34 Uppskot til  eykajįttanarlųgtingslóg fyri november 2008

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš (Oršaskifti)
C. Įlit
D. 2. višgerš (Oršaskifti)
E. 3. višgerš (Einki oršaskifti)

Įr 2008, 6. november, legši Jóannes Eidesgaard, landsstżrismašur, fram soljóšandi

 

Uppskot

til

eykajįttanarlųgtingslóg

fyri november 2008
 

Yvirlit

Hųvušsyvirlit

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hųvušsyvirlit yvir Eykajįttan v/lųgtingslóg

 

2008

 

 

Rakstrarętlan

 

Lųgu-

 

Tśsund kr.

 

Śtreišslur

 

Inntųkur

 

ętlan

 

§ 6.

 

Vinnumįl

 

30.000

 

-

 

-

 

 

38.

 

Samferšsla og samskifti

 

30.000

 

-

 

-

 

Tilsamans

 

30.000

 

-

 

-

 

Yvirskot

 

-

 

-30.000

 

-

 

 

Śtreišslur

 

Inntųkur

 

Yvirskot

 

Rakstrar-, lųgu- og śtlįnsętlan

-

 

-30.000

 

-

 

 

Tekstur 

§ 6 Vinnumįl

A. Yvirlit

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jįttanar yvirlit

 


 

 

Tśs. kr.

 

Netto

 

Śtreišslur

 

Inntųkur

 


 

 

Śtreišsluętlan

 

30.000

 

30.000

 

-

 


 

 

Samferšsla og samskifti

 

30.000

 

-

 

6.38.2.

 

Samferšsla

 

30.000

 

-

 


 

 

B. Jįttanir

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Śtreišslur

 

Inntųkur

 

 

6.38.2.

 

Samferšsla

 

03.

 

P/F Smyril Line (Onnur j.)

 

J

 

-

 

-

 

 

EYJ

 

30.000

 

-

 

 Almennar višmerkingar

Hjįlagt er 2. eykajįttanaruppskotiš frį landsstżrinum, sum veršur lagt fyri Lųgtingiš fyri fķggjarįriš 2008. Samlaši kostnašurin av uppskotinum er 30 mió. kr.

Eykajįttanin kann greinast soleišis:

Fyriuttan fyriliggjandi eykajįttanarupskot hevur landsstżriš bišiš um tilsamans 39,3 mió. kr ķ eykajįttanum, ķroknaš fķggjarnevndarskjųl.

Į § 6 Vinnumįl veršur bišiš um 30 mió. kr., sum heimilaš veršur landsstżrismanninum at nżtekna partapening ķ P/F Smyril Line fyri, nś felagiš er ķ vanda fyri at fara ķ gjaldstešg.

 

Višmerkingar 

§ 6 Vinnumįl

Samferšsla og samskifti

6.38.2. Samferšsla

6.38.2.03. P/F Smyril Line (Onnur jįttan)

Bakstųšiš

P/F Smyril Line hevur vent sęr til landsstżriš fyri at kunna um įlvarsligu fķggjarstųšuna hjį felagnum. P/F Smyril Line hevur havt stórt fķggjarligt tap av rakstrinum og hevur tųrv į uml. 65 mió. kr ķ nżggjum kapitali, um felagiš skal kunna halda fram viš rakstrinum.

 

Eftir uppskoti til lųgtingslóg um at seta partapening ķ P/F Smyril Line, veršur heimilaš landsstżrismanninum at nżtekna partapening ķ P/F Smyril Line fyri upp til 30 mió. kr.

 

Endamįliš viš uppskotinum er at tryggja sjóvegis ferša- og farmaflutningssamband viš śtheimin.

 

Męlt veršur til at veita eina eykajįttan til endamįliš uppį 30 mió. kr.

 

Mįlslżsing

Fķggjarstovnarnir viš fyrsta vešręttti sokallašu seniorbankarnir hjį P/F Smyril Line hava bošaš felagnum frį, at teir krevja trygd fyri, at gjaldfųri er til stašar at reka felagiš vķšari. Um hetta ikki eydnast, vilja teir taka stig til at skipiš veršur selt.

 

Uppskotiš frį stjórn felagsins er at gera eitt “turn-around” ella eina heilt nżggja byrjan, har felagiš veršur endurreist viš 65 mió. kr.

 

Skuldi taš hent, at felagiš mį gevast, so veršur eingin feršafólkaflutningur sjóvegis viš umheimin, umframt at farmaflutningurin gerst ótryggari og flutningskonseptiš roll-on roll-off veršur ikki meira. Hetta veršur eitt stórt samfelagsligt og vinnuligt afturstig.

 

Fer landiš inn undir hesum umstųšunum – tį eginpeningurin ķ stóran mun mį metast at vera mistur – eigur ein fortreyt at vera, at partapeningurin veršur munandi nišurskrivašur, og at landiš veruliga tryggjar sęr įvirkan.

 

Nżggja ętlanin hjį stjórn felagsins inniber, at felagiš fer at umleggja raksturin og feršaętlanirnar soleišis:

 

 

Felagiš metir konservativt, at ein slķk umlegging viš ųktum og mistum inntųkum og sparingum betrar raksturin ķ 2009 viš einum 62 mió. kr., soleišis at śrslitiš ķ 2009 kann gerast einar 23 mió. kr.

 

Hųvušsinnihaldiš ķ uppskotinum

Landsstżrismašurin fęr heimild til at nżtekna partapening ķ P/F Smyril Line eftir teimum ķ hjįlųgdu avtalum įsettu treytum, og eru hųvušspunktini ķ avtalunum hesi: 

 

  1. Landiš nżteknar partapening upp į 30 mió. kr. ķ P/F Smyril Line.

  2. Framtak nżteknar partapening upp į 10 mió. kr. ķ P/F Smyril Line.

  3. Ķleggingargrunnurin hękkar sķn part av lįninum hjį juniorsamtakinum til P/F Smyril Line viš 16 mió. kr.

  4. Ašrir luttakarir ķ juniorsamtakinum hękka sķni lįn til P/F Smyril Line viš tilsamans 10 mió. kr.

  5. Verandi partapeningur ķ P/F Smyril Line veršur nišurskrivašur viš 70%.

  6. Framtaksgrunnurin og TF-Holding konvertera teirra įbyrgdarlįn til partapening til kurs 100 – 15 mió. kr. hvųr.

  7. Landiš fęr atkvųšuręttin fyri tey partabrųvini ķ P/F Smyril Line, Framtaksgrunnurin fęr frį umleggingini av įbyrgdarlįninum.

  8. Landiš ger avtalu viš Framtaksgrunnin, at landiš velur meirilutan av nevndini.

 

Sundurgreinaš ętlan

Tśs. kr.

J

EYJ

J+EYJ

Śtreišslujįttan

-

30.000

30.000

 

01.    P/F Smyril Line, keyp av partabrųvum

 

 

 

 

 

 

 

         Śtreišslur

-

30.000

30.000

         81.   Keyp av partabrųvum

 

30.000

30.000

 

 

 

 

 

Į tingfundi 6. november 2008 las formašurin skriv frį Hešin Zachariasen, Bjųrn Kalsų, Tordi J. Niclasen, Katrin Dahl Jakobsen, Helga Abrahamsen, Bjarna Djurholm og Andrias Petersen, har heitt veršur į tingformannin um at gera frįvik ķ ųllum tķšarfrestum, sambęrt  85 ķ tinskipanini, ķ višgeršini av hesum lųgtingsmįli og nr. 33/2008: Uppskot til lųgtingslóg um at seta partapening ķ P/F Smyril Line. Samtykt 21-06.

 

1. višgerš  6. november 2008. Mįliš beint ķ Fķggjarnevndina, sum tann 7. november 2008 legši fram soljóšandi

 

Įlit 

 

Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann 6. november 2008, og eftir 1. višgerš sama dag er taš beint Fķggjarnevndini.

 

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundi 7. november 2008.

 

Undir višgeršini hevur nevndin havt fund viš stjórn og nevndarformann ķ P/f Smyril Line, umboš fyri fųroysku hųvušsaktųrarnar undir verandi višurskiftum, Eik, Fųroya Lķvstrygging og Framtaksgrunn Fųroya, umboš fyri Landsbanka Fųroya, umboš fyri Kappingarrįšiš, stjóran į Hagstovuni, umboš fyri Faroe Ship, umboš fyri Samskip, umboš fyri Atlantsflog, umboš fyri Spf. Bįna, stjóran ķ Vinnuhśsinum, saman viš formonnunum fyri Havbśnašarfelagiš og Fųroya Rįfiskakeyparafelag og umboši fyri innflytarar av vųrum, viš samskiparan ķ Samtak, landsstżrismannin ķ uttanlandsmįlum, saman viš Samvit, lųgmann og landsstżrismenninar ķ fķggjarmįlum og vinnumįlum.

 

Nevndarskjųlini eru hesi:

Heiti

Til/Frį

Dagfest

Latiš nevndini

A: Tķšindaskriv višv. fķggjarligari endurreisn av P/f Smyril Line

Frį Bśskaparrįšnum

07-11-2008

07-11-2008

B1: Teldupostur frį Sonju Jógvansdóttir

Frį Samtak

07-11-2008

07-11-2008

B2: Skal taš almenna bjarga Smyril Line

Frį Samtak

07-11-2008

07-11-2008

C: Um at seta partapening ķ Smyril Line

Frį Hagstovuni

07-11-2008

07-11-2008

D: Višmerkingar til uppskotiš

Frį Gistingarhśs- og Matstovufelag Fųroya

07-11-2008

07-11-2008

E: Framlųga Smyril Line

Frį landsstżrismanninum ķ vinnumįlum

30-10-2008

07-11-2008

F: Rętting til skjal D

Frį Gistingarhśs- og Matstovufelag Fųroya

07-11-2008

07-11-2008

G: Skriv frį P/F Smyril Line

Frį Smyril Line

07-11-2008

07-11-2008

 

 

 Undir višgeršini hevur nevndin bżtt seg ķ 4 minnilutar.

 

Minnilutin (Anfinn Kallsberg, Eyšgunn Samuelsen og Bjųrn Kalsų) įsannar, at stųšan hjį Smyril Line er sera įlvarsom. Um eingin feršafólkaflutningur veršur sjóvegis viš umheimin, og farmaflutningurin lutvķst veršur skerdur, fer hetta at hava sera negativar avleišingar fyri samfelagiš. Meirilutin vķsir ķ hesum sambandi į skriv frį nevnd og stjórn ķ Smyril Line, dagfest 7. november 2008, har vķst veršur į, at um Smyril Line ikki fęr  ķ minsta lagi 65 mió. kr. ķ nżggjum kapitali sum skjótast, fer P/f Smyril Line ķ gjaldstešg 10. november, og veršur Norrųna lųgd ķ Bergen sunnudagin tann 9. november 2008.

 

Meirilutin įsannar somuleišis, at Smyril Line er motorvegurin til og śr Fųroyum, tį talan er um sjóvegis feršafólkaflutning, eins og Atlantsflog er, tį talan er um loftvegis feršafólkaflutning og hevur hetta havt sera stóran tżdning ķ stųšutakanini hjį nevndini.

 

Meirilutin leggur dent į, at Norrųna ķ sķnum virksemi sķšani 1982 hevur boriš fųroyska feršavinnu og samfelagiš sum heild framį. Vķsandi til eyšsżnda tżdningin av farleišini, tekur meirilutin undir viš at jįtta upp til 30 mió. kr. ķ partapeningi fyri  at tryggja, at Norrųna, eisini ķ framtķšini, veršur feršafólkaleiš hjį fųroyingum śt ķ heim.

 

Viš ętlašu broytingunum ķ leišsluni og nżggju virkisętlanini hjį felagnum vęntar nevndin, at avlop fęst ķ raksturin, soleišis at fķggjarvišurskiftini fįast ķ eina tryggja legu, so at taš ikki aftur veršur neyšugt at koma til landskassan at fįa nżggjan innskotskapital. Hetta veršur m.a. gjųrt viš eini umskipan gjųgnum sparingar, effektiviseringar og nżggjari feršaskrį, har bert veršur siglt, har eftirspurningurin er stųrstur.

 

Undir višgeršini er komiš fram, at ikki ųllum flutningsfelųgum hevur stašiš ķ boši at bjóša upp į farmakapasitetin umborš į Norrųnu ķ sambandi viš nżggju virkisętlanina. Meirilutin heldur, at ręttast hevši veriš, at Smyril Line gav ųllum flutningsfelųgum javnbjóšis mųguleika at bjóša upp į dekkiš.

 

Meirilutin tekur ikki undir viš sjónarmišinum hjį Vinnuhśsinum um, at virksemiš hjį Smyril Line hevur avmarkašan tżdning fyri flutning til og śr Fųroyum. Vķst veršur ķ hesum sambandi til skriv frį Gistingarhśs- og matstovueigarafelag Fųroya, dagfest 7. november, har felagiš undirstrikar, at taš er av alstórum tżdningi fyri feršavinnuna, at farleišin ikki dettur nišurfyri.

 

Vķsandi til skriv hjį Bśskaparrįšnum vil meirilutin gera vart viš, at pįstandurin um, at landskassin kemur at įbyrgdast fyri eitthvųrt tap hjį Smyril Line ķ framtķšini, er faktuelt skeivur. Meirilutin hevur fingiš hetta vįttaš av landsstżrismonnunum ķ vinnu- og fķggjarmįlum og embętisfólkum teirra, vķsandi til įsetingar ķ partafelagslógini, iš stašfesta, at parteigarar bert hefta viš innskotnum peningi.

 

Hóast taš undir višgeršini hava veriš nógv sjónarmiš, iš hava talaš ķmóti, at taš almenna fer inn og stušlar, serliga tķ partinum iš hevur viš farmaflutning at gera, metir meirilutin vķsandi til omanfyristandandi:

 

Viš hesum višmerkingunum tekur meirilutin undir viš mįlinum, og męlir Lųgtinginum til at samtykkja uppskotiš.

 

 

Minnilutin (Magni Laksįfoss og Tordur Niclasen) fųrir fram, at minnilutin hevur lagt seg eftir at hava eina sakliga višgerš av mįlinum og er farin inn ķ mįliš viš opnum sinni.

Taš, sum hevur stųrstan tżdning fyri višgeršina hjį minnilutanum, hevur veriš, um virksemiš hjį felagnum Smyril-Line og skipinum Norrųnu hevur avgerandi og vitalan tżdning fyri samfelagiš av einum slķkum karakteri, at taš kann metast at gera stóran og varandi samfelagsligan skaša, um virksemiš ikki heldur fram.

 

Felagiš hevur tvęr hųvušsfunksjónir: Farmaflutning og feršafólkaflutning.

 

Farmaflutningurin: Undir nevndarvišgeršini bleiv av nógvum ymiskum pųrtum grundgiviš fyri, at farmaflutningurin ikki vil nervast stórvegis, um siglingin ikki heldur fram, men at fleiri onnur felųg eru til reišar at taka yvir farmasiglingina.

Grundgevingarnar vóru sakligar og vęl grundašar, og eingin grund tykist at vera fyri at halda, at farmaflutningurin hjį Norrųnu “hevur avgerandi og vitalan tżdning fyri samfelagiš av einum slķkum karakteri, at taš kann metast at gera stóran og varandi samfelagsligan skaša, um virksemiš ikki heldur fram.”

 

Feršafólkaflutningurin: Undir nevndarvišgeršini vóru deildar meiningar um įvirkanina į feršavinnuna. Summi grundgóvu fyri, at hetta fór at fįa negativar avleišingar fyri vinnuna, mešan flestu mettu, at avleišingarnar sum frį leiš fóru at vera avmarkašar, og at onnur felųg fóru at įtaka sęr uppgįvuna, bęši sjóvegis og loftvegis.

Minnilutin metir, at eingin grund tykist at vera fyri at halda, at feršafólkaflutningurin hjį Norrųnu “hevur avgerandi og vitalan tżdning fyri samfelagiš av einum slķkum karakteri, at taš kann metast at gera stóran og varandi samfelagsligan skaša, um virksemiš ikki heldur fram.”

 

Harumframt kom fram undir nevndarvišgeršini, at bęši vinnan, vinnufelųg, arbeišarafelųg, bśskaparrįš og onnur sakkųn fųrdu fram sjónarmiš so sum:

“Ķ Fųroyum hava vit ringar royndir av at lata landskassan fara upp ķ vinnulķviš viš peningi. Tķ er taš ilt at skilja, hvķ landsstżriš aftur vil royna taš. Taš stendur ógreitt fyri okkum, hvķ landsstżriš hevur ta fatan, at taš ikki kann latast marknašarkreftunum at tryggja sjóvegis feršslu til og śr Fųroyum, sum ber seg fķggjarliga.”

Og eisini at:

“Ķ hesum fųri er talan um privatar aktųrar – partaeigarar, stjórn og fķggjarstovnar – sum vilja bjarga sķnum aktivum viš at appellera til ótta Lųgtingsins um eina fyrigyklaša samfelagsliga katastrofu.”

Taš er tķ įskošan minnilutans, at taš er at fara inn į eina vandakós, um vit nś velja at seta pening ķ Smyril-Line.

 

At enda heldur minnilutin, at taš er undrunarvert, at hvųrki verandi partaeigarar ella onnur ķ privatu vinnuni hava nokk įlit į verkętlanini til, at tey eru sinnaš at seta peningin ķ, sum Lųgtingiš nś veršur bišiš um at veita.

Minnilutin hevur ikki fingiš vissu fyri, og hevur onga grund til at halda, at tųrvur ikki veršur į kapitali til felagiš aftur innan lutfalsliga stutta tķš. Įbendingar, so sum minkandi feršafólka- og farmaflutningur m.a. orsakaš av fķggjarkreppuni śti ķ heimi og ķ Fųroyum, kunnu lęttliga leggja trżst į inntųkugrundarlagiš hjį felagnum, soleišis at tųrvur aftur veršur į innskotspeningi.

 

Samanumtikiš tekur minnilutin ikki undir viš uppskotinum hjį landsstżrinum, og męlir Lųgtinginum frį at samtykkja uppskotiš.

 

Harumframt hevur ein partur av minnilutanum (Tordur J. Niclasen) hesar višmerkingar:

Til taš, iš fųrt veršur fram, at Lųgtingiš viš ikki at samtykkja uppskot landsstżrisins velur at lata Norųnnu fara fyri bakka, er at siga, at adressan er skeiv. Bjargingaruppgįvan hvķlir į eigarunum av hesari fyritųku, og her er jś talan um vęlkonsoliderašar stovnar, grunnar og fyritųkur, sum mišvķst velja at lata fyritųkuna fara av knóranum. Uppgįvur Lųgtingsins og lųgtingsmanna eru, sum  ųllum veljarum er kunnugt, heilt grundleggjandi ašrar.

 

Kring landiš kenna bygdasamfelųg og einstaklingar svišan av kreppuni, tó tykist landsstżriš ikki hoyra róp teirra og svarar įheitanum minnilutans um at veita hesum ųkjum hjįlp og skipa mišvķsar bjargingarętlanir viš djśpastu tųgn. Hetta stendur ķ stųrstu andsųgn viš taš ķdni og tann skjótleika, landsstżriš leggur fyri dagin, so tķtt og knapt peningasterku fyritųkurnar aftan fyri Smyril Line senda teimum fundarboš og leggja fram fyri teir ynski um at brśka landskassan sum ein annan banka og lųgtings- og landsstżrisfólk sum sķni privatu tęnastufólk.

 

Hevši landsstżriš frį byrjan av vķst umbųnini frį Smyril Line frį sęr og ķstašin gjųrt fyritųkuni greitt, at uppgįva politikarans er annaš enn at drķva vinnulķv, metir minnilutin, at hesir skjótt hųvdu funniš ašrar natśrligar loysnir og leišir at loyst trongstųšu felagsins- leišir, sum munnu vera flestu teirra vęl kendar. 

 

 

Minnilutin (Annita į Frķšriksmųrk) hevur hesar višmerkingar:

 

Landsstżriš hevur lagt fyri Lųgtingiš eitt uppskot um at bjarga partafelagnum Smyril Line viš at tekna partapening fyri 30 milliónir krónur.

 

Mįliš er sera prinsipielt. Vit tosa um, at landiš fer inn og gerst stórpartaeigari ķ einari feršamanna- og flutningsfyritųku. Vit tosa um, at landiš fer inn ķ beinleišis kapping viš verandi flutningsfelųg. Vit tosa um, at landiš fer inn og gerst so stórur partaeigari, at landiš so avgjųrt ikki kann sita hendur ķ favn, um trupulleikar aftur eru um stutta tķš.

 

At taš almenna soleišis fer inn og bjargar einum privatum partafelagi, sum er ķ fķggjarligum trupulleikum, er ein gongd, sum roynt hevur veriš at komiš burtur frį.

Hetta brżtur viš nógv prinsipp. Hetta  sendir eitt sera óheppiš signal śt til vinnulķviš, og minnir óunniliga nógv um ta almennu uppķblandan, sum įttatiįrini vóru kend fyri.

 

At farleišin millum Fųroyar og umheimin er ótrśliga tżdningarmikil, ivast eingin ķ. 

Men minnilutin heldur taš vera rętt, at feršafólkaflutningurin og farmaflutningurin į hesi farleiš eru į privatum hondum, um grundarlag er fyri tķ. 

 

Leišslan ķ partafelagnum hevur roynt at sannfųrt politikararnar um, at felagiš vęl kann bera seg fķggjarliga, og įtti taš at veriš góš grundgeving fyri, at farleišin kann bera seg uttan almenna uppķblandan.

 

At taš almenna óneyšugt leggur seg śt ķ vinnulķviš, kann fįa įlvarsligar fylgjur fyri framtķšina hjį privata fyritakseminum ķ Fųroyum. Landsstżriš sendir viš hesum eitt greitt signal til vinnulķviš um, at taš ikki er so vandamikiš at gera vįšamiklar ķlųgur – taš  almenna skal nokk taka um endan.

 

Ad hoc avgeršir

Undir nevndarvišgeršini kom fram, at Landsstżriš ikki hevur gjųrt sęr greitt, hvųrt hetta fordųmiš eisini skal galda fyri ašrar fyritųkur, sum koma ķ somu stųšu. Ei heldur hevur Landsstżriš greitt frį, hvķ taš heldur, at hendan farleišin skal vera į almennum hondum. Heldur tykist fremsta endamįliš vera at lofta einum privatum felagi, sum er ķ fķggjarligum trupulleikum.

 

Eigur landiš at reka vinnufyritųkur?

Ķ einstųkum fųri kann taš vera rętt, at landiš tryggjar eina farleiš. Men ein avgerš um, at landiš tekur sjóvegisflutning undir sķtt veingjabreiši sum ein part av almenna infrakervinum, er ein stór avgerš at taka, og kann į ongan hįtt verša gjųrd śt frį fķggjarligu stųšuni hjį einum privatum partafelagi – sum gjųrt veršur ķ hesum fųri.

 

Taš er als einki, sum bendir į, at grundarlag ikki er fyri, at privat kunnu reka sjóvegis farleišina millum Fųroyar og śtheimin. Tronga fķggjarstųšan hjį Smyril Line hevur ķ stóran mun sķn uppruna ķ einari ķlųgu, iš ikki ber seg. Taš kann į ongan hįtt vera ein almenn uppgįva at bjarga felųgum, sum hava gjųrt skeivar ella ov dżrar ķlųgur, og tķ ikki megna at fįa rakstur ķ felagiš.

 

Veršur rutan varšveitt viš hesi ętlan landsstżrisins?

Taš metir minnilutin vera sera ivasamt.

Felagiš hevur sera tunga lįnsbyršu at dragast viš, eisini eftir umleggingina. Sum minnilutin skilir, er eingin óheft vįšameting gjųrd av nżggju ętlanini hjį felagnum, og tķ er sera trupult at vita, um talan er um eina eingangs ķlųgu, ella um hetta bert er fyrsta umfar av fleiri, har felagiš kemur til landiš eftir pengum. Ķ ųllum fųrum er vist, at tį landiš er fariš inn sum ein hųvušspartaeigari, situr landiš eisini viš einari hųvušsįbyrgd, um so er, at felagiš aftur kemur ķ fķggjarligar trupulleikar. Og tį kann ein ikki į nakran hįtt rokna viš, at privatir ķleggjarar taka um endan.

 

Verandi privatir ķleggjarar ķ Smyril Line hava greitt bošaš frį, at teir ikki vilja seta fleiri pengar ķ felagiš. Av teimum 66 milliónunum, iš ętlanin er at seta ķ, koma bert 10 milliónir frį Juniorsamtakinum, sum hevur 2. vešrętt ķ felagnum. Taš kann undra, at privatu ķleggjararnir hava so lķtlan įhuga at seta meira pening ķ felagiš, um talan er um eina buršardygga ętlan. 

 

Allir privatir mųguleikar ikki troyttir

Į nevndarfundinum kom greitt fram, at allir mųguleikar fyri at varšveita felagiš į privatum hondum ikki eru troyttir. Kappingarneytar fųrdu fram, at tey eru įhugaš ķ bęši einum mųguligum samstarvi og at keypa dekskappasitet į Norrųnu. Felųgini hava ikki fingiš hetta tilboš ķ sambandi viš umleggingina. Sum skilst, er alivinnan heldur ikki  spurd, um hon vil seta pengar ķ felagiš. Hetta hóast hon mį metast at vera ein av teimum vinnunum, sum hevur stųrstan įhuga ķ at varšveita rutuna, og sum mį metast at vera fķggjarliga vęl fyri.

 

Vinnan og rįšgevar męla frį

Ein stórur meiriluti av teimum, sum Vinnunevndin kallaši inn  til hoyringar, męla stašiliga frį, at landsstżriš fer inn og bjargar Smyril Line. Millum hesi eru Vinnuhśsiš, Havbśnašarfelagiš og fyrrverandi formašurin ķ Bśskaparrįšnum, eins og Bśskaparrįšiš ķ skrivligari frįgreišing eisini stašiliga męlir frį. Umbošiš fyri Samtak vķsti į, at millum fakfelųgini vóru eisini fleiri, sum męla frį, og onnur, sum eru ivasom, mešan einstųk męla til.

 

Felags fyri hesi omanfyrinevndu er, at tey eftirlżsa eina munandi betri upplżsing og gjųllari višgerš av einum so prinsipiellum mįli.

 

Samanumtikiš metir minnilutin, at landsstżriš viš hesum fer inn į ein vandamiklan loftingarpolitikk, sum uttan iva skapar fordųmi. Eftir hetta veršur sera torfųrt hjį landsstżrinum at grundgeva fyri, hvķ ašrar privatar fyritųkur, sum hava sentralan leiklut ķ samfelagnum, ikki eisini skulu loftast, koma tęr ķ gjaldfųristrupulleikar.

 

Minnilutin męlir viš hesum frį at taka undir viš mįlinum.

 

 

Minnilutin (Tórbjųrn Jacobsen) er av tķ sannfųring, at hóast skotbrįiš til at višgera mįliš hevur veriš alt ov stutt, bęši hjį politisku skipanini, og serliga ųllum teimum, sum hava veriš til hoyringar ķ mįlinum į felagsfundi hjį vinnu- og fķggjarnevndunum ķ ein heilan dag, so er śrslitiš stórt sęš nųktandi, serliga višvķkjandi upplżsingunum, nevndirnar hava fingiš frį at kalla ųllum įhugamįlum ķ samfelagnum.

Harafturķmóti hava hoyringarnar av lųgmanni og landsstżrismonnum veriš sera ųrkymlandi, fyri ikki at siga ręšandi. Ein slutur fyri ein slatur, berur politiskur retorikkur, sum avdśkaši, at landsstżriš einki annaš hevur gjųrt ķ mįlinum enn at renna ųrindir fyri eitt spert partafelag.

Eingin fķggjarlig vįgameting er gjųrd ķ Fķggjarmįlarįšnum. Vinnumįlarįšiš hevur einki annaš gjųrt ķ mįlinum enn at renna aftan į subjektivum upplżsingum frį Pf. Smyril Line, og tį iš lųgmašur eftir at vera spurdur, hvųr generelli loftingarpolitikkurin nś var hjį sitandi samgongu, endurgav onkran hissini sųlumann hjį Volkswagen ķ Tżsklandi fyri at hava sagt eitthvųrt positivt um skipiš ”Norrųnu”, tį skalv ųll tann politiska argumentasjónin ķ sķnum grundvųlli, ja, kķkurin landsstżriš hevur blįst ķ hesar seinastu dagarnar, brast og hvarv sum dųgg fyri sól.

 

Mįliš er tvķbżtt og ógvuliga komplekst.

Ķ fyrsta lagi snżr mįliš seg um eina hugsjónarliga politiska meginreglu – eitt prinsipp. Ķ ųšrum lagi snżr mįliš seg um, hvussu feršamanna- og farmaflutningsvišurskiftini skulu skipast ķ einum oyggjalandi, har hetta sjįlvandi er mįl, sum er av stųrri tżdningi, enn hjį londum į einum meginlandi.

 

Fķggjarnevndin skal ķ hųvušsheitum bara taka stųšu til uppskotiš hjį Fķggjarmįlarįšnum, sum heitir į  Lųgtingiš um at jįtta trķati milliónir krónur, iš skulu konverterast śr landskassanum til nżteknašan partapening ķ Pf. Smyril Line.

Sum skilst, er mįliš ikki bara brįškomiš hjį andstųšuni, sum ikki hoyrdi um taš fyrrenn į einum fundi ķ Vinnumįlarįšnum fyri 2 dųgum sķšani, tķ samsvarandi upplżsingum śr Vinnumįlarįšnum fekk ašalstjórin har fyrstu ferš at vita um mįliš seinasta hósdag (30.10.08), tį iš hann fekk sendandi eina framlųgu, sum Peter S. Holm hevši lagt fram fyri Niels Winther, deildarstjóra, og lųgmann į fundi ķ Framtaksgrunninum sama kvųldiš. Hesin kunnaši beinanvegin landsstżrismannin um, at hann var kunnašur um įlvarsomu stųšuna, og hesir bįšir gjųrdust sķšani samdir um, at teir vildu fylgja gongdini neyvt, og at teir skuldu siga felagnum frį, at teir ynsktu at fįa somu neyvu kunning um stųšuna sum Niels Winther og lųgmašur.

 Dagin eftir (31.10.08) veršur landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum kunnašur um stųšuna hjį Pf. Smyril Line. Samskiftiš millum ymsu partarnar ķ mįlinum hevur sķšani veriš hetta sambęrt ašalstjóranum ķ Vinnumįlarįšnum:

 

30.10.08 ringdi eg til Hįkun Djurhuus at siga frį okkara įhuga, og at vit ynsktu at verša kunnaš. Seinni ringdi Peter Holm, og segši eg eisini honum frį okkara įhuga.

 

31.10.08 Peter Holm ringdi at siga frį, at Ķleggingargrunnurin ikki var įhugašur at seta pening ķ felagiš, og at hann skuldi hava fund viš Fųroyagrunnin seinni sama dag.

 

311008 gav eg Jóannes Ejdesgaard framlųguna hjį Smyril Line ķ trśnaši.

 

31.10.08 tosaši eg viš Gloriu Kalsų, sum segši, at Fųroyagrunnurin ikki var įhugašur at seta pening ķ Smyril Line. Vit tosašu um taš modelliš til loysn, at partapeningurin varš nišurskrivašur til t.d. 15 ella 20%, at Framtaksgrunnurin og Tryggingarfelagiš konverterašu tvey įbyrgdarlįn hjį teimum upp į hvųr sķni 15 mió. kr. til partapening, og at nżggjur peningur veršur tilfųrdur felagnum antin sum lįn, įbyrgdarlįn ella partapeningur.

 

02.11.08 Fundur um Smyril Line.

Mųtt: Marjun Hanusardóttir, Petur Alberg Lamhauge, Johan Dahl, Peter Holm, Rśni Poulsen, Terji Petersen, Kaj Leo Johannesen, Jųrgen Niclasen, Jóannes Ejdesgaard og Arni Poulsen.

 

02.11.08 ringdi eg til Hįkun Djurhuus og segši, at taš var lagt merki til, at hann ikki var viš leišsluni į fundi. Hann segši, at vit skuldu samskifta viš stjóran, tķ taš var litiš upp ķ hansara hendur at umboša felagiš.

 

03.11.08 Fundur viš Framtaksgrunnin.

Mųtt: Hans Jįkup Mikkelsen, Gloria Kalsų, Niels Dann West, Johan Dahl, Sųrin Pram Sųrensen, Terji Petersen, Gloria Kalsų og Arni Poulsen.

 

03.11.08 Fundur um Smyril Line.

Mųtt: Johan Dahl, Marjun Hanusardóttir, Jóannes Eidesgaard, Terji Petersen, Petur Alberg Lamhauge og Arni Poulsen (Jųrgen Niclasen var į telefonini).

 

04.11.08 Fundur um Smyril Line.

Mųttir: Kaj Leo Johannesen, Jųrgen Niclasen, Johan Dahl, Jóannes Eidesgaard, Peter Holm og Arni Poulsen.

Avtalaš var,š at Peter Holm ger eitt model fyri nišurskriving av partapeninginum til nul og nżggjar pengar upp til 65 mió. kr., og Tryggingarfelagiš og Framtak konvertera įbyrgdarlįnini til partapening.

 

04.11.08 Fundur um Smyril Line.

Mųttir: Kaj Leo Johannesen, Jóannes Eidesgaard, Johan Dahl, Petur Alberg Lamhauge og Arni Poulsen..

Tvey ymisk model frį Peter Holm fyri samanseting av partapeningi, nišurskriving og atkvųšurętti vóršu gjųgnumgingin.

 

04.11.08 Fundur um Smyril Line.

Mųtt: Marjun Hanusardóttir, Jóannes Eidesgaard, Petur Alberg Lamhauge, Kaj Leo Johannesen, Jųrgen Niclasen, Suni Schwartz Jacobsen, Bjarne Jųrgensen, Rśni Poulsen, Bogi Bendtsen, Marner Jacobsen, Johan Dahl, Peter Holm og Arni Poulsen (Gunnar ķ Liša kom į fundin kl. 22).

Tosaš varš um tżdningin av Norrųnu fyri samfelagiš, privat og vinnuna. Komiš varš fram til hesa loysnina:

 

                      Framtak                             10 mió. kr.

                      Landskassin                        30 –

                      Juniorbankarnir                 10 -                (Eik, Tryggingarfelagiš og LĶV)

                      Ķleggingargrunnurin           16 –

 

Samstundis veršur partapeningurin nišurskrivašur, įbyrgdarlįnini hjį Framtak og Tryggingarfelagnum umlųgd til partapening, og landskassin fęr atkvųšuręttin fyri partabrųvini hjį Framtak frį umleggingini.

 

Mįliš snżr seg ķ fyrsta lagi um, at landsstżriš heitir į Lųgtingiš um at bjarga einum illa sperdum privatum partafelagi frį hśsagangi.

Eftir tķ, sum nevndin hevur fingiš upplżst, so finnast eingir investorar viš vįgafśsum kapitali, sum hava įlit į, at felagiš kann halda fram, heldur ikki eftir nżggja modellinum hjį stjóranum, og skal felagiš ikki gerast eitt trotabśgv, eru įneyšir fyri, at fųroyski skattaborgarin veršur tvingsilstikin sum partaeigari. Verandi eigarar hava slept felagnum, nevndin er meira ella minni apatisk og frįverandi, ķmešan ein tżskur kreditorur hevur sett hvųssu eggina į lķggjanum į barkakķlan hjį felagnum.

Jśst her stendur hin politiski og hugsjónarligi prinsippspurningurin, skal taš almenna fara inn ķ ein endurfųddan loftingarpolitikk ella ikki. Sķšani loftingarpolitikkurin og privatkommunisman, sum Finnbogi Ķsakson, sįli, nevndi serliga fųroyska blandingsbśskapin, skśraši alt oman av fųroysku samfelagsskśtuni, hevur veriš roynt at hildiš vatntętta skottinum millum almenna og privata geiran. Fleiri atsóknir eru gjųrdar į skottiš, men higartil hevur taš eydnast at hildiš stand. Nś tykist tó vend at vera komin ķ, og nżggja ABC-samgongan męlir nś Lųgtinginum at venda frį fręlsu marknašarkreftunum til sama blandingsplanbśskapin, sum var atvoldin til kreppuna ķ 1992. Hesum tekur minnilutin als ikki undir viš.

 

Taš tykist, sum felagiš ķ fyrsta umfari var heppiš, tį iš taš leyp į mśrarnar ķ Tinganesi. Einasti vįgafśsi investor ķ ųllum heiminum sat ķ Vinnumįlarįšnum, og tį iš hesin fekk javnašaroddvitan ķ Fķggjarmįlarįšnum at standa viš sķna ųksl, var fyrsta stigiš tikiš til, at endurtaka somu royndina, sum mįttmikli kapitalurin ķ Vesturheiminum hevur gjųrt hesi seinastu įrini, og sum ķ seinastuni er voršiš til eina heimsumfatandi kreppu, iš hevur havt serliga įlvarsligar avleišingar viš sęr m.a. ķ Ķslandi og ķ USA. Mįttmiklu kapitalįhugamįlini hava lagt trżst į og tikiš kvųrkratak um politisku skipanirnar og konvertera privata skuld inn ķ almenna geiran. Hava neyštikiš statskassarnar. Brųšratjóšin ķ śtnoršri er viš at blųša śt av hesum atsóknum, og taš er ógvuliga symptomatiskt, eisini fyri aktuella mįliš, at Kaupthing bankin gjųrdist ķmyndin av ķslendska statsbankarottinum.

 

Hetta er revolvarapolitikkur viš lķt. Viš ongum skotbrįi ętla landsstżriš og partafelagiš Smyril Line at knśsa skottiš ķmillum almenna og privata geiran, ķ fyrstu atlųgu fyri at verja įhugamįlini hjį einum tżskum banka, sum er fyrsti vešręttarhavari, og sum ikki er ķ nųkrum vanda fyri at missa pening, sjįlvt um skipiš “Norrųna” skuldi veriš selt ķ einum fśtarętti.

Spurningurin er so bara, um Lųgtingiš er fųrt fyri at standa ķmóti trżstinum. Tķ, sum onkur hevur sagt, hetta er bara fyrsta kavablakiš ķ einum skrišulopi, sum landskassin ikki kemur at standa undir. Veruliga stųšan hjį landsins kassa er nevniliga į ongan hįtt so munadygg, at hesin er fųrur fyri at standa fyri ųšrum hóttafalli enn tķ, sum nś sęr śt til at raka tann almenna geiran einsamallan. Hųvdu einskiljingaravkastiš og likviditeturin frį lįnsbrųvum og lįniš til ķslendingar og hendan seinasta ętlaša slangan ķ landskassan veriš tikin śr kassanum ķ dag, hevši hann ķ grundini veriš insolventur, ella so sperdur, at trupult hevši veriš at hildiš neyšuga samfelagsrakstrinum gangandi.

 

Landsstżriš er eftir ųllum sólarmerkjum sannfųrt um, at marknašarkreftirnar ikki megna at vera stjórnandi ambošiš ķ fųroyskum vinnulķvi. Tķ skal skattgjaldarin enn einaferš spennast fyri įhugamįlini hjį kapitalinum. Hetta er sjįlvandi ein politisk stųša at hava, men hon treytar sjįlvandi, at man hevur knęsett eitt nżtt prinsipp, har meginparturin av einum nś illa sperdum fųroyskum vinnulķvi, samsvarandi nżggjari sišvenju, hevur fingiš fręlsar ręsur at konvertera sķna skuld inn ķ hin almenna kassan.

 

Minnilutin er av tķ sannfųring, at marknašarkreftirnar til eina og hvųrja tķš megna at laga flutningskapasitet til tann tųrv, sum er til į ųllum farleišum. Investorar og flutningsfelųg hava undir ųllum umstųšum stųrri rįksnśni enn politiska skipanin til at vita, hvussu hesi višurskifti skulu skipast til fręgasta gagn fyri allar partar. Hetta hevur sųgan vķst okkum. Alternativiš er sovjetiskur og órasjonellur planbśskapur, sum nś er politiska endamįliš hjį eini nżskipašari borgarligari samgongu ķ Fųroyum.

 

Er hugurin óboyggjandi hjį landsstżrinum at oysa upp śr landskassanum yvir ķ privata geiran, so kundi alternativiš veriš, um gjaldfųri er megintrupulleikin, at veitt felagnum eitt lįn, sum eigararnir vešhildu fyri, uppaftur alternativari, at veita felagnum eina gįvu į somu upphędd, soleišis at skašin var minimerašur til tęr 30 milliónirnar, sum talan er um. Einaferš fyri allar.

 

Veršur hildiš, at taš er ein almenn uppgįva at tryggja flutningin, sum hevur veriš į jśst hesi leišini, hesi seinastu įrini, so er taš eitt heilt annaš mįl. Tį er taš ein hugsjónarligur og politiskur spurningur um at tryggja eitt undirstųšukervi, sum er alneyšugt fyri taš fųroyska samfelagiš og tess borgarar. Fęst semja um hetta, so eru einastu rįšini, at politiska skipanin kemur til sįttar um, at skipa eitt landsreišarķ, sum įtekur sęr hesa uppgįvuna.

 

At grżta perlur fyri svķn, uttan at blunka at grżta skattaborgaranna fę ķ ślvsins kjaft, fyri ikki at siga į blįman, sum gjųrt veršur, um uppskotiš hjį landsstżrinum veršur samtykt, er ringasti bśskaparligi ųrskapur, sķšani vit fótašu okkum aftur eftir kreppuna fyrst ķ nķtiįrunum.

 

Tķ męlir minnilutin stašiliga frį, at Lųgtingiš endurstovnar blandingsbśskapin, ella ręttari planbśskapin, sum kollrendi samfelagiš, og var atvoldin til lutfalsliga ringastu kreppu, sum nakaš land ķ heiminum hevur strķtt seg ķgjųgnum nakrantķš.

 

Viš hesum tekur minnilutin ikki undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum frį at samtykkja uppskotiš.

 

2. višgerš 7. november 2008. Uppskotiš samtykt 15-1-14. Uppskotiš fer soleišis samtykt til 3. višgerš.

 

3. višgerš 7. november 2008. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, endaliga samtykt 16-0-14. Mįliš avgreitt.