102  Uppskot til  samtyktar um mßlslig kr°v til v°rumerking, handilslřsingar, br˙karaupplřsing og telduforrit

A. Upprunauppskot
B. 1. vi­ger­
C. Or­askifti vi­ 1. vi­ger­
D. ┴lit
E. 2. vi­ger­
F. Or­askifti vi­ 2. vi­ger­

┴r 2006, 3. mars, leg­i H°gni Hoydal, l°gtingsma­ur, vegna Tjˇ­veldisflokkin fram soljˇ­andi

Uppskot

til

 

samtyktar

 

L°gtingi­ heitir ß landsstřri­ um at legga fram lˇgaruppskot, i­ seta sum krav:

 

-         at allar v°rur, i­ ver­a seldar Ý F°royum, ver­a merktar vi­ f°royskum teksti

-         at allar handilslřsingar, i­ ver­a mi­la­ar og bornar ˙t sambŠrt f°royskari lˇg, skulu hava f°royskan tekst

-         at br˙karaupplřsingar til v°rur, i­ ver­a seldar Ý F°royum, hava f°royskan tekst

-         at vanlig telduforrit, i­ ver­a seld Ý F°royum, hava f°royskan tekst til br˙karan

 

Vi­merkingar

Endamßli­ vi­ hesum uppskoti er mentanar - og mßlpolitiskt ľ og ver­ur lagt fram saman vi­ uppskoti til broyting Ý l°gtingslˇg um matv°rur, i­ hevur sama endamßl: At styrkja st°­una og menningina hjß f°royska mßlinum ß třdningarmiklum °kjum, har f°royskt mßl ikki hevur r˙md Ý dag.

 

Stˇra avbjˇ­ingin hjß f°roysku tjˇ­ini er at menna seg Ý altjˇ­a samfelagnum ß j°vnum f°ti vi­ a­rar tjˇ­ir ľ uttan at missa okkum sjßlvi burtur sum mentan og tjˇ­. 

 

Til tess krevst ikki bert, at vit ˙tb˙gva okkum Ý °­rum mßlum og st°­ugt menna okkara altjˇ­a f°rleikar.

 

Til tess krevst, at vit dubba okkum mentanarliga og mßlsliga, so okkara egna mentan og mßl st°­ugt kann mennast Ý altjˇ­ager­ini, og vit kunnu taka lut Ý heiminum vi­ egnum samleika.

 

Megna vit ikki at styrkja okkara egnu mentan og mßl Ý °llum n˙tÝmans samskifti og kenna okkum standa ß tryggari grund, kann altjˇ­ager­in kennast sum ein hˇttan heldur enn ein m°guleiki.

 

StrÝ­i­ fyri at menna f°royska mßli­, i­ er grundarlagi­ undir okkara mentan og samleika sum tjˇ­, hevur tvŠr tŠr undanfarnu °ldirnar sn˙­ seg um at vinna f°royska mßlinum sess Ý sk˙la, kirkju, umsiting, rŠttinum, bl°­um og fj°lmi­lum, har ta­ var­ ˙tihřst.

 

Avbjˇ­ingin er Ý veruleikanum tann sama Ý dag, har třdningarmikil samfelags°kir, i­ vit °ll samskifta vi­ Ý gerandisdegnum, ikki hava f°royskt mßl, sum samskiftismi­il.

 

Okkara grannalond granska og vi­gera Ý dag ta­, tey rˇpa ô°kismissö Ý mßlinum ľ t.e. at eitt n˙ svenskt, danskt, Ýslendskt og norskt ver­a troka­ burtur innan ßvis samskiftis°kir Ý mßlinum, tild°mis innan ßvÝsar lŠrugreinar, innan teldusamskifti og a­rasta­ni vi­.

 

Men Ý F°royum hava vit altÝ­ barst vi­ at vinna f°royska mßlinum sess og menning ß °kjum, har ta­ ongantÝ­ hevur havt sess, ella er dotti­ burtur.

 

Seinastu 50-60 ßrini er gerandisdagurin hjß fˇlki Ý vesturheiminum alt meira merktur av keypi og s°lu. ěll keypa vit helst onkra v°ru hv°nn dag ľ frß ney­synjarv°rum til marglŠtisv°rur. Harafturat ver­a vit dÝkt undir Ý handilslřsingum umvegis post˙tbori­ tilfar og handilslřsingar Ý mi­lum og ß g°tuhornum, hv°nn einasta dag.

 

Men sum eitt av teimum fßu londunum Ý vesturheiminum, eru allar v°rumerkingar ß influttum v°rum gj°rdar ß °­rum mßli enn f°royskt. Og stˇrur partur av handilslřsingum, i­ ver­a bornar ˙t, eru ikki ß f°royskum.

 

Sostatt er ein partur av samfelagnum, har vit °ll samskifta dagliga, nŠrum rudda­ur fyri f°royskt mßl.

 

═ okkara grannalondum kemur hetta ikki fyri. Har ver­ur avtala gj°rd vi­ framlei­slu- og s°lufyrit°kur um at merkja v°rurnar vi­ teksti ß tjˇ­armßlinum.

 

Ta­ sama er at siga um br˙karaupplřsingar av tyngri slagi ľ eitt n˙ br˙karaveglei­ingar til ymsar br˙kslutir.

 

Anna­ °ki, i­ fyllir alt meira Ý gerandisdegnum, men har f°royskt mßl als ikki eigur innivist, eru telduforritini, i­ skjˇtt hv°r f°royingur br˙kar dagliga.

 

Talan er sostatt um, at ß třdningarmiklum n˙tÝmans samskiftis°kjum, ver­ur f°royskt mßl sum lundi ß jˇlanßtt ľ og kann tÝskil heldur ikki mennast innan hesi °kir.

 

TÝ ver­ur mŠlt til, at landsstřri­ tekur stig til at lˇggeva ß °kinum.  

 

1. vi­ger­ 21. mars 2006. Mßli­ beint Ý vinnunevndina, sum tann 7. aprÝl 2006 leg­i fram soljˇ­andi

 

┴lit

 

Tjˇ­veldisflokkurin hevur lagt mßli­ fram tann 3. mars 2006, og eftir 1. vi­ger­ tann 21. mars 2006 er ta­ beint vinnunevndini.

 

Nevndin hevur vi­gj°rt mßli­ ß fundum tann 27. mars og 7. aprÝl 2006.

 

Undir vi­ger­ini hevur nevndin havt fund vi­ umbo­ fyri F°roya Keypmannafelag og landsstřrismannin Ý vinnumßlum.

 

Ein meiriluti Ý nevndini (Henrik Old, Alfred Olsen, J°rgen Niclasen, He­in Zachariasen og Gerhard Lognberg) leggur dent ß upplřsingarnar frß F°roya Keypmannafelag, sum sigur, at eitt krav um at hava f°royskan tekst ß v°rum, i­ ver­a seldar Ý F°royum, hevur vi­ sŠr eitt sera stˇrt og tungt arbei­i, og kunnu avlei­ingarnar av hesum ver­a sera vÝ­fevndar. Ver­ur hetta sett sum krav, ver­a ta­ nˇgvar v°rur, sum man ikki longur fer at fßa Ý F°royum, me­an a­rar v°rur ver­a dřrari. F°roya Keypmannafelag metir, at eini 40-50% av v°runum helst fara av markna­inum, me­an restin av v°runum ver­a eini 25% dřrari.

 

Meirilutin tekur tÝ ikki undir vi­ mßlinum, og mŠlir L°gtinginum frß at samtykkja uppskoti­.

 

Ein minniluti Ý nevndini (Tˇrbj°rn Jacobsen og Heidi Petersen) tekur undir vi­ mßlinum, og mŠlir L°gtinginum til at samtykkja uppskoti­.

 

2. vi­ger­ 21. aprÝl 2006. Uppskot til samtyktar fall 8-0-16. Mßli­ avgreitt.