81  Uppskot til  lųgtingslóg um landsins jįttanarskipan

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Nevndarskjųl

Įr 2006, 3. mars, legši Edmund Joensen, lųgtingsformašur, vegna formansskapin fram soljóšandi

Uppskot

til

 

lųgtingslóg um landsins jįttanarskipan 


 

Kapittul 1

Jįttanarlógir og ašalreglir um jįttan

 

 § 1. Eingin śtreišsla mį verša goldin og ikki mį verša tikiš ķmóti inntųku, er jįttan ikki śtvegaš frammanundan.

 

§ 2. Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum leggur fram vegna Landsstżriš:

1)      Uppskot um lųgtingsfķggjalóg ella brįšfeingis jįttanarlóg

2)      Uppskot um eykajįttan, sum fevnir um broytingar, sum Lųgtingiš ger ķ jįttanum, eftir at fķggjarlógin er samtykt.

3)      Uppskot um eykajįttan, sum fevnir um broytingar, sum fķggjarnevndin ger  ķ jįttanum, tį hesar hava skund.

4)      Uppskot um eykafķggjarlóg, sum fevnir um tęr eykajįttanir, sum fķggjarnevndin hevur veitt ķ fķggjarįrinum

Stk. 2. Lógaruppskot um neyšuga fylgilóggįvu skal verša lagt fram og samtykt ķ seinasta lagi samstundis sum jįttnaruppskot veršur lagt fram og samtykt, smbr. stk. 1, nr. 1 og 2.

 

§ 3. Fķggjarlógin skal fevna um allar landsins inntųkur og śtreišslur og verša grundaš į veruleikakendar vónir og so hollar ętlanir sum til ber um inntųkur og śtreišslur ķ fķggjarįrinum.

Stk. 2. Fķggjarlógin skal verša ętlaš eftir somu meginreglum, sum eru galdandi fyri gerš og uppsetingini av landsroknskapinum, sambęrt lóg um landsins almenna roknskaparhald v.m.

 

§ 4. Allur beinleišis og óbeinleišis skattur, sum kravdur veršur inn viš heimild ķ lóg, veršur fųrdur į fķggjarlógina.

Stk. 2. Beinleišis og óbeinleišis skattur fevnir um ųll kravd gjųld, uttan beinleišis mótveiting.

 

§ 5.  Viš į fķggjarlógina verša tiknir stovnar og grunnar o.t., hvųrs śtreišslur ella roknskaparligu hall verša goldin viš studningi frį landinum ella viš gjųldum ella ašrari inntųku sambęrt lóg, ella sum eru ella partvķs eru stovnašir viš kapitalinnskoti frį landinum.

Stk. 2. Stk. 1. veršur tó ikki nżtt, um reglur eru ķ ašrari lóg, sum vķkja frį hesum.

 

§ 6. Jįttanir verša veittar į hųvušskontum sum bruttojįttanir viš serstakari jįttan til at halda śtreišslur og hava inntųkur.

Stk. 2. Fariš kann ikki verša śt um śtreišslujįttan viš at vķsa til meirinntųku ķ mun til inntųkujįttan.

 

§ 7. Tį iš veitt jįttan veršur nżtt, skulu neyšug bśskaparlig atlit verša tikin.

Kapittul 2

Jįttanararbeišiš og jįttanareftirlit

 

§ 8. Fyri 1. aprķl leggur landsstyrismašurin ķ fķggjarmįlum fram uppskot til lųgtingssamtykt, sum fevnir um ein samlašan jįttanarkarm fyri fķggjarlógina nęsta įr, bżtt į greinar.

Stk. 2. Ein frįgreišing (Bśskaparfrįgreišing I), sum lżsir og metir um bśskaparstųšu Fųroya, herķmillum tann almenna geiran, veršur lųgd viš uppskotinum til lųgtingssamtykt.

Stk. 3. Hvųr landsstżrismašur skal innan fyri tillutaša jįttanarkarmin gera sķn part av fķggjarlógaruppskotinum.

 

§ 9. Samstundis sum fķggjarlógaruppskotiš veršur lagt fram, leggur landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum fram frįgreišing (Bśskaparfrįgreišing II), sum gjųlligari lżsir og metir um innihaldiš ķ fķggjarlógaruppskotinum og greišir frį jįttanareftirlitinum ķ fķggjarįrinum.

 

Kapittul 3

Uppseting og innihald ķ fķggjarlógaruppskotinum

 

§ 10. Fķggjarlógaruppskotiš  er sett saman av sjįlvum uppskotinum, sum fevnir um jįttan og  įtekningar, og višmerkingum til uppskotiš.

Stk. 2. Fķggjarlógaruppskotiš er bżtt ķ lógargreinir, hvųrt landsstżrismannaųki hevur sķna grein,  Lųgtingiš hevur sķna grein, ein serlig grein er til inntųkur og ein grein er til gjaldfųri og skyldur.

Stk. 3. Lógargreinirnar verša bżttar ķ hųvušsųki eftir endamįli og hųvušskontum.

 

§ 11. Višmerkingarnar til fķggjarlógaruppskotiš skulu hava tilvķsingar til lógarįsetingar, sum gera av, hvussu jįttanin veršur nżtt, lżsing av teimum śrslitum, mišaš veršur eftir viš jįttanini, og upplżsingar um nįdd śrslit o.t.

Stk. 2. Inntųkur og śtreišslur verša vķstar ķ fleirįrs yvirlitum, sum fevna um sķšstu roknskapirnar, fķggjarlóg, fķggjarlógaruppskotiš og veruligar fķggjarętlanir fyri fylgjandi fķggjarįr.

 

§ 12.  Viš įtekning kann heimild verša givin at gera avtalur, sum hava viš sęr śtreišslur ķ fylgjandi fķggjarįrum, og gjųrdar kunnu verša ķtųkiligar lógarįsetingar, višvķkjandi jįttanum.

Stk. 2. Įtekningar kunnu bara verša tiknar viš į fķggjarlóg ella eykajįttan, smbr. § 2, stk. 1, nr. 1. og 2, og hava bara gildi ķ sama fķggjarįri.

 

§ 13. Ikki ber til at flyta jįttan millum hųvušskontur ella flyta jįttanir til seinni fķggjarįr.

Stk. 2. Innanhżsis flytingar millum hųvušskontur  kunnu tó verša loyvdar viš įtekningum.

 

Kapittul 4

Jįttanarslųg

 

§ 14. Jįttanirnar į fķggjarlógini kunnu lišast ķ hesi jįttanarslųg, sum serligar ręšisreglur galda fyri:

1)      Rakstarjįttan

2)      Lųgujįttan

3)      Lógarbundin jįttan

4)      Stušulsjįttan

Stk. 2. Jįttanarslagiš skal sķggjast į hųvušskontuni.

Stk. 3. Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum tekur stųšu ķ ivaspurningum um jįttanarslųg.

 

Rakstrarjįttan

 

§ 15. Rakstrarjįttan veršur brśkt, tį iš endamįliš viš jįttanini fyrst og fremst veršur rokkiš viš virksemi, sum fevnir um at seta starvsfólk og at halda śtreišslurnar ķ hesum sambandi, herķmillum keypa vųrur og tęnstur, śtvega tilfar og rakstur av bygningum.

 

§ 16. Hóast įsetingina ķ § 6 veršur rakstrarjįttan sett upp sum nettośtreišslujįttan. Er inntųkan hęgri enn ętlaš, kunnu verša hildnar fleiri śtreišslur, so leingi ikki veršur fariš śt um nettośtreišslujįttanina. Er inntųkan minni enn ętlaš, hevur hetta viš sęr, at śtreišslurnar skulu verša skerdar samsvarandi.

Stk. 2. Hóast ein jįttan veršur latin sum nettojįttan, verša inntųkur og śtreišslur settar upp fyri seg ķ višmerkingunum (meginreglan um at skrįseta brutto), um ikki landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum gevur loyvi til at vķkja frį meginregluni.

Stk. 3. Ķ višmerkingunum til rakstrarjįttan skulu verša yvirlit yvir starvsfólkanżtslu, sum vķsir lųnarsamtųl og tal av įrsverkum.

 

§ 17. Landsstżrismašur kann  gera avtalur, sum hava śtreišsluvirkna ķ seinni fķggjarįrum, um taš er ein nattśrlig fortreyt fyri einum skynsamum og framhaldandi rakstri.

 

§ 18. Ber virksemi handilsligan dįm, kann landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum loyva, at taš veršur framt eftir ręšisreglum galdandi fyri landsfyritųkur.

 

§ 19. Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum kann loyva, at inntųkufķggjaš virksemi kann verša framt undir rakstrarjįttan, um taš er sprottiš nįttśrliga śr vanliga virksemi stovnsins.

 

§ 20. Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum kann loyva, at taš undir rakstrarjįttan kann fara fram virksemi av ikki handilsligum slag, sum er fķggjaš viš stušli, og sum er sprottiš śr vanliga virksemi stovnsins.

 

§ 21. Loyvi at reka landsfyritųku, smbr. § 18, inntųkufķggjaš virksemi, smbr. § 19, og stušulsfķggjaš virksemi, smbr. § 20,  skal verša greitt eftir višmerkingunum til fķggjarlógaruppskotiš.   

 

            

 

Lųgujįttan

 

§ 22.Lųgujįttan veršur nżtt ķ sambandi viš bygging, ognan ella avhending av bygningum, lųgum og skipum o.ų. og ķ sambandi viš stór višlķkahaldsarbeiši.

Stk. 2. Hóast įsetingina ķ § 13, kann taš viš įtekning verša givin heimild at flyta óbrśktar lųgujįttanir til seinni fķggjarįr.

Stk. 3. Ķ višmerkingunum til lųgujįttanir skal verša ein frįgreišing um taš įvķsa lųguarbeišiš og upplżsingar um śtreišslurnar fyri alla verkętlanina lišašar į fķggjarįr.

Stk. 4. Višmerkingar til inntųkujįttanir skulu lżsa grundarlagiš undir inntųkumetingum.

 

Lógarbundin jįttan

 

§ 23. Lógarbundin jįttan veršur nżtt til lógarbundnan stušul, har móttakaraskari og stušulssupphędd ella śtrokningargrundalag eru įsett viš lóg.

 

Stušulsjįttan

 

§ 24. Stušulsjįttan veršur nżtt til stušul, sum ikki er lógarbundin, til lįn og til śtreišslur fyri vešhųld.

Stk. 2. Veršur stušul, lįn og innloyst vešhųld afturrindaš, verša tey tikin viš undir stušulsjįttan.

Stk. 3. Sama um gjald heilt ella fyri ein part veršur goldiš ķ einum seinni fķggjarįri, so verša tilsagnir um stušul og lįn śtreišslufųrdar ķ tķ fķggjarįri, tį iš bindandi tilsųgn er givin. Tilsagnarupphęddir, iš ikki eru śtgoldnar viš įrsenda, verša fluttar til fķggjarstųšuna, har tęr standa stųšlašar, til tilsųgnin endaliga veršur avgreidd.

Stk. 4. Višmerkingar til stušulssjįttanir skulu lżsa neyvt endamįl, mótakaraskara, śtrokningarhįtt, samantalda studningsupphędd og śtgjaldingartķš. 

 

Kapittul 5

Stušulsfyrisiting

 

§ 25. Til tess at tryggja skynsama stušulsfyrisiting skulu reglur verša įsettar um:

1)      Endamįliš viš stušlinum

2)      Móttakaraskara og śtrokningargrundarlag

3)      Śtgjaldshįtt og śtgjaldstķš

4)      Mįlsvišgerš

5)      Vištųkur fyri sjįlvsognarstovnar

6)      Eftirlit

7)      Fķggjarętlan, roknskap og grannskošan

8)      At geva ella taka aftur tilsųgn og at afturrinda stušul

9)      Upplżsingarskyldu og atgongd til kanning į stašnum og kanning av roknskapartilfari

10)  Mųguliga sekt viš bót fyri at bróta reglurnar

Stk. 2. Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum įsetur reglur, sum vķst ķ stk. 1.

Stk. 3. Ķ tann mun slķkar reglur ikki longu eru įsettar ķ ella sambęrt lóg verša reglurnar, įsettar eftir stk. 2, nżttar. 

 

Kapittul 6

Ašrar įsetingar

                                                            

§ 26. Taš liggur į landsstżrismanninum ķ fķggjarmįlum at sķggja til, at hvųr einstakur landsstżrismašur altķš heldur įsetingarnar ķ hesi lóg og reglur, gjųrdar sambęrt lógini.

 

§ 27. Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum fęr heimild at įseta neyvari reglur um:

 

1)      Uppseting og innhald ķ uppskoti til fķggjarlóg

2)      Rakstrarjįttan, herķmillum hvųrjar inntųkur og utreišslur, iš kunnu verša tiknar viš

3)      Fķggjarligan rakstur av landsfyritųkum

4)      Fķggjarligan rakstur av inntųkufķggjašum virksemi

5)      Fķggjarligan rakstur av stušulssfķggjašum virksemi, og meginreglur fyri, nęr hesar inntųkur verša skrįsettar.

6)      Lųgujįttan

7)      Lógarbundna jįttan

8)      Stušulsjįttan

9)      Avmarkingar ķ flytingum millum standardkontur  

 

Kapittul 7

Gildiskoma

 

§ 28. Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd, og virkar, har iš til ber, ķ fķggjarlógaruppskotinum fyri 2007.

 


 

Višmerkingar til lógaruppskotiš

 

Almennar višmerkingar:

Reglur um jįttanarskipanina eru įsettar ķ §§ 41-45 ķ stżriskipanarlógini, serliga §§ 43-45, har § 45 višgerš roknskap og grannskošan.

 

§§ 41-45 siga frį nųkrum grundreglum, sum sķggjast aftur ķ jįttanarskipanum ķ ųšrum Noršur-londum og nógvum ųšrum londum.

 

Fyri taš fyrsta er ein eittįrsmeginregla. Jįttanir verša sostatt veittar fyri eitt tķšarskeiš, iš er eitt įr. Ašalreglan veršur kortini ikki hildin at forša fyri, at skipanir kunnu verša fingnar ķ lag, sum viš Lųgtingsins samtykki, kunnu slaka hana.

 

Eisini veršur er fullvegismeginregla, og eftir henni skal fķggjarlógin vķsa allar landsins inntųkur og śtreišslur. Meginreglan śtihżsir ikki mųguleikanum, at t.d. stovnar og virki viš vinnuligum dįmi ella viš serliga avmarkašum arbeišssetningi, sum veršur fķggjaš į serligan hįtt, kunnu virka fullkomiliga ella fyri ein part uttan fyri fķggjarlógina.

 

Til endans er bruttomeginreglan, sum įsetur at serstųk jįttan skal verša til inntųkur og śtreišslur – iš hvussu er sum grundstųši. Vikiš kann eisini verša frį hesi meginreglu um Lųgtingiš samtykkir hetta.

 

Ķ stżrisskipanarlógini veršur bert ķ einum einstųkum fųri givin heimild  til at įseta neyvari reglur viš lųgtingslóg, sbr. §45, stk. 2, um at įseta neyvari reglur um tališ į lųgtingsgrannskošarum og virksemi teirra. Hóast tulkingin av stżrisskipanarlógini ikki eigur at verša nišurbundin av įsetingum, iš eru gjųrdar viš lųgtingslóg, eru įsetingarnar ķ stżrisskipanarlógini um jįttanar-skipanina so mikiš almennar og hųvušsskipašar, at taš er neyšugt at hava eina fullfķggjaša įseting av reglum til tess at tryggja eina vęlvirkandi skipan.

 

Įšur eru hesar reglur įsettar fyrisitingarliga, uttan at formlig heimild hevur veriš til fyri hesum ķ stżrisskipanarlógini. Reglurnar eru at finna ķ Jįttanarskipanini frį 1996 viš broytingum frį 1999. Jįttanarskipanin, sum formliga er eitt rundskriv, er ein partur av višmerkingum til fķggjarlógaruppskotiš og veršur almannakunngjųrd saman viš fķggjarlógini. Havast mį ķ huga, at Lųgtingiš, herundir Fķggjarnevndin, hevur taš sum fortreyt, tį iš fķggjarlógaruppskotiš veršur samtykt, at reglurnar ķ Jįttanarskipanini verša fylgdar,  ķ sambandi viš at jįttanir verša nżttar.

 

Skotiš veršur upp at avmarka jįttanarlógina til at stušla reglunum ķ stżrisskipanarlógini į nųkrum hųvušsskipašum ųkjum.

 

Viš lųgtingssamtykt nr. 38 frį 1. mars 2005 var avgjųrt at seta ein sakkųnan arbeišsbólk og ein politiskan fylgibólk at fyrireika uppskot til eina jįttanarlóg, sum skal įseta treytir og framferšarhęttir višvķkjandi jįttanum. Lųgtingssamtyktin er lųgd hjį sum fylgisskjal 1.

 

Arbeišsbólkurin og fylgibólkurin lótu lųgtingsformanninum įlit sķtt saman viš lógaruppskoti tann 24. februar 2006. Įlitiš er lagt hjį sum fylgisskjal 2.

                                             

Ein samandrįttur av įlitinum er ķ 2. kapitli  ķ įlitinum. Ķ 3. kapitli   veršur greitt frį galdandi jįttanarskipan. Skipanirnar ķ Danmark, Grųnlandi, Ķslandi, Noreg og Svųrķki eru lżstar ķ 4. kapitli. Ķ 5. kapitli er uppskotiš hjį arbeišsbólkinum til nżggja jįttanarskipan. Uppskot til lųgtingslóg um jįttanarskipan landsins viš višmerkingum er lagt hjį įlitinum sum fylgisskjal.

 

Ķ įlitinum er sostatt ein lżsing av galdandi reglum og av, hvussu tęr hava virkaš, og hvussu funnist kan verša at galdandi lóggįvu umframt ein samandrįttur av broytingaruppskotinum. Ein lżsing av hesum višurskiftum er tķ ikki endurgivin her.

 

Fķggjarmįlarįšiš metir, at nżggja jįttanarlógin fer at hava hesar fķggjarligu avleišingar:

 

At seta ķ verk: Gjųrdar skulu verša kunngeršir sbr. § 27. Ųll fķggjarlógin skal verša gjųgnumgingin višvķkjandi m.a. uppseting, višmerkingum, inntųkufķggjašum virksemi, starvsfólkayvirlitum og virkisyvirlitum. Fķggjarmįlarįšiš mišar ķmóti at fįa hetta arbeišiš lišugt ķ 2006 og heldur, at taš fer at kosta 500.000 kr.

 

Umsiting ķ framtķšini: Uppskotiš til jįttanarlóg mišar ķmóti at styrkja fķggjarlógararbeišiš hjį Fķggjarmįlastżrinum. Ķ framtķšini skulu gerast 2 bśskaparfrįgreišingar, sum tilsamans fara at vera stųrri ķ vavi enn tann, sum higartil hevur veriš gjųrd. Ein stųrri eftirlitsskylda veršur įlųgd Fķggjarmįlastżrinum, sbr. § 26. Fķggjarmįlarįšiš skal ķ framtķšini geva loyvi til landsvirksemi, inntųkufķggjaš virksemi og stušulsfķggjaš virksemi sbr. §§18-20. Taš krevur somuleišis eyka orku at seta ķ verk eina skipan viš ętlanarįrum. Fķggjarmįlarįšiš heldur, at taš megnar nevndu uppgįvur viš einum eyka įrsverki svarandi til 600.000 kr.

 

Uppskotiš hevur ikki veriš til hoyringar, ķ tķ at vķst veršur til, hvussu arbeišsbólkurin er settur saman viš umbošum fyri Fķggjarmįlarįšiš, Landsgrannskošanina og Lųgtingsskrivstovuna. Harumframt hevur Fķggjarmįlarįšiš kunnaš umsitingina um arbeišiš.

 

Višmerkingar til einstųku įsetingarnar:

Višmerkingarnar nišanfyri til einstųku įsetingarnar eru ógvuliga stuttorašar.  Vķst veršur til įšurnevnda įlit at har meira nįgreiniligari er greitt frį.

 

Til § 1

Ķ samsvari viš fųroyska tekstin, iš hevur forrętt fram um danska tekstin, um ósemja tekur seg upp, skal hugtakiš "afholdes" ķ § 43 stk. 2, 1. pkt. ķ stżriskipanarlógina lesast "veršur goldin”. Įsetingin er oršaš ķ samsvari viš taš.

 

Formliga grundarlagiš undir fķggjarlógini er kontantmeginreglan. Meginreglan um veitingar- og ręttarkrųv veršur hinvegin nżtt sum grundarlag fyri, nęr ein śtreišsla ella inntųka skal verša tikin viš ķ roknskapin.  Taš er reglufest ķ roknskapkunngeršini, sum er śtgivin sambęrt lųgtingslóg um roknskap landsins v.m. Sambęrt § 3, stk. 2 skal jįttan į lųgtingsfķggjarlógini verša grundaš į somu ašalreglur, sum er galdandi fyri landsroknskapin.

 

Taš eru dųmi, tį iš landsstżrismašur veršur noyddur at gjalda, sama um heimild er til tess ella ei, t.d. um dómur įleggur landsstżrismanni  at gjalda, um borgari hevur ręttarkrav  ķmóti landsstżrinum, ella um landsstżrismašurin  įleggur landskassanum óneyšugar śtreišslur viš at gjaldiš veršur śtsett.  Slķk dųmi sleppa kortini ikki landsstżrismaninum undan at sųkja um heimild.

 

 

 

Til § 2

Ķ stk 1 veršur śtgreinaš, at taš er landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum iš leggur uppskot til lųgtingsfķggjarlóg o.a. fram vegna Landsstżriš.

Ķ įsetingini eru nevndar tęr jįttanarlógir, iš nżttar verša nr. 1 (lųgtingsfķggjalóg og brįšfeingis jįttanarlóg), nr. 2 (eykajįttanarlógir), nr.3 (eykajįttanarskjųl frį fķggjarnevndini) og nr. 4 (endalig eykajįttanarlųgtingslóg).

Til tess at tryggja at neyšugar broytingar ķ materiellari lóggįvu verša framdar samstundis sum arbeitt veršur viš fķggjarlógini, stašfestir stk. 2, at slķk lógaruppskot skula verša lųgd fram og samtykt ķ seinasta lagi samstundis, sum uppskot um jįttanarlóg (nr. 1 og 2) veršur lagt fram og samtykt.

 

Til § 3

Stk. 1 stašfestur fullvegismeginregluna og leggur dent į kraviš um  at inntųkum og śtreišslum verša ętlašar so vęl sum gjųrligt.

Viš įsetingini ķ stk. 2 veršur heršsla lųgd į, at jįttan og roknskapur skulu verša grundaš į somu meginreglur (tķšaravmarkingar o.t.) til tess at tryggja  lķkskap og gjųgnumskygni

 

Til § 4

§ 41, stk. 1 ķ stżrisskipanarlógini slęr eina fast, at  beinleišis og óbeinleišis skattur (avgjųld) verša kravd ķ lóg. Ķ § 4, stk. 1, veršur harumframt įsett, at beinleišis og óbeinleišis skattur skulu setast į figgjarlógina. Įsetingin hevur viš sęr, at beinleišis ella óbeinleišis skattur, sum landsfyritųkur o.a. krevja uttan fyri fķggjarlógina til at fķggja sķnar śtreišslur, frį nś av skulu verša sett į fķggjarlógina. Taš kann verša gjųrt sum inngangandi og śtgangandi postur, so at samlaša įriniš į landins fķggjarętlan er neutralt. Spurningurin um, tilknżtiš hjį slķkum fyritųkum til fķggjarlógina, veršur višgjųrdur ķ § 5. Til at greiša mįliš veršur ķ stk. 2 skotiš upp at allżsa  beinleišis og óbeinleišis skatt sum gjųld, uttan beinleišis mótveiting. Ķ hesum liggur, at gjųld koma frį enstaklingum og privatum virkjum o.ų. IMF og OECD hava allżst og flokkaš skatt sum kravd gjųld frį privatum, sum uttan beinleišis mótveiting.

 

Til § 5

Skotiš veršur upp viš atliti at fullvegismeginregluni og fyri at geva Lųgtinginum yvirlit yvir virksemi landsins, at ķ lógini verša almennar meginreglur settar upp fyri, nęr eitt virksemi kann verša sett į fķggjarlógina, og nęr iš virksemiš kann fara fram uttan fyri lųgtingsfķggjarlógina. Avgerandi er fķggingin av virkseminum (fyritųkum og grunnum o.ų.). Eitt uppskot til nįgreining av tķ er ķ § 5, stk. 2.  Įsetingin svarar ķ hųvušsheitum til § 15 ķ lųgtingslóg um grannskošan av landsroknskapi v.m.. og § 2 ķ lųgtingslóg um landsins almenna roknskaparhald v.m. Įsetingin tryggjar sostatt lķkskap millum taš, iš tikiš veršur viš į fķggjarlógina, nżtsluųkiš fyri landsins roknskaparreglur og heimildirnar hjį lųgtingsgrannskošarum og Landsgrannskošanini.

Eftir stk. 2 veršur stk. 1 bara brśkt, tį iš ikki ķ ašari lóg er įseting, sum vķkur frį hesum. Fyritųka ella grunnur o.t. kann sostatt framvegis, um taš er įsett viš lógtingslóg, virka uttan fyri fķggjarlógina. Skotiš veršur upp, at ķ slķkari serlóg veršur greiš stųša tikin til, um įvķsar almenręttarligar  reglur, sum galda fyri fyritųkur o.a. sum eru į fķggjarlógini, eisini skulu verša galdandi til hesar. Taš snżr seg um almennar lųnarsįttmįlar, leigureglur, kappingarreglur, śtbošsreglur, sjįlvstryggingarskipanir og innlits- og fyrisitingarlógina. Aftrat koma reglur um roknskap og grannskošan o.a.

 

Annars eigur taš almenna ikki at įtaka sęr nakra įbyrgd av virksemi uttan fyri fķggjarlógina, sum landsstżrismašur ikki hevur rętt at geva tęnastuboš um og/ella hevur eftirlitskyldu viš. Um ynski er um at leggja alment virksemi śt um fķggjarlógina, eigur Lųgtingiš samstundis at tryggja sęr, at taš almenna stendur ikki viš og kann ikki įbygjast ķ sambandi viš hetta virksemi uttan at eisini landsstżrismannaįbyrgd kan verša gjųrd galdandi. Tķ eigur stųša at verša tikin til, um fyritųkan kann fara ķ gjaldstešg og/ella fara į hśsagang. Ķ sambandi viš at alment virksemi veršur stovnaš uttan fyri fķggjarlógina, eigur stųša eisini at verša tikin til eigaraskap. Um taš almenna til eina og hvųrja tķš skal kunna afturfųra mųgulig virši til landskassan, eiga ųll įhugaš at verša kunnaš um taš frammanundan.

 

Til § 6

Ķ § 6, stk. 1, veršur įsett, at jįttanir verša veittar į hųvušskontustigi, t.e. į fķggjarlógini og ikki ķ višmerkingunum til fķggjarlógina, og at jįttan - ķ samsvari viš bruttomeginregluna - skal vera bęši fyri inntųkur og śtreišslur.

Ķ stk. 2 veršur undirstrikaš, at fari kan ikki verša śt um śtreišslujįttan um talan er um eina meirinntųku.

 

Til § 7

Skotiš veršur upp, at meginreglan um bśskaparligt skynsemi veršur lógarfest beinleišis og greidliga. Skyldan at taka neyšug bśskaparlig atlit ķ umsitingini av landsins peningi er galdandi fyri bęši landstżrismenn og stovnar undir teimum o.o. Sambęrt § 4, stk. 3, 2. pkt, ķ lųgtingslóg um grannskošan av landsroknskapinum v.m. skulu lųgtingsgrannskošararnir (og Landsgrannskošanin) ansa eftir og meta um, annašhvųrt umsitingin av tķ peningi og rakstrinum av teimum stovnum og tķ virksemi, iš roknskapurin fevnir um, fer fram į bśskaparliga forsvarligan hįtt (fyrisitingarlig grannskošan).  

At taka neušug bśskaparlig atlit ber viš sęr, at sżnast skal ķ verki effektivitetur (mįl, iš sett verša fyri viškomandi stovn ella stušulsskipan o.a..samanberast viš orkuna, iš nżtt er), framleidni (tal av framleiddum eindum, eitt nś ķ mun til tališ av seingjardųgum ella skuršvišgeršum į einum sjśkrahśsi ella tališ av loystum mįlum ķ eini umsiting) umframt sparsemi (at neyšugt og nųktandi orka veršur brśkt til at loysa eina uppgįvu, at t.d. śtreišslur til umbošan eru į einum hóskandi og rķmiligum stųši, at avslįttarskipanir verša gagnnżttar, at kostnašarstųšiš fyri fingnar vųrur og tęnastur veršur tryggjaš viš at slķkar veitingar viš jųvnum millumbilum verša bodnar śt, hóast eingin lógarįlųgd skylda er til tess, at bygningar stųšugt verša rųktir soleišis, at taš slepst undan stórum umvęlingum seinni o.s.fr.)   

 

Til §§ 8- 9

Fyri at fįa sum mest burtur śr jįttanararbeišnum veršur skotiš upp, at ųll jįttanartilgongdin veršur skipaš soleišis, at neyšug tķš fęst til politiska višgerš av fķggjarlógaruppskotinum, harķmillum rašfestingar av mįlsųkjum og samanburš viš tey śrslit, iš higartil eru fingin, umframt at tķš veršur til góšskutrygging av fķggjarlógaruppskotinum.

Sambęrt uppskotinum skal landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum fyri 1. aprķl leggja fyri Lųgtingiš uppskot til samtyktar, iš bęši skal innihalda heildarjįttanarkarmin, og gera eitt bżti av karminum śt į greinar, smbr. § 8 stk 1. Innan hesar karmar ger hvųr landsstżrismašur sķn part av fķggjarlógaruppskotinum. Viš uppskotinum til samtyktar skal leggjast ein Bśskaparfrįgreišing I, sum ķ stórum drįttum lżsir og metir bśskaparstųšuna ķ Fųroyum, herķmillum almenna geiran. Taš er ķ hesum višfangi umrįšandi, at ųll fķggjarviršurskiftini hjį tķ almenna - landiš og kommunurnar o.t. - verša mettar undir einum.

Sambęrt § 9 leggur landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum, samstundis sum fķggjarlógaruppskotiš veršur lagt fram, fram eina Bśskaparfrįgreišing II. Ein slķk frįgreišing veršur longu gjųrd, men ynskiligt er, at innihald hennara veršur endurskošaš og višgeršin av samfelagsbśskapinum flutt til ta nżggju frįgreišingina (Bśskaparfrįgreišing I). Bśskaparfrįgreišing II eigur ķtųkiligari at taka stųšu til innihaldiš ķ fķggjarlógaruppskotinum, herķmillum greiša frį jįttanareftirlitinum ķ fķggjarįrinum.

 

Til §§ 10-13

§§ 10-13 innihalda yvirskipašar įsetingar um uppseting og innihaldiš ķ fķggjarlógaruppskotinum. Taš veršur ikki mett neyšugt at gera samsvarandi įsetingar um ašrar jįttanarlógir, smbr. § 2, stk. 1, kortini viš teirri fyritreyt, at uppskot um eykajįttanarlógir fylgir somu reglum.

Taš veršur ikki mett skilagott, at gera nįgreinligari įsetingar. Slķkt eigur at verša gjųrt umsitingarliga, so at trygd fęst fyri, at jįttanarskipanin innan lógarinnar karmar altķš er smidlig og vęlvirkin.

 

§ 10 lżsir nśverandi uppseting av fķggjarlógaruppskotinum. Her eru ongar broytingar skotnar upp.

 

Ķ § 11 veršur skotiš upp, at višmerkingarnar til fķggjarlógaruppskotiš fįa eitt meira kunnandi og nżtiligt innihald, og at tęr vera eins dygdargóšar į ųllum ųkjum. Vķsast skal altķš til materiella lóggįvu og somuleišis skulu ętlaš og fingin śrslit į einstųkum ųkjum lżsast.

 

Ķ § 11, stk. 2 veršur skotiš upp, at inntųkur og śtreišslur koma fram ķ fleirįrayvirlitum (roknskapur, fķggjarlóg, fķggjarlógaruppskot og harumframt realistiskar fķggjarętlanir fyri eftirfylgjandi įr. Taš er ętlanin, at fleirįrayvirlitiš veršur prķstalsjavna (uppskotsįriš).

 

§12 setir reglur fyri nżtsluna av įtekningum (materiell lóggįva į fķggjarlógini). Avmarkaša nżtslan, iš skotin veršur upp, er ķ samsvari viš galdandi sišvenju.

 

Sambęrt § 13, stk. 1, er ikki heimilaš at flyta jįttanir millum hųvušskontur og somuleišis kunnu jįttanir heldur ikki flytast til seinni fķggjarįr.

 

Gjųrt veršur vart viš, at ķ § 22, stk. 2, veršur skotiš upp ķ ein įvķsan mun at heimila flyting av óbrśktum lųgujįttanum.

 

Sambęrt § 13, stk. 2, kunnu innanhżsis flytingar millum hųvušskontur (upphęddir) heimilast viš įtekning.

 

Til § 14

Skotiš veršur upp at varšveita viš fįum broytingum galdandi skipan, iš bżtir śtreišslujįttanina sundur ķ jįttanarslųg. Skotiš veršur upp at broyta jįttanarslagiš ”Landsvirksemi” til at vera eitt avbrigdi av rakstrarjįttan. Harumframt veršur skotiš upp at taka av jįttanarslagiš ”Onnur jįttanir” og seta ķ stašin eitt nżtt jįttanarslag ”Stušulsjįttanir” (ikki lógarbundin stušul v.m). Męlt veršur til at brśka hesi 4 jįttanarslųgini (afturķmóti 5 nś): Rakstrarjįttan (§§ 15-21), Lųgujįttan (§ 22), Lógarbundin jįttan (§ 23), Stušulsjįttan (§ 24). Ein serlig ”Inntųkujįttan” (beinleišs og óbeinleišis skatt o.a.) hevur veriš umhugsaš.  Ein slķkt jįttanarslag var tó ikki mett skilagott, av tķ at endamįliš viš at bżta sundur ķ jįttanarslųg er at fastseta ręšisreglur fyri at halda śtreišslu.

Sambęrt stk. 2 skal jįttanarslagiš, sum nś, tilskilast undir hųvušskontuni. 

 

 

Til §§ 15-21

Jįttanarslagiš Rakstrarjįttan veršur višgjųrt ķ §§ 15-21. Undir rakstrarjįttan eru lųgd 3 serlig rakstarslųg: Landsvirksemi (§ 18), Inntųkufķggjaš virksemi (§ 19) og  stušulsfķggjaš virksemi (§ 20).

 

Rakstrarjįttan veršur nżtt sambęrt § 15, tį iš endamįliš viš jįttanini fyrst og fremst veršur rokkiš viš virksemi, sum fevnir um at seta starvsfólk og at halda śtreišslurnar ķ hesum sambandi, herķmillum keypa vųrur og tęnstur, śtvega tilfar og rakstur av bygningum. Sambęrt § 27 ger landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum nįgreiniligari reglur, m.a. um hvųrjar inntųkur og śtreišslur, verša tiknar viš undir hetta slagiš av jįttan.

 

Ikki er óvanligt at privatir felagsskapir rųkja rakstraruppgįvur viš rakstrarjįttan į fķggjarlógini. Fyritreytin fyri at slķkar rakstraruppgįvur kunnu setast undir eina rakstrarjįttan er, at ein sįttmįli er gjųrdur millum landsstżriš og viškomandi felagsskap. Ķ hesum višfangi veršur vķst til višmerkingarnar til § 5.

 

Hųvušsskipašar įsetingar fyri Rakstrarjįttan eru ķ § 16, sum er ein nettojįttan ctr § 6. Hęgri inntųkur heimila sostatt at hildnar verša meirśteišslur, um bert nettojįttanin veršur hildin. Samsvarandi hevur inntųkuminking  śtreišsluminking viš sęr, smbr. stk. 1.

 

Ķ § 16, stk. 2, veršur heršsla lųgd į, at hóast ein Rakstrarjįttan veršur latin sum nettojįttan, skal nżtslan verša greinaš sambęrt bruttoskrįsetingarregluni, uttan so at landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum loyvir frįviki. Her veršur serliga hugsaš um slķk fųri, tį iš bruttoskrįseting hevur órķmiliga nógv arbeišiš viš sęr ķ mun til fyrimunirnar.

 

Sambęrt § 16, stk. 3, skulu starvsfólkayvirlit viš lųnarupphęddum og įrsverkum takast viš ķ višmerkingarnar.

 

Sambęrt § 17 kann ein landsstżrismašur gera avtalur, iš hava śtreišsluvirknaš longri enn fķggjarįriš, hóast eingin greiš heimild er fyri tķ, um taš er ein natśrlig fortreyt fyri einum skynsamum og framhaldandi rakstri. Sum dųmi kunnu nevnast setan av starvsfólki og tęnastuavtalur viš uppsagnarfreist, iš rųkkur inn ķ nęsta fķggjarįr. Įsetingarnar lógarfesta sišvenjuna higartil.

 

Skotiš veršur sum nevnt upp at flyta landsvirksemi undir Rakstrarjįttan, smbr. § 18. Landsvirksemiš krevur at hava handilsligan dįm. Einasti munurin annars er, at forbošiš móti flyting av peningi frį rakstrarkontu til lųnarkontu, iš er galdandi fyri Rakstrarjįttan ikki fevnir um Landsvirksemi. Arbeišsbólkurin skjżtur sum so ikki upp, at hetta veršur broytt, men metir taš ikki vera skilagott at lógarfesta regluna. Reglugerš um hetta eigur at verša gjųrd umsitingarliga, smbr. § 27.

 

Męlt veršur til at varšveita mųguleikan at fremja inntųkufķggjaš virksemi undir Rakstrarjįttan, um taš er sprottiš nįttśrliga śr vanliga virksemi stovnsins.

 

Ķ nśverandi jįttanarskipan eru ongar serstakar reglur fyri stušulsfķggjaš virksemi. Higartil er Inntųkufķggjaš virksemi nżtt samsvarandi. Góšar grundir eru kortini til at seta undir Rakstrarjįttan eitt serligt rakstrarslag - Stušulsfķggjaš virksemi - iš ikki skal vera av handilsligum slag, men spretta natśrliga śr rakstrinum hjį viškomandi stovni.

 

Landsstżrismašurin viš fķggjarmįlum ger nįgreiniligari reglur sambęrt § 27. Skotiš veršur upp, at ręttur til at reka Landsvirksemi, Inntųkufķggjaš virksemi og Stušulsfķggjaš virksemi skal verša treytašur av loyvi frį landsstżrismanninum i fķggjarmįlum, og at slķkur ręttur skal sķggjast ķ višmerkingunum til hųvuškontuna į fķggjarlógini.

  

Til § 22

§ 22 įsetir nęr jįttanarslagiš ”Lųgujįttan” kan verša nżtt. Lųgujįttan veršur nżtt um bygt veršur, viš ognan ella avhending av bygningum, lųgum og skipum o.ų. og ķ sambandi viš stór višlķkahaldsarbeiši. Jįttanarslagiš veršur eisini nżtt til at hava inntųkur, eitt nś inntųkur av fastogna- ella skipasųlu. Grundarlagiš fyri slķkum inntųkumetingum skal verša lżst ķ višmerkingunum (stk. 4).

 

Stušul- og lįn til byggi- og lųguarbeiši (lųgustušul) til almenn partafelųg og kommunur eru higartil skrįsett undir lųgujįttan. Męlt veršur til, at slķkur stušul o.t. ķ framtķšini veršur tikin viš undir ”Lógarbundna jįttan” ella ”Stušulsjįttan” alt eftir ręttargrundarlagnum.

 

Til at tryggja smidliga og skilagóša višgerš av serliga byggi- og lųguarbeišum, veršur skotiš upp, at heimilaš veršur viš įtekningum - hóast įsetingina ķ § 13 - at flyta óbrśktar lųgujįttanir til fylgjandi fķggjarįr, smbr. stk. 2.

 

Ķ višmerkingunum veršur greitt frį įvķsa arbeišnum, og upplżsingar verša givnar um hvat śtreišslurnar eru tilsamans fyri alla verkętlanina lišaš śt į fķggjarįr, smbr. stk.3

 

Landsstżrismašurin i fķggjarmįlum ger nįgreiniligari reglur sambęrt § 27.

                                  

Til § 23

Lógarbundin jįttan veršur nżtt til lógarbundnan stušul, har móttakaraskari og stušulssupphędd ella śtrokningargrundalag eru įsett viš lóg. Skotiš veršur ikki upp at broyta nżtsluna av hesum jįttanarslagnum, hetta undantikiš, iš nevnt varš višv. § 22 um ķlųgustušul.

 

Landsstżrismašurin i fķggjarmįlum ger nįgreiniligari reglur sambęrt § 27.

 

Til § 24

Taš nżggja jįttanarslagiš ”Stušulsjįttan” veršur brśkt til ikki lógarbundnan stušul, herķmillum tann įšurnevnda lųgustušulin, og til lįn og śtreišslur vegna vešhųld (stk, 1.). Eisini veršur jįttanarslagiš brśkt um stušul, lįn  ella vehaldsśtlegg verša goldin aftur. (stk. 2).

Ķ višmerkingunum skal verša upplżst um nįgreiniliga endamįliš, móttakaraskara, śtrokningarhįttin fyri stušulin, heildarstušulin umframt śtgjaldingardag, smbr. stk. 4. Higartil hevur bert stušul, sum varš śtgoldin ķ fķggjarįrinum, veriš śtreišslufųrdur į viškomandi stušulskontu. Til at fįa betri yvirlit yvir skyldur landskassans, veršur skotiš upp, at bęši śtgoldin stušul og givnar tilsagnir verša tiknar viš sum śtreišslur į fķggjarlógina, smbr. stk. 3, 1. pkt. Stušulsupphęddir, iš ikki er śtgoldin, t.e. skyldur, verša fluttar til fķggjarstųšuna, har tęr standa stųšlašar, til tęr verša śtgoldnar ķ eftirfylgjandi fķggjarįrum, smbr. stk. 3, 2. pkt.

 

§ 25

Munaverdur stušul veršur vanliga veittur viš heimild ķ lóg, har stųša ķ stųrri ella minni mun er tikin til ymsar spurningar um umsiting, roknskaparhald og grannskošan o.a., herķmillum eisini revsing fyri brot į reglurnar. Reglur um taš kunnu eisini gerast umsitingarliga viš heimild ķ stušulslógini ella ašrari lóg. Stušul kann harafturat verša veittur viš heimild ķ įtekningum, sum eisini kunnu innihalda įsetingar um umsiting, roknskaparhald og grannskošan o.a.. ella heimild til at gera umsitingarligar reglur hesum višvķkjandi. Loksins kann stušul verša veittur viš heimild ķ jįttanini, sum so eisini er materiell heimild. Her eru eingir mųguleikar at gera reglur um umsiting, roknskap og grannskošan o.a..

 

Til at tryggja eina rętta og vęlvirkna stušulsumsiting, er neyšugt at reglur verša gjųrdar um hesi višurskifti. Męlt veršur til at skyldan at tryggja at slķkar reglur eru tųkar, veršur lógarfest ķ  §  25, stk. 1,  viš eini uppķskoyttari śtgreining av reglunum.                                                     

 

Til § 26

Til at tryggja at jįttanarskipanin altķš virkar rętt og trygt, veršur skotiš upp, at landsstżrismanninum i fķggjarmįlum greidliga veršur įlagt at ansa eftir, at hvųr eisntakur landsstżrismašur altķš heldur hesa lóg og tęr reglur, iš eru gjųrdar viš heimild ķ henni.

 

Til § 27

Av praktiskum orsųkum eru heimildirnar til at gera nįgreiniligari reglur um ķverksetan av lógini savnašar saman ķ § 27.

 

Til § 28

Skotiš veršur upp, at lógin ķ stųrst mųguligan mun veršur nżtt longu ķ sambandi viš fķggjarlógaruppskotiš fyri 2007.

 

Hjįlųgd skjųl:

Skjal 1: Lųgtingssamtykt nr. 38 frį 1. mars 2005 um at fyrireika uppskot til jįttanarlóg

Skjal 2: Įlit um jįttanarskipan landsins, frį 24. februar 2006

1. višgerš 15. mars 2006. Tingmįlini nr. 81 og 82/2006 vóršu višgjųrd undir einum. Uppskot var frį Jenis av Rana um at beina hetta mįliš ķ serliga nevnd. Formašurin męlti til at beina mįliš ķ  § 25 nevnd, mannaš av fylgibólkinum, iš settur var sambęrt lųgtingssamtykt at fylgja arbeišinum hjį arbeišsbólkinum at gera uppskot til nżggja jįttanarlóg: Anfinn Kallsberg, Lisbeth L. Peteren, Kaj Leo Johannesen, Karsten Hansen, Pįll į Reynatśgvu, Vilhelm Johannesen, Kįri P. Hųjgaard og Jenis av Rana. Samtykt 21-0-0.