100-36 Fyrispurningur til Bįrš Nielsen, landsstżrismann, višvķkjandi ętlanini at einskilja Elektron 

Oršaskifti

Įr 2006, tżsdagin 31. januar, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Finni Helmsdal, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur  

  1. Hvķ hevur ein einskiljing av Elektron slķkan skund?
  2. Eiga vit ikki at tryggja okkum, at landsins myndugleikar hava sķna įvirkan į, at persónsupplżsingar hjį borgarunum eru ķ tryggum umhvųrvi? Ella hevši landsstżrismašurin veriš tryggur viš, at tann, sum fer at bjóša mest, skal sleppa at handfara hesar upplżsingar?
  3. Eigur landsstżriš ikki at nżta sķn rętt til at tryggja verandi og kanska eisini komandi virkisųki hjį Elektron?
  4. Hevur landsstżrismašurin ętlanir um at greiša framtķšina hjį Elektron, įšrenn Fųroya Banki veršur einskildur?

 

Višmerkingar

Lųgmašur kunngjųrdi į ólavsųku, at landsstżriš hevši avgjųrt at selja sķn part av partabrųvunum ķ fyritųkuni Elektron, sum er 28%. Hvųrki undir lųgmansrųšuni, višgeršini av henni ella sķšan eru komnar ķ ljósmįla grundgevingar fyri, hvķ landsins partur av Elektron skal seljast. Og loyvir undirritaši sęr viš hesum at royna at fįa landsstżrismannin ķ fķggjarmįlum at greiša frį, hvķ taš er so umrįšandi.

 

Elektron er einasti stovnur av sķnum slagi ķ Fųroyum, og mugu vit tķ siga, at fyritųkan rśmar įvķsa serfrųši. Umframt at menna skipanir av ymsum slagi, er Elektron serstųk og tżdningarmikil, tķ fyritųkan m.a. handfer nakaš so persónligt sum inntųku- og skattavišurskifti hjį stųrsta partinum av Fųroya fólki umframt toll og mvg.. Hóast landsins partur av partabrųvunum ķ Elektron bara er 28%, so fata nógv jśst hesi ognarvišurskifti sum eina trygd fyri, at teirra persónsupplżsingar eru ķ góšum hondum. Taš hugar ikki fųroyingum flest, at śtlit mųguliga eru fyri, at fyritųkan sum m.a. handfer teirra inntųku- og skattavišurskifti, kanska fer į “tilvildarligar” privatar hendur.

 

Fólk spyrja, um ętlanirnar hjį landsstżrinum um at selja sķn part av Elektron skulu skiljast soleišis,  at landsstżriš heldur taš vera ķ lagi, at persónsupplżsningar vera handfarnir og varšveittir av tķ ella teimum, sum hava hug at arbeiša og vinna pening upp į slķkt. Tit ķ landsstżrinum vita eins vęl og onnur, at taš er ivasamt, um peningastovnarnir eru įhugašir ķ framhaldandi at eiga meirilutan ķ Elektron, hóast teir hava forkeypsręttin til partin, sum taš almenna eigur. Og selja peningastovnarnir so eisini sķn part av fyritųkuni til privatar, so er hon at rokna sum privat fult og heilt.

 

Spurningurin er so, um handfaringin av privatu upplżsingunum ķ landinum, sum eru millum teir mest viškvęmu, skal fara fram ķ tilvildarligum privatum hųpi, ella um landiš ętlar, at henda handfaring skal fara fram sum nś. Taš er ķ hvussu er ķ ųllum fųrum neyšugt, at landsstżriš, įšrenn hugsaš veršur um at selja Elektron, ger upp, hvussu og hvar upplżsingar um m.a. inntųku- og skattavišurskifti fųroyinga skulu handfarast. Landsstżriš kann ikki loyva sęr at selja uttan so, at keyparin er fult greišur yvir hesi višurskifti.

 

Fųroya Banki einskiljast

Mįliš gerst ikki minni įhugavert og eisini flųkt av tķ, at Fųroya Banki kanska veršur einskildur ķ hesum valskeišnum. Fųroysku peningastovnarnir, sum eiga meirilutan ķ fyritųkuni,  strķddust viš hond og fót fyri, at PBS ķ Danmark skuldi taka sęr av nųkrum, sum tey į Elektron sųgdu seg megna vęl og viršiliga. Tķ er torfųrt at trśgva uppį, at Fųroya Banki er serliga įhugašur ķ at varšveita Elektron. Śtsagnir frį onkrum stjórum hava eisini boriš į tann bógvin, at peningastovnarnir  ikki hava nakrar ķtųkiliga ętlanir viš fyritųkuni ķ framtķšini. Tķ stendur taš eisini rimmarfast, at įšrenn landsstżriš fer ķgongd viš at fyrireika einskiljingina av Fųroya Banka, eigur landsstżriš at gera sęr greitt, hvųrja lagnu Elektron kann fįa. Landsstżriš eigur m.a. at finna śt av, um bankin (peningastovnarnir) ętlar at selja sķn part av Elektron, įšrenn einskilt veršur. Landsstżriš eigur eisini at gera sęr greitt, um Elektron og framtķšartreytir tess skulu vera partur av einskiljingartilbošnum, ella um lagnan hjį fyritųkuni veršur lųgd til viks, til bankin er seldur. Og at taš so verša nżggju eigararnir av Fųroya Banka saman viš Sparikassanum sum avgera framtķšina hjį Elektron.

 

Undirritaši heldur, at taš - meira enn nakar annar - er landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum, sum eigur at taka sķna stųšu ķ mįlinum um Elektron. Landiš eigur 28% ķ fyritųkuni, landiš eigur Fųroya Banka, og er tķ at meta sum veruligi stóraktionerurin. Sum nevnt er omanfyri, so handfer fyritųkan ręttiliga tżdningarmiklar persónsupplżsingar, hon rśmar įvķsa serfrųši, og er tķ eisini serstųk. Nógv halda, at Elektron kann gerast karmur og mišdepil ķ sambandi viš framtķšar KT-virksemi, og at stovnurin rśmar ótaldum menningarmųguleikum. Tķ heldur undirritaši, at taš įliggur landsstżrismanninum at meta um, taš er rįšiligt, at landiš selur fyritųkuna og tķ mųguliga eisini letur hana upp fyri skutil. Undirritaši heldur sjįlvandi ikki, at landiš skal seta Elektron ķ slķka serstųšu, at onnur į KT-vinnuųkinum verša fyri bakkasti ella óręttvķsi. Men įsannandi arbeišsųkiš, serfrųšina og menningarmųguleikarnar er taš neyvan rętt, at landsstżrismašurin bara tveitir Elektron pśra óvart og višbrekiš śt ķ óskipaša liberalistiska meldurin. Fųroyingurin er neyvan heldur įhugašur ķ, at handfaringin av hansara persónligu upplżsingum endar ķ hondunum į onkrum tilvildarligum privatpersóni.

 

Taš er ķlagi at einskilja taš, sum einskiljast skal. Men latiš ikki tilvildarliga og ómenta liberaliseringsųrskapin fara so illa viš tykkum, at tit gloyma at tryggja landsins borgarar soleišis, at mest privatu upplżsingarnar ikki eru ķ tryggum umhvųrvi.

 

Į tingfundi 1. februar 2006 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

 

Į tingfundi tann 23. mars 2006 svaraši Bįršur Nielsen, landsstżrismašur fyrispurninginum soleišis

 

Svar:

 

Ad. 1. Sjįlvur haldi eg ikki, at einskiljingin av Elektron hevur havt nakran skund. Ķ samgongu­skjalin­um, sum nś er meira enn tvey įra gamalt er įsett, at partabrųv ķ almennum fyritųkum kunnu verša bošin śt til almenningin ella strategiskar ķleggjarar. Taš mį tķ heldur sigast at hava tikiš drśgva tķš at lżsa partabrųvini hjį landinum ķ Elektron til sųlu.

 

Ad. 2. Landsins myndugleikar skulu sjįlvandi tryggja sęr, at persónsupplżsingar hjį borgarum eru ķ tryggum hondum, men taš gera myndugleikarnir ikki viš at eiga nųkur partabrųv ķ t.d. Elektron. Privatir peninga- og fķggjarstovnar liggja inni viš ręttiliga umfatandi persóns­upp­lżsing­um um inntųku- og skattavišurskifti hjį ųllum Fųroya fólki, tķ allir fųroyskir lųnmóttakarar hava lųnarkonto ķ fųroyskum peningastovni. Landsins myndugleikar tryggja sęr, at hesar per­sóns­upplżsingar verša hand­farnar į tryggan hįtt viš m.a. serligar lóggįvu um persóns­upp­lżsingar. Sama ger seg galdandi viš t.d. flogferšslu, har myndugleikarnir tryggja flogtrygdina viš strangari lóggįvu og ikki viš at eiga partabrųv ķ flogfelųgum.

 

Ķ višmerkingunum til spurningin sigur Finnur Helmsdal, lųgtingsmašur, at hóast landsins partur av partabrųvunum ķ Elektron bara er 28%, so fata nógv jśst hesi ognarvišurskifti sum eina trygd fyri, at teirra persónsupplżsingar eru ķ góšum hondum.

 

Eg havi ilt viš at skilja lųgtingsmannin, um hann heldur at trygdin višvķkjandi persóns­upp­lżsingun­um er ķ lagi viš at geva fólki eina skeiva fatan av veruleikanum, tķ tį er talan um falska trygd. Eg haldi sjįlvandi, at trygdin skal vera ķ lagi og į hęgsta stųši, hon skal vera verulig og tryggjast viš lóg.

 

Landiš er ein minnilutapartaeigari ķ Elektron, og landsins partur av partabrųvunum er eingin trygd fyri, at persónsupplżsingar hjį landsins borgarum eru ķ góšum hondum. Trygdin er tryggjaš og skal tryggjast viš lóggįvu. Eg eri tķ fullkomiliga tryggur viš, at persónsupp­lżsingarnar hjį landsins borgarum framvegis eru ķ góšum hondum, um landiš selur sķni partabrųv til hęgstbjóšandi.

 

Eg skilji harafturķmóti ikki henda ivan og illgrunarsemi, lųgtingsmašurin Finnur Helmsdal leggur privata fųroyska vinnulķviš undir. Lųgtingsmašurin sigur eisini, at taš hugar ikki fųroying­um flest, at śtlit mųguliga eru fyri, at fyritųkan sum m.a. handfer teirra inntųku- og skatta­višurskifti, kanska fer į “tilvildarligar” privatar hendur. Hvat meinar lųgtingsmašurin viš og hvussu veit hann hetta?

 

Ad. 3. Politikkurin hjį landsstżrinum er at skapa góšar karmar hjį vinnuni at virka undir og ikki at blanda seg upp ķ virksemi hjį einstųkum fyritųkum ella įvirka vinnuliga virksemiš umvegis einstakar fyritųkur. Hetta er eisini galdandi fyri virkisųkiš hjį Elektron.

 

Ad. 4. Arbeitt veršur ķ lųtuni viš at fyrireika einskiljingina av Fųroya Banka og stųša skal ķ hesum sambandi takast til, um Fųroya Banki fyrst skal selja sķni partabrųv ķ Elektron. Hetta veldst nógv um, hvųr sųluhįttur veršur nżttur, tį iš Fųroya Banki veršur einskildur; vķst veršur til frįgreišingina, sum rįšgevafyritųkan Alfred Berg hevur gjųrt fyri Fķggingargrunnin.

 

Ein politiskur bólkur viš einum umboši śr hvųrjum flokki er settur at koma viš sķnum sjónar­miš­um, įšrenn nųkur endalig avgerš veršur tikin ķ hesum mįli.      

 

Mįliš avgreitt.