24 Uppskot til  lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um ęttleišingarstušul

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš (Oršaskifti)
C. Įlit
D. 2. višgerš (Oršaskifti)
E. 3. višgerš (Oršaskifti)

Įr 2008, 4. november, legši Rósa Samuelsen, landsstżriskvinna, fram soljóšandi

Uppskot  

til  

lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um ęttleišingarstušul

 

§ 1

 

Ķ lųgtingslóg nr. 51 frį 3. mai 1994 um ęttleišingarstušul, sum broytt viš lųgtingslóg nr. 125 frį 22. desember 2000, verša gjųrdar hesar broytingar:

 

1)      Ķ § 1, stk.1 veršur “50.000” broytt til: “75.000”.

  

2)      Ķ § 5, stk. 1 veršur “Almanna- og heilsudeild landsstżrisins” broytt til: “Almannastovuni, iš tekur avgerš”.

 

3)      Ķ § 6, stk. 1 veršur “Almannamįlum” broytt til: “Almanna- og heilsumįlum”.

 

§ 2

 

Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi 1. januar 2009.

Stk. 2. Broytingin ķ § 1, nr. 1 er galdandi fyri bųrn, sum eru komin til landiš 1. januar 2009 ella seinni.


Kap. 1 Almennar višmerkingar

Landsstżrismašurin ķ almannamįlum ynskir viš hesari lógarbroyting at veita teimum foreldrum, iš ynskja at ęttleiša, ein hęgri stušul og soleišis betra um mųguleikan hjį barnleysum pųrum at gerast foreldur.   

 

Fyri flest fólk, sum ynskja at gerast ęttleišingarforeldur, er ęttleišing einasti mųguleikin, tey hava, fyri at gerast foreldur og stovna eina familju. Ein stórur vansi og foršing viš altjóša ęttleišing er tann tunga fķggjarliga byršan. Tann fķggjarliga byršan er ųkt munandi tey seinastu įrini, og ķ dag er taš mest sum ómųguligt at fremja eina altjóša ęttleišing fyri minni enn 100.000 krónur ķ beinleišis kostnaši. Ein orsųk til ųkta kostnašin fyri ęttleišing er, at eftirspurningurin seinastu įrini er vaksin munandi, samstundis sum tališ av bųrnum, sum įrliga verša ęttleidd, stendur ķ staš. Tann beinleišis avleišingin av hesum er, at bķšilistarnir eru longdir, og tilgongdin tķ er voršin munandi dżrari.   

 

Ęttleišingarstušulin varš seinast broyttur ķ januar 2001, tį upphęddin fór śr 15.000 upp ķ 50.000 krónur. Sķšani tį er upphęddin óbroytt. Tį hugsaš veršur um prķsvųksturin fyri ęttleišing og ķ samfelagnum annars, so er stušulin veruliga lękkašur sķšani seinastu lógarbroyting.

 

Onnur Noršurlond lata eisini stušul til foreldur, iš ęttleiša. Ķ Danmark er stušulin 43.225 krónur, ķ Svųrķki er stušulin 40.000 svenskar krónur og ķ Noreg er stušulin 38.320 norskar krónur (2006). 

 

Sambęrt hesum uppskoti veršur stušulin til ęttleišing hękkašur śr 50.000 upp ķ 75.000 krónur.

 

Harumframt veršur mįlsųkiš lagt frį landsstżrismanninum/stjórnarrįšnum til Almannastovuna at umsita. Avgeršarrętturin veršur sostatt lagdur til Almannastovuna. Orsųkin til hetta er, at taš er ķ andsųgn viš grundsetningin um, at ein kęrumyndugleiki skal vera óheftur, at ein avgerš hjį landsstżrismanni skal kęrast til eina nevnd, sum er sett av landsstżrismanninum. Viš at leggja avgeršarręttin til Almannastovuna, fęr Kęrunevndin ķ almanna- og heilsumįlum frķtt višgjųrt avgeršir, tiknar eftir lógini, į sama hįtt, sum hon ger viš allar ašrar kęrur um avgeršir hjį Almannastovuni.       

 

Taš veršur ikki mett at verša nakar trupulleiki at leggja avgeršarręttin til Almannastovuna. Treytirnar fyri at fįa ęttleišingarstušul framganga klįrt av lógini, eins og upphęddin framgongur. Almannastovan skal sostatt ikki inn ķ nakran tulkingarspurning ella meta, um ęttleišingarstušul skal veitast ella ikki. Eru treytirnar uppfyltar, skal stušul veitast.

 

Viš taš, at treytirnar fyri at fįa ęttleišingarstušul, og stušulsupphęddin eru įsett ķ lógini, liggur rętturin til at broyta treytirnar og stušulsupphęddina framvegis hjį Lųgtinginum.

 

Ummęli

Uppskotiš hevur veriš til ummęlis hjį Ęttleišingarfelagnum og hjį politisku flokkunum.

 

Ęttleišingarfelagiš fegnast um, at landsstżriš leggur uppskot fyri Lųgtingiš um at hękka stušulin til ęttleišing. Felagiš višmerkir, at kostnašurin fyri eina ęttleišing ķ dag liggur ķmillum 150.000- 200.000 krónur, og tey vita eisini um dųmir, har kostnašurin er farin upp um 200.000 krónur. Ęttleišingarfelagiš heitir tķ į landsstżrismannin um at hękka stušulin upp ķ 100.000 krónur fyri hvųrja ęttleišing.

 

Landsstżriskvinnan ķ almannamįlum skilur stųšuna hjį Ęttleišingarfelagnum, men heldur, at ręttast er at hękka stušulin śr 50.000 upp ķ 75.000 krónur.

 

Allir politisku flokkarnir taka undir viš, at uppskotiš veršur lagt fyri Lųgtingiš.

 

Kap. 2 Avleišingarnar av uppskotinum

 

Fķggjarligar avleišingar

Talvan nišanfyri vķsir, hvussu nógv bųrn eru ęttleidd ķ įrunum 2001-2008, tęr fķggjarligu avleišingarnar og hvussu nógv varš sett av į fķggjarlógini hesi įrini.  

 

 

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008*

Tal av ęttleišingum

8

6

7

9

11

17

10

12

Sett av į fķggjarlóg (ķ tśsund)

62

500

500

350

350

350

850

850

Śtgoldin stušul (ķ tśsund)

400

300

350

450

550

850

500

600

*Tųlini fyri 2008 eru bygd į fyribils metingar

 

Sum talvan vķsir, so er torfųrt at spįa um, hvussu stórt tališ av ęttleišingum fer at verša frameftir. Tųlini fyri tķšarskeišiš 2001-2008 broytast įr fyri įr, eitt nś var tališ 7 į ęttleišingum ķ 2003, ķ 2005 var tališ 11, ķ 2006 var tališ 17 og ķ 2007 kom tališ nišur į 10 ęttleišingar. Fķggjarligu avleišingarnar fyri landskassan broytast samsvarandi įr fyri įr. Taš er tó įbendingar um, at tališ ķ 2006 var lutfalsliga hųgt ķ mun til onnur įr. Hetta benda tųlini fyri 2007 og fyribils tųlini fyri 2008 eisini į.

 

Mett veršur tķ, at frameftir fer tališ av ęttleišingum at liggja um 12 ęttleišingar um įriš. Sambęrt hesum uppskotinum veršur stušulin til ęttleišing 75.000 krónur, og sostatt verša fķggjarligu avleišingarnar fyri landskassan krónur 900.000 ķ 2009.      

 

Umsitingarligar avleišingar

Uppskotiš hevur ikki ašrar umsitingarligar avleišingar enn, at mįlsųkiš veršur flutt frį stjórnarrįšnum til Almannastovuna at umsita.

 

Avleišingar ķ mun til altjóša sįttmįlar og umhvųrvisligar avleišingar

Lógaruppskotiš hevur ongar avleišingar ķ mun til altjóša sįttmįlar og umhvųrviš.

 

Sosialar avleišingar

Lógaruppskotiš hevur ta avleišing, at tann fķggjarliga byršan hjį teimum, sum ęttleiša, veršur minni.

 

Yvirlit yvir avleišingar

 

 

Fyri landiš/lands-
myndugleikar

Fyri
kommunalar
myndugleikar

Fyri
plįss/ųki ķ
landinum

Fyri
įvķsar sam-
felagsbólkar/
felagsskapir

Fyri
vinnuna

Fķggjarligar/
bśskaparligar avleišingar

Ja

Nei

Nei

Ja

Nei

Umsitingarligar
avleišingar

Nei

Nei

Nei

Nei

 

Nei

Umhvųrvisligar
avleišingar

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Avleišingar ķ mun til altjóša avtalur og reglur

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Sosialar
avleišingar

 

 

 

Ja

 

 

 

Kap. 3 Serligar višmerkingar

 

Til § 1, nr. 1

Įsetingin hękkar stušulin śr 50.000 krónum upp ķ 75.000 krónur fyri hvųrt ęttleitt barn.

 

Til § 1, nr. 2

Mįlsųkiš veršur lagt frį landsstżrismanninum til Almannastovuna at umsita. Hetta inniber, at ein umsókn um ęttleišingarstušul skal sendast til Almannastovuna, og at taš er Almannastovan, iš fęr avgeršarręttin.

 

Til § 1, nr. 3

Heitiš veršur broytt.

 

Til § 2, stk. 1

Gildiskoma.

 

Til § 2, stk. 2

Skiftisregla, iš įsetir, at avgerandi fyri, um ęttleišingarforeldur hava rętt til 50.000 ella 75.000 krónur ķ stušli, er, nęr barniš er komiš til Fųroya. Taš er soleišis uttan tżdning, nęr umsókn um ęttleišingarstušul er móttikin, ella avgeršin um stušul er tikin.

 

1. višgerš 14. november 2008. Mįliš beint ķ Trivnašarnevndina, sum tann 11. desember 2008 legši fram soljóšandi

 

Įlit

 

Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann 4. november 2008, og eftir 1. višgerš 14. november 2008 er taš beint Trivnašarnevndini.

 

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundi tann 1. desember 2008.

 

Nevndin hevur havt eitt lķknandi uppskot til višgeršar nr.13/2008, og undir višgeršini av tķ mįlinum hevur nevndin havt fund viš Ęttleišingarfelagiš og landsstżrismannin ķ almannamįlum.

 

Minnilutin (Bergtóra Hųgnadóttir Joensen og Tórbjųrn Jacobsen) tekur undir viš mįlinum, men hevur tó nakrar višmerkingar ķ sambandi viš, at tvey lųgtingsmįl um sama evniš liggja samstundis til višgeršar ķ tinginum.

 

22. august 2008 legši Annika Olsen fyri Fólkaflokkin fram uppskot um at broyta lógina um ęttleišingarstušul soleišis, at hesin skuldi hękka śr hįlvthundraš tśsund krónum upp ķ sjeytifimm tśsund krónur. CHE-samgongan myndaši landsins stjórn um taš mundiš, og tį iš Javnašarflokkurin sprongdi ta samgonguna mišskeišis ķ september mįnaša lį mįliš framvegis ķ Trivnašarnevndini.

 

Tį iš ABC-samgongan tók viš, valdi uppskotsstillarin tó at taka mįliš aftur. Sum sišvenja er, spurdi tingformašurin, um nakar var įhugašur ķ at yvirtaka mįliš, og taš ynsktu bęši Tjóveldi og Sjįlvstżrisflokkurin. Ķ višmerkingunum hjį Anniku Olsen, tįverandi tingkvinnu, veršur sagt, at Ęttleišingarfelagiš kundi hugsaš sęr, at upphęddin varš hękkaš śr hįlvthundraš tśsund krónum upp ķ hundraš tśsund krónur, og hon męlir til, at Lųgtingiš kannar, um rśm kann verša fyri hesi hękking į fķggjarlógini ķ 2009.

 

Minnilutin er samdur ķ hesum sjónarmiši, at stušulin įtti at veriš hękkašur upp ķ hundraš tśsund krónur, men stašfestir, at meiriluti ikki er fyri hesum ķ Trivnašarnevndini.

 

Stutt eftir, at Tjóšveldi og Sjįlvstżrisflokkurin hųvdu yvirtikiš mįliš ķ tingsalinum, kom so mikiš stórt trżst į landsstżriš hesum višvķkjandi, at landsstżriskvinnan ķ almannamįlum legši eitt įtųkt uppskot fram um ęttleišingarstušul, har upphęddin er hin sama sum ķ uppskotinum hjį Tjóšveldi og Sjįlvstżrisflokkinum. Minnilutin įsannar harviš, at andstųšuuppskotiš til fulnar hevur tęnt sķnum endamįli, sum jarnbrot, fyri at gera korini hjį teimum, sum ynskja at ęttleiša, munandi betri ķ framtķšini.

 

Samstundis, sum minnilutin vónar, at stųšan ķ framtķšini kann gerast uppaftur betri, taka minnilutin undir viš uppskotinum og fer samstundis at boša frį, at lųgtingsmįl nr. 13/2008 veršur afturtikiš į fyrstkomandi tingfundi. 

 

Ein samd nevnd tekur undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum til at samtykkja taš.

 

2. višgerš 17. desember 2008. Uppskotiš samtykt 24-0-0. Uppskotiš fer soleišis samtykt til 3. višgerš.

 

Frįvik samtykt 21-0-7

 

3. višgerš 19. desember 2008. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, endaliga samtykt 28-0-0. Mįliš avgreitt.

 

Ll.nr. 123 frį 22.12.2008