61 Uppskot til  samtyktar um brśkaranųgdsemiskanning av almennari fyrisiting

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš (Oršaskifti)
C. Įlit

Įr 2009, 20. januar, lųgdu Kįri P. Hųjgaard og Kįri į Rógvi, tingmenn vegna Sjįlvstżrisflokkin, fram soljóšandi

Uppskot

til

samtyktar

 

Lųgtingiš heitir į lųgmann um at taka stig til og samskipa eina brśkaranųgdsemiskanning av allari almennari fyrisiting. Somuleišis eigur ein óvildug kanning at verša gjųrd av telefontęnastuni hjį hesum somu stovnum og rįšum.

 

Višmerkingar                                                                                                                                                   

Atfinningarsamar rųddir hoyrast regluliga, iš finnast at telefontęnastuni og tęnastuveitingini, vanligi brśkarin fęr frį almennu umsitingini.

 

Avgerandi fyri okkum, sum varša av politisku skipanini er:

·        at  borgarum okkara veršur veitt ein góš tęnastu                                                                                                                                    

·        at almenni sektorurin virkar eftir ętlan,                                                                                                                                    

·        at almenn starvsfólk hava góšar arbeišsumstųšur og mannsųmilig kor at virka undir 

·        at mest mųgulig nytta fęst fyri hvųrja alment nżtta  krónu                                                                                  

·        og at brśkarin kennir, at hann veršur virdur og hoyrdur.

Taš er ikki nųktandi, at ųll almenn umsiting ķ fjųlmišlunum veršur koyrd ķ stórapott og stemplaš sum óvirkin og vįnalig. Heldur ikki kunnu vit slįa okkum til tols viš, at alt er gott og ljósareytt ķ almenna virkseminum, har alt virkar til fulnar. Ein brśkaranųgdsemiskanning kann geva nakrar įbendingar um, hvussu brśkarar uppliva tęnastuna. Um stór ónųgd valdar um ein įvķsan stovn ella rįš, kann taš vera grundaš į manglandi arbeišsorku, skeivan leišslu-/arbeišshįtt ella okkurt heilt annaš, sum kann og mį ręttast.

 

Hvussu lętt er taš at fįa fatur ķ rętta viškomandi, tį ringt veršur til alment rįš ella stovn, og hvussu skjótt fęst eitt nųktandi svar. Slķkar kanningar įtti at veršiš framdar regluliga, til tess at afturvķsa ella stašfesta um ónųgdin, iš mangan valdar millum brśkararnar, er grundaš.

 

Vit skylda almennu starvsfólkunum, at tey hava viršilig kor at virka undir, og at tey ikki alment ógrundaš verša happaš ķ mišlunum fyri ódugnaskap. Tķ er neyšugt, um komast skal vķšari, at vit fįa stašfest ķ kanning, hvussu stųšan ķ almennari fyrisiting er fyri at kunna rętta skeivleikarnar.

1. višgerš 27. januar 2009. Mįliš beint ķ Fķggjarnevndina, sum tann 24. februar 2009 legši fram soljóšandi

Įlit

 

Sjįlvstżrisflokkurin hevur lagt mįliš fram tann 20. januar 2009, og eftir 1. višgerš 27. januar 2009 er taš beint Fķggjarnevndini.

 

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundi 12. februar 2009.

 

Undir višgeršini hevur nevndin havt fund viš lųgmann. 

 

Nevndin hevur undir višgeršini bżtt seg ķ ein meiriluta og tveir minnilutar.

 

Meirilutin (Anfinn Kallsberg, Eyšgunn Samuelsen, Magni Laksįfoss og Bjųrn Kalsų) vķsir į, at landsstżrismenn hava į hvųrjum mįlsųki sęr įbyrgdina av almennari fyrisiting. Viš hesari įbyrgd eiga teir innanfyri teir karmar, sum lóggįvan og rįšini eru til taš, at skapa eina tęnastu, sum er so góš sum gjųrligt. Um lųgtingsmenn eru įhugašir ķ at vita, hvussu almenna umsitingin virkar, hava teir mųguleika at seta landsstżrismonnum fyrispurning, iš landsstżrismenn hava skyldu til sannfųrandi at svara uppį. Um landsstżrismenn ķ sķnum svari ynskja at nżta eina brśkaranųgdsemiskanning sum skjalprógv, er upp til teirra at meta, um upplżsingarnar ķ eini slķkari standa mįtt viš śtreišslurnar. At Lųgtingiš skal heita į lųgmann um at skipa fyri eini slķkari brśkaranųgdsemiskanning av allari almennari fyrisiting, tykist at seta eitt arbeiši ķ gongd, har einki samanhang er millum śrslit og kostnaš.

 

Sostatt tekur meirilutin ikki undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum frį at samtykkja taš.

 

Minnilutin (Annita į Frķšriksmųrk og Tórbjųrn Jacobsen) męlir tinginum frį at taka undir viš uppskotinum til samtyktar viš hesi grundgeving:

 

Agi er eitt gyršiš hugtak. Taš veldst um eygaš, sum sęr, og um hvųrji mįl ein hevur sett sęr višvķkjandi įvķsum įtųkum. Ķ uppskotinum veršur róš frammundir, at agin ķ almenna geiranum ikki er nųktandi. Pr. definisjón vita tingfólk onki um hesi višurskifti. Amennir stovnar og funksjónir verša skipaš samsvarandi politiskum semjum, Lųgtingiš jįttar taš fķggjarfę, sum hildiš veršur, at tųrvur er į, og sķšan er taš eitt mįl fyri śtinnandi valdiš at rųkja almennu ódnirnar, sum Lųgtingiš hevur skipaš og fķggjaš. Tķ veršur fariš yvir um mark viš hesum uppskotinum. Lųgtingiš męlir viš hesum til detailstżring inni ķ śtinnandi geiranum, og vandin viš slķkum įtųkum kann vera, at įbyrgdarbżtiš gerst ógreitt.

 

Mįliš kom ķ, eftir at ein tingmašur Javnašarfloksins yvir ein kamb legši eftir starvsfólkum ķ almenna geiranum. Ongin ivi var um hansara fatan av effektivitetinum hjį starvsfólki į almennum stovnum. Sjįlvstżrisflokkurin man hava hildiš taš veriš partapolitiskt lukrativt at leggja seg ķ kjalarslóšina hjį Gerhardi Lognberg, og taš er helst einasta orsųkin til, at uppskotiš hevur sęš dagsins ljós.

 

Sum heild man taš vera misjavnt, hvussu starvsfólk roynast ķ virki teirra, eisini į almennum arbeišsplįssum. Hesum hava stovnsleišarar og ķ seinastu syftu teirra landsstżrisfólk įbyrgdina av. Tķ stendur kjarni mįlsins millum Lųgtingiš og viškomandi landsstżrisfólk, um hildiš veršur, at ov nógv slendrian er į almennum arbeišsplįssum. Ambošini til taš, at stešga hesum, eru fleiri. Eitt nś at skrśva fyri heita vatninum, tį iš jįttanir verša samtyktar, og ultimativt, at brśka misįlitisvįpniš.

 

Tjóšveldi tekur ikki undir viš uppskotinum, og halda uppskotsstillararnir, at eitthvųrt skal gerast viš mįliš, męla vit teimum heldur til at brśka tey amboš, sum longu finnast ķ politisku skipanini. 

 

Minnilutin (Bill Justinussen) hevur hesar višmerkingar:

 

Taš eru altķš tey, sum finnast at almennu umsitingini. Mangan er grundarlag undir atfinningunum, men eins mangan eru atfinningarnar ógrundašar.

 

Ongin ivi er um, at starvsfólk ķ almennu umsitingini eru eins ymisk, sum fólk eru ķ ųšrum stųrvum uttanfyri almenna geiran. Ųll starvsfólk kunnu hava ein ringan dag ella meir, og tķ eigur at vera rśm fyri. Ongin kann krevja, at menniskju hava eina ómenniskjaliga atferš; og taš er ómenniskjaligt at lķkjast einum tólmenni, sum altķš er eins uttan mun til umstųšur.

 

Uppskot Sjįlvstżrisfloksins snżr seg um at kanna, um afturvendandi atfinningarnar umboša ein breišan hóp av fólki. Ein slķk kanning kann uttan iva gerast ódżr og eftir stuttari tķš. Minnilutin heldur, at kanningin mųguliga kann afturvķsa ógrundašum atfinningum. Er taš so, fara tey atfinningarsomu helst ikki hoyrast so vęl frameftir. Vķsir kanningin hinvegin, at nųgdsemiš millum brśkararnar er lķtiš, eigur landsstżriš beinanvegin at taka neyšug stig at betra um almennu tęnasturnar. Taš hevši veriš ein nįttśrlig avleišing.

 

Taka landsstżrisflokkarnir ikki undir viš uppskotinum, sleppur ivin um tęnastustųši hins almenna at liva vķšari, og tį kunnu atfinningarnar harafturat vendast móti landsstżrinum og samgonguni.

 

Viš hesum višmerkingum męlir minnilutin Lųgtinginum til at taka undir viš uppskotinum.