12 Uppskot til  lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um almannapensjónir

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš (Oršaskifti riggar ikki)
C. Įlit

Įr 2008, 22. august, legši Jųrgen Niclasen, lųgtingsmašur, vegna Fólkaflokkin fram soljóšandi

Uppskot

til

lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um almannapensjónir

 

§ 1.

Ķ lųgtingslóg nr. 48 frį 10. mai 1999 um almannapensjónir o.a., sum seinast broytt viš lųgtingslóg nr. 112 frį 11. desember 2007 veršur gjųrd henda broyting:

Ķ § 19, stk. 1, 1. pkt. veršur “60 %” broytt til: “30 %”.

§ 2.

Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi 1. januar 2009.

Višmerkingar
Endamįliš viš uppskotinum at seta mótrokningarprosentiš, sum višbótin til fólkapensjón veršur lękkaš viš, śr 60% nišur ķ 30% av inntųkugrundarlagnum.

Prķsvųksturin ķ dag hevur giviš vanliga hśsarhaldinum eina meirśtreišslu upp į meira enn kr. 3.000 um mįnašin. Tann komandi pensjónsreformurin, sum samgongan hevur bošaš frį, hjįlpir ikki upp į teir trupulleikar, sum pensjónistarnir hava ķ dag. Uppskotiš fer at geva pensjónistum viš arbeišsfųrleika munandi batar, men afturat hesum veršur neyšugt at gera ašrar įbųtur.

 

Fųroyum vantar arbeišsmegi. Vit mugu hava śtlendsk arbeišsfólk higar til lands, er oršalagiš. Ķmešan hava vit skipanir, sum beinleišis forša fųroyingum at sleppa til arbeišis. Pensjónistar og fólk viš fyritķšarpensjón hava livaš undir skipanum, sum halda teimum vekk frį arbeiši. Lųgtingiš broytti ķ 2007 skipanina viš mótrokning fyri fyritķšarpensjónistar. Nś eigur Lųgtingiš at gera taš sama fyri fólkapensjónistar.

Almennir stovnar hava sum reglu, at į tķnum 70 įra fųšingardegi er uppsagnarbręviš ķ postkass­anum.

Stavnhaldiš eigur at vera, at fólk skulu hava rętt til pensjón, tį tey gerast 67 įr. Men tey skulu eisini hava rętt at arbeiša meir, um tey heldur velja taš.

Eisini skulu fólk hava rętt at arbeiša nišursetta tķš į eldri įrum. Sjįlvandi skulu fólk verša į arbeišsmarknašinum so leingi, tey orka og vilja taš.

Nęsta foršingin fyri arbeiši eftir pensjónsaldur er mótrokning ķ pensjón. Tį ein pensjónistur hevur forvunniš gott kr.  54.000, veršur višbótin minkaš. 

Fyri hvųrjar 100 kr., pensjónisturin forvinnur, verša 60 kr. trektar av pensjónini. Harafturat skal rindast lands- og kommunuskattur. Hetta ger sjįlvandi, at fólk velja arbeiši frį, tķ taš loysir seg ikki.

Forša teimum taš ikki

Fyriliggjandi uppskot er at lękka mótrokningina ķ višbótini og pensjónini śr verandi 60 kr. fyri hvųnn forvunnan 100 krónusešil, heilt nišur ķ 30 kr. Taš merkir, at vit į henda hįtt fyri landskassans viškomandi lękka "marginal"-skattin śr 60 % nišur ķ 30%.

Hjį ųllum, sum hava fųrleika, skal taš loysa seg at arbeiša. Taš kostar pengar, sigur onkur. Nei, loysir taš seg at arbeiša, fįa vit peningin fleri feršir innaftur ķ bśskapin og ķ landskassan.

Hvķ skal samfelagiš skżggja grįa gulliš. Her eru nógvar og góšar kreftir, sum samfelagiš hevur brśk fyri. Forša teimum taš ikki.

Jś fleiri, iš lyfta hvųr sęr, jś meiri lyfta vit saman. 


Fķggjarligar avleišingar

Taš hevur ikki veriš gjųrligt at fingiš atgongd til neyšug tųl at gera eina fķggjarliga meting av uppskotinum.

 

Hinvegin so er einki at ivast ķ, at ein vanlig śtrokning av avleišingunum av uppskotinum neyvan hevši veriš eftirfarandi, tķ uppskotiš hevši višfųrt eina munandi broyting ķ atferšini hjį pensjónistum. Fleiri hųvdu fingiš sęr okkurt smįvegis arbeiši, nś tį mųguleiki var fyri ikki at verša brandskattašur viš 60%.

 

Av teimum 6.300 pensjónistunum eru 1100, sum bara fįa grundupphęddina, og 1000, sum fįa skerda višbót. Hesir umleiš 2000 pensjónistarnir eru teir, sum ķ fyrstu syftu hųvdu fingiš įgóšan av uppskotinum. Men sum sagt, ųll tey, sum vegna uppskotiš nś hųvdu sęš sęr mųguleikan at fingiš okkurt burturśr viš at arbeiša, hųvdu eisini fingiš gagn av uppskotinum.

 

Taš hevur tķšum veriš fųrt fram, at eitt slķkt uppskot bert gagnar teimum, sum sjįlvi hava spart upp til egna pensjón. Tvųrturķmóti, taš ber ikki til at fįa fólk sjįlvi at spara upp til egna pensjón, um samfelagiš afturfyri straffar tey viš brandskatting.

1. višgerš 9. september 2008. Mįliš beint ķ Trivnašarnevndina, sum tann 16. desember 2008 legši fram soljóšandi

Įlit

 

Fólkaflokkurin hevur lagt mįliš fram tann 22. august 2008, og eftir 1. višgerš 9. september 2008 er taš beint ķ Trivnašarnevndina.

 

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum 4. november og 1., 11. og 15. desember 2008.

 

Undir višgeršini hevur nevndin havt fund viš landsstżrismannin ķ almannamįlum.

 

Nevndin hevur harumframt fingiš skrivligar upplżsingar frį landsstżrismanninum ķ fķggjarmįlum višvķkjandi komandi pensjónsreformi. Landsstżrismašurin hevur upplżst, at ętlanin er at leggja uppskotiš fyri Lųgtingiš um įrsskiftiš 2008/09.

 

Landsstżrismašurin ķ almannamįlum hevur fyri nevndini upplżst, at arbeitt veršur viš at leggja uppskot fyri landsstżriš ķ nęstum.

 

Nevndin er samd um ikki at taka undir viš mįlinum, nś landsstżrismašurin hevur bošaš frį at eitt slķkt uppskot kemur frį landsstżrinum, og męlir tķ Lųgtinginum frį at samtykkja uppskotiš.