S-2 Fyrispurningur til Kaj Leo Johannesen, lųgmann, višvķkjandi kanning av lįsagųluni į Lųgmansskrivstovuni  

Oršaskifti

Įr 2008, mikudagin 8. oktober, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Kįra į Rógvi, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur  

  1. Kann lųgmašur vįtta, at hansara almenna tilsųgn um at stušla kanningarstjórakanning av sonevndu lįsagųluni stendur viš?
  2. Kann lųgmašur greiša frį, hvussu hann og lųgmansfyrisitingin skilja hugtakiš meirinnlit, og hvussu hetta veršur praktiseraš?
  3. Kann lųgmašur greiša frį, eftir hvųrji mannagongd innanhżsis skjųl og trśnašarupplżsingar vóršu latin mišlunum undir hesi gųlu?
  4. Kann lųgmašur lżsa skipanina viš innanhżsis notatum, har embętisfólk skriva um fundir og tilburšir sķnamillum?
  5. Kann lųgmašur hjįleggja svari sķnum yvirlit yvir ųll upprit og notat, iš lųgmansstjórin og deildarstjórin hava skrivaš hetta farna įriš – umframt ķ fullum lķki eitt hóskandi śrval, so tingfólk betur kunnu skilja, eftir hvųrji sišvenju og ķ hvųrjum hųpi uppritini eru gjųrd?
  6. Kann lųgmašur greiša frį reglunum višvķkjandi leka av trśnašarupplżsingum, hvussu lekar verša kannašir, og hvųr avleišing kann hugsast?
  7. Tekur lųgmašur loksins undir viš, at kannast mį eisini, hvussu meirinnlit veršur framt, og serliga hvussu meirinnlit ella lekar eru framd ķ hesum mįli?

 

Višmerkingar

Sjįlvstżrisflokkurin hevur alment skotiš upp at fįa kanningarstjóra settan at kanna ta óviršiligu tilgongd, tį iš fyrri lųgmašur og landsstżrismašur hansara komu til ilnar um skrivstovur ķ Tinganesi.

 

Hvat fariš er fram er ógreitt. Men fremsta orsųk at kanna mįliš nęrri er tann nišurgerš av politisku skipanini, iš henda gųla hevši viš sęr. At enda politiskt samstarv er sķn sųk, men at leypa į heišur og ęru hjį hvųrjum ųšrum sųmir seg ikki fyri fólkavald.

 

Men serliga er stųšan marghįttlig av leiklutinum hjį embętisfólki, sum bendir į, at embętisfólk vóršu illa višfarin ķ mįlinum – alment nevnd sum “starvsfólkatrupulleiki”. Men annaš tżšir uppį, at summi starvsfólk vóru viš ķ politiskum strķši – ella vóršu trżst inn ķ tķlķkt strķš.

 

Tvey fólk į Lųgmansskrivstovuni - Marjun Hanusardóttir og Kristianna Sjóvarį – skrivašu upprit um, nęr og hvar tey hittu onnur embętisfólk, hvat varš sagt og gjųrt – og hesi upprit vóršu sķšani at sķggja ķ ųllum landsins mišlum.

 

Skal politiska skipanin hava nakra sųmiliga framtķš, mugu vit vita, nęr og hvussu tķlķk upprit verša gjųrd, og so mugu tey vera samheimil allari skipanini, so at ikki summi kunnu leka śt upprit og onnur ikki.

 

Tķ veršur spurt eftir vįttan um, at lųgmašur tekur undir viš kanningarstjóra­kanningini, hvussu meirinnlit veršur praktiseraš, hvussu likiš varš til mišlanna, hvųr skipanin er viš innanhżsis notatum um fundir og tilburšir, um yvirlit yvir upprit og notat, iš lųgmansstjórin og deildarstjórin hava skrivaš, hvussu lekar verša kannašir, og loksins hvųrt lekar og meirinnlit mugu kannast ķ hesum mįli.

 

Į tingfundi 9. oktober 2008 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

 

Į tingfundi 5. november 2008 svaraši Kaj Leo Johannesen, lųgmašur, fyrispurningum soleišis:

 

Svar:

 

Fyrst av ųllum havi eg hug at višmerkja, at taš sżnist at liggja til grund fyri fyrispurninginum, at Lųgmansskrivstovan fer lęttliga um trśnašarupplżsingar, at notatskyldan veršur handfarin tilvildarliga, eins og meirinnlitismįl verša višfarin, sum   best ber til. Hesum mį eg greitt afturvķsa og kann ikki svara fyrispurninginum undir hesum fyritreytum. 

 

Višvķkjandi 1: Tį iš eg var tingmašur, segši eg, at eg tók undir viš eini kanningarstjórakanning av framferšarhįttinum hjį lųgmanni og landsstżrismanninum. Hetta gjųrdi eg, tķ at eg sum tingmašur var ein av teimum, sum sbr. stżrisskipanarlógini § 38, stk. 2  kundi seta fram krav um slķka kanning.

 

Ķ embęti mķnum sum lųgmašur havi eg onga stųšu til slķka kanning, tķ lųgmansembętiš hevur ongan leiklut ķ spurninginum, um hvųrt slķk kanning skal setast ķ verk ella ikki. Sum undanmašur mķn ķ embętinum hevur greitt spyrjaranum frį ķ svari uppį fyrispurning s74-2007, er taš uttanfyri embętisįbyrgd lųgmans at hava eftirlit viš, hvat fyrr sitandi lųgmenn ella landsstżrismenn hava fingist viš. Avgeršina at męla lųgtingsformanninum til at seta ein kanningarstjóra hevur landsstżrismįlanevndin eftir stżrisskipanarlógini § 38, stk. 2 ella tveir fimtingar av lųgtingsmonnunum. Eg meti ikki, at taš er fyri neyšini, at eg sigi landsstżrismįlanevndini ella tveimum fimtingum av tingmonnunum, hvųrja stųšu teir eiga at taka. Teir hava eftir mķnum tykki fullan fųrleika sjįlvir at taka stųšu til spurningin.

 

Višvķkjandi 2: Ķ lógini um alment innlit er sum kunnugt įsett, at altavgerandi hųvušsreglan er, at ręttarkrav er um alment innlit ķ ųll skjųl sbr. lógarinnar § 4. Undantikin eru tey fųri, sum nevnd eru ķ § 7 - § 14. Frį undantakinum er eitt tżdningarmikiš undantak, nevniliga eftir § 11, stk. 1, at upplżsingar ķ skjųlum, iš eru umfataš av § 7 og § 10, nr. 1-4, um veruligar umstųšur, sum eru av stórum tżdningi fyri mįliš, skulu latast ķ samsvari viš vanligu reglur lógarinnar.

 

Er skjališ hóast slķka meting framvegis ikki fevnt av innlitisręttarkravi, so kann myndugleiki sbr. § 4, stk. 1 seinna liš “geva loyvi til skjalainnlit ķ stųrri mun, um ikki annaš fylgir av reglum um tagnarskyldu v.m.”. Hetta sum veršur nevnt meirinnlit. 

 

Veršur bišiš um meirinnlit, er fyrsta stigi hjį fyrisitingini tķ at kanna eftir, hvųrji saklig atlit liggja aftanfyri ikki at lata skjųlini śt. Hetta kann m.a. verša gjųrt viš at spyrja tann, sum framleitt hevur skjališ til rįšs, um grundirnar fyri ikki at lata almenninginum skjališ, og hvųrja stųšu hann hevur til, at skjųlini verša śtflżggjaš. Hųvušsreglan hjį fyrisitingin er, at slķk skjųl verša śtflżggjaš, eru ikki saklig grundgeving fyri at goyma tey. 

 

Višvķkjandi 3: Ķ hesum mįli sendu fleiri fjųlmišlar umbųn um at fįa innlit ķ ųll skjųl ķ mįlinum. Av tķ at ein systursonur lųgfrųšiliga rįšgevan į Lųgmansskrivstovuni var ein av umsųkjarunum um innlit, bar lųgfrųšiligi rįšgevin seg undan at siga nakaš lųgfrųšiliga um, hvussu mįliš stóš og varš tķ lųgfrųšiligi rįšgevin ķ Almanna- og heilsumįlarįšnum settur at taka sęr av lųgfrųšiligu rįšgevingini. Ķ telduposti til lųgmansstjóran 16. september 2008 kl. 15.44 sigur hesin soleišis:

 

Eg havi nś gjųgnumgingiš tey 7 skjųlini, sum tś ķ samrįš PGH sendi męr višvķkjandi ”skrivstovumįlinum”, viš atliti til innlitslógina.

Skjųlini eru hesi:

1.      Semja um skrivstovuhųlir (15.02.2008)

2.      Teldubręv frį HH til JE (3. sept. 2008)

3.      Teldubręv frį JE til HH (4. sept. 2008)

4.      Upprit um samrųšu millum MH og HS (5. sept. 2008)

5.      Upprit frį KS um hending višv. lęstari skrivstovu (5. spet. 2008)

6.      Teldubręv frį EL til MH um, hvat er hent viš huršini (5. sept. 2008)

7.      Teldubręv frį HH til JE (4. sept. 2008)

Greiša śtgangspunktiš ķ innlitslógini er, at ein og hvųr hevur rętt til innlit ķ ųll skjųl ķ einum fyrisitingarligum mįli (§§ 4 og 5).

Taš krevst sotatt ein positiv heimild ķ kap. 3 ķ lógini fyri at nokta innliti.

Sambęrt § 7 ķ lógini fevnir rętturin til innlit ikki um innanhżsis skjųl (ķ fullum lķki), men sambęrt § 11 fevnir rętturin til innlit eisini um upplżsingar um fakta av tżdningi, sum eru at finna ķ slķkum innanhżsis skjųlum.

Eg dugi ikki at sķggja nakra grundgeving fyri at nokta innlit ķ skjųlini 1, 2, 3 og 7. Samskiftiš millum LMS og URR er ikki at meta sum innanhżsis samskiftiš, og er tķ ikki vart av § 7. Talan er heldur ikki um samskiftiš, sum er vart eftir § 10, nr. 1 ella 2 (fundarfrįsagnir frį fundum millum lstm. ella samskifti um lóggįvu o.l.)

Skjal 4 er eitt innanhżsis skjal frį einari samrųšu, sum skal lżsa, hvat er hent ķ sambandi viš skrivstovuna. Eftir mķnari fatan eru hesir upplżsingar fevndir av § 11 og harviš ręttinum til innlit.

Sama stųša ger seg galdandi viš skjali 5, sum er ein frįgreišing um, hvat fór fram, tį lįsasmišjurin var į vitjan, og skjal 6, sum er ein stųšulżsing frį hśsavųršinum.

 

Sbr. hesum tilmęli lųgfrųšiliga rįšgevans var latiš fjųlmišlunum innlit ķ mįliš. Ķ hesum fųri snśši taš seg sotatt ikki um meirinnlit sambęrt 4, men um eitt mett ręttarkrav til innlit.

 

Višvķkjandi 4: Alt skrivligt tilfar ķ umsitingini, sum ikki fer śr hśsinum, er fyri so vķtt eitt innanhżsis notat, sjįlvt um taš formliga ikki er nevnt notat, og sjįlvt um taš liggur ķ privatu notesbókini hjį einstaka mįlsvišgeršanum, er ein tilvildarligur gulur lepi, ein teldupostur, eitt sms ella lķknandi. Hvųr mįlsvišgeri ger sjįlvur av, eftir ķtųkiligari sakligari meting, hvat tilfar hann letur skjalaskrįsetingini av hesum.

 

Tó hevur hann eftir innlitislógini skyldu at fylgja innlitislógini § 6, stk. 1, har sagt veršur, at

ķ mįlum, har avgerš fer at verša tikin av einum myndugleika, skal myndugleiki, sum munnliga tekur ķmóti upplżsingum višvķkjandi teimum veruligu umstųšunum, iš hava tżdning fyri avgeršina ķ mįlinum, ella sum į annan hįtt er kunnugur viš sovoršnar upplżsingar, skriva upp innihaldiš av teimum. Hetta er tó ikki galdandi, um upplżsingarnar annars sķggjast ķ skjųlunum ķ mįlinum.

og lata skjalaskrįsetingini avrit av hesum. 

 

Višvķkjandi 5: Spurningurin er sera torfųrur at svara, tķ sum nevnt undir svari 4, verša nógv notat ikki latin skjalagoymsluni og tķ ikki skrįsett.

 

Men skjalaskrįseting lųgmansskrivstovunnar hevur stovnaš 346 mįl higartil ķ 2008, og ķ ama tķšarskeiši eru 1377 skjųl skrįsett (her er UR ikki viš). Lųgmansstjórin hevur skrivaš 29 formliga skrįsett notat um ymiskt ķ 2008, og deildarstjórin hevur skrivaš 7 notat um ymiskt ķ sama tķšarskeiši. Ķalt eru 111 skjųl skrįsett sum notat, men hetta er av ymsum orsųkum ikki eftirfarandi. T.d. eru skrįir og frįgreišingar til landsstżrisfund skrįsett sum notat.

 

Višvķkjandi 6: Allar flestu upplżsningar, sum Lųgmansskrivsstovan hevur um hendi, eru ikki av trśnašarslagi. Eru teir taš, er taš ofta fyri stutt tķšarskeiš. Men uppaftur tżdningarmiklari eru teir, sum eru, og skrivstovan fer altķš viš varsemi viš slķkum upplżsingum. Veršur leki uppdagašur viš slķkum upplżsingum, veršur taš ķ fyrsta lagi tikiš upp sum eitt agamįl ķ móti viškomandi starvssettum. Ķ įlvarsligari fųri veršur mįliš latiš lųgregluni til vķšari višgeršar, sum brot į § 152 og § 152a – 152f ķ revsilógini um tagnarskyldu hjį alment settum. Undanmašur mķn hevur ķ svari uppį fyrispurning 100-12/2004 frį Finni Helmsdal giviš svar uppį lķknandi spurning, og fari eg at vķsa til hetta svar hansara.

 

Višvķkjandi 7: Taš er eftir mķnum tykki einki, sum bendir į, at Lųgmansskrivstovan hevur giviš meirinnlit ķ ķtųkiliga mįlinum (sķ svar frį lųgfrųšiligum rįšgeva). Skuldi onkur havt ašra lųgfrųšiliga meting um hetta, hevur taš so undir ongum umstųšum snśš seg um trśnašarupplżsingar. Hevur onkur ta fatan, at ķ ķtųkiligum mįli er meirinnlitismįl ikki rętt višgjųrt, haldi eg, at rętta mannagongd er, at kęrt veršur til lųgtingsumbošsmannin um mįliš, og at hon so metir um taš.

 

Mįliš avgreitt.