10  Uppskot til  lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um barnavernd

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Nevndarskjųl
E. Įlit
F. 2. višgerš (Oršaskiftiš riggar ikki)
G. 3. višgerš (Einki oršaskifti)

Įr 2005, 20. september, legši Hans Pauli Strųm, landsstżrismašur, vegna landsstżriš fram soljóšandi

Uppskot

 

til

 

lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um barnavernd 


 

Ķ lųgtingslóg nr. 18 frį 08.03.2005 um barnavernd verša gjųrdar hesar broytingar:

 

§ 1

 

1)   Ķ § 33, stk. 1 veršur “stovnsetur rekur” broytt til: “stovnsetur og rekur”

 

2)   Ķ § 33, stk. 2 veršur “stovnsetur rekur” broytt til: “stovnsetur og rekur”

 

3)  Ķ § 77 veršur sum stk. 4 sett:                

“Stk. 4. Hóast įsetingina ķ stk. 1 kemur § 33, stk. 2 ķ lųgtingslóg nr. 18 frį 08.03.2005 ķ gildi 1. november 2005. Landiš ber śtreišslurnar av § 33, stk. 2 frį 1. november 2005.”

 

§ 2


Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi 1. november 2005.

 

Kap. 1. Almennar višmerkingar 

Ķ sambandi viš ein vaksandi tųrv į serligum ansingartilbošum til bųrn, sum ikki kunnu vera į vanligum dagstovni, ynskir landsstżrismašurin ķ almanna- og heilsumįlum at seta į stovn ein serdagstovn til bųrn  ķ aldrinum 0-7 įr.

 

Ķ fķggjarlógini 2005 er jįttaš 1 mió. kr. til at seta į stovn eitt serligt dagstovnatilboš til bųrn viš atferša- og tilknżtingartrupulleikum. Ķ višmerkingunum til jįttanina var eisini greitt frį, at landsstżrismašurin hevši ętlanir um at leggja eitt lógaruppskot fyri Lųgtingiš ķ august 2005, iš skuldi vera taš materiella grundarlagiš fyri virkseminum. Hetta var eftir ynski frį bęši Trivnašarnevndini og Fķggjarnevndini, iš bįšar hildu, at landsstżrismašurin įtti at komiš ķ Lųgtingiš viš eini lóg, sum gav honum heimild at stovna slķkan stovn, so Lųgtingiš eisini fekk hųvi at geva til  kennar sķna stųšu til rašfestingina.

 

Viš § 33, stk. 2 ķ nżggju barnaverndarlógini, sum varš samtykt ķ vįr, hevur Lųgtingiš tikiš stųšu til, at landsstżrismašurin stovnsetur og rekur dagstovnar fyri bųrn, iš eru fevnd av barnaverndarlógini, og sum ikki kunnu integrerast į kommunalum dagstovni.

 

Viš hesi lógarbroyting ynskir landsstżrismašurin at fįa undirtųku fyri at framskunda heimildina frį 1. januar 2006 til 1. november 2005.

 

Bųrn viš serligum tųrvi

Landsstżrismašurin setti į sumri 2004 ein arbeišsbólk at greina tųrvin į einum ansingartilboši til bųrn viš serligum tųrvi, iš ikki kundu vera ķ vanligum dagstovni vegna įlvarsligar atferša- og tilknżtingartrupulleikar.

 

Bųrn viš įlvarsligum atferša- og tilknżtingartrupulleikum eru bųrn viš psykososialum trupulleikum, har ólag er ķ kensluligu og sosialu menningini. Hesi bųrn vķsa tekin um tilknżtisólag, og hetta vķsir seg m.a. viš vįnaligum innlivingarevnum, vantandi evnum at plikta seg ķ mun til onnur, nógvum konfliktum og vantandi evnum at lęra av egnum royndum. Tey hava vįnalig bindindi, rśma illa mótgangi og megna illa at stżra impulsum og aggressjónum. Hesi bųrn hava massivar trupulleikar viš teimum eksekutivu (śtinnandi) funksjónunum, sum eru kognitivu (fatanarligu) funksjónirnar višvķkjandi stżring/planlegging og śtinnan av egnari atferš.

 

Hesi bųrn rśmast ikki ķ einum vanligum dagstovnaumhvųrvi. Ķ einum vanligum dagstovni er heldur ikki mųguligt at nųkta serliga tųrvin hjį hesum bųrnum. Hesi bųrn skilja seg nógv frį ųšrum bųrnum og eru sera orkukrevjandi hjį starvsfólkum ķ teimum vanligu dagstovnunum, tķ hesi bųrn hava eina atferš, sum ger, at tey krevja serligar umstųšur.

  

Arbeišsbólkurin handaši landsstżrismanninum endaliga įlitiš ķ summar. Nišurstųšurnar ķ įlitinum eru m.a., at ķ Fųroyum eru 34 bųrn ķ aldrinum 0 til 7 įr viš įlvarsligum atferša- og tilknżtingartrupulleikum. Kynsbżtiš er 4 gentur og 30 dreingir.

 

26 av teimum 34 bųrnunum hava ella hava havt eitt stušulsfólk, sum er viš barninum į dagstovni ella ķ vųggustovu. Sum stųšan er ķ dag, so fįa bųrn viš įlvarsligum atferša- og tilknżtingartrupulleikum jįttaš stušul sambęrt barnaforsorgarlógini sum ein fyribyrgjandi fyriskipan, tķ hesi bųrn kunnu ikki vera ķ vanligum kommunalum dagstovni uttan eitt stušulsfólk.

 

Tķmatališ, sum hesi bųrn fįa jįttaš stušulsfólk til, liggur oftast um 30 tķmar um vikuna. Tilsamans 15 av 34 bųrnum, ella umleiš 45%, fįa 30 ella fleiri tķmar jįttašar. 11 av hesum ganga eisini til ymiskar kropsligar venjingar so sum fysioterapi, ergoterapi og rķšing. Tey allarflestu eru kannaš av sįlarfrųšingi, og 7 eru javnan til sįlarfrųšiliga vištalu.

 

Eisini veršur hjįlp latin til foreldrini hjį bųrnum viš psykososialum trupulleikum. Her kann nevnast, at nųkur foreldur hava veriš į ymiskum skeišum fyri at lęra, hvussu tey betur kunnu fara um barniš, og onnur fįa sįlarfrųšiligan stušul. Višhvųrt er eisini neyšugt at fįa bųrnini ķ vikuskiftisumlętting. 5 av hesum 34 bųrnunum eru ķ umlętting 1-2 vikuskifti um mįnašin.

 

Taš eru 6 av teimum skrįsettu bųrnunum, sum ķ dag fįa markant fęrri stušulstķmar enn įšur, og taš tżšur uppį, at hesi bųrnini eru ķ menning. Hjį nųkrum av bųrnunum eru tķmarnir farnir śr 30 tķmum heilt nišur ķ 5-10 tķmar um vikuna.  

 

Arbeišsbólkurin metir, at 20 av teimum 34 bųrnunum hava so stórar atferša- og tilknżtingartrupulleikar, at tey hava tųrv į einum serstovni. Kynsbżtiš av hesum 20 bųrnunum er 3 gentur og 17 dreingir.

 

Serdagstovnurin

Arbeišsbókurin kom fram til, at trupulleikin hjį hesum bųrnunum kann loysast viš at skipa ein serdagstovn til ein bólk upp į 8 til 10 bųrn, sum skulu innskrivast į stovnin fyri eitt styttri ella longri tķšarskeiš. Hesin serdagstovnur skal:

 

o       mannast viš 5 starvsfólkum og einum leišara,

o       hava tętt samstarv viš Sernįmsfrųšiligu rįšgevingina, Psykiatriska depilin į  Landssjśkrahśsinum, Almannastovuna, barnaverndartęnasturnar kring landiš, sum skulu veita stųšugan fakligan stušul,

o       viš tķšini skulu starvsfólkini į serdagstovninum virka rįšgevandi og vegleišandi hjį starvsfólkum į ųšrum kommunalum dagstovnum og hjį barnaverndartęnastunum kring landiš,

o       kunna rįšgeva foreldrum og fosturforeldrum, 

o       geografiskt liggja ķ mišstašarųkinum,

o       gerast eitt betri tilboš til bųrn viš psykososialum trupulleikum enn taš tilbošiš, sum hesi bųrn fįa ķ dag.

 

Ķ sambandi viš upptųku į dagstovnin męlir arbeišsbólkurin til, at ein upptųkunevnd veršur sett, sum endaliga tekur stųšu til upptųku į dagstovninum. Umbošini ķ upptųkunevndini skulu vera leišarin fyri dagstovnin, umboš fyri Psykiatriska depilin og umboš fyri Sernįmsdepilin. 

 

 

Kap. 2. Avleišingar av uppskotinum

 

Fķggjarligar avleišingar

Torfųrt er at siga heilt neyvt, hvussu nógv ein serdagstovnur fyri bųrn viš serligum tųrvi kemur at kosta. Śtreišslurnar til bųrn viš serligum tųrvi hava veriš nógv vaksandi tey seinastu įrini.

 

Śtreišslurnar til serdagstovnin eru lųn til 5 starvsfólk umframt reingerš, lųn til leišara, rakstur og fakligan serkunnleika frį ymiskum fakfólki svarandi til eitt įrsverk. 

 

Sparingar av verandi śtreišslum vera śtreišslurnar til stušulsfólk innan barnavernd. Av tķ at śtreišslur til stušlar innan barnavernd eftir 1. januar 2006 veršur ein kommunal śtreišsla, veršur sparingin kommunal. Roknaš veršur viš eini sparing į umleiš 1,2 mió. kr. fyri eitt įr, og svarar taš til, at 8 bųrn hava 30 tķmar stušul um vikuna.

 

Ķ barnaverndarlógini er heimild til, at kommunurnar skulu gjalda brśkaragjald. Brśkaragjaldiš er įsett śt frį, hvussu nógv eitt barnagaršsplįss kostar ķ Tórshavnar kommunu (ķroknaš foreldragjald). Roknaš veršur viš, at brśkaragjaldiš ķ 2006 gevur eina inntųku til landiš upp į 464 tkr.

 

Vart skal gerast viš, at bęši śtreišslur og inntųkur eru į 2005-stųši (uttan lųnarhękkan fyri oktober-desember 2005), og kann tķ broytast seinni.

 

Mett fķggjarętlan fyri 2006 ķ 2005-tųlum:

 

Serdagstovnur

 

 

 

 

 

 

tkr.

Śtreišslur:

 

 

 

Lųnir:

 

 

2.100

Rakstur:

 

 

624

Śtreišslur ķ alt:

 

 

2.724

 

 

 

 

Inntųkur:

 

 

 

Brśkaragjald frį barnaverndarųkjunum

 

 

464

Inntųkur ķ alt:

 

 

464

 

 

 

 

Ķ alt

 

 

2.260

 

Ķ 2005 ber landiš allar śtreišslurnar. Į fķggjarlógini varš 1 mió. kr. sett av til at byrja stovnin, men roknaš veršur viš, at 600 tkr. verša nżttar til hetta endamįliš ķ 2005. Hetta er til at seta leišara og ein part av starvsfólkunum, finna egnaš hųli og keypa taš, sum er neyšugt.

 

Umsitingarligar avleišingar

Lógaruppskotiš hevur umsitingarligar avleišingar fyri Almannastovuna, tķ Almannastovan skal umsita stovnin.

 

Vinnuligar avleišingar

Lógaruppskotiš hevur ikki fķggjarligar ella umsitingarligar avleišingar fyri vinnuna.

 

Umhvųrvisligar avleišingar og avleišingar ķ mun til altjóša sįttmįlar

Lógaruppskotiš hevur ongar umhvųrvisligar avleišingar ella avleišingar ķ mun til altjóša sįttmįlar.

 

Avleišingar fyri serstųk ųki ķ landinum

Lógaruppskotiš hevur ikki fķggjarligar, umsitingarligar ella umhvųrvisligar avleišingar fyri serstųk ųki ķ landinum.

 

Sosialar avleišingar

Lógaruppskotiš hevur viš sęr sosialar avleišingar. Stovnurin hevur til endamįls at hjįlpa bųrnum millum 0-7 įr, iš eru sosialt illa fyri.

 

Avleišingar ķ mun til millumtjóša sįttmįlar

Lógaruppskotiš hevur ongar fķggjarligar, umsitingarligar ella umhvųrvisligar avleišingar ķ mun til millumtjóša sįttmįlar.

 

 

Yvirlit yvir avleišingar.

 

Fyri landiš/lands-
myndugleikar

Fyri
kommunalar
myndugleikar

Fyri
plįss/ųki ķ
landinum

Fyri
įvķsar sam-
felagsbólkar/
felagsskapir

Fyri
vinnuna

Fķggjarligar/
bśskaparligar avleišingar

Ja

Nei

Nei

Nei

Nei

Umsitingarligar
avleišingar

Ja

Nei

 

Nei

Nei

Nei

Umhvųrvisligar
avleišingar

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Avleišingar ķ mun til altjóša avtalur og reglur

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Sosialar
avleišingar

 

 

 

Ja

 

 

 

Ummęli

 

Lógaruppskotiš hevur ikki veriš til hoyringar. Lógaruppskotiš hevur bert til endamįls at framskunda gildiskomuna fyri, nęr landsstżrismašurin kann seta į stovn og reka serdagstovnar fyri bųrn, iš ikki kunnu integrerast į kommunalum stovni sambęrt § 33, stk. 2 ķ barnaverndarlógini. Barnaverndarlógin var til hoyringar ķ fleiri umfųrum, įšrenn henda varš lųgd fyri Lųgtingiš. 

 

Kap. 3. Serligar višmerkingar

 

Til § 1

1) Endamįliš er at rętta eina mįlsliga villu.

 

2) Endamįliš er at rętta eina mįlsliga villu.

 

3) § 77, stk. 4 įsetur, at § 33, stk. 2 skal fįa gildi 1. november 2005, soleišis at landsstżrismanninum veršur heimilaš at seta į stovn og reka stovnar fyri bųrn, iš eru fevnd av barnaverndarlógini, og sum ikki kunnu integrerast į kommunalum dagstovnum. § 77, stk. 4 stašfestir, at landiš ber śtreišslurnar av nevndu dagstovnum frį 1. november 2005.

 

Til § 2

Greinin įsetur lógarinnar gildiskomu.

 

Hjįlųgd skjųl:

 

Skjal 1: Įlit um serdagstovn

 

1. višgerš 30. september 2005. Mįliš beint ķ trivnašarnevndina, sum tann 23. november 2005 legši fram soljóšandi

 

Įlit

 

Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann 20. september 2005, og eftir 1. višgerš  30. september 2005 er taš beint trivnašarnevndini.

 

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum tann 5. oktober og 2., 9. og 23. november 2005.

 

Undir višgeršini hevur nevndin havt fund viš landsstżrismannin ķ almanna- og heilsumįlum og viš landsstżrismannin ķ mentamįlum, umframt Felagiš fyri bųrn, iš hava MPD/DAMP

 

Ķ sambandi viš, at trivnašarnevndin gjųrdi tilmęli til fķggjarnevndina um fķggjarlógaruppskot 2005, skrivaši nevndin ma.: “Nevndin hevur fingiš upplżsingar frį landsstżrismanninum um ętlanina at seta į stovn ein nżggjan dagstovn. Nevndin er samd um, at nakaš eigur at verša gjųrt viš ”Ųkiš bųrn viš serligum tųrvi,” tó ynskir nevndin at višgera nęrri, hvat er ręttast at gera fyrst. Nevndin eftirlżsir, um ikki lóg eigur at liggja til grund fyri slķkum avgeršum, so Lųgtingiš fęr hųvi at geva til kennar sķna stųšu til rašfesting.”

 

Landsstżrismašurin metir seg viš uppskotinum at geva taš materiella grundarlagiš fyri virkseminum av stovninum. Landsstżrismašurin vķsir til ynskir bęši frį Trivnašarnevndini og Fķggjarnevndini, iš bįšar hildu, at landsstżrismašurin įtti at komiš ķ Lųgtingiš viš eini lóg, sum gav honum heimild at stovna slķkan stovn, so Lųgtingiš eisini fekk hųvi at geva til  kennar sķna stųšu til rašfestingina.

 

Nevndin er sannfųrd um, at tųrvur er į serstovni  fyri  bųrn Nevndin setir spurnartekin  viš, um ein dagstovnur, iš hevur opiš frį kl. 8 – 17, nųktar tųrvin fyri allar Fųroyar.  Nevndin vónar, at landsstżrismašurin finnur ein hįtt at loysa hesa uppgįvu.

 

Ųkiš bųrn viš seligum tųrvi er stórt og umfatar eisini bųrn viš MBD/Damp. Įsannandi at umrųddi stovnurin ikki rśmar ųllum, ynskir nevndin, at landsstżrismašurin ķ sķnum rašfestingum hevur hetta fyri eyga.

 

Undir višgeršini er nevndin komin fram į, at serdagstovnur kann setast į stovn bęši viš heimild ķ barnaverndarlógini og ķ lóg um serskśla. Taš eru įvikavist landsstżrismašurin ķ almanna- og heilsu-mįlum og landsstżrismašurin ķ mentamįlum, sum varša av hesum lógum.

 

Nevndin hevur undir višgeršini fingiš upplżst, at mųguleiki er innan verandi almennar bygningar at hśsa nevnda stovni, har starvsfólk og serkunnleiki  kunnu virka viš meira enn einum almennum virksemi, har stųšiš veršur ķ minsta lagi lķka hųgt.  Hetta hevur viš sęr sparingar bęši innan lųgu og rakstur.  

 

Taš hevur ikki veriš mųguligt hjį nevndini at fįa eitt samlaš uppskot frį landsstżrismonnunum bįšum um, hvussu ein serdagstovnur kann skipast. Serliga er taš ivamįliš um avgeršarrętt, um stovnar ķ felags rakstri eru undir tveimum landsstżrismonnum.

 

Nevndin metir tó, at mųguleiki er at rśma nevnda stovni innan verandi karmar, og taš mį vera uppgįvan hjį landsstżrinum at finna eina loysn, so at sleppast kann undan eyka śtreišslum til bęši lųgur og rakstur, tó at stųšiš veršur tryggjaš ķ minsta lagi lķka hųgt.

 

Trivnašarnevndin hevur kunnaš fķggjarnevndina um mįliš, so hetta veršur tikiš viš ķ višgeršini av fķggjarlógaruppskotinum fyri 2006.

 

Viš hesum višmerkingum tekur ein samd nevnd undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum til at samtykkja uppskotiš.

2. višgerš 29. november 2005. Uppskot frį Pįll į Reynatśgvu um at beina mįliš aftur ķ nevnd fall 1-1-21. §§ 1 og 2 samtyktar 25-0-0. Uppskotiš fer soleišis samtykt til 3.višgerš.

3. višgerš 1. desember 2005. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, endaliga samtykt 18-0-0. Mįliš avgreitt.

Ll.nr. 134 frį 9/12-05