskum mįli, bókmentum, list, vķsindum og ųšrum mentunarmįlum".

Endamįlsoršingin og tęr fįu višmerkingarnar ķ fķggjarlógaruppskotinum vóru einastu įsetingar um, hvųr kann fįa studning. Ongin lóg e.l. įsetti, hvųrjum grunnurin skal stušla, og hvat endamįl stušul kann verša veittur til, og ķ seinastu frįgreišing hildu vit taš vera ivasamt at lata studning til t.d. kommunur og stovnar, sum frammanundan fįa rakstrarjįttan/stušul į fķggjarlógini, umframt til virkir og felųg, sum eyšsęš ikki "tųrvašu" studning.

Nżggj lóg um Mentanargrunn Landsins varš lżst ķ mai 2000, og landsstżrismašurin hevur vķst į, at nżggja kunngeršin frį september 2000 setir mųrk fyri, hvat stušulin kann nżtast til.

Ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į, at vanliga veršur taš hildiš at vera góšur lóggįvusišur, at gjųllari reglur fyri studningsskipanum, sum venda sęr til ein breišan umsųkjaraskara, verša įsettar ķ serstakari lóg, har m.a. lżst veršur endamįl og avmarking, hvųr kann fįa stušul, hvussu stušulin veršur roknašur śt, umframt heimild ķ lógini at įseta reglur og treytir fyri at veita stušul. - Landsstżrismašurin hevur ķ oktober 2000 vķst į, at tķlķkar įsetingar verša ķ vištųkunum, sum landsstżrismašurin skal góškenna.

Ķ frįgreišingini umrųddu vit eisini, at grunnurin uttan um skattaskipanina rindaši studning til bókaśtgįvu, śtgįvu av flųgum o.a., og vit ivašust ķ, um taš var ķ trįš viš § 60 ķ skattalógini. Nevndin bošaši tį frį, at kannaš veršur, um grunnurin eina ferš um įriš kann geva Toll- og Skattstovu Fųroya eitt yvirlit yvir, hvųr hevur fingiš stušul.

6.13.    Śtbśgvingarstušul (G.L. 1997 / 2 10 1-1)/ (J.nr.:GL 2000/2 10 9-4)

Stušulsstovnurin umsitur stušul og lįn til fólk ķ śtbśgving, og krevur lįnini innaftur. Lógargrundarlagiš er Ll. nr. 45/1999 "um śtbśgvingarstušulsskipan". Viš heimild ķ lógini eru 4 kunngeršir lżstar, sum įseta neyvari reglur į ųkinum.

7.23.7.04 "Lestrarstudningur" (Lógarbundin jįttan)

(1.000 kr)

Fķggjarlóg 2000

Fķggjarlóg 1999

Roknskapur 1999

Munur 1999

Roknskapur 1998

01. Stušulsveitingar

54.164

43.964

48.817

-4.852

41.733

02. Śtlįn:

Ymsar rakstrarśtreišslur

0

0

13

-13

4

Śtlįn

3.438

3.438

5.273

-1.835

3.592

Rentuinntųkur

-494

-494

-448

-46

-711

Afturgjald av śtlįnum v.m.

-4.904

-4.904

-5.176

+272

-6.612

Tilsamans

52.204

42.004

48.479

-6.475

38.006

Ķ 1999 er samlaša nżtslan 48,5 mió.kr. ķ mun til jįttanina 42 mió.kr. Sostatt er talan um eina meirnżtslu uml. 6,5 mió.kr. Meirnżtslan stavar frį nżggju lógini um śtbśgvingarstušul, sum varš kunngjųrd 23. aprķl 1999. Ķ višmerkingunum til lógaruppskotiš varš mett, at lógin fór at fųra viš sęr ein meirkostnaš uml. 10 mió.kr. um įriš ķ mun til gomlu lógina. Tųrvurin į eykajįttan ķ 1999 varš mettur til uml. 5 mió.kr.

Viš taš, at talan var um lógarbundna jįttan, helt landsstżrismašurin ķ undirvķsingar- og mentamįlum taš ikki vera neyšugt viš eykajįttan. Lųgtingsgrannskošararnir vóru ikki samdir viš landsstżrismanninum, og heldur ikki ķ tķ, landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum fųrdi fram, tį hann svaraši fyrispurningi ķ hesum mįli.

Fķggjarnevndin tók spurningin um lógarbundnar jįttanir til višgeršar ķ įlitinum til fķggjarlógaruppskotiš fyri 2000 og vķsti m.a. į, at įsetingin ķ § 43, stk. 2, ķ stżrisskipanarlógini, "at ongin śtreišsla mį verša goldin uttan heimild ķ fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg", skal skiljast soleišis, at ein vanlig lųgtingslóg er ikki nóg góš heimild fyri at brśka pening, og at landsstżrismašur, eisini višvķkjandi lógarbundnum śtreišslum, hevur ręttarliga skyldu at leggja uppskot um eykajįttanarlóg fyri tingiš, um jįttanin į fķggjarlógini ikki er nóg stór.

Ķ februar 2001 greišir Mentamįlastżriš frį, at ķ 2000 er mannagongdin viš eykajįttanum broytt, soleišis at bišiš veršur eisini um eykajįttan til lógarbundnar jįttanir.

- - - -

Śtbśgvingarstušul veršur bókašur ķ 2 ymiskum roknskapum, sum hava hvųr sķtt stovnsnummar/heiti:

119001 Stušul til lesandi, stušulsveitingar

119002 Stušul til lesandi, śtlįn

6.13.1    Stušul til lesandi, stušulsveitingar

Stušulsstovnurin hevur stemmaš av roknskapin fyri 1999, og er hann formliga góškendur mótvegis Mentamįlastżrinum. Mįnašarroknskapirnir eru regluliga stemmašir av, eisini peningastovns- og millumrokningarkontur.

6.13.2.     Stušul til lesandi, śtlįn

Įrsroknskapurin fyri 1999 er ikki stemmašur av m.a. vķsandi til trupulleikar viš telduskipanini og trupulleikar viš at stemma av lįnini mótvegis landsbókhaldinum. Nišanfyri veršur tikiš samanum roknskapartrupulleikarnar:

Lestrarlįn

Ķ fleiri įr hava bókašu lestrarlįnini ķ landsroknskapinum ikki stemmaš mótvegis lįnsskipanini į Stušulsstovninum. Sambęrt landsroknskapinum ultimo juli 2000 vóru lestrarlįnini uml. 55 mió.kr. Sambęrt einum lista śr lįnsskipanini, vóru lestrarlįnini uml. 60 mió.kr.

Vit hava gjųgnumgingiš 40 mįl, stušulsveitingar og lįn, umframt 10 innkrevjingarmįl. Vit sendu saldofrįsagnir til 24 av hesum fólkum. Ųll 17, sum svarašu, vįttašu, at skuldin var rųtt. Eftir hesum at dųma er sannlķkt, at skrįsettu lįnsupphęddirnar ķ lįnsskipanini į Stušulsstovninum eru ręttar.

Peningastovnskontur

Viš įrslok 1999 vóru 3 girokontur skrįsettar ķ landsroknskapinum undir hesum stovnsnummari, 2 viš kreditsaldu. Ongin stemmar viš uttanhżsis kontuavrit. Ķ 2000 eru 4 peningastovnskontur stovnašar aftrat til inngjųld.

Rentuinntųkur

Samlaš tųl fyri rentutilskriving, goldna rentu, rentuafturfųring o.a., sum verša skrįsett ķ lįnsskipanini į Stušulsstovninum, verša hvųnn mįnaš latin Gjaldstovuni at bóka. Sambęrt landsroknskapinum vóru rentuinntųkurnar av lestrarlįnum 447 t.kr. ķ 1999 og 711 t.kr. ķ 1998. Vit duga ikki at sķggja, hvussu komiš er fram til hesar inntųkur, sum eyšsżnt eru skeivar.

Nišurstųša

Vķsandi til omanfyristandandi er sannlķkt, at lestrarlįn, peningastovnskontur og rentuinntųkur ikki eru rętt skrįsettar ķ landsroknskapinum.

Stušulsstovnurin vķsir į, at ein hųvušstrupulleiki, at fįa skipanirnar at stemma, er bókingarmannagongdin ķmillum lįnsskipanina į Stušulsstovninum og landsbókhaldiš. Seinnu įrini er onki stemmaš av, og bókingarhįtturin ger taš sera torfųrt at finna og rętta feilir og munir, sum hava hópaš seg upp. Leišarin į Stušulsstovninum hevur kunnaš um, at skipanin er bųtt, so lęttari veršur at stemma av. Avstemmanin skal ętlandi verša lišug, įšrenn landsroknskapurin fyri 2000 veršur gjųrdur.

6.13.3. Edv-skipanin

Ķ so at siga ųllum lutum er umsitingin av stušli og lįnum knżtt at edv-skipanini, sum varš tikin ķ nżtslu ķ august 1993. Skipanin er sjįlvvirkandi į nógvum tżšandi ųkjum, taš veriš seg at rokna śt, gjalda śt og bóka stušuls- og lįnsveitingar, renturokna, skrįseta inngjųld, rokna śt afturgjaldsupphęddir, senda įminningarskriv um eftirstųšur o.s.fr.

Ein trupulleiki, at stemma av lįn og peningastovnskontur, er, at Stušulsstovnurin hevur ikki havt nóg gott innlit ķ edv-skipanina. Vit hava męlt til, at Stušulsstovnurin viš sakkųnari hjįlp śtvegar sęr eitt dagfųrt innlit ķ, hvussu skipanin er bygd upp, og hvussu hon virkar o.a. Hetta arbeišiš er sett ķ verk.

6.13.4. Grannskošan av einstųkum mįlum

Vit hava viš stakroyndum valt śt og kannaš 40 mįl um stušul og/ella lįn, goldin śt ķ mai 2000. Gjųgnumgongdin vķsti, at undirskrivaš umsóknarblųš, kravd prógv og vįttanir, so sum navnabrųv og undirskrivaš skuldarbrųv, eru ķ mįlunum, og at stušuls- og lįnsveitingar vóru rętt roknašar. Nišanfyri veršur ķ stuttum tikiš samanum višmerkingar okkara.

Journalvišurskifti

Stušulsstovnurin hevur onga veruliga journalskipan, ella journalvegleišing m.a. um, hvat skal goymast ķ mįlunum. Mentamįlastżriš hevur greitt frį, ųll edv-skipanin į stovninum eftir ętlan skal verša endurskošaš, og at ein komandi journalskipan skal sampakka viš lįnsskipanina, iš stovnurin fer at nżta. Leišarin hevur tķ valt at stešga viš at velja journalskipan til greitt er, hvussu ein nżggj lįnsskipan veršur gjųrd.

Hśsaleigukvittanir

Sambęrt § 6 ķ kunngerš nr. 71/1999 um śtbśgvingarstušul hevur lesandi, iš kann skjalprógva śtreišslur av egnum bśstaši, rętt til stušul sum śtibśgvandi. Ķ vegleišingini til umsóknarblųšini stendur, at tey skulu lata inn "ŚS-leiguvįttan" og skulu til einu hvųrja tķš kunna leggja fram hśsaleigukvittanir fyri hvųnn mįnaš ķ stušulsįrinum. Krųv verša eisini sett til kvittanirnar. Ķ ongum fųri hevur Stušulsstovnurin kravt hśsaleigukvittanir. Leišarin hevur greitt frį, at taš hevur ikki veriš sišvenja, men at ętlanin er at bišja summar stušulsmóttakarar senda avrit av kvittanum.

Annar almennur stušul, iš ętlašur er til livikostnaš

Millum tey, sum vald vóršu śt, fingu 4 eisini almannahjįlp. Ķ § 2, stk. 1, nr. 5, ķ lųgtingslóg um śtbśgvingarstušulsskipan er įsett, sum treyt fyri at fįa stušul, at umsųkjarar fįa ikki annan almennan stušul, iš er ętlašur til livikostnaš. Mannagongdin er broytt frį august 2000.

Lestrarvirkni/samskifti viš skślarnar

Sambęrt § 2, stk. 1, nr. 4, ķ lųgtingslóg um śtbśgvingarstušulsskipan, er eitt krav, at móttakarin er lestrarvirkin. Ķ kunngeršini er neyvari greinaš śt viš įsetingum um lestrartķš, uppmųting, uppgįvur og próvtųkur. Skślarnir, sum dagliga hava viš stušulsmóttakaran at gera, kunnu meta um višurskiftini. Ķ sambandi viš grannskošanina heittu vit į Stušulsstovnin um at śtvega vįttan av lestrarvirkni frį skślunum ķ teim 40 mįlunum. Allir nęmingarnir vóru lestrarvirknir.

6.13.5. Rųkt av lįnum

Ķ frįgreišingini frį desember 1997 varš m.a. vķst į, at Stušulsstovnurin seinastu įrini ikki hevur havt neyšuga orku at krevja inn og rųkja tey lįn, sum stovnurin hevur veitt, og vķst varš eisini į, at sķšani 1994 hevši Stušulsstovnurin ikki sent rykkjarar śt.

- - - - -

Vit hava valt śt 10 lįntakarar til tess at kunna okkum um afturrindanina av lįnum. 5 teirra rindašu regluliga įsettu gjųldini, mešan 5 ikki hava goldiš taš aftur, teimum er įlagt. Nišanfyri veršur ķ stuttum tikiš samanum višmerkingar okkara.

Ongir rykkjarar sendir ķ 5 įr

Ķ fleiri mįlum gongur aftur, at Stušulsstovnurin ķ 1994 sendi lįntakarunum 5 įminningarskriv um eftirstųšur og eitt ķ februar 1995. Ķ aprķl 2000 vóršu įminningarskriv aftur send lįntakarunum. Spurdur, heldur verandi leišari orsųkina helst vera, at arbeišsorkan hesi įrini var ógvuliga avmarkaš ķ mun til arbeišsbyršuna.

Innkrevjing av ov nógv śtgoldnum stušuli

Um Stušulsstovnurin veršur varugur viš, at lesandi hevur fingiš ov nógvan stušul, veršur bręv sent viš bošum um at rinda stušulin aftur. Eingin įminning veršur send, og hesi krųvini verša einans skrįsett ķ einum rokniarki. Leišarin hevur greitt frį, at hann hevur tikiš stig til at fįa višurskiftini ķ ręttlag.

Innheintan av eftirstųšum

§ 8 ķ nżggju lógini um śtbśgvingarstušul heimilar Toll- og Skattstovu Fųroya at krevja inn skuld viš at afturhalda ķ A-inntųku lįntakarans. Sambęrt višmerkingunum til lógaruppskotiš var ętlanin viš lógarbroytingini at effektivisera innkrevjingina av eftirstųšum. Vķst veršur į, at Toll- og Skattstova Fųroya viš lógarbroytingini fęr heimild at krevja lįnsskuldina aftur eftir somu reglum, sum galdandi eru fyri innkrevjing av persónsskatti ķ samtķšarskattalóggįvuni.

Lógin hevur veriš ķ gildi ķ nęrum 2 įr. Einki mįl er sent Toll- og Skattstovu Fųroya til innheintingar. Av tķ at trupulleikar hava veriš į innkrevjingardeildini, hevur Toll- og Skattstova Fųroya bišiš Stušulsstovnin bķša. Fyrsti fundur millum partarnar var ķ november 2000.

Nišurstųša

Innkrevjingin hevur tķskil ķ fleiri įr ikki veriš nųktandi. Skiftandi landsstżrismenn eru ķ įravķs kunnašir um, at stovnurin hevur ikki havt neyšuga orku at krevja inn og rųkja lįnini į fullgóšan hįtt. Landsstżrismašurin vķsir į, at stųšan er batnaš seinastu įrini. Eitt roknskaparfólk varš sett į heysti ķ 1998, flestu kontur verša nś stemmašar av og sķšani aprķl 2000 eru rykkjarar sendir śt. Vķst veršur eisini į, at aftur ķ 2001 er jįttanin til Stušulsstovnin hękkaš.

7.    ALMANNA- OG HEILSUMĮL

7.1.    Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl

Sambęrt § 11, stk. 3, ķ Ll. 25/1999 "um grannskošan av landsroknskapinum v.m." letur landsstżrismašurin ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok lųgtingsgrannskošarunum og Landsgrannskošanini frįgreišing um frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl. Nišanfyri veršur vķst į stovnar/hųvušskontur, har talan er um meirnżtslu, og/ella har fariš er uppum įsetta lųnarkarmin. Vit hava tikiš viš višmerkingar og frįgreišingar frį landsstżrismanninum.

8.11.1.08. Almanna- og Heilsumįlastżriš (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 18,6 mió.kr. Minninżtslan er 2,2 mió.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst minninżtslan av, at lųnarverkętlanin kom so seint ķ gongd. Seinkanin fųrdi viš sęr, at flestu gjaldingarnar komu at vera ķ 2000. Fyri at sleppa undan, at verkętlanin varš seinkaš meira ella stešgaši upp vegna ov lķtla jįttan ķ 2000, varš sųkt um at fįa endurjįttaš 1,6 mió.kr., sum er partur av avlopinum frį 1999. Taš varš jįttaš į eykajįttanarlógini fyri mars 2000.

8.20.1.10. Koppsetingar (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1,95 mió.kr. Minninżtslan er 432 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum er orsųkin, at koppsetingarevnini eru voršin MVG-frķ.

8.20.3.04. Landssjśkrahśsiš (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 232,3 mió.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru nettośtreišslurnar 232,4 mió.kr. Av misgįum eru 248 t.kr. višvķkjandi eldrabśstųšum į Landssjśkrahśsinum bókašar į hųvušskontu 8.21.6.04: Eldrarųkt, ķ stašin fyri į hųvušskontu 8.20.3.04: Landssjśkrahśsiš. Nettośtreišslurnar fyri Landssjśkrahśsiš eru sostatt ķ veruleikanum 248 t.kr. hęgri enn landsroknskapurin vķsir. Meirnżtslan er sostatt 321 t.kr.

8.20.3.08. Landssjśkrahśsiš, śtbygging (lųgujįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 14 mió.kr. Minninżtslan er 3,8 mió.kr. Sambęrt landsstżrismanninum er talan um eina byggiverkętlan, iš vęntandi fer at taka nógv įr, og tķ kann verša torfųrt neyvt at įseta, nęr śtreišslurnar verša hildnar. Prosjekteringin vardi longri enn ętlaš, og tķ fór 2. byggistig so seint ķ gongd, at taš varš ikki lišugt viš įrslok 2000. Sųkt varš tķ um at fįa endurjįttaš 3,3 mió.kr., sum er partur av avlopinum frį 1999. Taš varš jįttaš į eykajįttanarlógini fyri mars 2000.

8.20.3.15 Sušuroyar Sjśkrahśs (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 29,6 mió.kr. Meirnżtslan er 173 t.kr.

8.20.3.16 Sušuroyar Sjśkrahśs (lųgujįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1 mió.kr. Į eykajįttanarlógini fyri september 1999 varš jįttanin hękkaš 299 t.kr. Meirnżtslan er 1,4 mió.kr. Sambęrt roknskapargrannskošanini er talan um eina meirnżtslu til lendisgarš, arkitektasamsżning og annan kostnaš ķ sambandi viš at gera sjśkrahśsiš lišugt, og ikki er óhugsandi, at roknaš hevur veriš viš at fingiš eykajįttan, um śtreišslurnar at gera arbeišiš lišugt fóru at verša stųrri enn jįttanin. Įrini frammanundan hava ongar serstakar višmerkingar veriš til fķggjarstżringina av byggiarbeišinum. Nišurstųšan hjį roknskapargrannskošanini er, at ķmóti endanum av byggitķšarskeišinum tykist, sum tamarhaldiš į fķggjarstżringini er mist. Ein av orsųkunum kann vera, at bygginevndin hevur ikki veriš virkin ķ tķšarskeišinum.

8.20.3.20. Servišgerš uttanlands (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 52,7 mió.kr. Meirnżtslan er 624 t.kr. Hóast ongan lųnarkarm, eru 2,6 mió.kr. nżttar til lųnir. Talan er um lųnarśtreišslur višvķkjandi Hotel Tórshavn.

8.20.5.01. Lįnsafturgjald

Į fķggjarlógini var ein inntųkujįttan 800 t.kr. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslurnar 2.365 t.kr. og inntųkurnar 6.059 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum er talan um afturgjald frį kommunum, av lįnum tęr hava fingiš at byggja heilsumišstųšir. Taš er Fųroya Gjaldstova, iš umsitur hesa kontu, og tķ er torfųrt hjį Almanna- og Heilsumįlastżrinum at greiša frį, hvķ so nógvar inntųkur eru bókašar ķ 1999.

8.21.1.13 Vanlukkutryggingarrįšiš (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini var nettośtreišslujįttanin 315 t.kr. Minninżtslan er 360 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum vóršu inntųkurnar fyri 1998 fluttar Gjaldstovuni ov seint, og tį var landsroknskapurin fyri 1998 afturlatin. Tķ mįttu inntųkurnar verša tiknar viš ķ 1999.

8.21.3.01 Barnaforsorg (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini var śtreišslujįttanin 21,7 mió.kr. og inntųkujįttanin 1,5 mió.kr. Inntųkurnar eru flytingar frį kommunum. Meirśtreišslan er 7 mió.kr. Meirinntųkan 471 t.kr. Hóast ongan lųnarkarm, eru 2,7 mió.kr. nżttar til lųnir. Sambęrt landsstżrismanninum eru taš tęr lokalu barnaverndirnar, sum ķ stóran mun hava avgerandi oršiš ķ sambandi viš śtreišslurnar į hesari kontu. Torfųrt er at siga, hvķ śtreišslurnar alsamt vaksa, "tķ tey neyšugu data’ini eru ikki tilstašar".

8.21.3.04 Barnapeningur veittur ķ forskoti (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini var śtreišslujįttanin 8,4 mió.kr. og inntųkujįttanin 8,5 mió.kr. Inntųkurnar eru flytingar frį kommunum. Sambęrt landsroknskapinum eru śtreišslur og inntųkur einans įvikavist 728 t.kr. og 49 t.kr., meirnżtslan er sostatt 819 t.kr. Śtgreiningin er ikki samsvarandi sundurgreiningini į fķggjarlógini, tķ ķ landsroknskapinum er talan um nettotųl. Sambęrt landsstżrismanninum kemst meirnżtslan av, at eingin inntųka er bókaš. Sambęrt bókhaldinum eru 8,1 mió.kr. bókašar sum afturrindan av barnapeningi og 8,8 mió.kr. til forskotsrindan av barnapeningi.

8.21.3.05. Stušul til uppihaldspening (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 2 mió.kr. Meirnżtslan er 2,4 mió.kr.

8.21.4.01. Dagpeningaskipanin (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini var śtreišslujįttanin 48,3 mió.kr. og inntųkujįttanin 1,4 mió.kr. Minniśtreišslan er 3,7 mió.kr. og minniinntųkan 190 t.kr. Inntųkurnar eru gjųld frį sjįlvbodnu dagpeningatryggingini.

8.21.6.02. Bśstovnar, serforsorg

Jįttanin į fķggjarlógini var 4 mió.kr., og jįttanarslagiš var "lųgujįttan". Ķ sambandi viš eykajįttanarlógina fyri mars 1999 kunnaši landsstżriš ķ višmerkingunum um, at ętlanin var, at kontan į fķggjarlógini fyri 1999 skuldi vera "onnur jįttan", 1 mió.kr., sum skuldi setast afturat ķ Sjįlvsognarstovnin "Sambżlir", men fķggjarlógin fyri 1999 varš avgreidd, uttan at kontan varš broytt.

Sambęrt Ll. 47/1999 "eykajįttanarlųgtingslóg fyri mars 1999" varš jįttanin hękkaš til 1 mió.kr. og jįttanarslagiš var "onnur jįttan". Sambęrt landsroknskapinum er jįttanin 1,8 mió.kr., og jįttanarslagiš "lųgujįttan". Samsvar er sostatt ikki millum eykajįttanarlógina og landsroknskapin.

Śtreišslurnar eru 1.339 t.kr. 1 mió.kr. er flutt til Sjįlvsognarstovnin "Sambżlir", og 339 t.kr. til bygging og lųguframleišslu o.a., sum av rųttum skuldi veriš bókaš į kontu 8.21.6.05: Bśstovnar, serforsorg (lųgujįttan).

8.21.6.05. Bśstovnar, serforsorg (lųgujįttan)

Hųvušskontan var ikki viš į fķggjarlógini fyri 1999, men kom viš į eykajįttanarlógina fyri mars 1999. Jįttanin var 3 mió.kr., og skuldi verša nżtt til at byggja ein nżggjan landsstovn ķ Klaksvķk til autistar og brekaš ķ Noršoyggjum.

Į eykajįttanarlųgtingslógini fyri november 1999-2 varš jįttanin lękkaš 2,2 mió.kr. Ķ višmerkingunum kunnaši landsstżriš um, at "av įvķsum orsųkum er verkętlanin seinkaš. Nżttar verša 800 tśs. kr. ķ 1999."

Hųvušskontan er ikki viš ķ landsroknskapinum, og sum nevnt omanfyri, eru śtreišslur 339 t.kr., iš av rųttum skuldu veriš bókašar į hesa kontu, bókašar į kontu nr. 8.21.6.02: Bśstovnar, serforsorg.

8.21.6.04. Eldrarųkt (rakstrarjįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 153,5 mió.kr. Minninżtslan er 2,9 mió.kr., harav eru 2,1 mió.kr. minninżtsla fyri Heimarųktina. Sambęrt landsstżrismanninum stendst minninżtslan 2,9 mió.kr. av, at frįbošanin um, at stovnarnir fingu endurgoldiš lųnarśtreišslur, sum stóšust av teimum sįttmįlum, Fķggjarmįlastżriš gjųrdi viš fakfelųgini ķ mars 1999, kom so seint į heysti, at nżtt virksemi var ikki sett ķ verk. Harafturat kom ein inntųka frį įrinum fyri frį ųšrum stovni.

Sambęrt § 5 ķ kunngerš nr. 167/1997 rinda kommunurnar ķ Sandoynni 10% av nettorakstrarśtreišslunum hjį Eldrarųktini ķ Sandoynni. Av misgįum eru hesar inntųkur 712 t.kr. bókašar į undirkontu 20: Rųktarheim, og ikki į undirkontu 23: Eldrarųkt ķ Sandoynni.

8.21.6.10. Ansingarsamsżning (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 6,4 mió.kr. Meirnżtslan er 447 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum er orsųkin hon, at fleiri fólk hava fingiš jįttaš samsżning.

8.21.6.13. Vardar ķbśšir, rakstrarstudningur

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 200 t.kr. Minninżtslan er 177 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst minninżtslan av, at ein įvķsing er įvķst so seint, at taš ikki hevur veriš gjųrligt at bóka hana ķ 1999.

8.21.7.01 Vanlig forsorg (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini var śtreišslujįttanin 88,7 mió.kr., og inntųkujįttanin 6 mió.kr. Inntųkurnar eru flytingar frį kommunum. Śtreišslurnar til arbeišsloysisforsorg eru 4 mió.kr. lęgri enn mett. Meirśtreišslan er 16,9 mió.kr. og meirinntųkan 1,1 mió.kr. Hóast ongan lųnarkarm, eru 9 mió.kr. nżttar til lųnir. Meirśtreišslurnar bżta seg ķ hųvušsheitum sundur soleišis:

  • § 9 fyribils hjįlp1,1 mió.kr.
  • § 17 brekaš barn7,4 mió.kr.
  • § 18 endurbśgving5,8 mió.kr.
  • § 18 hjįlparamboš6,0 mió.kr.

Sambęrt landsstżrismanninum er torfųrt at siga, hvķ śtreišslurnar alsamt vaksa, "tķ tey neyšugu data’ini eru ikki tilstašar".

8.21.7.07 Tiltųk fyri ung

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 5 mió.kr. Minninżtslan er 852 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst minninżtslan av, at fęrri lśka treytirnar fyri at fįa henda stušul.

8.21.8.01 Fólkapensjón (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini var śtreišslujįttanin 284,5 mió.kr., og inntųkujįttanin 19,2 mió.kr. Inntųkurnar eru flytingar frį kommunum. Meirśtreišslan er 6,7 mió.kr. og meirinntųkan 453 t.kr. Hóast ongan lųnarkarm, eru 242 t.kr. nżttar til lųnir. Sambęrt landsstżrismanninum er torfųrt at siga, hvķ śtreišslurnar alsamt vaksa, "tķ tey neyšugu data’ini eru ikki tilstašar".

8.21.8.04 Avlamispensjón (lógarbundin jįttan)

Į fķggjarlógini var śtreišslujįttanin 143,7 mió.kr., og inntųkujįttanin 9,7 mió.kr. Meirśtreišslan er 2,8 mió.kr. og meirinntųkan 187 t.kr. Hóast ongan lųnarkarm, eru 5,1 mió.kr. nżttar til lųnir. Sambęrt landsstżrismanninum er torfųrt at siga, hvķ śtreišslurnar alsamt vaksa, "tķ tey neyšugu data’ini eru ikki tilstašar".

8.21.9.01 Dagstovnar

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 57,8 mió.kr. Minninżtslan er 896 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst minninżtslan av, at jįttanin į fķggjarlógini er įsett sambęrt teimum normeringum, sum Almanna- og Heilsumįlastżriš hevur jįttaš dagstovnunum, men ikki allar kommunur hava brśkt sķna normering.

8.22.1.01 Rentustudningur til hśsabygging

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 300 t.kr. Minninżtslan er 236 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst minninżtslan av, at Hśsalįnsgrunnurin av tveimum įvum hevur havt inntųkur ķ skipanini. Komiš varš eftir, at fleiri kontur hųvdu fyri neyšini at verša gjųrdar upp og rentustušulin afturgoldin. Stųrsta atvoldin til frįvikiš er tó, at fleiri kontur eru sagdar upp ķ śrtķš, viš tķ grundgeving, at peningurin skuldi nżtast til annaš endamįl. Taš hevši viš sęr, at rentustudningurin og rentan av honum skuldi gjaldast aftur.

Lųnarkarmur

Į hųvušskontum nišanfyri vķsir roknskapurin, at fariš er uppum įsetta lųnarkarmin.

(t.kr)

Konta

Navn

Lųnar-

Rokn-

Munur

Karmur

skapur

8.20.3.07.

Landssjśkrahśsiš, umbygging (lųgujįttan)

-

8

8

8.20.3.08.

Landssjśkrahśsiš, śtbygging (lųgujįttan)

-

150

150

8.20.3.15.

Sušuroyar Sjśkrahśs (rakstrarjįttan)

30.596

30.876

280

8.20.3.20.

Servišgerš uttanlands (rakstrarjįttan)

-

2.583

2.583

8.21.1.25.

Studningur annars

-

30

30

8.21.3.01.

Barnaforsorg (lógarbundin jįttan)

-

2.695

2.695

2)

8.21.6.01.

Serforsorg (rakstrarjįttan)

43.673

45.420

1.747

8.21.6.04.

Eldrarųkt (rakstrarjįttan)

132.934

119.589

-13.345

1)

8.21.7.01.

Vanlig forsorg (lógarbundin jįttan)

-

8.969

8.969

2)

8.21.8.01.

Fólkapensjón (lógarbundin jįttan)

-

242

242

8.21.8.04.

Avlamispensjón (lógarbundin jįttan)

-

5.071

5.071

2)

1) Stóra frįvikiš kemur av, at mettar lųnarśtreišslur uml. 8 mió.kr. višvķkjandi Tórshavnar Ellisheimi eru viš ķ lųnarkarminum, og tķ Heimarųktin hevši ein minninżtslu uml. 5 mió.kr.

2) Vit hava fleiri feršir įšur vķst į, at hóast ongin lųnarkarmur er jįttašur undir barnaforsorg, vanligari forsorg og avlamispensjón, verša lųnarśtreišslur bókašar į hesar jįttanir. Samanlagt er talan um 16,7 mió.kr. ķ 1999. Talan er m.a. um lųnarśtreišslur til stušulsfólk, og ķ įvķsum fųrum er talan um stovnslķknandi tiltųk. Vit halda taš vera misvķsandi og skeivt framhaldandi at bóka tķlķkar lųnarśtreišslur soleišis, tį Lųgtingiš ķ višmerkingunum til fķggjarlógina fęr at vita, at talan er um "tilskot til einstaklingar".

7.2.    Edv-skipanin į Almannastovuni (GL 1996/2 07 1-1)

Ķ sambandi viš grannskošan av almannapensjónum hava vit gingiš ķgjųgnum nżggju edv-skipanina, sum er ein journal-, mįlsvišgeršar-, śtrokningar- og śtgjaldsskipan. Skipanin varš tikin ķ nżtslu 1. januar 2000. Vit hava lagt hųvušsdentin į at kanna generella tryggleikan ķ og kring skipanina.

Ķ frįgreišing til landsstżrismannin ķ juli 2000 vķstu vit į, at eftirlitsumhvųrviš kring edv-skipanina var ikki nóg trygt, og vit męltu til įbųtur į fleiri ųkjum.

Męlt varš til:

  1. orša ein edv-politik ķ samstarvi viš Fķggjarmįlastżriš/Gjaldstovuna og samskifta um framtķšar menning į edv-ųkinum fyri at loysa lżstu trupulleikarnar, og męlt varš til at bķša viš menning av forsorgar-, dagpeninga- og alimentatiónsskipanini, til ein ķtųkilig kravfesting er višgjųrd millum partarnar,
  2. halda įsetingarnar ķ § 4, stk. 5, ķ roknskaparkunngeršini um at menna egnar bśskaparskipanir og fįa skrįirnar formliga góškendar sambęrt §§ 4-8 ķ Ll. nr. 62/1984 v.s.b. "um evnisskrįir hjį almennum myndugleikum",
  3. gera greišar reglur fyri įbyrgd og heimild hjį edv-starvsfólkunum, at bjóša starvsfólkunum hóskandi śtbśgving, bųta um eftirlitiš viš feilum og misnżtslu, og at fįa sįttmįlavišurskiftini viš veitaran ķ ręttlag,
  4. gera reglur fyri mannagongdum ķ sambandi viš skipanarbroytingar og fyri dagfųring av dokumentatión,
  5. gera greišar reglur fyri "kontrasignering", tillutan og umsiting av brśkararęttindum, at skifta atlįtiš regluliga, og at gjųgnumganga eksternar samskiftislinjur,
  6. dokumentatiónin veršur savnaš og skipaš į Almannastovuni, og at gera greišari reglur fyri varšveitslu og dagfųring av dokumentatión,
  7. gera neyšętlan, reglur fyri back-up og at avmarka atgongdina til edv- rśmiš,

Landsstżrismašurin hevur ķ september 2000 bošaš frį, at tilmęlini eru tikin til eftirtektar. Landsstżrismašurin vķsir til eina arbeišs- og tķšarętlan, sum śtgreinar, hvussu ętlanin er at fįa umrųddu višurskifti ķ ręttlag.

Trupulleikar tengdir at roknskaparhaldi, -eftirliti og -góškenning

Vit hava ķ įravķs gjųrt vart viš trupulleikar viš vantandi avstemman og roknskapargóškenning ķ sambandi viš bóking av almannaveitingum. Hesin trupulleiki varš į fyrsta sinni umrųddur ķ grannskošanarfrįgreišingini fyri 1990.

Ķ juli 2000 umrųddu vit aftur hesi višurskifti og vķstu į, at tųrvandi eftirlit ķ sambandi viš śtgjald og bóking av almannaveitingum ber ķ sęr vanda fyri rakstrarfeilum og misnżtslu. Hvųnn mįnaš verša uml. 40 mió.kr. goldnar śt, og tķ er įtroškandi, at stųša veršur tikin til, hvųrji eftirlit og hvųrjar avstemmanir eru neyšugar.

Ķ frįgreišingini varš m.a. vķst į, at

  • verandi eftirlit ķ sambandi viš at leysgeva og gjalda śt almannaveitingar er ikki nóg gott,
  • ongar rakstrarvegleišingar eru til raksturin, og eingin lżsing av įbyrgdar-/arbeišsbżtinum ķmillum deildir/starvsfólk,
  • mannagongdin višvķkjandi roknskapargóškenning av teim roknskaparpostum, har bókingar verša skaptar ķ edv-skipanini, er ikki trygg. Męlt varš til, at roknskapargóškenningin mótvegis Almanna- og Heilsumįlastżrinum veršur formaliseraš,
  • trupulleikarnir viš at stemma av, serliga millumrokningarkontur ķ sambandi viš śtgjald, inngjald og bóking av veitingum, sum m.a. stava frį edv-skipanini, eru ikki loystir,
  • kraviš ķ § 11 ķ roknskaparkunngeršini til transaktións- og eftirlitsspor frį edv-skipanini į Almannastovuni til FSL-skipanina į Gjaldstoavuni og aftur, er ikki lokiš til fulnar,
  • tųrvur er į at endurskoša innanhżsis kontuskipanina, gera eina konteringarleišbeining og at ganga ķgjųgnum og dagfųra kontubrśnna millum edv-skipanina į Almannastovuni og landsbókhaldiš.

Ķ september 2000 bošaši landsstżrismašurin frį, at ętlanin er at seta hesi tiltųk ķ verk:

Ein prosjektbólkur er settur at gera ętlanir fyri, hvųrji eftirlit eiga at vera ķ sambandi viš at leysgeva og gjalda śt, og hvussu eitt hóskandi arbeišsbżti kann verša skipaš. Rakstrarleišbeiningar verša sķšani gjųrdar śt frį hesum arbeiši.

Roknskaparfunktiónin į Almannastovuni eigur at verša munandi styrkt, mųguliga viš at stovna eina roknskapareind į Almannastovuni viš uppgįvum bęši višvķkjandi almannaveitingum og rakstrinum av Almannastovuni. Ķ sambandi viš trupulleikarnr viš kontuskipanini og viš at stemma av o.a. fer almannastjórin at seta ķ verk eitt analysuarbeiši, so skjótt gjųrt er av, hvussu roknskaparfunktiónin eigur at verša skipaš.

 

7.3.     Almannapensjónir (GL 2000/2 07 2 –3)

Viš stųši ķ lógargrundarlagi, kunngeršum, umsóknarblųšum o.ų. tilfari, umframt fundum og samrųšum viš starvsfólk og leišslu į Almannastovuni, hava vit kunnaš okkum um mannagongdina, frį tķ at umsókn kemur inn, til pensjónin veršur goldin śt. Vit hava eisini valt śt og kannaš śtgjaldingar av pensjónum. Harafturat hava vit havt samskifti viš Almanna- og Heilsumįlastżriš um įvķs mįl.

7.3.1.    Lógargrundarlag

Pensjónsśtreišslurnar ķ 2000 eru hildnar viš heimild ķ Ll. nr. 48/1999 "um almannapensjónir o.a." Ll. nr. 107/1999 "um įseting og javning av almannaveitingum", broytt viš Ll.nr. 57/2000 įsetir, hvussu stórar grundupphęddirnar og višbųturnar skulu vera.

Vit hava samanboriš satsirnar ķ Ll. 107/1999 viš teir satsir, iš eru nżttir ķ edv-skipanini. Burtursęš frį višbótum til mišal og hęgsta fyritķšarpensjónistar – sķ nišanfyri undir "Pensjónsvišbót" – er samsvar ķmillum satsirnar.

7.3.2    .Heimildar-/tulkingarspurningar

Sambęrt § 43, stk. 2, ķ stżrisskipanarlógini mį eingin śtreišsla verša hildin, uttan at heimild er fyri henni ķ teirri fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg, iš er ķ gildi, tį iš įvķst veršur (fķggjarheimild). Fķggjarheimildin į pensjónsųkinum ķ fķggjarįrinum 2000 er ein lógarbundin jįttan į fķggjarlógini, sum vķsir til pensjónslóggįvuna. Av jįttanini kunnu einans latast veitingar, iš eru įsettar ķ almannapensjónslógini, og bert viš teimum upphęddum, iš eru įsettar ķ pensjónsįsetingarlógini (materiell heimild).

Sum nęrri greitt frį nišanfyri, hevur umsitingin lękkaš eina lógarįsetta veiting (pensjónsvišbót) og harafturat latiš pensjónistum veitingar, iš – eftir okkara tykki – hvųrki hava materiella heimild ella fķggjarheimild ("sjśkrakassavišbót", "skiftisupphęddir" og "avlamisveiting").

Pensjónsvišbót

Eitt av endamįlunum viš at broyta pensjónslóggįvuna var eisini at hękka pensjónina. Av tķ at ymsar višbųtur, sum hųvdu veriš skattafrķar, ķ nżggju lógini vóršu lagdar saman til eina samlaša skattskylduga višbót, fingu nógvir pensjónistar ikki ętlašu hękkingina ķ tųkum peningi. Serliga mišal og hęgstu fyritķšarpensjónistar vóršu skattašir vęl hęgri enn ętlaš. Pensjónslóggįvan var sostatt ikki nóg vęl samskipaš viš skattalóggįvuna.

Tķ varš skattalógin broytt ķ mars 2000, so frįdrįtturin ķ śtroknaša skattinum hjį ųllum pensjónistum varš hękkašur. Harafturat varš skattalógin broytt, so ein eyka frįdrįttur ķ inntųkuni varš latin mišal og hęgstu fyritķšarpensjónistum. Fyritķšarpensjónistar, sum ikki fingu fulla pensjón tķ inntųkan var ov hųg, skuldu tó ikki hava fullan frįdrįtt, og oršingin ķ skattalógini varš broytt til ein frįdrįtt "ķ mesta lagi".

Av tķ at umsitingarligir trupulleikar stóšust av, at inntųkufrįdrįtturin skuldi hava "ymisk virši" hjį fyritķšarpensjónistunum, gjųrdi Almanna- og Heilsumįlastżriš av at seta frįdrįttin ķ verk viš - umsitingarliga - at lękka skattskyldugu, lógarįsettu višbótina til mišal og hęgstu fyritķšarpensjónistar, og samsvarandi at hękka eina skattafrķa "serliga persónliga višbót", sum varš įsett viš § 8 ķ kunngerš nr. 8/2000 (sķ nišanfyri).

Almanna- og Heilsumįlastżriš bošaši ķ skrivi 23. mars 2000 Almannastovuni frį, at skattalógaruppskotiš "leggur upp til, at taš veršur śtgoldiš ein įvķs skattafrķ veiting frį Almannastovuni. Hetta merkir, at taš veršur ein stųrri partur enn nś, sum skal rindast uttanum skattaskipanina." Almannastjórin svaraši ķ skrivi 27. mars 2000 m.a., at Almannastovan ikki hevši fingiš boš um broytingar ķ teimum lógarįsettu pensjónsupphęddunum, og at almannastjórin harafturat hevši fingiš at vita, at Stżriš ętlaši at broyta upphęddir ķ dataskrįum hjį Almannastovuni, soleišis at skattalógarbroytingarnar ikki fingu ótilętlašar avleišingar. Almannastjórin vķsti į, at dataskrįirnar mugu fylgja lógum og kunngeršum.

Ķ skrivi 29. mars 2000 bošaši Stżriš m.a. frį, at almannastjórin er undirlagdur politisku skipanini og teimum treytum, iš har rįša, og "um almannastjórin ikki kann liva viš hesum, eigur almannastjórin at taka avleišingarnar".

Almanna og Heilsumįlastżriš broytti sķšani satsirnar ķ dataskrįunum hjį Almannastovuni.

- - - - -

Ķ skrivum til landsstżrismannin ķ juli og ķ november 2000 gjųrdu vit vart viš, at višbótin samsvarar ikki viš įsetingarlógina, og at skattalógarbroytingin heimilar ikki landsstżrismanninum at įseta ašrar upphęddir enn tęr, sum eru nevndar ķ pensjónsįsetingarlógini. Ongin materiel heimild var at lękka lógarįsettu pensjónsvišbótina, og lógarbroytingin gav heldur ikki landsstżrismanninum heimild at rinda skattafrķar veitingar.

Viš Ll. nr. 3/2001 "um broyting ķ lųgtingslóg um almannapensjónir" og viš Ll. nr. 4/2001 "um broyting ķ lųgtingslóg um įseting og javning av almannaveitingum" varš avlamisveitingin aftur lógarfest ķ pensjónslóggįvuni viš gildi frį 1. februar 2001, og viš Ll. nr. 132/2000 "um broyting ķ skattalógini" vóršu įsetingarnar um frįdrįtt ķ inntųkuni til fyritķšarpensjónistar strikašar, og avlamisvišbótin varš aftur sett inn sum ein skattafrķ veiting viš gildi frį 1. januar 2001.

Serligar persónligar višbųtur

Ķ kunngerš nr. 8/2000, ķ §§ 8-9 og §§ 11-12 um persónliga višbót, įsetti landsstżrismašurin "serligar persónligar višbųtur" til pensjónistar, sum mistu/fingu lękkaš įvķsar veitingar tį almannapensjónslógin kom ķ gildi:

  1. § 8 - višbót sum endurgjald fyri sjśkrakassavišbótina, sum varš tikin av
  2. § 9 - višbót til pensjónistar, sum mistu ręttin til barnavišbót
  3. § 11 - višbót til hęgstu fyritķšarpensjónistar, giftir viš ikki pensjónisti
  4. § 12 - višbót til mišal fyritķšarpensjónistar, giftir viš ikki pensjónisti

Sum heimild fyri kunngerš nr. 8/2000 varš vķst til § 12, stk. 6, ķ almannapensjónslógini, sum heimilar landsstżrismanninum at įseta neyvari reglur fyri persónligari višbót til pensjónistar, sum hava serliga trupul kor.

Veitingarnar ķ kunngerš nr. 8/2000 fųrdu viš sęr meirśtreišslur fyri landskassan, og ķ skrivum til landsstżrismannin ķ juli og ķ november 2000 vķstu vit į, at talan var um "nżggjar" veitingar, og at § 12, stk. 6, ķ lógini ikki heimilar landsstżrismanninum at įseta veitingarnar. Eingin jįttan er heldur ķ 2000 til serligu veitingarnar, hvųrki į fķggjarlógini ella ašrari jįttanarlóg.

Sambęrt § 13 ķ kunngerš nr. 8/2000 verša veitingarnar ķ §§ 8, 9, 11 og 12 ķ kunngeršini harafturat latnar uttan tųrvsmeting, men sambęrt § 12, stk. 6, ķ lógini kann persónlig višbót bert verša latin pensjónistum, sum hava "serliga trupul kor". Taš merkir, at ein ķtųkilig tųrvsmeting skal verša gjųrd ķ hvųrjum einstųkum fųri, og landsstżrismašurin kann eftir okkara tykki ikki ķ einari kunngerš vķkja frį lógini.

Landsstżrismašurin svaraši ķ februar 2001, at hann heldur ikki veitingarnar smb. §§ 8-9 og §§ 11-12 eru "nżggjar" veitingar, sum heimild ikki er fyri, men skiftisveitingar, sum verša latnar teimum pensjónistum, sum verša haršast raktir av broytingunum ķ almannapensjónslógini.

Višvķkjandi vantandi tųrvsmeting ger landsstżrismašurin galdandi, at hóast eingin ķtųkilig tųrvsmeting er gjųrd, eru veitingarnar inntųkuregulerašar, tķ tey, sum hava fingiš goldiš śt hesar veitingar, luku vanligu inntųkutreytirnar ķ kunngeršini - tey, sum ikki luku treytirnar, hava ikki fingiš veitingarnar.

Vit halda ikki nakaš samband vera ķmillum lógarįsetta inntųkujavning og kraviš um ķtųkiliga tųrvsmeting, og sum vķst į, halda vit onga heimild vera at rinda "serligu" persónligu višbųturnar.

Viš kunngerš nr. 2/2001 vóršu §§ 8-13 ķ kunngerš 8/2000 strikašar.

Stušul til hjįlparrįš

Viš kunngerš nr. 101/1999 "um stušul til hjįlparrįš" įsetti landsstżrismašurin, vķsandi til § 18, stk. 6, ķ forsorgarlógini, at "Stušul til hjįlparrįš upp til kr. 1.870,- um mįnašin kann tillutast persónum millum 18 og 67 įr, sum fįa avlamisveiting, men sum missa hesa, sum avleišing av lųgtingslóg um almannapensjónir o.a.".

Til 1. januar 2000 hevši avlamisveitingin materiella heimild ķ avlamispensjónslógini, men heimildin datt burtur, tį nżggja pensjónslógin kom ķ gildi.

Sum heimild fyri kunngeršini veršur vķst til § 18, stk. 6, ķ forsorgarlógini, sum heimilar landsstżrinum at įseta nęrri reglur fyri veitingum sambęrt stk. 1-5.

Almanna- og Heilsumįlastżriš gav viš skrivi 7. januar 2000 Almannastovuni boš um, at tey millum 18 og 67 įr, sum fyri 1. januar 2000 fingu avlamisveiting, skuldu varšveita hana sambęrt § 18, stk. 5, ķ forsorgarlógini frį 1. januar 2000, "iš hvussu so er til nżggj forsorgarlóg veršur gjųrd". Eingin umsókn skuldi verša latin inn, og neyšugt var ikki at skjalprógva śtreišslur.

§ 18, stk. 5, ķ forsorgarlógini er soleišis oršaš: "Til personer med invaliditet eller varig sygdoms- eller aldersbetinget svagelighed kan der ydes stųtte til heilivįg, hjęlpemidler, herunder merudgifter til sęrlige beklędningsgenstande... "

Oršingin "kan der ydes stųtte..." merkir, at ein ķtųkilig tųrvsmeting skal fara fram ķ hvųrjum einstųkum fųri, og kann ikki verša vikiš frį hesum kravi viš einari kunngerš. Ķ skrivi til landsstżrismannin 4. juli 2000 vķstu vit į, at ręttast hevši veriš at fingiš materiella heimild ķ Lųgtinginum - og hartil fķggjarheimild, vķsandi til § 43, stk. 2, ķ stżrisskipanarlógini.

Ķ svari sķnum ķ september 2000 helt landsstżrismašurin m.a., at: "Ręttast hevši tó veriš, at ein konkret meting varš gjųrd fyri hvųnn einstakan, men av tķ at taš vóru kr. 1.870,00, sum var tann konkreti missurin av lógarbroytingini hjį hvųrjum einkultum, og orka var ikki til at tųrvsmeta hvųnn einkultan persón, var mett ręttast, ķ fyrstu umfari, at geva ųllum ta fullu upphęddina, og hareftir heita į Almannastovuna um at tųrvsmeta hvųnn einkultan persón".

Okkum kunnugt, fekk Almannastovan onga įheitan um at meta tųrvin.

Ķ skrivi til landsstżrismannin 30. november 2000 vķstu vit į, at Landsgrannskošanin mį tulka svariš soleišis, at landsstżrismašurin heldur taš ikki vera rętt at lata veitingina uttan tųrvsmeting.

Landsstżrismašurin hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at hann framvegis heldur, at materiel heimild er fyri at lata avlamisveitingina samb. forsorgarlógini. Višv. spurninginum um fķggjarliga heimild, so vķsir landsstżrismašurin į, at peningurin er jįttašur į fķggjarlógini fyri 2000.

Vit halda framvegis, at § 18, stk. 6, ķ forsorgarlógini ikki gevur landsstżrismanninum heimild til at įseta veitingina, og eingin serstųk jįttan er į fķggjarlógini ella ašrari jįttanarlóg ķ 2000, iš heimilar at rinda hesa serligu veiting.

- - - - -

Viš Ll. nr. 3/2001 "um broyting ķ lųgtingslóg um almannapensjónir" og Ll. nr. 4/2001 "um broyting ķ lųgtingslóg um įseting og javning av almannaveitingum" varš avlamisveitingin aftur lógarfest ķ pensjónslóggįvuni viš gildi frį 1. februar 2001.

 

7.3.3.    Įšur umrųdd ivamįl um inntųkugrundarlag o.a.

Ķ flestu fųrum gera inntųkuvišurskiftini hjį pensjónistunum av, hvussu stór pensjónsveitingin veršur. Ķ įravķs vķstu vit ķ grannskošarafrįgreišingum į, at:

  • ķ flestu mįlum vóru upplżsingarnar um rentu- og ognarinntųku skeivar, tķ tęr ikki systematisk vóršu dagfųrdar
  • ķ nógvum mįlum vóru rentu- og ognarinntųkuupplżsingarnar "roknašar" ķ stašin fyri faktiskar, og brutto ķ stašin fyri netto, og at fleiri śtrokningar tķskil vóru skeivar
  • trupulleikarnir viš at definera inntųkuna vóru óloystir, herķmillum frįdrįttir ķ inntųku, serliga višvķkjandi vinnurekandi
  • samskiftiš viš Toll- og Skattstovu Fųroya ikki var nųktandi, tķ T&S hevši ikki tęr upplżsingar, sum Almannastovuni tųrvaši sambęrt tį galdandi almannalóggįvu, og at įrligu umrokningarnar av pensjónum kravdu sera stórt manuelt arbeiši

Ķ frįgreišing til landsstżrismannin ķ februar 1999, varš vķst į, at umrųddu trupulleikar višvķkjandi skrįseting og nżtslu av ognar- og inntųkuupplżsingum ikki vóru loystir, og at kęrunevndin hevši tikiš "prinsippiellar" avgeršir, sum greitt settu til viks lógartulkingar hjį Almannastovuni, uttan at Almannastovan hevši broytt praksis ķ ųšrum lķknandi mįlum.

Sķšani er pensjónslóggįvan munandi broytt viš nżggju pensjónslógin (APL), iš kom ķ gildi 1. januar 2000. Trupulleikarnir viš at definera inntųkugrundarlagiš eru loystir. Ķ pensjónslógini veršur nś vķst til skattskyldugu inntųkuna, og rentuinntųkurnar eru tengdar at rentuskattalógini.

7.3.4.    Nżggjar lógarįsetingar um inntųkugrundarlag og inntųkujavning

Sambęrt § 20 ķ APL er inntųkugrundarlagiš skattskylduga inntųkan sambęrt skattalógini, undantiknar eru sosialar pensjónir og arbeišsmarknašareftirlųn. Afturat inntųkuni skal verša lųgd renta av peningi, iš veršur skattašur eftir reglunum ķ rentuskattalógini, og ķ serligum fųrum skal uppihaldshjįlp eftir forsorgarlógini verša lųgd aftrat inntųkuni.

Sambęrt APL, § 18, verša grundupphędd og višbųtur til fyritķšarpensjónistar, umframt višbótin til fólkapensjónistar, roknašar śt eftir inntųku. Sambęrt § 20, stk. 3, er tķšarskeišiš seinast įlķknaša inntųkuįriš.

Sambęrt § 20, stk. 4, veršur fyrsta pensjónsśtrokningin grundaš į vęntaša inntųku frameftir, um inntųkan broytist varandi aftanį pensjónstillutan.

Ein fķggjarliga tżšandi spurningur er, hvussu įsetanin og eftirrokningin av pensjón sambęrt APL, § 21, skal verša tulkaš.

Sambęrt stk. 1 er meginreglan, at pensjónin veršur įsett eina ferš um įriš (fyri komandi įr) śt frį skattskyldugu inntųkuni sambęrt skattalógini seinast įlķknaša inntųkuįr. Sambęrt stk. 2 veršur pensjónin tó umroknaš ķ įrinum,

  1. um inntųkan veršur broytt varandi, og ein śtrokning av pensjónini, grundaš į vęntaša inntųku frameftir, hevur viš sęr, at pensjónsupphęddin veršur broytt, ella
  2. um broytingar henda ķ teimum persónligu višurskiftunum, herķmillum hjśnabandsstųšu ella uppihaldarastųšu, ella ųšrum višurskiftum, iš hava tżdning fyri stųddina av pensjónini.

Harafturat kann pensjónin sambęrt stk. 3 verša įsett viš styttri millumbilum enn eina ferš um įriš viš grundarlagi ķ fyribilsskattaskrįsetingini ķ verandi įri, um ein broytt vęntaš inntųka er óviss at ętla um.

Veršur pensjónin roknaš śt frį vęntašari framtķšarinntųku, skal hon sambęrt stk. 5, verša eftirroknaš, tį iš inntųkan veršur įlķknaš. Svarar įlķknaša inntųkan ikki til mettu inntųkuna, skal munurin verša aftur-/eftirgoldin sambęrt stk. 6.

7.3.5.    Ivamįl um inntųkujavning av almannapensjónum

At nś er lógarfest, at inntųkugrundarlagiš er skattskylduga inntųkan, er umsitingarliga eitt stórt framstig, sum hevur loyst nógv ivamįl. Eftir okkara tykki eru tó framvegis nųkur ivamįl višvķkjandi inntųkujavning og umrokning av almannapensjón. Nišanfyri hava vit roynt at lżsa summi.

Almannastovan fęr inntųkuupplżsingar frį Toll- og Skattstovu Fųroya, so hvųrt įlķkningin er lišug, og kannar, um inntųkan seinast įlķknaša inntųkuįr samsvarar viš inntųkugrundarlagiš, iš pensjónin er goldin eftir.

Inntųkan hęgri, afturgjaldskrav

Er inntųkan hęgri enn verandi inntųkugrundarlag, veršur afturgjaldskrav sent pensjónistinum. Ķ § 22 ķ almannapensjónslógini stendur, at pensjónistar skulu boša Almannastovuni frį hvųrjari broyting, sum kann hava viš sęr, at veitingar lękka ella falla burtur.

Inntųkan lęgri, ikki eftirgjald

Er inntųkan seinast įlķknaša inntųkuįr lęgri enn verandi inntųkugrundarlag, veršur pensjónin hękkaš frį nęsta mįnaši. Hevur pensjónistur fingiš ov lķtiš goldiš śt, tķ inntųkan seinast įlķknaša inntųkuįr er lęgri enn nżtta inntųkugrundarlagiš, roknar Almannastovan ikki eftirgjald fyri farna įriš. Almannastovan vķsir į, at sambęrt § 20, stk. 3, er inntųkugrundarlagiš seinast įlķknaša inntųkuįr.

Fyribils inntųka

Er inntųkan fyribils, veršur onki afturgjaldskrav. Sambęrt avgeršum hjį Kęrunevndini fyri almannamįlum er fyribils inntųka, inntųka styttri enn 3 mįnašir. Ein fyribils inntųka įvirkar ikki pensjónina taš įriš, inntųkan er vunnin, men sambęrt sišvenju į Almannastovuni, įvirkar fyribilsinntųkan pensjónina komandi įr. Įvirkar ein inntųka ikki eitt įr, tķ hon er at meta sum fyribils, halda vit taš vera ivasamt, at sama inntųka ger, at ein veiting minkar ella fellur burtur įriš eftir. Almannastovan vķsir į, at sambęrt § 20, stk. 3, er inntųkugrundarlagiš seinast įlķknaša inntųkuįr.

Nęr veršur veitingin broytt

Taš kann vera tilvildarligt, nęr Almannastovan fęr upplżsingarnar frį T&S. Viš at rokna frį "nęsta mįnaši" verša ikki allir pensjónistar višfarnir eins, og spurningurin er, um taš er rętt.

Umrokning ķ įrinum

Sambęrt § 21, stk. 2, veršur pensjónin umroknaš ķ įrinum, um inntųkan varandi broytist, ella um broytingar henda ķ persónligu višurskiftunum. Oršingin tykist benda į, at pensjónin skal verša roknaš um, "veršur inntųkan varandi broytt". Almannastovan umsitur lógina, og tķ er taš Almannastovan, sum skal rokna pensjónina umaftur.

Ķ flestu fųrum bošar pensjónistur frį, er inntųkan lękkaš ella dottin burtur. Men taš kann koma fyri, at pensjónistur ikki bošar frį, at inntųkan t.d. er varandi lękkaš, og tķ veršur pensjónin ikki straks hękkaš. Spurningurin er so, um pensjónisturin kann koma afturumaftur og krevja eina hękking viš afturvirkandi gildi.

Spurdur, hvussu § 21, stk. 2, skal verša tulkaš, svaraši landsstżrismašurin ķ september 2000, "at ein og hvųr inntųka skal įvirka pensjónina, og pensjónisturin hevur skyldu til at kunna Almannastovuna um inntųkubroytingar. Slagiš av inntųku ger av, um hędd skal verša tikiš fyri hesi inntųku framyvir, ella um hon bert skal įvirka inntųkuna taš įriš, sum hon veršur śtgoldin".

Įsetingina ķ § 21, stk. 2, "Pensjónin veršur umroknaš ķ įrinum" tulkar Almannastovan, sum at pensjónisturin hevur skyldu til at kunna Almannastovuna um inntųkubroytingar.

Her kann verša višmerkt, at frįbošanarskyldan ķ § 22 einans fevnir um broytingar, sum hava viš sęr, at veitingar lękka ella fella burtur.

Varnast Almannastovan, at inntųkan varandi er hękkaš, veršur pensjónin roknaš um, og mųguligt afturgjald veršur kravt. Lękkar inntųkan ella fellur burtur, roknar Almannastovan ikki av sķnum eintingum umaftur ķ įrinum.

Taš kemur eisini fyri, at T&S broytir skattskyldugu inntųkuna viš afturvirkandi gildi. Ķ hesum sambandi tók Kęrunevndin, ķ 1997, prinsippavgerš um at fylgja punkt 162 ķ donsku vegleišandi reglunum "om social pension": Hvis det nye indtęgtsgrundlag som fųlge af en ęndret skatteansęttelse hos skattemyndighederne udgųr et lavere belųb, skal pensionisten have efterbetalt den for lidt udbetalte pension".

Almannastovan fųrdi fram, "at taš ikki ber til at rokna aftureftir, men bert frį tķ degi, Almannastovan fęr góškendan roknskap". Vķsandi til skriv 16. september 1997 tók Kęrunevndin eina lķknandi avgerš og vķsti aftur taš, sum Almannastovan fųrdi fram. Almannastovan kunnaši ķ januar 1999 um, at kęrunevndaravgerširnar frį 1997 ikki hųvdu fųrt viš sęr, at praksis hjį Almannastovuni varš broytt.

- - - - -

Vit hava umrųtt summi ivamįl viš Almanna- og Heilsumįlastżriš, sum ķ september 2000 bošaši frį, "at ein leišbeining er į veg frį Stżrinum til Almannastovuna um hesi višurskifti, so vónandi veršur greiš praksis framyvir". Sambęrt Almannastovuni er eingin leišbeining komin. Almannastjórin hevur bošaš frį, at hon fer at taka spurningin upp viš Almanna- og Heilsumįlastżriš, um tųrvur er į eini lógarbroyting at greiša reglurnar.

Almannastovan hevur framvegis ongar reglur, sum lżsa, hvussu og nęr inntųkukanningar skulu verša gjųrdar. Almannastjórin hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at arbeitt veršur viš mįlinum, og at dokumentatiónin, sum skjalprógvar, hvat fariš er fram undir įrligu umrokningini, ķ framtķšini veršur meira fullfķggjaš.

7.3.6.    Mįlsgrannskošan

Fólkapensjónistar

Vit hava viš stakroyndum valt śt og kannaš 39 nżggj fólkapensjónsmįl viš stųši ķ śtgjaldingum ķ januar – mai 2000. Av teimum eru 18 nżstovnaš mįl og 21 fyritķšarpensjónsmįl, sum sjįlvvirkandi eru broytt til fólkapensjón. Fylla fyritķšarpensjónistar 67 įr, verša teir ķ VFS-skipanini sjįlvvirkandi broyttir til fólkapensjónistar.

Fullfķggjaš undirskrivaš umsóknarblųš vóru ķ ųllum 18 nżstovnašu mįlunum. Annars hava vit hesar višmerkingar:

  • Ķ 15 mįlum vóru ongi avrit av jįttanarskrivi
  • 4 mįl vóru ikki vįttaš av fulltrśa
  • 17 mįl hųvdu einki upprit um inntųkugrundarlag fyri 1. pensjónsśtrokning
  • 3 mįl hųvdu ikki nųktandi śtskriftir śr T&S
  • Ķ 6 mįlum var ongin dokumentatión fyri inntųkugrundarlagnum

Ķ teimum 21 fyritķšarpensjónsmįlunum, broytt til fólkapensjón, hava vit hesar višmerkingar:

  • Ķ 12 fųrum eru skriv ikki send pensjónistinum um skiftiš til fólkapensjón
  • Ķ 7 mįlum var onki avrit av jįttanarskrivi um skiftiš til fólkapensjón

Fyritķšarpensjónistar

Viš stakroyndum hava vit valt śt og kannaš 34 nżggj fyritķšarpensjónsmįl viš stųši ķ śtgjaldingum ķ januar – mai 2000. Vit hava hesar višmerkingar:

  • Ķ 21 mįlum vóru ongi avrit av jįttanarskrivi
  • 7 mįl vóru ikki vįttaš av fulltrśa
  • Ķ 4 mįlum hevši pensjónisturin fingiš hęgru grundupphęddina til stųk, hóast hann var giftur
  • Ķ 1 mįli hevši pensjónisturin sķšani aprķl ikki fingiš lógarįsettu pensjónsvišbótina

At pensjónistur hevur fingiš hęgru grundupphęddina, kemst av, at mįlsvišgerin, tį iš mįliš veršur stovnaš ķ VFS-skipanini, ikki "vįttar", at hann hevur hjśnafelaga. Mįlsvišgerin hevur helst ikki veriš varugur viš skipanarįvaringina, tķ hevur skipanin roknaš/goldiš śt hęgru grundupphęddina fyri stųk. Hesin feilur er komin fyri ķ 8 mįlum, og er sķšani ręttašur. Skipanin er broytt ultimo august 2000, soleišis at slķk mįl koma į feillista, og pensjónin veršur ikki goldin śt, fyrr enn mįlsvišgerin hevur "vįttaš", um pensjónisturin hevur hjśnafelaga.

At pensjónistur ikki fekk lógarįsettu pensjónsvišbótina kemst av, at Almanna- og Heilsumįlastżriš ķ mars 2000 umsitingarliga lękkaši lógarįsettu višbótina, įsett ķ § 3 ķ Ll. 107/1999, til mišal og hęgstu fyritķšarpensjónistar viš įvikavist kr. 1.350 og kr. 1.492, og hękkaši serligu persónligu višbótina – samb. kunngerš nr. 8/2000 kr. 160 – samsvarandi.

Er fyritķšarpensjónistur 16-17 įr, hevur hann ikki rętt til serligu persónligu višbótina, sum er endurgjald fyri sjśkrakassagjaldiš. Samanlagt er talan um 8 mišal ella hęgstu fyritķšarpensjónistar 16-17 įr, sum ikki fįa lógarįsettu višbótina įvikavist kr. 3.003 og kr. 4.430 men bert lękkašu višbótina įvikavist kr. 1.653 og kr. 2.938.

Vit hava spurt Almannastovuna, hvķ rętt ikki er goldiš śt. Pensjónsdeildin hevur greitt frį, at tey kunnašu fyrisitingardeildina ķ Almanna- og Heilsumįlastżrinum munnliga um hesi višurskifti, eftir at tżriš lękkaši lógarįsettu višbótina. Ķ november 2000 var feilurin ikki ręttašur. Pensjónsdeildin vķsti į, at tį iš Almanna- og Heilsumįlastżriš hevši gjųrt broytingina ķ VFS-skipanini, įtti Stżriš at havt rętta skeivleikan. Satsirnar eru ręttašir ķ 2001 ķ sambandi viš lógarbroytingina, og almannastjórin hevur bošaš frį, at pensjónistarnir nś fįa eftirgjald fyri 2000.

- - - - - - -

Į Almannastovuni eru įvķsir karmar fyri mįlsvišgerš, t.d. umsóknarblųš, śtrokningarųrk, oyšublųš, fastar skermmyndir, įminningarkotur o.l., umframt innanhżsis leišbeiningar um edv-višgerš, mįlsvišgerš, skjalprógv, lógartulkingar o.a.

Ongar samanskrivašar reglur ella starvslżsingar eru, sum nįgreiniliga og į ein skipašan hįtt lżsa mįlsvišgeršina og įseta, hvųrji innanhżsis eftirlit og hvųrjar avstemmanir skulu verša gjųrdar, frį tķ ein umsókn kemur inn, til veitingin veršur goldin śt og bókaš, hvussu skal verša skjalprógvaš, og hvųrja įbyrgd og heimild hvųr einstakur hevur.

Ongar fųroyskar serreglur eru įsettar ķ lóg ella kunngerš um, hvųrji umsitingarlig krųv skulu verša sett til mįlsvišgerš, eftirlit og roknskaparhald, tį ręšur um almannaveitingar til einstaklingar. Vit hava įšur ķ grannskošanini tikiš stųši ķ teimum krųvum, sum "Socialministeriet" hevur įsett ķ kunngeršum "om kommunernes regnskabsaflęggelse og statsrefusion m.v. på visse dele af det sociale område."

Eftir okkara tykki er stųšan ikki nųktandi, allarminst fyri starvsfólkiš, tķ talan er um umsiting av stųrstu jįttanunum į fķggjarlógini. Vit hava tķ męlt leišsluni į Almannastovuni til at įseta nųkur minstukrųv til mįlsvišgerš, herķmillum eisini, hvųrji skjųl, upprit o.a. skulu verša til skjals ķ einum mįli, eisini fyri at tryggja, at mįlsvišgeršin lżkur krųvini um vegleišing, partshoyring, skyldu at skriva upp o.a. ķ įvikavist Ll. nr. 132/1993 "um fyrisitingarlóg" og Ll. nr. 133/1993 "um innlit ķ fyrisitingina".

Almannastjórin hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at ętlanin at er seta ein prosjektbólk at loysa trupulleikarnar.

Allur innkomin og śtfarin postur veršur journaliserašur elektroniskt. Mųgulig uppritarblųš verša eisini skrivaš og journaliseraš ķ journalskipanini. Men fyri at fįa yvirlit yvir gongdina ķ mįlum, har upprit eru gjųrd, er neyšugt at finna og skriva śt fleiri einkultskjųl śr journalskipanini. Eftir okkara tykki er taš ikki nųktandi. Sambęrt Almannastovuni er ein nżggj śtgįva av skipanini į veg, iš kann loysa trupulleikan viš at fįa yvirlit yvir gongdina ķ mįlum.

Sambęrt § 2 ķ kunngerš nr. 1/1995 frį Fųroya Landsskjalasavni "um umsiting av almennum savnindum" skulu journalskipanir verša góškendar av Landsskjalasavninum, įšrenn tęr verša tiknar ķ nżtslu. Journalskipanin er ikki góškend av Fųroya Landsskjalasavni.

7.4.   Forsorgarśtreišslur (GL 1998/2 07 3-2)

Vantandi reglur fyri endurbśgving sambęrt § 18

Vit hava seinastu mongu įrini vķst į, at sambęrt § 18, stk. 6, ķ forsorgarlógini kann landsstżriš įseta neyvari reglur fyri veitingum eftir § 18, og at hetta arbeiši įtti at veriš rašfest frammarlaga. Stórur tųrvur er į neyvari reglum m.a. višvķkjandi endurbśgving, serliga fyri teir mįlbólkar, sum liggja į markinum. Eisini hevur Almannastovan javnan bišiš landsstżriš um at koma viš slķkum reglum. Ķ seinastu frįgreišing spurdu vit, hvųrji stig landsstżrismašurin ętlaši at taka į hesum ųki.

Landsstżrismašurin kunnaši ķ desember 1999 um, at ętlanin var at seta alt įriš 2000 av, at gera nżggja forsorgarlóg og barnaforsorgarlóg. Ķ hesum sambandi vóru eisini ętlanir um at gera greišari reglur og neyšugar kunngeršir, sum mangla į nęstan ųllum forsorgarųkinum, eisini višvķkjandi endurbśgving. Vit hava ķ januar 2001 spurt landsstżrismannin, hvat sķšani er hent ķ mįlinum, men hava einki svar fingiš enn.

ALV-skślin

Nęmingar, sum fįa jįttaš endurbśgving į ALV, rinda eitt įvķst gjald um mįnašin fyri at ganga į skślanum. Almannastovan rindar skślanum peningin, og hesar śtreišslur verša konterašar undir § 18. Talan er um eitt aconto gjald, og tį iš įriš er lišugt, ger skślin samlaša kostnašin upp. "Undirskotiš" veršur lutaš sundur į teir nęmingar, sum hava gingiš į skślanum. Fyri 1998/99 rindaši Almannastovan kr. 15.500 fyri hvųnn nęming um mįnašin.

Fyri nógvum įrum sķšani er stašfest, at ongin lógarheimild er ķ almannalóggįvuni at rinda fyri undirvķsing į ALV-skślanum, tķ skślin mį haldast at hoyra undir undirvķsingarverkiš. Skślin bjóšar śt fólkaskślafrįlęru upp til frįfaringarroynd fólkaskślans umframt handilsskślafrįlęru į FHS-stigi. Tį varš m.a. vķst į, at sambęrt § 4, stk. 1, ķ "lov nr. 51/1979 for Fęrųerne om folkeskolen" er frįlęran ķ fólkaskślanum ókeypis, og sambęrt § 3, stk. 4, ķ Ll. nr. 21/1979 "um fólkaskślan" og § 2, stk. 5, ķ Ll. nr. 49/1987 "um grundśtbśgving innan FHS" skal serundirvķsing ella annar sernįmsfrųšiligur stušul veitast, tį "tųrvur er į tķ".

Vķst er eisini į, at skślaverkiš bjóšar ikki hesa tęnastu śt, hóast ALV, Almannastovan og skiftandi landsstżrismenn viš almannamįlum hava virkaš fyri hesum, og hóast įlit varš skrivaš millum allar trķggjar partar ķ 1996. Vķsandi til, at umsitingin į hesum ųki framhaldandi var ólóglig, spurdu vit ķ seinasta frįgreišing, hvųrjar ętlanir landsstżrismašurin hevši um at fįa višurskiftini ķ ręttlag.

Landsstżrismašurin kunnaši ķ desember 1999 um, at hann ętlaši at taka mįliš um ALV-skślan sum heild upp viš landsstżrismannin viš undirvķsingarmįlum einaferš fyrst ķ komandi įri. Vit hava ķ januar 2001 spurt landsstżrismannin, hvat sķšani er hent ķ mįlinum, men hava einki svar fingiš enn.

7.5.    Dagpeningaśtreišslur (GL 2008/2 07 3-6)

Ķ frįgreišing frį mars 2000 vķstu vit į ymsar veikleikar/trupulleikar ķ dagpeningaskipanini. Landsstżrismašurin kunnaši ķ september 1999 um, at ein arbeišsbólkur, iš settur var at endurskoša dagpeningaskipanina, fór at gera tilmęli um eina loysn į įvķsum ųkjum. Ķ mai 2000 heittu vit į landsstżrismannin um at boša frį, hvussu trupulleikarnir vóršu loystir.

Ķ januar 2001 svaraši landsstżrismašurin, at uppskot um nżggja dagpeningalóg er lagt fyri Lųgtingiš. Lógin skal ętlandi koma ķ gildi 1. aprķl 2001. Uppskotiš tekur stųši ķ einum įliti, sum landsstżrismašurin fekk handaš frį einum arbeišsbólki 16. februar 2000.

Nišanfyri hava vit tikiš saman um og vķst į, hvųrji tiltųk landsstżrismašurin hevur sett ķ verk.

Mįlsvišgerš ķ sambandi viš sjįlvbošin tryggjaš

Sambęrt § 22 ķ dagpeningalógini er freistin at sųkja dagpening vegna barnsburš 6 mįnašir. Ķ umsóknarblašnum fyri sjįlvbošin tryggjaš stendur, at umsóknarfreistin er 3 mįnašir frį barnsburšardegi. Henda oršing įtti at veriš broytt, so hon samsvarar viš oršingina ķ lógini.

Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 greitt frį, at politisk avgerš er tikin um, at barnsburšardagpeningur er eitt arbeišsmarknašarmįl, og tķ veršur hesin partur tikin śr nżggju dagpeningalógini, og settur ķ eina nżggja lóg undir Vinnumįlastżrinum um barnsburšarskipan. Arbeišsloysisskipanin skal umsita hesa lóg ķ framtķšini. Tį dagpeningur vegna barnsburš sostatt bert veršur ein partur av dagpeningaskipanini til 1. aprķl 2001, veršur einki meira gjųrt viš umsóknarblųšini.

Innanhżsis eftirlit

Vit hava fleiri feršir męlt til at bųta um innanhżsis eftirlitiš og gera innanhżsisreglur fyri mįlsvišgerš, herķmillum hvat skal skrivast ķ uppritarblašiš. Ķ januar 2001 hevur landsstżrismašurin kunnaš um, at vęntandi eru innanhżsisreglurnar lidnar, tį nżggja lógin kemur ķ gildi.

Umsókn vegna sjśku

Ķ flestu fųrum, har spurt veršur um mynstring o.a, trygging ella um umsųkjarin fęr pensjón, sosialar- ella ašrar veitingar, eru teigarnir ķ umsóknarblašnum als ikki fyltir śt. Talan er helst um gamlar oršingar, sum skulu verša dagfųrdar. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 greitt frį, at vęntandi verša arbeišiš viš at endurnżggja umsóknarblašiš lišugt, tį nżggja lógin kemur ķ gildi.

Umsókn vegna sjśku, sjįlvbošin tryggjaš

Hvųrki tilmeldingarskjališ ella umsóknarblašiš, iš veršur nżtt ķ sambandi viš sjįlvbodnu skipanina, er nųktandi. Vit hava fleiri feršir vķst į, at landsstżriš įtti sum skjótast at įsett neyvari reglur fyri treytum/ręttindum hjį hesum bólki, bęši ķ sambandi viš tilmeldan og śtgjaldi, men einki er hent.

Dagpeningadeildin hevur ķ mįlsvišgeršini roynt at seta somu krųv sum T&S til, nęr talan kann vera um sjįlvstųšug vinnurekandi, men Kęrunevndin fyri almannamįlum hevur ķ fleiri avgeršum gingiš ķmóti umsitingarpraksis į dagpeningadeildini vķsandi til, at landsstżriš ikki, sambęrt § 15, stk. 2, hevur įsett nakrar reglur. Fleiri avgeršir benda į, at eru fólk fyrst komin ķ sjįlvbodnu skipanina, er ógjųrligt at "koyra" tey śraftur, vķsandi til, at heilsuligar treytir og krųv um inntųkur frį sjįlvstųšugum vinnuvirksemi bert verša sett, tį iš fólk koma inn ķ skipanina. Ķ einum mįli helt kęrunevndin, at sjįlvt um ein persónur fekk mišal avlamispensjón, kundi hann ikki strikast śr skipanini, tķ landsstżriš hevur ikki sett reglur fyri upptųku og śtmelding.

Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 kunnaš um, at ķ įvķsan mun veršur hędd tikin fyri hesum spurningum ķ nżggju lógini. Umsóknarblųšini verša gjųrd av nżggjum, so tey samsvara viš nżggju lógina.

Ķ lógaruppskotinum eru gjųrdar greišari reglur fyri, nęr talan kann vera um sjįlvstųšug vinnurekandi. Fólk, sum burturav ella ķ mestan mun eru sjįlvstųšug vinnurekandi, kunnu tekna trygging viš fullari dagpeningaupphędd. Sambęrt višmerkingunum skal lógin verša fataš soleišis, at tey skulu virka sum sjįlvstųšug ķ so stóran mun, at eitt lųntakaraarbeiši viš sķšuna av bert er višfįningur.

Eftir okkara tykki eru ivaspurningarnir um at melda śt ella strika śr skipanini framvegis ikki loystir, tķ heilsuligar treytir og krųv um inntųku bert verša sett, tį fólk verša tikin upp ķ skipanina.

Ašrar inntųkur ķ dagpeningatķšarskeišinum

Vanliga kannar dagpeningadeildin ikki, um fólk hava ašra inntųku, samstundis sum tey fįa dagpengar. Ķ seinastu frįgreišing męltu vit til, at taš veršur gjųrt. Leišslan kunnaši tį um, at orka var ikki at kanna hesi višurskifti. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 greitt frį, at viš verandi umsiting er eitt umfatandi eftirlit ikki gjųrligt, men lógaruppskotiš leggur upp til, at ov nógv śtgoldin dagpeningur kann verša kravdur goldin aftur, um fólk hava tagt viš ella latiš skeivar upplżsingar um inntųkuvišurskifti sķni.

Sjśkradagpeningur frį Almannastovuni og dagpeningur frį Fųroya Vanlukkutrygging

Sambęrt § 20 ķ "Anordning nr. 389 frį 15.11 1966 om forsikring mod fųlger af ulykkestilfęlde" viš seinni broytingum (Lógskyldug vanlukkutrygging v.m.), kann dagpeningur verša veittur teimum, sum er voršin sjśk ķ arbeiši, ella av arbeiši.

Ķ § 27 stendur "Der ydes ikke dagpenge efter denne anordning i en periode, hvor der ydes dagpenge efter den fęrųske dagpengelov. Almannastovan giver på begęring Fųroya Vanlukkutrygging de fornųdne oplysninger til afgųrelse efter denne bestemmelse".

Vit hava įšur vķst į, at Almannastovan hevur tulkaš sjśkradagpening frį Vanlukkutryggingini sum "lųbende kontantydelser", og hann veršur tķ tikin viš ķ śtrokningina. Veršur dagpeningurin frį Vanlukkutryggingini og Almannastovuni hęgri enn inntųkan seinastu 5 vikurnar, veršur dagpeningurin frį Almannastovuni minkašur lutfalsliga. Taš įtti als ikki at komiš fyri, at Almannastovan og Vanlukkutryggingin rinda sjśkradagpening samstundis, tķ sambęrt § 27 ķ vanlukkutryggingarlógini eigur Vanlukkutryggingin ikki at veita sjśkradagpening sama tķšarskeiš, sum Almannastovan veitir sjśkradagpening. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 bošaš frį, at hann er samdur.

Sjśkratrygd frį Lųnjavningarstovuni og sjśkradagpeningur frį Almannastovuni

Tį iš sųkt veršur um sjśkradagpening frį Almannastovuni, veršur m.a. spurt, um umsųkjarin er mynstrašur. Er hann taš, setir Almannastovan seg ķ samband viš Lųnjavningarstovuna fyri at fįa at vita, um hann fęr sjśkratrygd.

Almannastovan tulkar sjśkratrygd frį Lųnjavningarstovuni sum lųn undir sjśku og ikki sum "lųbende kontantydelser". Sambęrt § 11, stk. 3, ķ dagpeningalógini veršur dagpeningur veittur ķ 20 vikur. Teir 2½ mįnaširnar, fiskimašurin fęr sjśkratrygd frį Lųnjavningarstovuni, fęr hann ikki sjśkradagpening frį Almannastovuni. Er fiskimašur sjśkur longri enn 2½ mįnaš, og sųkir um dagpening frį Almannastovuni, verša 2½ mįnašir drignir frį teimum 20 vikunum.

Ķ lógini um sjśkratrygd er ongin freist at sųkja um sjśkravišbót. Tķ kann fiskimašur sųkja um sjśkratrygd fleiri mįnašir eftir, at hann er voršin sjśkur, og ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į 1 dųmi. Vit vķstu eisini į 7 dųmi um, at fiskimašur ķ sama tķšarskeiši bęši fekk sjśkravišbót frį Lųnjavningarstovuni og dagpening frį Vanlukkutryggingini. Landsstżrismašurin hevur ķ januar 2001 bošaš frį, at loysnin mį vera, at avvaršandi stovnar samskipa śtgjaldingarnar betur.

Samskipan av lóggįvu og umsiting av sjśkradagpeningi

Įsetingar um sjśkradagpening eru ķ trimum lógum, sum hava hvųr sķna umsiting, Lųnjavningarstovuna, Almannastovuna og Vanlukkutryggingina. Ķ seinastu frįgreišing vķstu vit į, at stórur tųrvur er į at broyta og samskipa lóggįvu og umsiting.

Ķ september 1999 kunnaši landsstżrismašurin um, at ein arbeišsbólkur varš settur at endurskoša dagpeningaskipanina, og at arbeišsbólkurin eisini hevši sett sęr fyri at višgera samanspęliš millum dagpeningaveitingarnar fyri at kanna, um tęr kunnu verša samskipašar betur ķ framtķšini.

Ķ įlitinum frį arbeišsbólkinum, iš varš latiš landsstżrismanninum 16. februar 2000, stendur einki um samanspęliš millum dagpeningaveitingarnar eftir dagpeningalógini, vanlukkutryggingarlógini og lógini um sjśkratrygd.

Spurdur, hevur landsstżrismašurin ķ februar 2001 bošaš frį, at hann veit ikki, hvķ einki er at finna ķ įlitinum um samanspęliš millum dagpeningaveitingarnar. Landsstżrismašurin vķsir į, at tį iš lógin um sjśkratrygd er frį 1997, gevur hetta eina įbending um, at lóggevandi valdiš ikki hevur ętlaš, at skipanirnar skuldu avmarkaš hvųrja ašra. Skulu višurskiftini broytast, er taš ein spurningur, sum mį takast upp til politiska višgerš, men lóggįvan er greiš, sum er.

7.6.    Heimarųktin (GL 1998/2 07 4 – 5)

Heimarųktin fevnir um:

  • Heimahjįlparskipanina og Heimasjśkrasystratęnastuna
  • Heilsusystratęnastuna
  • Eldrarųktina ķ Sandoynni

Ein stjóri er fyri alla Heimarųktina, hann er samstundis stjóri į Serforsorgini. Fyri hvųrt ųki er settur ein ųkisleišari, sum er leišari hjį heimahjįlparunum og heimasjśkrasystrunum. Ein fakligur leišari er settur fyri Heilsusystrarnar, og ein leišari er settur at samskipa Eldrarųktina ķ Sandoynni. Hesir leišarar hava fingiš įvķsingarheimild frį stjóranum.

Vit hava grannskošaš į meginskrivstovuni, į ųkisskrivstovunum ķ Tórshavn, Klaksvķk, Runavķk, Mišvįgi, Vįgi, į Heilsusystratęnastuni ķ Tórshavn og į Eldrarųktini ķ Sandoynni.

Roknskaparvišurskifti

Eingin reglugerš er fyri, hvussu roknskaparhaldini į meginskrivstovuni, į ųkisskrivstovunum, hjį Heilsusystratęnastuni og hjį Eldrarųktini ķ Sandoynni verša skipaš. Sambęrt stjóranum er ętlanin, at ein reglugerš skal koma ķ gildi fyrst ķ 2001.

Stjórin vįttar rokningar višvķkjandi śtreišslunum hjį meginskrivstovuni. Fyrisitingarleišarin tekur avrit av skjųlum, og sendir rokningarnar til roknskapardeildina ķ Almanna- og Heilsumįlastżrinum at bóka.

Heimarųktirnar ķ ųkjunum eru skipašar sum serskildar roknskapareindir, sum ųkisleišararnir hava įbyrgdina av. Somuleišis eru Heilsusystratęnastan og Eldrarųktin ķ Sandoynni skipašar sum serskildar roknskapareindir. Leišararnir vįtta rokningarnar, taka avrit av skjųlunum, og senda rokningarnar til roknskapardeildina ķ Almanna- og Heilsumįlastżrinum at bóka.

Til 1. aprķl 1999 varš alt bókaš ķ "landskassaroknskapardųminum". Eftir 1. januar 2000 er bert bókaš ķ AHS-roknskapardųminum. Fyrstu mįnaširnar vóru trupulleikar viš śtskriftum. Roknskapartilfariš var ófullfķggjaš, og taš var sera torfųrt at kanna eftir, um bókingar samsvarašu viš undirliggjandi skjųl. Hesi višurskifti eru komin ķ ręttlag, men kannaš veršur ikki, um bókingingarnar samsvara viš undirliggjandi skjųl. Fķggjarstųšan veršur ikki stemmaš av, og mįnašarroknskapurin veršur ikki vįttašur mótvegis hęgri myndugleika.

Sambęrt roknskaparkunngeršini skal stovnsleišarin hvųnn mįnaš stemma av og góškenna roknskapin. Eftir okkara tykki kunnu ųkisleišararnir, fakligi leišarin fyri Heilsusystrarnar og leišarin fyri Eldrarųktini ķ Sandoynni ķ hesum hųpi roknast sum "stovnsleišari".

Almanna- og Heilsumįlastżriš hevur ķ skrivi 31. mai 1999 til Heimarųktina bošaš frį, at stovnurin hvųnn mįnaš skal góškenna jįttanarroknskapin og senda góškenningina til Almanna- og Heilsumįlastżriš. Roknskapurin skal verša góškendur av stovnsleišaranum.

Vit hava spurt, hvķ góškenning og eftirlit ikki er gjųrt sambęrt omanfyrinevnda skriv. Stjórin į Heimarųktini vķsir į, at tį skriviš varš sent Heimarųktini hevši Almanna- og Heilsumįlastżriš tikiš yvir bókhaldiš frį Gjaldstovuni. Taš varš ikki uttan trupulleikar, t.d. varš bókaš ķ bįšum roknskapardųmunum. Taš gjųrdi taš torfųrt at gjųgnumskoša jįttanarroknskapin, serliga at stemma av. Ķ sambandi viš nżggja bygnašin hevur Almanna- og Heilsumįlastżriš mišsavnaš roknskaparliga virksemiš į fķggjardeildini, sum sķšani skal veita stovnunum tęnastu. Sum lišur ķ nżggja bygnašinum fluttu 3 starvsfólk frį Heimarųktini til fķggjardeildina ķ Almanna- og Heilsumįlastżrinum, men arbeišsuppgįvurnar fylgdu ikki viš starvsfólkunum. Sambęrt stjóranum vantar at fįa greiši į, hvųrjar tęnastur fķggjardeildin veitir, og hvųrjar uppgįvur stovnarnir sjįlvir skulu klįra.

Sambęrt stjóranum į Heimarųktini er ętlanin, at ein skipaš eftirlits- og góškenningar-mannagongd skal verša sett ķ verk fyrst ķ 2001. Henda ętlan er tengd at einum samstarvi viš fķggjardeildina ķ Almanna- og Heilsumįlastżrinum.

Fķggjarstųša

Fķggjarstųšan veršur ikki stemmaš av, hvųrki į meginskrivstovuni, į ųkisskrivstovunum, hjį Heilsusystratęnastuni ella hjį Eldrarųktini ķ Sandoynni. Taš kemur helst av, at tey fįa ikki kontuśtskriftir višvķkjandi fķggjarstųšuni.

Ķ oktober 2000 kunnaši roknskaparleišarin ķ Almanna- og Heilsumįlastżrinum um, at roknskapardeildin var ķ ferš viš at stemma av flestu kontur. Vit vķstu į, at fleiri fķggjarstųšukontur ķ AHS-roknskapardųminum ikki samsvara somu kontur ķ landskassaroknskapardųminum. Greitt varš frį, at višurskiftini vęntandi koma ķ ręttlag viš įrslok 2000.

Nišurstųša

Vit halda ikki, at roknskaparvišurskiftini eru į nóg tryggum stųši, og vit halda at heimildar- og įbyrgdarbżtiš er ógreitt. Vit hava spurt landsstżrismannin, hvųrji stig verša tikin at fįa višurskiftini ķ ręttlag, men vit hava ikki fingiš svar.

Vųrugoymsla

Einki yvirlit finst yvir vųrugoymslur, sum įsett ķ § 19 ķ roknskaparkunngeršini. Sambęrt starvslżsingini skulu ųkisleišararnir hava eftirlit viš vųrugoymslunum. Sambęrt stjóranum er ętlanin, viš framtķšini ķ huga, at skipa goymsluvišurskiftini betur, serliga sjśkrarųktartilfariš. Ķ lųtuni ger Heimarųktin eina roynd ķ Eysturoynni og ķ Sandoynni, har mįliš er, umframt at hava eftirlit viš hvat kemur inn og hvat fer śt av goymsluni, at fįa rętta tilfariš til rętta brśkaran. Tį skipanin er roynd, er ętlanin at seta hana ķ verk ķ hinum ųkjunum eisini.

 

7.6.1.    Heimahjįlparaskipanin og Heimasjśkrasystratęnastan

Viš stųši ķ lųnarśtgjaldingum ķ desember 1998 vóru nųkur starvsfólkamįl śr ųllum ųkjum tilvildarliga vald śt. Kannaš varš, um setanarskriv, avrit av prógvum o.o. skjųl vóru ķ mįlunum, og um goldna lųnin var sambęrt galdandi lųnartalvum.

Vit hava įšur vķst į, at mannagongdin ķ sambandi viš brśkaraavgjųld er óneyšuga tung og arbeišskrevjandi. Hon fųrir viš sęr dupult inntųppingar og nógvar vandar fyri feilum, tķ samanteljingar, śtrokningar, yvirfųringar av tųlum o.a. verša gjųrdar manuelt. Almannastovan hevur fyrr bošaš frį, at arbeišiš fór at verša edv-višgjųrt. Ķ sambandi viš grannskošanina er stašfest, at umsitingin er ikki batnaš, og arbeišiš viš brśkaragjųldum veršur ikki edv-višgjųrt.

Stjórin vķsir į, at ķ sambandi viš nżggju lųnarverkętlanina, har ųkini skulu hava beinleišis samband viš eina sentrala lųnarskipan, veršur mųguleiki at menna eina skipan, har ųkini kunnu gera tķmarnir upp fyri hvųnn brśkara. Leišslan ętlar at bķša til verkętlanin kemur at virka. Sķšan veršur fariš undir at skipa eina edv-višgerš av gjaldinum fyri heimahjįlp.

Sambęrt § 5 ķ rundskrivinum um Heimarųktina frį 1. september 1997 skal leišarin skriva eina įrsfrįgreišing. Okkum kunnugt er eingin įrsfrįgreišing skrivaš. Sambęrt stjóranum veršur arbeitt viš einari įrsfrįgreišing fyri fķggjarįriš 2000.

Sambęrt § 4 ķ sama rundskrivi veršur įlagt leišaranum at skipa fyri arbeišsreglugeršum, iš lżsa, hvussu dagliga arbeišiš ķ Heimarųktini veršur lagt til ręttis og śtint. Okkum kunnugt er taš ikki gjųrt enn. Sambęrt stjóranum er taš tengt at, nęr ein fakligur leišari veršur settur.

Sambęrt § 1, stk. 2, ķ rundskrivinum "įsetir landsstżrismašurin stevnumišini fyri Heimarųktina". Okkum kunnugt eru eingi stevnumiš įsett, og vit hava spurt landsstżrismanninum, hvųrjar ętlanir landsstżrismašurin hevur, men vit hava ikki fingiš svar.

7.6.2.    Heilsusystratęnastan

Viš stųši ķ lųnarśtgjaldingum ķ desember 1998 vóršu nųkur lųnarmįl tilvildarliga vald śt. Kannaš varš, um setanarskriv, avrit av prógvum o.o. skjalprógv vóru ķ mįlunum, og um goldna lųnin var sambęrt galdandi lųnartalvum. Eingin tķmasešil var vįttašur av fakliga leišaranum. Leišarin hevur sķšani greitt frį, at allir tķmasešlar nś verša vįttašir.

Seinastu įrini hevur ivi veriš um, nęr "uppkall" uttan fyri arbeišstķš gevur rętt til lųn ella tilsvarandi avspįking sambęrt § 7, stk. 14, 1. petti, ķ sįttmįlanum. Samskifti hevur veriš viš Fķggjarmįlastżriš/lųnardeildina um mįliš, og sambęrt stjóranum er ętlanin at gera įsetingar, nęr eitt uppkall er įtrokandi og krevur višgerš av heilsusystur.

7.6.3.     Eldrarųktin ķ Sandoynni

Tį goldiš veršur fyri heimahjįlp, veršur taš inntųkufųrt į undirkontu 25 "Heimarųktin" og ikki 23 "Eldrarųktin ķ Sandoynni". Sambęrt § 5 ķ kunngerš nr. 167/1997 skulu kommunurnar ķ Sandoynni rinda 10% og allar kommunur ķ landinum 6,75% av nettorakstrarśtreišslunum hjį eldrarųktini ķ Sandoynni; men tį inntųkurnar ikki verša drignar frį, rinda kommunurnar ov nógv. Sambęrt stjóranum verša inntųkurnar ķ verandi og ķ komandi fķggjarįrum inntųkufųrdar į rųttum staš, soleišis at parturin hjį kommununum veršur ręttur.

Hvussu nógv kommunurnar skulu rinda, stendur ķ § 5 ķ kunngerš nr. 167/1997. Kunngeršin hevur heimild ķ § 3 ķ Ll. nr. 63/1996 "um royndarskipan innan eldrarųkt ķ Sandoynni". Har stendur, at landsstżrinum veršur heimilaš at įseta reglur, sum kunnu vķkja frį įsetingunum ķ Ll. nr. 125/1993 "um bżtiš av almannaśtreišslunum v.m." Henda lóg fór śr gildi 1. juli 2000. Ķ višmerkingunum til uppskotiš um at taka av lógina, veršur m.a. vķst til eitt yvirlit yvir kommununnar part av almannaśtreišslunum ķ 2000, har Eldrarųktin ķ Sandoynni er tikin viš. Višmerkingarnar benda į, at samstundis sum lųgtingslógin varš tikin av, hevur ętlanin helst veriš at strika § 5 ķ kunngerš nr. 167/1997. Taš er ikki gjųrt, og vit hava spurt landsstżrismannin, um taš er tilętlaš, at kommunurnar framhaldandi skulu rinda fyri ein part av Eldrarųktini ķ Sandoynni, men vit hava ikki fingiš svar.

Sambęrt § 3, stk. 1, ķ kunngerš nr. 167/1997 ger upptųkunevndin av, hvųr sleppur inn. Sambęrt § 3, stk. 2, verša 3 fólk vald ķ upptųkunevndina, leišarin fyri eldrarųktina ķ Sandoynni, ein kommunulękni śr Sandoynni og eitt umboš, śtnevnt av heimarųktini. Almannastovan tilnevndi 5. februar 1998 tįverandi kommunulęknan į Sandi, men hann er farin śr starvinum, og eingin kommunulękni er sķšani tilnevndur. Sostatt virkar upptųkunevndin nś uttan kommunulękna. Sambęrt stjóranum veršur mįliš tikiš upp viš Almanna- og Heilsumįlastżriš, iš hevur įbyrgd av tilnevningini.

7.7.    Stovnar undir Serforsorgini (GL 1998/2 07 4 – 6)

Vit hava ķ 2000 vitjaš verkstųš, bśstovnar og sambżlir undir Serstovnadeildini. Serforsorgin er stovnur undir Almanna- og Heilsumįlastżrinum og fevnir um bśstovnar, sambżli, verkstųš, frķtķšar-/umlęttingarheim. Ein stjóri er settur į Serforsorgini, og er hann samstundis stjóri į Heimarųktini. Ein leišari er settur fyri hvųnn bśstovn/sambżli/verkstaš.

Viš bygnašarbroytingunum innan almannaverkiš varš Serforsorgin 1. juli 1998 fyrisitingarliga flutt frį Almannastovuni til Almanna- og Heilsumįlastżriš, men ķ kunngeršum og rundskrivum veršur vķst til Almannastovuna sum eftirlitsmyndugleika.

Roknskapargóškenning og onnur višurskifti

Fyrisitingarliga veršur jįttanin bżtt millum verkstųšini, bśstovnarnar og sambżlini, sum eru skipaš sum serstakar roknskapareindir, sum stovnsleišarin hevur įbyrgdina av.

Sambęrt roknskaparkunngeršini skal stovnsleišarin hvųnn mįnaš stemma av og góškenna roknskapin. So at siga allir stovnar kanna, um bókingar, sum įvirka raksturin, samsvara viš undirliggjandi skjųl, men fķggjarstųšan veršur ikki stemmaš av. Mįnašarroknskapurin veršur ikki vįttašur mótvegis hęgri myndugleika, sum įsett er ķ roknskaparkunngeršini.

Almanna- og Heilsumįlastżriš hevur ķ skrivi 31. mai 1999 til Serforsorgina bošaš frį, at stovnurin hvųnn mįnaš skal góškenna jįttanarroknskapin og senda hann til Almanna- og Heilsumįlastżriš. Taš veršur ikki gjųrt, sum er. Sambęrt stjóranum fyri Serforsorgini er ętlanin, at ein skipaš eftirlits- og góškenningarmannagongd skal setast ķ verk fyrst ķ 2001.

Vit halda, at roknskaparhaldiš innan Serforsorgina er ikki į nóg tryggum stųši. Heimildar- og įbyrgdarbżtiš į roknskaparųkinum er ógreitt, og vit hava spurt landsstżrismannin, hvųrji stig hann ętlar at taka fyri at fįa višurskiftini ķ ręttlag, men vit hava ikki fingiš svar.

Vantandi reglur fyri mannagongdum į roknskaparųkinum

Ongin reglugerš er fyri roknskaparhaldinum į stovnunum. Stjórin hevur kunnaš um, at arbeitt veršur viš at gera reglugeršina, sum eftir ętlan skal setast ķ verk fyrst ķ 2001.

Kassakontur

Bert į fįum stovnum veršur kassakontan stemmaš av mótvegis fķggjarstųšuni ķ bókhaldinum. Vit hava męlt til at stemma konturnar av mįnašarliga, og at greina og rętta munirnar.

Stovnsroknskapirnir eru ķ bókhaldinum skrįsettir undir hvųr sķnum staš-nummari. Nógvar villur eru ķ skrįsetingunum, og vit hava męlt Serforsorgini til, ķ samrįš viš fķggjardeildina ķ Almanna- og Heilsumįlastżrinum at fįa greiši į flųkjuni.

Eftir okkara tykki standast trupulleikarnir fyrst og fremst av, at stovnsleišarar ikki fįa neyšuga kunning og vegleišing um, hvųrjar mannagongdirnar eru. Taš er serliga galdandi fyri nżggjar stovnsleišarar.

Roknskapar- og grannskošanarvišurskifti hjį hśsfólkum ķ sambżlum

Sambęrt § 2, stk. 5, litra A og B, ķ umfarsskrivi 4. august 1997 frį Almannastovuni "Reglugerš fyri sambżli" hevur fyristųšufólkiš įbyrgdina av, at roknskapur veršur fųrdur fyri privatu nżtsluna og felagskontuna hjį hśsfólkunum. Įsett er eisini, at Almannastovan viš hóskandi millumbili skipar fyri at grannskoša privatu nżtsluna og felagskontuna. Fyristųšufólkini hava greitt frį, at roknskapirnir eru hvųrki settir upp ella grannskošašir ķ nųkur įr.

Stjórin vķsir į, at ķ longri tķš hava fyristųšufólkini gjųrt vart viš, at grannskošarin hevur ikki rųkt sķnar skyldur. Avtala er tķ gjųrd viš annan grannskošara, og vęntandi koma višurskiftini ķ ręttlag um stutta tķš.

Ķ skrivi frį Almanna- og Heilsumįlastżrinum 25. mai 1998 til Almannastovuna heldur stżriš, at lógir, kunngeršir og reglugeršir į ųkinum eru ógreišar, og ętlanin er at gera skipanina greišari fyri allar partar, ikki minst fyri starvsfólkini, og at įseta neyvari reglur fyri, hvussu peningurin hjį bśfólkunum skal verša umsitin. Vit hava spurt landsstżrismannin, hvat sķšani er hent ķ mįlinum, men vit hava ikki fingiš svar.

Stušul frį Happadrįttargrunninum

Eitt verkstaš hevur ķ januar 2000 fingiš kr. 25.000,- ķ stušuli frį Happadrįttargrunninum til at keypa eina maskinu. Vit halda taš ikki vera rętt, at Happadrįttargrunnurin flytir studning inn į eina kontu, sum ikki er skrįsett ķ landsroknskapinum. Ķ 1998 męltu vit til at taka spurningin upp viš Happadrįttar- og Jólamerkjagrunnin og Fųroya Gjaldstovu at fįa eina fasta śtgjaldingar- og skrįsetingarmannagongd fyri at tryggja greišar og einshįttašar reglur į ųkinum.

Ašrar višmerkingar

Ķ seinastu frįgreišing varš vķst į, at į serstovnaųkinum vóru ikki allar peningastovnskontur skrįsettar ķ bókhaldinum, og tķ vķstu fleiri stovnsroknskapir ikki eina fullfķggjaša mynd av virkseminum. Męlt varš til, at allar kontur verša skrįsettar ella gjųrdar upp.

Allar peningastovnskonturnar eru ikki enn skrįsettar ķ bókhaldinum, og į summum verkstųšum eru hesar peningastovnskontur og kassapeningurin blandaš saman.

Tryggingarfelagiš Fųroyar flutti ķ juni 1999 verkstašnum Vón 300 t.kr. til nżggjar maskinur og onnur tól. Peningurin veršur nżttur so hvųrt tól verša keypt. Inn- og śtgjųld verša ikki skrįsett ķ kassafrįgreišing ella ķ bókhaldinum, og tķ vķsir roknskapurin ikki eina rętta mynd av virkseminum. Vit hava męlt til at skrįseta kontuna ķ bókhaldinum.

Į Serstovnadeildini veršur ikki kannaš, um bókingar samsvara viš undirliggjandi skjųl, ella um lųnarsešlarnir eru ręttir og samsvara viš lųnarśtgjaldingarnar og bókingarnar ķ mįnašarroknskapinum. Tį iš kannaš varš, um bókingar um įrsskiftiš 1999/2000 vóru farnar į rętt fķggjarįr, komu viš fram į, at nakrar rokningar frį 2000 vóru bókašar į 1999. Mįnašarroknskapir, lųnarlistar o.t. vóršu ikki sett uppį plįss og goymd forsvarliga, og sum įšur nevnt, veršur ikki stemma av. Eftir okkara tykki lżkur roknskaparhaldiš į Serstovnadeildini ikki grundleggjandi krųvum ķ roknskaparkunngeršini, og vit hava męlt til at fįa višurskiftini ķ ręttlag.

7.8.    Serforsorgarstovnar og stušlar, lųnargrannskošan (J.nr. GL 1998/2 07 4-7)

Vit hava grannskošaš umsitingina av lųnum til stušulspedagogar og starvsfólk innan Serforsorgina. Sķšani 1. juli 1998 hevur Almanna- og Heilsumįlastżriš havt lųnarumsitingina hjį stovnum undir Serstovnadeildini og stušulspedagogum um hendi.

Vit hava tilvildarliga valt śt nųkur lųnarmįl, og hava kannaš, um vįttašar tęnastuuppgeršir eru til skjals, og um skrįsetingar, samanteljingar, upphęddir o.a. vóršu ręttar. Samanumtikiš vóru flestu lųnarśtgjaldingarnar samsvarandi góškendum tęnastuuppgeršum, men talan er um lutfalsliga nógvar smęrri feilir og ivamįl, sum fųra viš sęr, at bęši ov nógv og ov lķtiš veršur goldiš śt. Sum dųmi kann nevnast, at arbeišstķmar, višbųtur og avspįkingartķmar ikki eru rętt skrįsettir, tķmar eru ikki rętt taldir saman, samanteljingar eru skeivar, tęnastuuppgeršir eru ikki vįttašar og eisini eru ašrir ógreidleikar. Vit hava vķst į, at flestu skeivleikar helst standast av veikleikum ķ lųnarumsitingini:

Ógreiš sįttmįlavišurskifti

Ķ sįttmįlanum millum Fųroya Landsstżri og Fųroya Pedagogfelag er ein seravtalu frį 1988, iš įsetir, at gamlar "reglur og sišir", framvegis eru ķ gildi. Grundarlagiš fyri hesum "reglum og sišum", sum er ein leivd frį danskari umsiting, finst ķ gomlum donskum sįttmįlum, rundskrivum o.ų., og taš er ofta torfųrt hjį lųntakarum og lųnarumsitingini viš vissu at siga, hvųrjar reglur eru galdandi. Taš fųrir viš sęr umsitingarligar skeivleikar og ivamįl.

Vit hava vķst į, at taš hevši veriš ein fyrimunur, um reglurnar vóru at finna ķ galdandi sįttmįlum. Stjórin fyri Serforsorgina og Almanna- og Heilsumįlastżriš hava bošaš frį, at arbeitt veršur viš mįlinum.

Ógreitt hvussu tęnastuuppgeršir verša fyltar śt, vįttašar o.a.

Fleiri feilir ķ tęnastuuppgeršum stava frį, at nógv duga ikki at fylla uppgeršina rętt śt, og ķ 1996 męltu vit til at gera eina skrivliga leišbeining. Hesum tók leišslan į Serstovnadeildini undir viš, men taš er ikki gjųrt enn.

Ķ februar 2001 įsannar stjórin į Serforsorgini, at stórur tųrvur er į formaliserašum mannagongdum. Ein starvslżsing fyri stovnsleišarar hjį Serforsorgini er vęl įleišis, og sķšani er ętlanin at gera reglugeršir og mannagongdir fyri įbyrgdarųkini hjį leišarunum, herķmillum eisini leišbeining til at fylla śt tęnastuuppgeršir.

Veikleikar ķ umsitingini į lųnardeildini

Lųnardeildin hevur ikki nakaš skipaš innanhżsis eftirlit. Sami, sum tųppar inn ķ edv-skipanina, kannar eisini eftir, um rętt er tųppaš inn. Vit hava męlt til fįa višurskiftini ķ eina tryggari legu.

Veikleikar ķ edv-skipanini

Starvfólkadeildin skrįsetir og strikar lųnmóttakarar ķ edv-skipanini, og lųnardeildin tųppar inn tķmar eftir tęnastuuppgeršum, men hesin skilnašur manglar ķ edv-skipanini. Skipanin skrivar śt dagslistar, iš vķsa inntųppašar lųnir og broytingar ķ stamdįtu, men ikki sęst, hvųr ger broytingarnar. Eingin brśkaravegleišing tryggjar, at tey, iš dagliga nżta skipanina, nżta hana rętt og einshįttaš. Vit hava męlt til at bųta um hesi višurskifti.

Nżggj lųnarskipan

Ķ Almanna- og Heilsumįlastżrinum veršur arbeitt viš at menna eina nżggja lųnarskipan og eina forskipan. Almanna- og Heilsumįlastżriš heldur, at trupulleikarnar ķ stóran mun verša loystir, tį iš lųnarverkętlanin veršur lišug og sett ķ verk ultimo 2001.

Serlig višurskifti višv. stušulspedagogum:

Roknskaparhaldiš og lųnarumsitingin er ikki į einum nóg tryggum stųši, og lżkur ikki grundleggjandi krųvum ķ roknskaparkunngeršini. Einki eftirlit er viš lųnarśtgjaldingunum. Eingin kannar eftir, um lųnarsešlarnir eru ręttir og samsvara viš lųnarśtgjaldingarnar. Fķggjarstųšan veršur ikki stemmaš av, og mįnašarroknskapurin veršur ikki vįttašur mótvegis hęgri myndugleika. Frį 1995 til 2000 eru lųnarśtreišslurnar nęrum trķfaldašar, til uml. 20 mió.kr., og taš er óheppiš, at so lķtiš eftirlit er viš hesum stųšugt vaksandi śtreišslum, og taš tykist eisini ógreitt, hvųr hevur įbyrgd av hesum višurskiftum, Almannastovan ella lųnardeildin ķ Almanna- og Heilsumįlastżrinum.

Almanna- og Heilsumįlastżriš hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at arbeitt veršur viš at gera mannagongdir į ųkinum. Eisini kann verša sagt frį, at Stżriš ķ mai 2000 setti ein prosjektsamskipara at lżsa og gera uppskot til, hvussu stušulsfólkaųkiš fakliga, fyrisitingarliga og fķggjarliga skuldi verša skipaš ķ framtķšini. Lagt veršur upp til eina heilt nżggja skipan. Eftir ętlan skal arbeišiš verša lišugt ķ 2001.

7.9.     Ellis- og rųktarheim, dagstovnar o.a. (J.nr. GL 1998/2 07 4 – 9)

Ein stórur partur av śtreišslunum innan almannamįl fer til rakstur av sjįlvsognarstovnum, kommunalum stovnum og skipanum, sum hava sķnar egnu roknskapir:

Jįttanar- og roknskapartųl (1.000 kr):

Kontu nr.

į fķggjarlóg

Stovnar

Jįttanarslag

Jįttan

1999

Roknskapur

1999

1

8.21.3.07./20

Fųroya Barnaheim

Rakstrarjįttan

7.194

6.970

2

8.21.6.04./20

Ellis- og rųktarheim

Rakstrarjįttan

73.517

72.178

3

8.21.6.04./21

Tórshavnar Privata Vistarheim

Rakstrarjįttan

4.746

4.696

4

8.21.6.01./20

Ymiskir serforsorgarstovnar

Rakstrarjįttan

10.118

10.060

5

8.21.9.01./01

Dagstovnar

Onnur jįttan

56.600

56.858

Tilsamans

Vit hava samanboriš roknskapartųlini ķ landsroknskapinum viš eksternu roknskapirnar, iš verša grannskošašir av lųggildum ella skrįsettum grannskošarum, og nišanfyri veršur ķ stuttum tikiš saman um višmerkingar okkara.

Ellis- og rųktarheim

Av misgįum eru kommunuinntųkur 712 t.kr. fyri Eldrarųktina ķ Sandoynni bókašar į hesa undirkontu, og ikki į undirkontu 23: Eldrarųkt ķ Sandoynni. Annars er einki at višmerkja.

Tórshavnar Privata Vistarheim

Sambęrt roknskapinum hevur stovnurin keypt grundstykki ķ Runavķk fyri 1,1 mió.kr. og bókaš peningin sum umvęlingar- og višlķkahaldsśtreišslur. Vit hava vķst į, at jįttanin er til vanliga raksturin av heiminum, og at tķlķkar ķlųgur krevja serstaka jįttan. Vit hava bišiš landsstżrismannin um eina frįgreišing, men hava ikki fingiš svar.

Ymiskir serforsorgarstovnar

Talan er um Bśstovnin "Sólteigur", Blindavinna Fųroya, Umlęttingarheimiš "Dįin" og Sambżliš "Eysturstręti 4".

Sambżliš "Eysturstręti 4" heldur til ķ einum bygningi hjį felagnum Sinnisbata. Eingin leigusįttmįli er gjųrdur, og bygningurin og lįn eru tikin viš ķ roknskapin hjį sambżlinum fyri 1999. (Matvųrur, el, olja o.a. śtreišslur eru eisini viš ķ roknskapinum. Sambęrt kunngerš nr. 11/1994 um sambżlir skulu hśsfólk ķ einum sambżli sjįlvi rinda hesar śtreišslur av sķni pensjón). Vit hava bišiš landsstżrismannin um eina frįgreišing, men hava ikki fingiš svar.

Dagstovnar

Talan er um 26 dagrųktarskipanir og 31 vųggustovur og barnagaršar, ķroknaš skślabarnaansingina ķ Tórshavn. Vit hava gjųgnumgingiš roknskapir hjį 10 dagstovnum/dagrųktarskipanum og kannaš, um studningurin er goldin śt eftir įsetingum ķ § 43, stk. 1, ķ barnaforsorgarlógini.

Meginreglan er, at roknskapartųlini ķ landsroknskapinum byggja į endaligar įrsroknskapir, sum eru grannskošašir. Nakrir roknskapir eru tó ikki Almanna- og Heilsumįlastżrinum ķ hendi, įšrenn landsbókhaldiš letur aftur fyri bókingum, og ķ teim fųrum er talan um fyribilstųl. Ein sammeting viš endaligu roknskapartųlini, sum verša tikin viš/javnaš ķ komandi landsroknskapi, vķsir, at talan ikki er um munandi frįvik.

7.10.    Roknskaparvišurskifti į Almannastovuni (GL 1996/2 07 1-1)

Vit hava grannskošaš roknskaparvišurskiftini į Almannastovuni ķ Tórshavn, og hava ķ 2000 veriš į ófrįbošašari vitjan į stovninum. Almannastovan hevur sķšani november 1999 bókaš ķ FSL-skipanini, uttan at nųkur reglugerš er gjųrd fyri, hvussu roknskaparhaldiš er fyriskipaš. Almannastjórin hevur ķ februar 2001 kunnaš um, at Gjaldstovan hevur hjįlpt til viš at gera uppskot til reglugerš. Rundskriviš frį Fķggjarmįlastżrinum er sent śt ķ februar, og vęntandi koma višurskiftini ķ ręttlag innan stutta tķš.

Vit kannašu, um roknskaparhaldiš fyri rakstrarśtreišslurnar var dagfųrt, og um mįnašarroknskapir, skjųl, avrit av įvķsingum o.a. vóru sett uppį plįss og goymd forsvarliga. Onki var at finnast at. Almannastovan kannar, um bókingar, sum įvirka sjįlvan raksturin av stovninum, samsvara viš undirliggjandi skjųl, men fķggjarstųšan veršur bert partvķst stemmaš av.

Mįnašarroknskapurin veršur ikki vįttašur mótvegis hęgri myndugleika, sum hann skal sambęrt § 9 ķ roknskaparkunngeršini. Vit hava męlt til, at taš veršur gjųrt ķ framtķšini.

Almannastjórin hevur ķ februar 2001 vķst į, at arbeitt veršur viš at stovna eina munandi styrkta roknskapareind viš uppgįvum bęši višvķkjandi almannaveitingum og rakstrinum av Almannastovuni.

Tķšaravmarking

Tį iš kannaš varš, um bókingar um įrsskiftiš 1998/99 og 1999/2000 vóru skrįsettar į rętt fķggjarįr, komu vit fram į rokningar uml. 1 mió.kr., sum tykjast at vera bókašar į skeivt fķggjarįr. Talan er um rokningar fyri arbeiši viš nżggju pensjónsskipanina ķ aprķl-desember 1998, sum eru bókašar į fķggjarįriš 1999. Vķsandi til § 13 ķ roknskaparkunngeršini skulu śtreišslur og inntųkur, sum stava frį vųrum og tęnastuveitingum, verša skrįsettar, tį tęr verša latnar. Sambęrt stjóranum į Almannastovuni er talan um eitt mistak.

Fķggjarstųša

Ķ frįgreišing til landsstżrismannin ķ desember 1999 vķstu vit į, at į Almannastovuni vóršu peningastovnskontur, iš ikki vóršu skrįsettar ķ bókhaldinum, og peningastovns- og kassakontur, iš ikki vóršu stemmašar av. Harafturat varš vķst į fyribilsbókingar- og millumrokningarkontur, iš ikki vóršu stemmašar av.

Ķ 2000 er eitt mišvķst arbeišiš fariš fram, og peningastovns- og kassakontur verša stemmašar av regluliga.

Nišanfyri veršur vķst į nakrar fyribilsbókingar- og millumrokningarkontur, har trupulleikar hava veriš.

Avstemmanarkonta – mišfirrašar śtgjaldingarskipanir

Ķ sambandi viš verkfalliš ķ aprķl 1999 vóršu pensjónir o.a. goldnar śt viš somu upphęddum, sum mįnašin frammanundan. Taš hevši viš sęr, at fleiri višskiftafólk fingu ov nógv goldiš śt. Nakaš er goldiš aftur, tó er ein munur kr. 199.960 ķ debet viš įrsenda 2000, sum Almannastovan hevur gjųrt av at bóka sum kassamun.

Ķ 1998 og ein part av 1999 eru lųnir hjį Almanna- og Heilsumįlastżrinum bókašar į avstemmanarkontuna hjį Almannastovuni. Saldan viš įrsenda 2000 er kr. 113.591,62 ķ kredit, sum Almannastovan hevur gjųrt av at bóka sum kassamun.

Fyribilsbókingar og millumrokningar – Inngjaldingar Almannastovan

Kontan veršur brśkt at skrįseta inngjųld, sum Gjaldstovan heldur hava samband viš Almannastovuna. Saldan viš įrsenda 2000 var kr. 643.697,63 ķ kredit. Kontan veršur ikki stemmaš av, men Almannastovan kannar bókingarnar og sendir sķšani eina bókingarįheitan til Gjaldstovuna, sum śtlķknar krediteringarnar. Almannastovan hevur ķ januar 2001 sett eitt fólk burturav at greiša salduna. Ein munur kr. 233.687,- stavar frį einari feilkoyring 29. oktober 1997. Munurin er ikki śtlķknašur, hóast tilmęli frį Landsgrannskošanini um at greina munin.

Fyribilsbókingar og millumrokningar – Inngjaldingar Dagpeningaskipanin

Kontan veršur ikki nżtt longur. Saldan viš įrsenda 1999 var kr. 176.396 ķ kredit. Almannastjórin hevur ķ februar 2001 kunnaš um, at eitt stórt arbeiši er gjųrt viš at stemma hesa kontu av. Torfųrt er at koma til botns, tķ talan er um munir, sum stava frį bókingum aftur til 1997. Saldan viš įrsenda 2000 er kr. 61.571, sum Almannastovan hevur gjųrt av at bóka sum kassamun.

7.11.    Hjįlpartólamišstųšin (J.nr. GL 2000/2 07 4-8)

Hjįlpartólamišstųšin er stovnur undir Almannastovuni. Śtreišslur til hjįlpartól, sum ķ 1999 vóru 10,3 mió.kr., verša bókašar į serliga kontu undir "Vanlig forsorg".

Ongin reglugerš finst fyri, hvussu roknskaparhaldiš į stovninum er fyriskipaš. Almannastjórin hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at Hjįlpartólamišstųšin er bišin um at gera uppskot til roknskaparreglugerš.

Vit hava męlt til:

  1. kannaš eftir, um bókingarnar samsvara viš undirliggjandi skjųl
  2. mįnašarroknskapirnir verša kannašir og vįttašir
  3. mįnašarroknskapirnir verša góškendir mótvegis hęgri myndugleika

Almannastjórin hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at Hjįlpartólamišstųšin er bišin um beinanvegin at fara undir eina skipaša eftirlits- og góškenningarmannagongd, sum skal stašfestast ķ roknskaparreglugeršini.

Mįlsvišgerš

Sambęrt leišaranum eru ov fį starvsfólk ķ mun til uppgįvurnar, og tķ tekur taš ofta upp ķ 3 mįnašir at avgreiša eina umsókn um vanligt hjįlpartól.

Almannastjórin hevur ķ februar 2001 greitt frį, at hon hevur sett ein prosjektbólk, iš skal gera uppskot til framtķšarbygnašin į Almannastovuni. Ętlanin er at samskipa og endurskoša virksemiš hjį Hjįlpartólamišstųšini, serpedagog rįšgevunum og § 18-deildini į Almannastovuni, fyri m.a. at fįa skjótari mįlsvišgerš į Hjįlpartólamišstųšini.

Śtflżggjan av hjįlpartólum

Tį hjįlpartól verša flżggjaš śt, fylgir eitt eintak av lįnssešlinum viš, men ongin kvittar fyri móttųkuna. Almannastjórin hevur ķ februar 2001 greitt frį, at Hjįlpartólamišstųšin er bišin um at merkja hjįlpartólini og at tryggja, at umsųkjari, avvaršandi, heimahjįlp e.o. kvittaš fyri móttųkuna, tį hjįlpartól verša flżggjaš śt.

Vųrugoymsla

Sambęrt § 19 ķ roknskaparkunngeršini įliggur taš stovnunum at fųra serstakt yvirlit yvir vųrugoymslur. Fķggjarnevndin hękkaši ķ 1997 jįttanina viš 250 t.kr. til at keypa eina skipan til goymslustżring. Hjįlpartólamišstųšin hevur ikki nakaš goymsluyvirlit.

Leysligar metingar vķsa, at Hjįlpartólamišstųšin hevur hjįlpartól ķ umferš fyri 60-70 mió.kr. Ķ nógvum fųrum hava fólk hjįlpartól til sķn doyggjandi dag. Hjįlpartólamišstųšin fęr avrit frį Almannastovuni av deyšsvįttanum, ofta nógv seinkaš, men sambęrt leišaranum hevur Hjįlpartólamišstųšin ikki orku at kanna, um ųll hjįlpartól koma innaftur, og nógv fer óivaš fyri skeyti. Sambęrt leišaranum klįra starvsfólkini nóg illa dagligu uppgįvurnar.

Almannastjórin hevur ķ februar 2001 greitt frį, at Hjįlpartólamišstųšin er farin undir at skrįseta hjįlpartól ķ goymslustżringarskipanina, sum nś er lišug. Eldri hjįlpartól verša skrįsett, so hvųr tey verša latin inn aftur.

Tryggingarvišurskifti

Stovnurin heldur til ķ leigašum hųlum. Innbśgv eru tryggjaš fyri kr. 500.000 og telduśtbśnašur fyri kr. 250.000. Harafturat er goymslan av hjįlpartólum tryggjaš fyri 1 mió.kr. Eftir okkara tykki eru tryggingarupphęddirnar ķ lęgra lagi. Landsstżriš hevur ikki įsett reglur fyri tryggingarvišurskifti hjį almennum stovnum, og vit hava tķ męlt til, at tryggingarvišurskiftini regluliga verša gjųgnumgingin saman viš serkųnum.

Almannastjórin hevur ķ februar 2001 bošaš frį, at Hjįlpartólamišstųšin er bišin um at endurskoša tryggingarvišurskiftini.

Lįnsveitingar

Avlamisbilar

Almannastovan/Hjįlpartólamišstųšin veitir studningslįn til avlamisbilar, sum verša nišurskrivaš yvir 6 įr, og harafturat rentufrķ lįn yvir 6 įr, vķsandi til § 18, stk. 5, ķ forsorgarlógini. Hjįlpartólamišstųšin sendir vešbręv ķ leysafę til tinglesingar, og vešbręviš veršur sent Toll- og Skattstovu Fųroya, įšur Gjaldstovuni, at krevja innaftur.

Einki veršur skrįsett į Toll- og Skattstovuni, og onki eftirlit er viš, um lįnini verša goldin aftur ręttstundis. Inngjųld višvķkjandi nųkrum av "gomlu" lįnunum, iš eru fųrd yvir frį DEMM-skipanini, verša skrįsett ķ nżggju innkrevjingarskipanini, men inngjųld eftir 1. januar 2000 višvķkjandi ųšrum lįnum verša "hangandi" į einari millumrokningarkontu. T&S arbeišir viš at loysa hesar trupulleikar.

Almannastovan fęr ikki avrit av vešbręvi, og tķ veršur einki skrįsett į Almannastovuni. Almannastovan hevur onki eftirlit viš, um lįnini verša goldin aftur ręttstundis, og fęr ongan eftirstųšulista frį T&S.

Skrįsetingargjald

Sambęrt § 9 ķ Ll. nr. 175/1992 "um skrįsetingargjald į motorakfųrum o.ų." er einki skrįsetingargjald į avlamisvognum. Ķ lógini eru ongar įsetingar um at rinda skrįsetingargjald av avlamisakfųrum. Fķggjarmįlastżriš setir įvķsar treytir ķ jįttanarskrivum til umsųkjarar, iš hava sųkt um at sleppa undan at rinda skrįsetingargjald av avlamisakfųrum, m.a.:

  • hįmark fyri viršisgrundarlagi, nś kr. 73.500 įšur kr. 60.000
  • krav um, at skrįsetingargjald fyri persónvognar skal rindast aftur, veršur avlamisvognurin avhendašur innan 6 įr. Skrįsetingargjaldiš veršur at rinda lutfalsliga, svarandi til taš iš restar ķ tey 6 įrini
  • sum trygd fyri kravi landskassans um skrįsetingargjald, um vognurin veršur seldur ella skiftur eigara, ella um vognurin veršur nżttur av ųšrum enn eigara ella hśski hansara, skal veš lżsast viš 1. prioriteti ķ vogninum, og tinglżsingargjald o.a. veršur umsųkjarin at gjalda

Ķ oktober 2000 spurdu vit Fķggjarmįlastżriš, hvųrja heimild Stżriš hevur at įseta tķlķkar treytir višvķkjandi avlamisbilum. Fķggjarmįlastżriš hevur ķ januar 2001 svaraš, at talan er um treytir, sum sišvenja hevur veriš at seta. Treytirnar eru ikki įsettar ķ lóg ella kunngerš, og ongin lógarheimild er fyri at įseta tķlķkar treytir.

1. februar 2001 samtykti Lųgtingiš at strika § 9 ķ skrįsetingarlógini. Eftir broytingina veršur stušul til avlamisvognar bert veittur viš heimild ķ forsorgarlógini.

Bśstašarbroytingar

Hjįlpartólamišstųšin/Almannastovan veitir stušul at broyta bśstaš vķsandi til § 18, stk. 5, ķ forsorgarlógini ķ teim fųrum, tį taš veršur hildiš at vera neyšugt, fyri at eldri, brekaš, og brekaš bųrn, kunnu vera verandi ķ heiminum. Hesin stušul veršur veittur heilt ella lutvķst viš afturgjaldsskyldu.

Skuldarbręv veršur undirskrivaš. Har er įsett, at lįniš, sum ikki er rentuberandi, skal gjaldast aftur, tį iš Almannastovan krevur taš, tį iš ognin skiftir eigara, ella tį iš onnur višurskifti eru, sum įvirka afturgjaldsskylduna smb. §§ 23 og 24 ķ forsorgarlógini.

Hesi lįn verša ikki skrįsett į Almannastovuni, hvųrki tį iš talan er um tinglżsta skuld ella ikki tinglżsta skuld. Ongar reglur eru um, nęr og hvussu mįlini verša tikin upp til nęrri kanningar, ella um afturgjald ķ sambandi viš andlįt ella eigaraskifti. Taš er ógreitt, um Almannastovan ella Hjįlpartólamišstųšin skal taka sęr av hesum arbeiši.

Sambęrt almannastjóranum fer Almannastovan at taka stųšu til mannagongdina, tį Almanna- og Heilsumįlastżriš hevur tikiš stųšu til heimildarspurningarnar nišanfyri.

Heimildarspurningar

Višvķkjandi lógarheimildini at veita stušul viš afturgjaldsskyldu til bśstašarbroytingar og avlamisbilar hava vit m.a vķst į,

  • at ivasamt er, um heimild er at veita stušul viš afturgjaldsskyldu til avlamisbilar.
  • at ivasamt er, um bśstašarbroytingar koma undir § 18, stk. 5, ķ forsorgarlógini.
  • at veitt eru rentufrķ lįn til bśstašarbroytingar til foreldur viš brekašum bųrnum, vķsandi til § 18, stk. 5. Ķ fleiri fųrum hevur Almannastovan, tį iš barniš varš 15 įr, hvųnn mįnaša hildiš aftur 20% av pensjónini hjį barninum, sum afturgjald fyri lįninum, sum veitt varš foreldrunum. Ivasamt er, um henda mannagongd er lóglig.
  • at vit ivast ķ, um landsstżrismašurin ķ § 7 ķ kunngerš nr. 8/2000 "um persónliga višbót" kann įseta, at tį persónlig višbót veršur veitt til śtreišslur til egnan bśstaš, veršur hon treytaš av, at ein afturgjaldsskipan veršur gjųrd.

Ķ frįgreišing til landsstżrismannin hava vit nęrri greitt frį og grundgiviš fyri hesum sjónarmišum.

7.12.    Dųgnstovnurin "Rókin" (GL 1998/2 07 3-5)

Vit hava ķ september 2000 veriš į eftirliti į samdųgurstovninum "Rókin". Lógargrundarlagiš undir stovninum er lógarkunngerš nr. 104/1988 "Lovbekendtgųrelse for Fęrųerne om bųrneforsorg", viš seinni broytingum. Stovnurin er góškendur av Almanna- og Heilsumįlastżrinum sambęrt § 32, stk. 1, ķ nevndu lóg. Vištųkur stovnsins eru dagfestar 27. januar 1999.

Sambęrt višmerkingunum til fķggjarlógina er tališ av fulltķšarstųrvum 10. Sambęrt leišaranum starvašust 7 fólk į stovninum ķ desember 2000. Stovnurin er normerašur til 5 bųrn og ung. Ķ september 2000 vóršu 3 bųrn skrivaš inn, av hesum 1 til umlętting 2 vikur um mįnašin.

Landsstżrismašurin hevur greitt frį, at frį tķ latiš var upp ķ august 1997 til september 2000 hava 4 til 5 bųrn veriš javnt į stovninum.

Sambęrt roknskaparkunngeršini skal stovnsleišarin hvųnn mįnaš stemma av og góškenna roknskapin į einum stovni. Taš veršur gjųrt, men mįnašarroknskapurin veršur ikki góškendur mótvegis hęgri myndugleika, sum įsett er ķ roknskaparkunngeršini. Sambęrt landsstżrismanninum er taš nś komiš ķ ręttlag.

Tį iš kannaš varš, um bókingar um įrsskiftiš 1999/2000 vóru farnar į rętt fķggjarįr, um roknskaparhaldiš var dagfųrt, og um mįnašarroknskapir, skjųl, avrit av įvķsingum o.a. vóršu sett uppį plįss og goymd forsvarliga, var onki at finnast at.

7.13.    Heilbrigdiš (GL 1996/2 08 4-1)

Ķ frįgreišing okkara, ķ mars 2000, varš Višgeršarheimiš Heilbrigdiš umrųtt. Millum annaš spurdu vit landsstżrismannin, hvķ jįttanarslagiš "rakstrarjįttan" ikki veršur nżtt, tį iš landiš fķggjar allan raksturin, og hvųrjar ętlanirnar eru um, at almennu roknskaparreglurnar, sambęrt § 2, stk. 2, ķ Ll. nr. 33/1994 "um landsins almenna roknskaparparhald v.m.", eisini skulu galda fyri stovnar sum Višgeršarheimiš Heilbrigdiš.

Harafturat vķstu vit į:

  1. rentur og avdrįttir av lįni ķ bygninginum verša framvegis śtreišslufųrd ķ roknskapinum hjį višgeršarheiminum. Sambęrt roknskapunum hevši višgeršarheimiš/landiš įrini 1986 - 1998 rindaš tilsamans 5,2 mió.kr. ķ rentum og avdrįttum av lįni ķ bygninginum į Velbastaš,
  2. fķggjarstųšan ķ roknskapunum fyri 1992 - 1998 er sett upp eins og įrini frammanundan viš hesari grannskošaraįtekning: "Višmerkjast skal, at ognin į Velbastaš er ikki tinglisin sum ogn hjį Heilbrigdiš, og at avskrivaš veršur ikki uppį ognina.",
  3. sambęrt śtskrift śr tingbókini 5. januar 1999 standa tveir privatpersónar sum eigarar av matr. nr. 4-b į Velbastaš,
  4. eftir okkara tykki talar nógv fyri, at landiš eigur at ognina į Velbastaš. Ķ eini frįgreišing til landsstżrismannin greiddu vit nęrri frį og grundgóvu fyri hesum sjónarmiši,
  5. taš er ivasamt, um reglugeršin fyri Višgeršarheimiš Heilbrigdiš hevur gildi, og um višgeršarheimiš kann sigast at vera til sum sjįlvsognarstovnur, og vit męltu landsstżrismanninum til at greiša višurskiftini,
  6. taš er er ivasamt, um felagiš Heilbrigdiš nakrantķš hevur veriš ein sjįlvsognarstovnur, og kanska eisini ivasamt um felagiš er til, og męltu vit landsstżrismanninum til at śtvega allar upplżsingar um Felagiš Heilbrigdiš, frį tķ taš var stovnaš, m.a. geršabųkur og roknskapir,
  7. sambęrt roknskapargrannskošanini er ivasamt um kassapeningurin kr. 2.830 er til,
  8. sambęrt roknskapargrannskošanini er ivasamt, um ymiskir įgóšar og lųnarforskot kr. 34.595 hava fult virši,
  9. goldnar eru uml. 70.000 kr. ķ koyripeningi fyri at koyra rusk, vaskiklęši, breyš og sjśklingar. Sambęrt grannskošaraprotokollini veršur "verulig frįsųgn eftir reglum Toll- og Skattstovunnar ikki fųrd, men er upplżst, at kilometurpeningurin veršur goldin śt sb. avlesing av kilometurteljara į bilinum".

Vit spurdu landsstżrismannin, hvųrji stig hann ętlaši at taka, fyri at fįa umrųddu višurskifti ķ ręttlag. Vit hava sķšani fleiri feršir til fįnżtis mint landsstżrismannin į fyrispurningar okkara.

7.14.    Blįkrossheimiš (GL 1996/2 08 4 - 1)

Ķ frįgreišing okkara ķ mars 2000, varš Blįkrossheimiš umrųtt. Millum annaš vķstu vit į, at vit hųvdu spurt landsstżrismannin um:

  • hvussu "tey av landsstżrinum įsettu stevnumiš" sambęrt § 1 ķ vištųkunum fyri Blįkrossheimiš skulu skiljast, og hvųrji stevnumiš landsstżriš hevur įsett,
  • nęr og hvussu gjaldiš fyri bśgvandi gestir, sambęrt § 3 ķ vištųkunum fyri Blįkrossheimiš, er įsett,
  • heimildina at flyta 200 t.kr. umvegis eginognina hjį Blįkrossheiminum til "Blįa Kross, Fųroya",
  • Almanna- og Heilsumįlastżriš hevur góškent leigusįttmįlan fyri bygningar, sum Blįkrossheimiš leigar frį Blįa Krossi Fųroya,
  • hvķ jįttanarslagiš "rakstrarjįttan" ikki veršur nżtt, tį iš landiš fķggjar allan raksturin,
  • hvųrjar ętlanirnar eru um, at almennu roknskaparreglurnar sambęrt § 2, stk. 2, ķ Ll. nr. 33/1994 "um landsins almenna roknskaparparhald v.m.", eisini skulu galda fyri stovnar sum Blįkrossheimiš.

Vit hava sķšani fleiri feršir til fįnżtis mint landsstżrismannin į fyrispurningar okkara.

7.15.    Sjśkrahśsverk Fųroya

Viš Ll. nr. 89/1996 varš nżggj lóggįva fyri Sjśkrahśsverk Fųroya sett ķ gildi 29. juli 1996. Sambęrt § 2 fevnir Sjśkrahśsverk Fųroya um trż sjśkrahśs (Landssjśkrahśsiš ķ Tórshavn, Klaksvķkar Sjśkrahśs og Sušuroyar Sjśkrahśs). Sambęrt § 2, stk. 3, įsetir Landsstżriš nęrri reglur fyri, hvųrjir serligir stovnar hoyra undir sjśkrahśsverkiš og virki tess. Hesar reglur eru ikki įsettar. Viš heimild ķ § 3, stk. 2, hevur Landsstżriš ķ kunngerš nr. 124/1996 v.s.b. įsett nęrri reglur fyri Sjśkrahśsrįši. Viš heimild ķ §§ 7-8 hevur landsstżriš ķ kunngerš nr. 123/1997 v.s.b. įsett nęrri reglur fyri flutnings- og feršaendurgjald til sjśklingar uttanlands.

Fyri hvųrt sjśkrahśs velur landsstżrismašurin viš heilsumįlum eitt sjśkrahśsrįš, sum er rįšgevandi hjį landsstżrismanninum ķ mįlum višvķkjandi sjśkrahśsinum. Hųvušsuppgįvan er at višgera mįl av generellum og prinsipiellum tżdningi fyri višgeršina į sjśkrahśsinum. Fķggjarętlanin skal verša ummęld av sjśkrahśsrįšunum, įšrenn hon veršur send Almanna- og Heilsumįlastżrinum.

Ķ sjśkrahśslógini er įsett, at neyvari reglur fyri bygnašinum og fyrisitingarligum višurskiftum verša įsettar av landsstżrinum. Hesar reglur eru ikki įsettar.

Yvirlit yvir rakstrarśtreišslur 1996-1999

Nettośtreišslur: (mió.kr.)

1999

1998

1997

1996

Landssjśkrahśsiš

232,4

228,0

220,9

214,0

Klaksvķkar Sjśkrahśs

41,9

42,9

38,9

38,5

Sušuroyar Sjśkrahśs

29,8

29,4

28,0

26,2

Tilsamans

304,1

300,3

287,8

278,7

Nišanfyri er eitt meira śtgreinaš yvirlit yvir śtreišslurnar hjį sjśkrahśsunum ķ tķšarskeišunum 1996-1999, og eru tęr bornar saman viš taš, iš jįttaš varš į fķggjarlógini:

(mió.kr.)

1999

1998

1997

1996

Landssjśkrahśsiš

Bruttośtreišslur

255,9

244,0

237,2

237,2

Inntųkur

23,5

16,0

16,3

23,2

Nettośtreišslur

232,4

228,0

220,9

214,0

Jįttan į fķggjarlóg

232,3

228,0

220,7

213,5

Meir-/minninżtsla

0,1

0,0

0,2

0,5

Av misgįum eru 248 t.kr. višvķkjandi "eldrabśstašir" į Landssjśkrahśsinum bókašar į hųvušskontu nr. 8.21.6.04: Eldrarųkt, ķ stašin fyri į hųvušskontu nr. 8.20.3.04: Landssjśkrahśsiš. Nettośtreišslurnar hjį Landssjśkrahśsinum eru sostatt ķ veruleikanum 248 t.kr. hęgri enn landsroknskapurin vķsir. Meirnżtslan er tessvegna 321 t.kr.

Klaksvķkar Sjśkrahśs

Bruttośtreišslur

55,6

57,1

52,2

38,3

Inntųkur

0,9

0,8

0,7

0,1

Ellis- og rųktarheimiš

12,8

13,4

12,6

0,00

Nettośtreišslur

41,9

42,9

38,9

38,2

Jįttan į fķggjarlóg

41,9

42,6

38,9

38,2

Meir-/minninżtsla

0,0

0,3

0,0

0,0

Sušuroyar Sjśkrahśs

Bruttośtreišslur

40,9

40,8

38,6

36,8

Inntųkur

0,6

0,8

0,4

0,2

Ellis- og rųktarheimiš

10,5

10,6

10,2

10,4

Nettośtreišslur

29,8

29,4

28,0

26,2

Jįttan į fķggjarlóg

29,6

29,0

28,0

26,2

Meir-/minninżtsla

0,2

0,4

0,0

0,0

Ķ bruttośtreišslunum fyri Klaksvķkar Sjśkrahśs fyri įrini 1997-1999 er Noršoya Rųktarheim ķroknaš. Ķ bruttośtreišslunum fyri Sušuroyar Sjśkrahśs er Sušuroyar Ellis- og Rųktarheim ķroknaš.

Ķlųgur

Umframt rakstrarśtreišslur er talan um ķlųgur/umbygging/višlķkahald, sum ganga fram av landsroknskapinum fyri tey einstųku sjśkrahśsini:

Ķlųgur (mió.kr.)

1999

1998

1997

1996

Landssjśkrahśsiš

14,0

12,1

5,0

6,7

Klaksvķkar Sjśkrahśs

0,0

0,0

0,0

0,5

Sušuroyar Sjśkrahśs

2,7

2,1

6,9

10,5

Tilsamans

16,7

14,2

11,9

17,7

Grannskošaši byggiroknskapurin fyri śtbyggingina av Sušuroyar Sjśkrahśsi 1988 - 1999 vķsir eina samlaša netto śtgjalding uppį 120,2 mió.kr.

Višmerkingar frį roknskapargrannskošanini

Sjśkrahśsverkiš veršur grannskošaš av lųggildum grannskošara. Nišanfyri veršur tikiš samanum višmerkingarnar frį grannskošanini višvķkjandi roknskapunum fyri 1999 fyri tey 3 sjśkrahśsini.

Landssjśkrahśsiš

Avtalur eru gjųrdar viš teir yvirlęknar, sum hava privata vištalu į Landssjśkrahśsinum. Ķ sambandi viš lųnarśtgjaldingarnar til yvirlęknarnar veršur sambęrt avtalunum mótroknaš nżtsla av tólum og lęknaskrivara, men nżtslan av starvsfólki og heilivįgi veršur ikki gjųrd upp. Męlt er til at fįa skipanina at virka ķ trįš viš gjųrdar avtalur.

Eitt samlaš ognaryvirlit er ikki gjųrt enn. Medico-tekniska deildin hevur tó eitt yvirlit yvir allar lutir, sum deildin hevur eftirlit viš. Męlt er til at gera eitt samlaš yvirlit.

Klaksvķkar Sjśkrahśs

Vķsandi til reglugerš frį 1. september 1992 um privata vištalu hjį yvirlęknum innan sjśkrahśsverkiš veršur męlt til, at spurningurin um gjald fyri at nżta hųli, starvsfólk, kanningarstovu o.a. veršur višgjųrdur av nżggjum.

Sjśkrahśsiš hevur 2 leasingsįttmįlar um kopimaskinur, góšar 11 t.kr. um įrsfjóršingin, sum ganga śt 1. juni 2005.

Sušuroyar Sjśkrahśs

Vķsandi til reglugerš frį 1. september 1992 um privata vištalu hjį yvirlęknum innan sjśkrahśsverkiš veršur męlt til, at spurningurin um gjald fyri at nżta hųli, starvsfólk, kanningarstovu o.a. veršur višgjųrdur av nżggjum.

Sjśkrahśsiš hevur 2 leasingsįttmįlar um kopimaskinur góšar 11 t.kr. um įrsfjóršingin, sum ganga śt 1. aprķl 2003.

7.16.    Hotel Tórshavn

Hotel Tórshavn hevur til endamįls at hżsa sjśklingum, sum verša sendir frį fųroyska sjśkrahśsverkinum til servišgerš ķ Keypmannahavn. Į fķggjarlógini fyri 1999 er jįttanin til partur av hųvušskontu 8.20.3.20: "Servišgerš uttanlands". Śtreišslurnar til hotelliš verša skrįsettar į undirkontu 21: "Uppihald", iš eisini fevnir um flutningsśtreišslur ķ sambandi viš servišgerš uttanlands. Ķ 2001 er ein serstųk undirkonto til Hotel Tórshavn.

Bókhaldiš, iš fyrr var į hotellinum, varš 1. januar 1999 flutt til fķggjardeildina ķ Almanna- og Heilsumįlastżrinum. Hotel Tórshavn veršur grannskošaš av lųggildum grannskošara. Nišanfyri veršur tikiš samanum višmerkingar frį grannskošanini višvķkjandi roknskapinum fyri 1999.

Śtreišslurnar vóru ķ 1999 sambęrt landsbókhaldinum 6.206 t.kr. Grannskošaši roknskapurin vķsir eina nżtslu 6.473 t.kr. Roknskapargrannskošanin vķsir į, at munurin 267 t.kr. stavar m.a. frį lųnum, sum eru goldnar av bankakontuni hjį hotellinum, men sum ikki eru bókašar ķ bókhaldinum.

Roknskapargrannskošanin vķsir į, at mannagongdirnar fyri bókhaldinum og roknskaparfųrsluni hava ikki veriš nųktandi ķ 1999. Bókašu śtreišslurnar eru ikki altķš grundašar į góškend skjųl, og vķst veršur į, at rokningar ķ fleiri fųrum eru sendar beinleišis til Almanna- og Heilsumįlastżriš at bóka. Inntųkur eru eisini ķ fleiri fųrum grundašar į innanhżsis skjųl uttan nummarrųš.

Bókhaldiš hevur ikki veriš fųrt, so taš hevur veriš gjųrligt at gera tķšargreinašar roknskapir ella samanbera viš undanfarin įr.

Frį 1. januar 2000 er bókhaldiš flutt aftur til hotelliš. Ķ hesum sambandi hava veriš trupulleikar viš at stemma av o.a., men taš er komiš ķ ręttlag.

8.    OLJUMĮL o.a.

8.1.    Frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl

Sambęrt § 11, stk. 3, ķ Ll. 25/1999 "um grannskošan av landsroknskapinum v.m." letur landsstżrismašurin ķ seinasta lagi 6 mįnašir eftir fķggjarįrslok lųgtingsgrannskošarunum og Landsgrannskošanini frįgreišing um frįvik ķmillum jįttanar- og roknskapartųl. Nišanfyri veršur vķst į stovnar/hųvušskontur, har talan er um meirnżtslu, og/ella har fariš er uppum įsetta lųnarkarmin. Vit hava tikiš viš višmerkingar og frįgreišingar frį landsstżrismanninum.

9.30.1.01. Stušul til umhvųrvisverndartiltųk

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 1,2 mió.kr. Minninżtslan er 128 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum kemst minninżtslan av, at ķ 1999 hava ikki veriš umsóknir til alla jįttanina.

9.30.1.07. Nįttśrufrišingarnevndir

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 230 t.kr. Meirnżtslan er 70 t.kr. og fariš er uppum lųnarkarmin viš 60 t.kr. Sambęrt landsstżrismanninum stendst meirnżtslan av, at nevndirnar sambęrt nįttśrufrišingarlógini hava skyldu at taka mįl upp, iš verša lųgd fyri tęr. Virksemiš hjį nevndunum veldst tķ um, hvussu mong mįl tęr višgera, og hvussu stór mįlini eru.

9.30.1.10. Spilloljureinsing

Į fķggjarlógini vóru jįttašar 2,3 mió.kr. Meirnżtslan er 322 t.kr. Viš heimild ķ Ll. 75/1992 hevur landsstżriš gjųrt sįttmįla viš IRF, har IRF įtekur sęr at savna inn spillolju kring landiš og višgera hana, mešan landsstżriš įtekur sęr at rinda roknskaparliga halliš. Endaliga upphęddin kann ikki verša gjųrd upp, fyrr enn fķggjarįriš er fariš, og tķ kann vera torfųrt at fįa neyšuga jįttan ķ ręttari tķš. Fyri at bųta um henda trupulleika eru stig tikin til at endurskoša sįttmįlan viš IRF.

9.32.1.01. Oljumįlastżriš (rakstrarjįttan)

Minninżtslan er 2,8 mió.kr. Į fķggjarlógini vóru jįttašar 6,4 mió.kr. Av serligum śtreišslum, ķ sambandi viš fyrireiking av 1. śtbjóšingarumfari, og śtreišslum ķ sambandi viš at flutt varš ķ onnur hųli, varš jįttanin hękkaš viš 6,4 mió.kr. į eykajįttanarlógini fyri september 1999. Eisini varš, į eykajįttanarlógini fyri september 1999, jįttanin hękkaš viš 107 t.kr. ķ sambandi viš lųnarhękkingar. Sambęrt landsstżrismanninum blivu śtreišslurnar, ķ sambandi viš fyrireiking av 1. śtbjóšingarumfari nakaš lęgri enn vęntaš, og av tķ, at taš dró śt viš at flyta ķ nżggj hųli, varš jįttanin ķ 1999 bert nżtt ķ lķtlan mun. Stųrri parturin av śtreišslunum veršur tķ hildin ķ 2000.

8.2.     Oljumįlastżriš (GL 1997/12 1-1)

Vit hava į heysti 2000 grannskošaš roknskapar- og jįttanarvišurskiftini hjį Oljumįlastżrinum.

Reglur fyri mannagongdum į roknskaparųkinum

Į flestu stovnum er framvegis ongin reglugerš fyri roknskaparhaldinum, sum įsett ķ § 5, stk. 1, ķ roknskaparlógini, sum kom ķ gildi 1. januar 1995. Stżriš vķsir į, at sambęrt § 5, stk. 2, ķ lógini, skal reglugeršin verša gjųrd samsvarandi reglum frį Fķggjarmįlastżrinum. Hesar reglur vóršu ikki gjųrdar fyrr enn ķ februar 2001, tį Fķggjarmįlastżriš sendi śt eitt rundskriv viš vegleišing um roknskaparreglugeršir.

Landsstżrismašurin hevur ķ november 2000 kunnaš um, at fariš er undir at gera reglugeršina fyri roknskaparhaldinum. Sambęrt rundskrivinum frį Fķggjarmįlastżrinum frį 6. februar 2001 skal roknskaparreglugeršin fyri allar stovnar verša góškend ķ seinasta lagi 1. september 2001.

Skrįseting og eftirlit

Oljumįlastżriš nżtir bókhaldsskipanina į Fųroya Gjaldstovu. Avrit verša tikin av upprunaskjųlunum, sum verša send Gjaldstovuni at bóka. Kannaš veršur, um bókingarnar ķ roknskapinum samsvara viš aftanfyri liggjandi skjųl, men taš veršur ikki vįttaš viš įtekning į mįnašarroknskapin. Landsstżrismašurin hevur ķ november 2000 bošaš frį, at taš veršur gjųrt ķ framtķšini.

Inntųkur

Oljumįlastżriš hevur įvķsar inntųkur ķ sambandi viš umsóknar- og loyvisgjųld. Vit hava męlt til, at nżta debitorskipanin į Fųroya Gjaldstovu. Landsstżrismašurin hevur ķ november 2000 bošaš frį, at taš veršur gjųrt ķ framtķšini.

Ašrar višmerkingar

Tį iš kannaš varš, um bókingar um įrskiftiš vóru farnar į rętt fķggjarįr, var einki at finnast at. Kannaš varš eisini, um roknskaparhaldiš var dagfųrt, og um mįnašarroknskapir, skjųl o.a. vóršu sett uppį plįss og goymd forsvarliga. Einki var at finnast at.

Oljumįlastżriš hevur eitt dagfųrt ognaryvirlit.