S-4 Fyrispurningur til Jóannes Eidesgaard, landsstżrismann, višvķkjandi pensjónum  

Oršaskifti

Įr 2008, mikudagin 5. november, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Helga Abrahamsen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur   

  1. Kennir landsstżrismašurin sjónarmišini hjį Landsfelag Pensjónista um, at tann parturin av blokkstušlinum, sum er grundašur į pensjónir, eigur at verša brśktur til pensjónir?
     
  2. Er landsstżrismašurin samdur viš nevndu sjónarmišunum hjį Landsfelag Pensjónista?
     
  3. Um landsstżrismašurin er samdur viš nevndu sjónarmišum, hvat ętlar hann so at gera viš taš?
     
  4. Um landsstżrismašurin er samdur viš nevndu sjónarmišum, kann hann so greiša frį, hvussu taš ber til, at tįverandi pensjónirnar ikki vóršu śtgoldnar eftir avtaluni frį 1987 til 2001, sum sigur, at “ der... sikres samme disponible indkomst for pensionsmodtagere på Fęrųerne og i Danmark”?
     
  5. Um landsstżrismašurin ikki er samdur viš nevndu sjónarmišum, kann hann so grundgeva fyri, hvķ hann ikki er samdur?

 

Višmerkingar

Ķ aprķl 2006 sendi Landsfelag Pensjónista bręv til Lųgtingiš, har fólkapensjónirnar vóršu višgjųrdar. Ķ bręvinum varš vķst į, at landskassin hvųrt įr, sķšani pensjónirnar komu undir blokkstušulsskipanina, hevur fingiš pening śr rķkiskassanum, har śtrokningargrundarlagiš bygdi į pensjónirnar, men taš sum landskassin hevur rindaš śt til pensjónir, er ein munandi minni upphędd.

 

Ķ 1988 var peninganųgdin til fólkapensjónistar 79 mió. krónur, og ķ 2001 var tališ komiš upp į 213,3 mió. krónur.

 

Vanlig uppfatan hevur veriš, at blokkstušulin er ikki oyramerktur til įvķs mįlsųki, men bara śtroknašur eftir, hvat mįlsųkini kosta. Spurnartekin kann setast viš, um taš er nųktandi, at landskassin móttekur pening til pensjónir, men į śtreišslusķšuni verša pengarnir brśktir til onnur endamįl. Samstundis eru pensjónirnar ķ Fųroyum (sambęrt Landsfelag Pensjónista) lęgri enn ķ Danmark.

 

Landsfelag Pensjónista hevur, so vķtt undirritaši veit, ikki fingiš nakaš alment svar, og tķ veršur hesin fyrispurningurin settur, soleišis at pensjónistar kunnu fįa eina kunning um, hvųrja stųšu politiska skipanin hevur til mįliš.

 

Į tingfundi 6. november 2008 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

 

Į tingfundi 27. november 2008 svaraši Jóannes Eidesgaard, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis: 

 

Svar

Ad. 1: Landsstżrismašurin veit um, at Landsfelag Pensjónista fyrr hevur fųrt fram sjónarmišini hjį felagnum um, at ein įvķsur partur av blokkstušlinum skal śtgjaldast til pensjónir.

 

Ad. 2: Landsstżrismašurin er harafturķmóti ikki samdur viš sjónarmišinum hjį Landsfelag Pensjónista.

 

Ad. 3: Landsstżrismašurin er ikki samdur.

 

Ad. 4: Landsstżrismašurin er ikki samdur.

 

Ad. 5: Ķ 1994 broyttist blokkstušulin frį at vera oyramerktur til eitt įvķst endamįl og ųkir, til at vera ein samlašur blokkur. Ģ hesum sambandi sęst at lesa av felags frįgreišing frį fundi 17. november 1994 millum Rķkisstjórnina og Fųroya landsstżri:

 

“I forbindelse med ivęrksęttelsen af en generel bloktilskudsordning pr. 1. juli 1993, er der sket et udredningsarbejde vedrųrende en ny bloktilskudsaftale, der skal aflųse aftalen fra 1987.”

 

Višmerkingin um at samanbera danskar og fųroyskar pensjónir datt soleišis endaliga burtur viš avtaluni ķ 1994.

 

Tį talan er um sjónarmišini višvķkjandi sųguligu śtgjaldingini av pensjónum veršur vķst til fundarfrįsųgn frį fundi tann 23. mars 2006, kl. 10-11.30 viš Landsfelag Pensjónista og Fķggjarmįlarįšiš:

 

”Landsstżrismašurin vķsti į, at eftir okkara meting er blokkurin ikki oyramerktur til t.d. fólkapensjón. Hann vķsti eisini į, at um blokkurin hevši veriš oyramerktur, so eru śtreišslurnar til fólkapensjón vęl hęgri enn tann tvķfalda upphęddin av blokkstušlinum, sum felagiš metir er oyramerktur til fólkapensjón.”

 

Ķ sambandi viš fundin 23. mars 2006 fekk Landsfelag Pensjónista sendandi śtrokningar umframt eitt langt upprit, har tikiš veršur samanum og višmerkingar verša gjųrdar til višurskiftini millum blokkstušulin og pensjónir ķ viškomandi avtalunum millum Fųroyar og Danmark.

     

Ķ višmerkingunum til “Lov om tilskud til Fęrųernes Hjemmestyre for 2003-2006” veršur sum nakaš av tķ fyrsta og mest grundleggjandi fųrt fram, at talan er um “et generelt bloktilskud”.

 

Landsfelag Pensjónista leggur dent į eina višmerking ķ einum reglubroti višvķkjandi yvirtųku av mįlsųkjum, har blokkstušulin veršur bżttur millum sęrforsorgen, folkeforsikringen, sundhedsvęsenet og Fęrųernes fiskerilaboratorium. Talan er um, at sundurbżtiš skal verša gjųrt ķ sambandi viš, at Landsstżriš mųguliga yvirtekur eitt av hesum mįlsųkjum. Śtreišslurnar til “folkeforsikringen”, sum m.a. fevnir um śtreišslurnar til fólkapensjón, sķggja nś soleišis śt:

 

Mió. kr.

1990

1995

2000

2005

2007

Fólkapensjón

229,1

265,3

316,8

372,4

381,7

Burturlegging til bygging av ellis- og rųktarheimi

7,0

 

 

 

...

Vanlukkutryggingarųkiš

0,5

0,4

0,2

0,5

...

Sjśkudagpengar

87,8

31,2

48,5

52,3

56,4

Avlamispensjón

94,4

128,0

176,7

195,9

211,4

Tilsamans

418,7

424,8

542,1

621,0

658,1

Śtreišslurnar til “burturlegging til bygging av ellis-og rųktarheimi” og “Vanlukkutryggingarųkiš” eru ikki tiknar viš ķ uppgeršina fyri 2007.

 

Śtreišslur landskassans til ųkini undir fólkatrygging liggja soleišis langt oman fyri tęr 213,3 mio.kr., sum verša nevndar ķ višmerkingunum til lóg um ķskoyti til Heimastżri Fųroya fyri 2003-2006.

 

Landsstżrismašurin fer enn einaferš at gera greitt, at talan er um generellan blokkstušul, sum vit ikki hevur fingiš įlagt at brśka til įvķst endamįl.

 

Mįliš avgreitt.