100-5 Fyrispurningur til Jóannes Eidesgaard, lųgmann, višvķkjandi bjargingarmįlinum "Jųkulfell"

Oršaskifti

Įr 2005, frķggjadagin 12. august, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Tórbjųrn Jacobsen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur  

1)      Hvųrja kunning fekk lųgmašur um mįliš, frį tķ at skipiš sakk 7. februar 2005 og fram til tingvišgeršina av mįlinum 3. mars 2005, tį iš Bjųrn Kalsų, landsstżrismašur, eftir eitt hart politiskt trżst, til endans bošaši frį, at ein óheft kanning skuldi gerast av gongdini ķ bjargingarmįlinum ?
 

2)      Kann lųgmašur, sum eftirlitsmyndugleiki, gera greiši į, hvussu nógv landsstżrismašurin ķ fiskivinnumįlum visti um mįliš ķ hesum sama tķšarskeiši ?
 

3)      Hvķ varš leišarin į Sjóbjargingarstųšini suspenderašur eftir višgeršina av fyrispurninginum į tingi, tį iš taš ikki varš hildiš neyšugt at suspendera hann fyri višgeršina ?
 

4)      Var lųgmašur kunnašur um innanhżsis kanningina, sum Sjóbjargingarstųšin gjųrdi av sęr sjįlvari, og sum landsstżrismašurin undir tingvišgeršini av mįlinum segši seg vera nųgdan viš ?
 

5)      Įtti landsstżrismašurin ikki at skipaš eina óhefta kanning beinanvegin eftir vanlukkuna, eisini fyri at bjarga umdųmi Fųroya ķ tilbśgvingarmįlum ?
 

6)      Rįddi landsstżrismašurin einsamallur ķ mįlinum, hevši hann veriš nųgdur viš innanhżsis kanningina hjį MRCC-stųšini. Nś varš hann trżstur av tinginum at seta ķ verk eina óhefta kanning. Eftir at DNV-kanningin var lišug og almannakunngjųrd, sigur hann seg taka hesa frįgreišingina og tilmęlini ķ henni til eftirtektar, og ętlar at fremja broytingar samsvarandi henni, hvat heldur lųgmašur um andsųgnina ķ hesum ?
 

7)      Heldur lųgmašur, at ein óheft kanning nakrantķš varš gjųrd, um mįliš ikki var reist ķ Lųgtinginum ?
 

8)      Er lųgmašur nųgdur viš politisku handfaringina av mįlinum ?

 

Višmerkingar:

 

Ķslendska farmaskipiš “Jųkulfell” sakk noršan fyri Fųroyar hin 7. februar. 5 sjómenn vóršu bjargašir av donsku sjóbjargingartyrluni, ķmešan 6 av manningini sjólótust.

 

Mįliš var lżst ķ fųroyskum fjųlmišlum sum ein vanlukka, men spurningurin varš ikki reistur, um fųroyska tilbśgvingin var nóg munagóš, tį iš um bjargingararbeišiš galt, og spurningurin varš heldur ikki settur, um nś fųroyska leišslan av hesum bjargingarįtaki var nóg dygg.

 

So viš og viš fóru tey tķšindi at fręttast, at bjargingin ikki hevši veriš stjórnaš optimalt, og at partar av bjargingarmateriellinum komu alt ov seint į vanlukkustašiš. Serliga eyšsżniligt var taš, at fųroyska tyrlan varš standandi so leingi į flogvųllinum ķ Vįgum.

 

Var ikki rętt fariš fram ķ hesum mįli, og okkara samstarvspartnarar ķ grannalondunum fingu fręnir av, at fųroyski parturin av tilbśgvingini ķ Noršur-Atlantshavi var lakari og meira amatųrkendur, enn gott var, so kundi hetta skatt fųroyskt umdųmi ķ millumtjóša samstarvi almikiš.

 

Fyri at mįliš skuldi verša tikiš upp av fųroyingum sjįlvum, setti undirritaši landsstżrismanninum ķ fiskivinnumįlum, Bjųrn Kalsų, nakrar spurningar į tingi hin 3. mars 2005 hesum višvķkjandi.

 

Landsstżrismašurin segši oršarętt ķ fyrsta svari sķnum: “Landsstżrismašurin er nųgdur viš, at taš eftir stutta tķš hevur eydnast at byggja upp eina sjóbjargingarstųš viš nęrlųgdum starvsfólki, og landsstżrismašurin er somuleišis nųgdur viš, at arbeišsmentanin į Sjóbjargingarstųšini er soleišis, at eftirmeting veršur gjųrd hvųrja ferš, at ein tżšandi hending hevur veriš. Hetta tryggjar, at mannagongdir altsamt verša bųttar og betrašar, og hendingin viš “Jųkulfell” hevur longu fųrt til broyttar og betri mannagongdir.”

 

Hesi vitan mį landsstżrismašurin hava ligiš inni viš sķšani vanlukkuna. Tvs. frį 7.-8. februar til 3. mars. Hann hevur įbyrgdina av stųšini og tilbśgvingini ķ hesum fųri, og hevur eftir ųllum at dųma veriš nųgdir viš frįgreišingina, hann fekk frį sķnum undirsįttum į Sjóbjargingarstųšini. Hann framdi ķ hvussu er ongar broytingar og fyritók sęr heldur onki ķ mįlinum annars. Įhugavert kundi eisini veriš at fingiš  upplżst, hvussu nógv eftirlitsmyndugleikin, lųgmašur, fekk at vita um mįliš ķ hesum sama tķšarskeiši.

 

3. mars eru munnligir fyrispurningar į tingi. Og taš dylist ikki, at fyrispurningurin um hetta mįliš fekk tingmenn į kókiš. Tingmenn śr andstųšu og samgongu, hvųr um annan, bordašu rųšarapallin, og taš var sjónligt, at menn hildu fųroyska renome“iš ķ tilbśgvingarmįlum standa ķ ringum ljósi.

 

Umframt spyrjaran vóru taš fleiri ašrir tingmenn, sum męltu til, at ein óheft kanning varš gjųrd av mįlinum. Ein teirra var Pįll į Reynatśgvu, sum helt fyri: “At vit įttu at gjųrt eina óhefta kanning av tķ, sum er fariš fram, ikki so nógv fyri at finna nakran syndabukk, haldi eg, men fyri iš hvussu er at fįa tryggjaš, at alt er fariš rętt fram og eisini fyri kanska at reinsa tey, sum kanska eventuelt mįttu stašiš fyri skotum av teimum tingum, sum onkursvegna hanga ķ luftini.” Ašrir tingmenn, m.a. Kristian Magnussen, Gerhard Lognberg, Jenis av Rana og Kaj Leo Johannessen męltu eisini til eina óhefta kanning.

 

Taš var ógvuliga sjónligt, at landsstżrismašurin var komin undir hart politiskt trżst, bęši frį andstųšu og samgongu, og fleiri hildu, at broytti hann ikki stųšu undir višgeršini, so hevši hann ein somikiš stóran trupulleika, at eitt misįlit varš sjįlvsagdi endin į oršaskiftinum. Lųgmašur varš skjótt greišur yvir, at landsstżrismašurin var longri śti, enn hann grynti politiskt. Sum tingmenn minnast, reisti hann seg śr stólinum, fųrkaši seg yvir til landsstżrismannin og lżddi honum eitthvųrt ķ oyra. Rįšini vóru eyšsżniliga, at landsstżrismašurin skuldi fara į pallin aftur og boša frį, at ein óheft kanning fór at verša gjųrd ķ mįlinum. Ein trupul stųša sjįlvandi, hjį einum įbyrgdarhavara at flyta seg frį fyrstu śtsųgnini, har hann hevši bošaš frį sķnum treytaleysa įlitiš til Sjóbjargingarstųšina og teirra eftirmeting av sęr sjįlvum.

 

Ķ nęstseinastu syftu megnaši hann heldur ikki at flyta seg meira enn til at siga, at hann ikki vildi avvķsa, at ein óheft kanning fór at verša gjųrd. Tķ fór undirritaši uppaftur į rųšarapallin og heitti į landsstżrismįlanevndina um at taka sęr av mįlinum. Tįstani hjįlpti, og landsstżrismašurin kendi seg nś so hóttan av ųllum tinginum, at hann hevši onki val, hann bošaši frį, at hann fór at seta eina óhefta kanning ķ verk av hesi syndarligu vanlukku - og handfaringini ķ bjargingarhųpi.

 

Sama kvųldiš varš leišarin į Sjóbjargingarstųšini, fyribils, settur frį sķnum starvi. Hetta var ein lųgin avgerš, ķ hvussu er ķ mun til stųšuna, landsstżrismašurin hevši til mįliš ķ sķnum fyrsta svari į tingfundinum. Hvķ ivi varš sįddur um hansara leišslu eftir tingfundin og ikki eftir vanlukkuna tykist marghįttligt. Og tey flestu munna spyrja seg sjįlvi, hvat iš nś so brįdliga fekk landsstżrismannin at sašla um ķ mįlinum. Hvķ varš ikki bķšaš eftir óheftu kanningini, tį iš hon nś fór at verša sett į bakkastokkin allķkavęl.

 

Landsstżrismašurin valdi at heita į DNV – eitt vęlskikkaš felag ķ so mįta – at standa fyri kanningini. Hendan var lišug 22. juni, og eftir at hava veriš til hoyringar hjį viškomandi pųrtum, varš hon almannakunngjųrd 18. juli 2005. Og taš er ikki ov nógv sagt, at hon er ein lemjandi įkoyring į fųroyska tilbśgving.

 

Landsstżrismašurin, sum var nųgdur viš innanhżsis kanningina hjį stovninum, og sum ongantķš hevši ętlaš hesa professionellu og óheftu kanningina, sigur ķ tķšindaskrivi sama dagin, sum kanningin varš almannakunngjųrd: “At Fiskimįlarįšiš tekur frįgreišingina og tilmęlini frį DNV til eftirtektar. Stig verša nś tikin til at styrkja um tilbśgvingina og at seta ķ verk tęr įbųtur, sum DNV męlir til ķ sķnari frįgreišing.”

 

Her stendur paradoksiš ķ mįlinum. Landsstżrismašurin tekur eina kanning og tilmęlini ķ henni til eftirtektar, sum hann ikki vildi vita av ķ sķnari tķš, og sum ongantķš hevši veriš gjųrd, um tingiš ikki legši eitt óvanliga hart trżst į hann 3. mars. Tvs. at uttan tingsins leiklut ķ mįlinum hevši ongin nakrantķš fingiš greiši į veikleikunum ķ fųroyskari tilbśgving, og ringa stųšan hevši bara hildiš fram, samsvarandi eftirmetingini hjį stųšini sjįlvari, og sum landsstżrismašurin upprunaliga segši seg at vera nųgdan viš.

 

Hetta er ein ógreiš stųša, sum bendir į eina óvanliga veika og óprofessjonella stųšutakan til eitt mįl, sum landsstżrismašurin ķ fiskivinnumįlum ķ hesum fųrinum hevur įbyrgdina av. Spennandi veršur at frętta, hvat iš lųgmašur visti um mįliš frį byrjan til enda. Ķ hvussu er tóktist taš sjįldsamt, at hann, eftir at DNV-kanningin varš almannakunngjųrd, so treytaleyst fór śt og stušlaši landsstżrismanninum ķ handfaringini av mįlinum.

 

Samanumtikiš er parlamentariska handfaringin av mįlinum eminent og eitt klassadųmi um, hvųnn leiklut tingiš kann og eigur at įtaka sęr mótvegis śtinnandi valdinum. Hugaligt var eisini at sķggja, hvussu ein tvųrpolitiskur vilji kann trżsta eitt mįl ķgjųgnum – ķ einum įlvarsmįliš sum hesum, har umdųmi Fųroya ķ millumtjóša samstarvi kundi stašiš uppį spęl.

 

Į tingfundi 16. august 2005 var samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

 

Į tingfundi 20. september 2005 svaraši Jóannes Eidesgaard, lųgmašur, fyrispurninginum soleišis:

 

Svar:

 

Til 1.  Lųgmašur fekk onga serstaka kunning um mįliš fyrr enn tann dagin, munnligi fyrispurningurin višvķkjandi Jųkulfell var svarašur į Lųgtingi 2. mars 2005.

Umsjónarrįšiš višvķkjandi tilbśgving, har  ašalstjórarnir eru limir, hevši fund 17. februar 2005. Į hesum fundi greiddi tįverandi leišarin į MRCC-stųšini frį um virksemiš hjį sjóbjargingarstųšini.. Ķ hesum sambandi varš nevnt, at taš hevši gingiš vęl viš bjargingini av manningini av Jųkulfell, hóast taš hevši ikki eydnast at bjarga allari manningini. Einki neyvari varš nevnt um tilburšin, og spurningar vóršu ikki settir.

 

Til 2.  Vķst veršur til hjįlųgdu frįgreišing dagfest 10. mars 2005 til lųgmans frį Fiskimįlarįšnum,

har lżst veršur, hvat Fiskimįlarįšiš visti um bjargingararbeišiš, tį Jųkulfell sakk. Henda frįgreišing var gjųrd eftir įheitan frį lųgmanni į landsstżrismannin ķ fiskivinnumįlum hin 3. mars 2005..

 

Til 3.  Orsųkin var, sum taš eisini framgongur av frįgreišingini frį Fiskimįlarįšnum dagfest 10. mars 2005, at landsstżrismašurin og Djóni Weihe samdust um, at taš var best um Djóni Weihie fór śr starvi, mešan mįliš varš kannaš. 

 

Til 4.  Lųgmašur var ikki kunnašur um sonevndu debrief-kanningina, fyrr enn hon varš nevnd ķ Lųgtinginum hin 2. mars 2005. Sķšani varš hann kunnašur um spurningin hin 3. mars 2005, tį hann į fundi viš landsstżrismannin ķ fiskivinnu­mįlum umrųddi mįliš.

 

Til 5. Taš er torfųrt at meta um, hvųrt landsstżrismašurin įtti at skipaš fyri óheftari kanning beinanvegin eftir vanlukkuna. Eftirmetingin ella Debrief-kanningin varš gjųrd 10. februar 2005. Oršingarnar ķ henni tykjast ikki at boša frį įlvarsligum mistųkum. Hesar oršingar eru endurgivnar ķ hjįlųgdu frįgreišing frį Fiskimįlarįšnum dagfest 10 mars.

 

Til 6. Sum skilst av frįgreišingini frį Fiskimįlarįšnum varš landsstżrismašurin ikki greišur yvir, at trupulleikar vóru ķ mįlinum um Jųkulfell, fyrr enn Torbjųrn Jacobsen, lųgtingslimur, setti spurningin um mįliš ķ Lųgtinginum. Landsstżrismašurin ķ fiskivinnumįlum fęr spurningin frį Torbirni Jacobsen 1. mars 2005, og jśst sama dag fęr landsstżrismašurin eftirmetingina ella Debrief-kanningina. Tķ hevši hann heldur ikki tikiš stųšu til innanhżsis frįgreišingina, tį spurningurin varš settur.

 

Eg eri glašur fyri, at hesin spurningur varš settur ķ Lųgtinginum, so at mįliš varš kannaš til fulnar. Taš er eisini eitt av endamįlinum viš, at lųgtingslimir kunnu seta landsstżrismonnum spurningar.

 

Til 7. Taš er torfųrt at svara uppį. Um so var, at lųgmašur į nakran hįtt fekk fręnir av, at stųšan var so mikiš įlvarslig, hevši hann tryggjaš, at ein óheft kanning varš sett ķ verk alt fyri eitt. 

 

Til. 8. Lat meg gera taš greitt, at eg eri sera harmur um hetta mįl. Tķ havi eg giviš landsstżrismanninum boš um at tryggja, at Sjóšbjargingarstųšin virkar til fulnar. Eisini havi eg įlagt honum at fįa óheftan skikkašan stovn at meta um, hvųrt višurskiftini veruliga eru fingin ķ rętt lag. Hetta er ikki minst tżdningarmikiš til tess at tryggja, at spurnartekin ikki veršur sett viš okkara sjóbjargingarskipan. Tķ er taš eisini skilagott at skipaš veršur so fyri, at óheft góšskuskipanareftirlit av sjóbjargingini veršur framt viš jųvnum millumbilum, so taš ikki skulu óhapp til at avdśka skipanarligar veikleikar hjį hesum tżdningarmikla myndugleika.

 

Mįliš avgreitt.