81  Uppskot til  lųgtingslóg um tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna (Tubbakslógin)

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Įlit
E. 2. višgerš
F. Oršaskifti viš 2. višgerš
G. 3. višgerš
H. Oršaskifti viš 3. višgerš

Įr 2005, 4. mars, legši Hans Pauli Strųm, landsstżrismašur, vegna landsstżriš fram soljóšandi  

Uppskot

 

til

 

lųgtingslóg um tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna (tubbakslógin)

 

Kapittul 1

Almennar reglur

 

§ 1. Endamįliš viš hesi lóg er at tryggja ųllum ręttin til eitt roykfrķtt umhvųrvi og at seta ķ verk tiltųk, sum minka um skašarnar, iš standast av tubbaksnżtslu.

 

§ 2. Ķ hesi lóg er tubbaksvųra at skilja sum vųra, iš inniheldur evni śr tubbaksplantuni, og sum er ętlaš at roykja, tyggja, snśsa ella sśgva.

Stk. 2. Fevnd av lógini er eisini tubbaksvųra, sum er genetiskt umskapaš.

Stk. 3. Undantikin er apoteksvųra viš nikotininnihaldi, um vųran er ętlaš at hjįlpa roykjarum at leggja av.

 

  

Kapittul 2

Aldursmark, stųš o.a.

 

§ 3. Taš er ikki loyvt at selja ella lata tubbaksvųrur til persónar yngri enn 18 įr.

Stk. 2. Er ivi um aldur į keyparanum, kann sųla bert fara fram, um keyparin skjalprógvar aldur sķn.

 

§ 4. Ikki er loyvt at roykja į almennum og partvķst almennum stovnum og virkjum.

Stk. 2. Ķ serligum fųrum kann verša loyvt at hava roykirśm.

Stk. 3. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um roykirśm sbr. stk. 2.

 

 

Kapittul 3

Sųla og lżsing av tubbaksvųrum

 

§ 5. Beinleišis ella óbeinleišis lżsing viš tubbaksvųrum ķ blųšum, tķšarritum, bókum, śtvarpi, sjónvarpi, biohallum, į alnetinum, skeltum, spjųldrum o.ų. er ikki loyvd.

Stk. 2. Tubbaksvųrur mugu ikki vera lutur ķ lżsingum fyri ųšrum vųrum ella tęnastum.

Stk. 3. Undantiknar forbošnum eftir stk. 1 og 2 eru lżsingar ķ prentašum dagblųšum og ųšrum ritum, innflutt til Fųroya, sum ikki eru skrivaš ella prentaš ķ Fųroyum, uttan so at endamįliš viš tķšarritinum er at lżsa viš tubbaksvųrum ķ Fųroyum.

Stk. 4. Undantiknar forbošnum eru eisini lżsingar ķ prentašum ritum, sum bert verša send til sųlufólk, har lżsingin er ein partur av vanligu upplżsingini til sųlufólk.

Stk. 5. Undantikin er tubbaksvųra, tį hon veršur brśkt ķ ķtųkiligum upplżsingar- og įvaringartiltųkum móti royking.

 

§ 6. Tubbaksvųrur mugu ikki liggja į sjónligum stųšum, har almenningurin hevur atgongd, eitt nś ķ kioskum, handlum, matstovum og skeinkistųšum.

Stk. 2. Undantiknar frį stk. 1 eru sųlubśšir, iš einans selja tubbaksvųrur.

Stk. 3. Loyvt er ikki at selja tubbaksvųrur ķ sjįlvtųkum.

 

§ 7. Taš er bert loyvt at selja tubbaksvųrur ķ óupplatnum pakkum.

Stk. 2. Ikki er loyvt at selja tubbaksvųrur, um hesar ikki eru merktar samsvarandi reglum, iš landsstżrismašurin hevur įsett. Ķ reglunum veršur m.a. įsett innihaldiš av tjųruevni, nikotini, kolsśrevni og upplżst um vandan, iš stendst av tubbaksnżtslu.

Stk. 3. Eftir tilmęli frį Fyribyrgingar-rįšnum įsetur landsstżrismašurin nęrri reglur um hįmarkiš fyri tey ķ stk 2. nevndu evni. 

 

§ 8. Brot į įsetingarnar ķ §§ 3, 5, 6 og 7, stk. 1 og 2 ķ hesi lóg verša sektaš viš bót ella hefti. Brot į įsetingina ķ § 4 veršur sektaš sambęrt § 21 ķ tęnastumannalógini.

Stk. 2. Felųg o.o. (lųgfrųšiligir persónar) kunnu koma undir revsiįbyrgd eftir reglunum ķ kapitli 5 ķ revsilógini.

 

§ 9. Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd.

Stk. 2. Samstundis fer śr gildi lųgtingslóg nr. 94 frį 4. oktober 1984 um tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna.


 

Kap. 1. Almennar višmerkingar

Landsstżriš arbeišir mišvķst viš at betra um fólkaheilsu fųroyinga. Įsannandi, at tubbaksnżtsla er sera heilsuskašilig, ynskir landsstżrismašurin ķ almanna- og heilsumįlum sum eitt liš ķ hesum arbeiši at seta ķ verk tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna – og harviš at betra um fólkaheilsuna. Landsstżrismašurin hevur ķ hesum sambandi oršaš eitt uppskot til eina nżggja tubbakslóg. Lógaruppskotiš er eitt tżšandi stig į leišini at minka um tubbaksnżtsluna og harviš at minka um heilsuskašarnar, sum standast av royking.

 

Ašalmįliš viš lógaruppskotinum er at tryggja ųllum ręttin at liva og virka ķ einum roykfrķum umhvųrvi og at vķška um rįsarśmiš hjį teimum, sum ikki roykja. Ķ lógaruppskotinum veršur serliga hugsaš um bųrnini og tey ungu, og dentur veršur lagdur į at forša fyri, at tey byrja at roykja.

 

Lógaruppskotiš til nżggja tubbakslóg er oršaš viš stųši ķ WHO-sįttmįlanum, sum ųll tey 192 limalondini ķ Alheimsheilsustovninum WHO samtyktu ķ mai 2003, um tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna.

 

Orsųkin til lógaruppskotiš

Tubbaksroyking hevur veriš sera vanlig ķ ųllum vesturheiminum sķšani farnu ųld. Seinastu 50 įrini er fingin til vega sera neyv vitan um tęr heilsuskašiligu avleišingarnar, sum standast av royking. Henda vitan er fingin til vega viš vķšfevndari farsóttarfrųšiligari (epidemiologiskari) gransking, sum fevnir um fleiri tśsund kanningar. Viš stųši ķ bęši nųgdini av og dygdini ķ hesum kanningarśrslitum hevur taš boriš til at stašfest vķsindaliga, at tętt samband er millum royking og sjśkur. Hetta hevur havt viš sęr, at tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna eru millum tey fyribyrgingarįtųk, sum hava veriš rašfest sera frammarliga ķ vesturheiminum seinastu 10-20 įrini.

 

Innihald ķ tubbaksroyki

Ķ tubbaksroyki eru eini 4000 ymisk kemisk evni. Fleiri av hesum eru heilsuskašilig: 200 av teimum eru eitrandi og 40-50 av teimum – t.d. arsenikk, benzen og formaldehyd – eru krabbameinselvandi.

 

Skašiligu įrinini av tubbaksroyking

Taš er vķsindaliga stašfest, at royking er tann einstaki vandatįtturin, sum er tann stųrsti heilsuvandin ķ okkara heimsparti. Tey, sum roykja, eru ķ ųktum vanda fyri at fįa ymsar sjśkur, harav fleiri av teimum eru deyšiligar. Sum ein avleišing av teimum vandamiklu sjśkunum eru roykjarar eisini ķ vanda fyri at liva viš eini vįnaligari lķvsgóšsku orsakaš av roykitengdum sjśkum. Tęr kendastu av hesum sjśkum eru krabbamein, hjarta-ęšrasjśkur og varandi lungnalķšing (eisini nevnd roykjaralungu). Helmingurin av ųllum teimum, sum byrja at roykja sum tannįringar og halda fram viš tķ sum vaksin, doyggja av onkrari sjśku, sum tey hava fingiš orsakaš av royking. Fjórši hvųr av hesum roykjarum doyr, įšrenn viškomandi fyllir 70 įr.

 

Umframt lungnakrabba, hjarta-ęšrasjśkur og roykjaralungur, so er taš ein rųš av ųšrum sjśkum, sum roykjarar eru ķ vanda fyri at fįa. Av hesum kunnu nevnast fleiri slųg av krabbameini ķ t.d. munni, hįlsi, vęlindi, maga, nżrum, blųšru, brisi og blóši. Sjśkur sum paradentosa (bruni ķ tannkjųtinum), rygglķšing, hoyrnarmissur, beinbroyskni (osteoporosa), magasįr, lungnabruni og psoriasis eru oftari at sķggja hjį roykarum enn ikki-roykjarum. Tį tęr farsóttarfrųšiligu kanningarnar verša samanbornar, sęst, at 25% av ųllum krabbameinstilburšum, svarandi til uml. 90% av ųllum tilburšum av lungnakrabba, standast av royking, og uml. 15% av ųllum roykjarum fįa  roykjaralungu.

 

Av ųšrum negativum įrinum į kroppin kann nevnast, at roykjarar oftari hava nišursett gitnašarfųri, at mannfólk eru ķ stųrri vanda fyri impotensi, og at kvinnur, sum roykja, koma ķ skiftisįrini fyrr enn tęr, sum ikki roykja.

 

Ķ juni 2004 almannakunngjųrdi taš altjóša višurkenda lęknatķšarritiš British Medical Journal eina av teimum stųrstu kanningunum, sum nakrantķš er gjųrd um avleišingarnar av royking. 34.439 mannligir enskir lęknar luttóku ķ kanningini ķ tķšarskeišnum 1951-2001. Tey nżggju hųvušsśrslitini eru, at sokallašir lķvstķšarroykjarar ķ mišal doyggja 10 įr fyrr enn tey, sum ongantķš hava roykt, og taš at halda uppat at roykja hevur viš sęr ein munandi hęgri livialdur. Kanningin vķsir, at nógv er at vinna viš at leggja av at roykja, tķ fyrr ein roykjari leggur av at roykja, fleiri įr kann viškomandi rokna viš at liva longri. Teir roykjarar, sum hildu uppat at roykja ķ 60, 50, 40, og 30 įra aldrinum ųktu liviįrini viš įvikavist 3, 6, 9 og 10 įrum. Kanningarśrslitini geva okkum eina holla vitan um tęr heilsuskašiligu avleišingarnar av royking og um tann lķvsleingjandi vinningin viš at halda uppat at roykja.

 

Ķ 2004 almannakunngjųrdi Dansk Institut for Sundhedsvęsen (DSI) eina kanning um kostnašin av at višgera eina av teimum stóru tubbakstengdu fólkasjśkunum – roykjaralungu. Sambęrt nišurstųšuni ķ frįgreišingini, so vóru śtreišslurnar ķ 2002 av at višgera 66.000 av hesum sjśklingum uml. 3 mia kr., og svarar hetta til 10% av teimum samlašu sjśkrahśs- og sjśkratryggingarśtreišslunum ķ Danmark fyri višgerš av persónum eldri enn 40 įr.

 

Nišurstųšurnar ķ kanningunum bįšum eru bęši skelkandi og įhugaverdar. Royking er ein enn stųrri trupulleiki fyri roykjararnar, fólkaheilsuna og heilsuverkiš, enn vitan hevur veriš um įšur, og vinningurin av at gevast at roykja er sera stórur – bęši fyri tann einstaka roykjaran og fyri samfelagiš sum heild.

 

Alheimsheilsustovnurin WHO hevur ķ fleiri įr vķst į, hvussu heilsuskašilig tubbaksnżtsla er. WHO hevur roknaš seg fram til, at taš įrliga doyggja 4 mió menniskju ķ heiminum av roykitengdum sjśkum – ella 11.000 menniskju dagliga. WHO vęntar, at hetta tališ fer at hękka til 10 mió menniskju innan 2020, um tiltųk ikki verša sett ķ verk at avmarka tubbaksnżtsluna.

 

Serfrųšingar meta, at ķ teimum framkomnu londunum ķ heiminum standast 20% av ųllum deyšstilburšum av roykitengdum įvum, og er hetta tal hękkandi. Tvs. at umleiš 80 fųroyingar įrliga doyggja orsakaš av tubbakstengdum įvum.

 

Passiv royking

Seinastu įrini er vitanin um tey heilsuskašiligu įrinini av passivari royking ųkt munandi. Ķ frįgreišingini um passiva royking, sum danska Arbejdsmiljųinstituttet almannakunngjųrdi ķ september 2004, veršur vķst til kanningar av avleišingunum av passivari royking. Kanningarśrslitini vķsa, at royking ikki einans er heilsuskašilig fyri tey, sum roykja.

 

Ein bretsk kanning, sum var almannakunngjųrd ķ bretska lęknatķšarritinum British Medical Journal ķ 2004, vķsir, at passiv royking er nógv meira vandamikil, enn serfrųšingar higartil hava vitaš um. Kanningarśrslitini vķsa, at passiv royking ųkir um vandan fyri at fįa lungnakrabba, hjartasjśkur, varandi sjśkueyškenni ķ andaleišini og višfųrir, at sjśkur so sum astma og ovurviškvęmi gerast verri. Serliga smįbųrn og fólk viš langtķšarsjśkum eru ķ vandabólkinum. Serfrųšingar eru ósamdir į mįli um, hvussu nógv fólk doyggja av passivari royking, men sambęrt danska Heilsustżrinum doyggja ķ minsta lagi 150 danir įrliga orsakaš av passivari royking. Vanligastu deyšsorsųkirnar eru lungnakrabbi og hjartasjśkur. Danska Heilsustżriš vķsir į, at hesi andlįt kundu veriš fyribyrgd, um tann passiva roykingin minkaši.

 

Viš lógaruppskotinum um tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna ynskir landsstżriš at verja ųll fólk móti passivari royking, og veršur hetta gjųrt viš at veita teimum eini lógartryggjaš ręttindi at vera ķ einum roykfrķum umhvųrvi.

 

Roykivanar hjį fųroyingum – og serliga bųrnum og ungum

Bęši Fyribyrgingarrįšiš og Deildin fyri Arbeišs- og Almannaheilsu hava kannaš roykivanar hjį fųroyingum, og vķsa hesar kanningar, at fųroyingar – og serliga fųroyskur ungdómur – roykja nógv.

 

Fyribyrgingarrįšiš kannaši ķ 2003 og 2004 roykivanarnar hjį fųroyingum. Sambęrt kanningunum sęst, at heili 41% av fųroyingum eldri enn 15 įr roykja, og harav roykja 36% dagliga. Nęrum eins nógvar kvinnur sum menn roykja. Av hesum siga 51% seg roykja millum 1 og 14 sigarettir um dagin, og 49% siga seg roykja 15 ella fleiri sigarettir dagliga. Tvs. at 49% av teimum, sum roykja, eru ”stórroykjarar”. Tį hugt veršur eftir kynsbżtinum, vķsa hagtųlini, at 67% av kvinnunum roykja fęrri enn 15 sigarettir dagliga, og 33% roykja fleiri enn 15 sigarettir dagliga. Av monnunum roykja 39% fęrri enn 15 sigarettir dagliga, mešan heili 61% roykja 15 ella fleiri enn 15 sigarettir dagliga.

 

Ķ kanningunum av roykivanunum hjį ungum, sum Fyribyrgingarrįšiš og Deildin fyri Arbeišs- og Almannaheilsu hava gjųrt, sęst, hvķ orsųk er til serliga at venda įtųkunum móti bųrnum og ungum, tį taš snżr seg um framhaldandi at minka um tubbaksnżtsluna. Ķ kanningini hjį Fyribyrgingarrįšnum frį 2003 vóru fólk spurd um, hvussu gomul tey vóru, tį tey byrjašu at roykja. 84% av teimum spurdu svarašu, at tey vóru yngri enn 20 įr, 78% byrjašu at roykja, tį tey vóru yngri enn 18 įr. Heili 38% byrjašu at roykja sum 14 – 15 įra gomul, og taš er sostatt tann aldursbólkurin, har tey flestu byrja at roykja. Kanningin hjį Fyribyrgingarrįšnum vķsir eisini, at sera fį byrja at roykja, tį tey eru eldri enn 20 įr.

 

Fųroyskur ungdómur roykir eisini sera nógv samanboriš viš ungdómar śr ųšrum londum. Hetta sęst ķ sonevndu ESPAD[1] frįgreišingini, sum fevnir um kanningar av alkohol-, tubbaks- og ųšrum rśsevnisvanum og rśsevnisnżtslu millum 15-16 įra gomul ķ 35 Evropeiskum londum. Nżggjasta ESPAD frįgreišingin frį 2003 vķsir, at heili 41% av tķ fųroyska[2] ungdóminum ķ nevnda aldursbólki sųgdu seg hava roykt ķ tķšarskeišnum seinastu 30 dagarnar.  Sambęrt kanningini hjį Deildini fyri Arbeišs- og Almannaheilsu, sum varš gjųrd ķ 2003, roykja 33% av nęmingunum ķ 9. flokki dagliga (tvs. 15-16 įra gomul).

 

18 įra aldursmark

Kanningar vķsa, at taš er eitt tętt samband millum roykivanar og heilsutrupulleikar, og tķ er taš tżdningarmikiš, at serliga bųrn og ung ikki byrja at roykja – ella at byrjunaraldurin, ķ hvussu so er, hękkar.

 

Danska Heilsustżriš vķsir į, at byrjunaraldurin hjį roykjarum hevur įvirkan į, hvųrji skašaįrinini vera seinni ķ lķvinum orsakaš av royking. Hetta kemst av, at jś fyrr ein persónur byrjar at roykja, tess stųrri eru sannlķkindini fyri, at viškomandi framhaldandi fer at roykja sum vaksin, og tess stųrri er vandin fyri at fįa – og doyggja av – roykitengdum sjśkum. Tey, sum byrja at roykja, mešan tey eru ung, hava truplari viš at gevast aftur, tį tey eru voršin vaksin. Taš er tķskil fyribyrgjandi ķ sęr sjįlvum at hękka byrjunaraldurin fyri royking.

 

Lęknar vķsa į, at byrja bųrn at roykja, įšrenn lungu teirra eru fullvaksin, minkar vųksturin ķ lungnavirkninum hjį teimum, og tey fįa ikki ętlašu lungamegina.

 

Eitt av ašalmįlunum viš lógaruppskotinum er at forša fyri, at bųrn og ung byrja at roykja, og at skipa soleišis fyri, at royking ikki er ein partur av gerandisdegnum hjį teimum. Viš stųši ķ hesum ašalmįli veršur taš sambęrt lógaruppskotinum skotiš upp at banna sųlu av tubbaksvųrum til persónar yngri enn 18 įr. Viš hesum įtaki ynskir landsstżriš at senda ein greišan bošskap um, at tubbak og tubbaksvųrur ikki eiga at vera ein partur at lķvinum hjį bųrnunum og teimum ungu. Orsųkirnar til at seta ķ gildi eitt 18 įra aldursmark eru fleiri: Vandin fyri heilsuskašiligum įrinum er stųrri, fyrr ein persónur byrjar at roykja. Afturat hesum er 18 įr myndugleikaaldur, og eitt slķkt aldursmark hevur sostatt viš sęr ein greišan skilnaš millum barnalķv og vaksnamannalķv. Landsstżriš vónar, at eitt 18 įra aldursmark fer at hava viš sęr, at bųrn og ung ikki byrja at roykja – ella ķ ųšrum lagi at aldurin fyri, nęr tey byrja at roykja, hękkar.

 

Ein av stųrstu framleišarunum av tubbaksvųrum ķ heiminum, Philip Morris, męlti ķ eini hoyring ķ 2000 ķ bretska undirhśsinum til, at aldursmarkiš fyri, nęr persónar kunnu keypa tubbaksvųrur, veršur sett til 18 įr. Grundgevingin hjį Philip Morris fyri at seta eitt 18 įra aldursmark er, at royking er ętlaš vaksnum. Philip Morris męlti ķ hoyringini til, at tiltųk verša sett ķ verk at fyribyrgja royking millum bųrn og ung.

 

Sambęrt kanningini hjį Fyribyrgingarrįšnum (Fyribyrgingarrįšiš, 2003) er undirtųka millum fųroyingar at įseta eitt 18 įra aldursmark ķ sambandi viš keyp av tubbaksvųrum. Av teimum spurdu sųgdu heili 63% seg taka undir viš einum slķkum forboši, mešan 28% vóru ķmóti. 9% vistu ikki. Taš, sum er įhugavert ķ hesum sambandi, er, at eisini millum tey 15-19 įra gomlu er greišur meiriluti fyri at seta eitt 18 įra aldursmark. 65% av teimum spurdu ķ hesum aldursbólki tóku undir viš einum 18 įra aldursmarki, 25 vóru ķmóti og 10% vistu ikki.

 

Aldursmark fyri sųlu av tubbaki ķ ųšum evropeiskum londum

Flestu lond ķ Evropa hava aldursmark fyri sųlu av tubbaksvųrum. Ķ flestu londunum er aldurmarkiš antin 18 ella 16 įr. Ķ Noregi, Ķslandi, Svųrķki, Finnlandi, Ķrlandi, Póllandi, Estlandi, Letlandi, Litava, Rumenia, Russlandi, Slovakķnum, Tjekkia, Bulgaria, Tżrkķnum og Ungarn er aldurmarkiš 18 įr. 16 įra aldursmark er ķ Danmark, Fraklandi, Nišurlondum, Italia, Malta, Spaniu, Stóra Bretlandi, Tżsklandi og Eysturrķki. Grikkaland fer vęntandi at samtykkja eitt 16 įra aldursmark. Ķ Slovenia er aldursmarkiš 15 įr. Ķ Belgia, Luxemburg og Portugal er einki aldursmark.

 

WHO sįttmįlin um tubbak

Lógaruppskotiš um tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna er oršaš, so taš er ķ samsvari viš millumtjóša rammusįttmįlan hjį Alheimsheilsustovninum WHO um tubbakseftirlit, nevndur Framework Convention on Tobacco Control (styttur FCTC). Ųll 192 limalondini samtyktu į fundi tann 21. mai 2003 millumtjóšasįttmįlan. Millumtjóšasįttmįlin skal regulera tey mest tżšandi višurskiftini į tubbaksųkinum, herundir smugling, tollfrķa sųlu, lżsing, sponsorering og merking av tubbaksvųrum. Somuleišis leggur millumtjóšasįttmįlin upp til, at ųll londini seta ķ gildi eitt forboš móti sųlu av tubbaksvųrum til bųrn og ung.

 

Taš, at millumtjóšasįttmįlin varš samtyktur, var sķšsta stigiš ķ eini tilgongd, sum byrjaši ķ 1999, tį WHO gjųrdi av at seta į stovn ein millumtjóšastovn, sum allir limirnir ķ felagsskapinum kundu luttaka ķ viš tķ fyri eyga at orša og samrįšast um ein millumtjóša sįttmįla um at avmarka tubbaksnżtslu.

 

Millumtjóšasįttmįlin skal lutvķst stušla įtųkum ķ hvųrjum einstųkum landi sęr og lutvķst hava eina stųšu til rųšina av vandaspurningum, sum gera seg galdandi tvųrtur um landamųrk, ķ eini roynd at venda tķ negativu gongdini ķ tubbaksnżtsluni ķ heiminum. Ķ heiminum ķ dag roykir uml. trišji hvųr vaksin, og svarar hetta til uml. 1,2 mia menniskju. Heimsbankin hevur mett, at hetta tal fer at ųkjast til 1,6 mia menniskju ķ 2025. Į eini rųš av ųkjum sum t.d. avgjųldum į tubbaksvųrum, lżsingum, sponsorering, merking av tubbaksvųrum og tiltųkum móti smugling er galdandi, at ein fyritreyt fyri eini effektivari regulering er samskipan į altjóša stųši.

 

Millumtjóša sįttmįlin snżr seg um tey mest tżšandi višurskiftini į tubbaksųkinum, so sum:

 

Merkja vųrurnar – sambęrt millumtjóšasįttmįlanum skulu ķ minsta lagi 30% men helst 50% ella meira av tķ sjónligu og mest tżšandi flatuni av innpakninginum av tubbaksvųruni bera įvaringar um heilsuvandan. Millumtjóšasįttmįlin leggur eisini upp til, at partarnir skulu forbjóša villeišandi mįlburši, sum kann geva eina įbending um, at vųran er minni skašilig enn ašrar vųrur, t.d. viš at nżta heiti sum ”light”, ”mild” ella ”lavt tjęreindhold”.

 

Lżsingar–partarnir skulu arbeiša fyri, at forboš veršur sett fyri at lżsa viš tubbaksvųrum innan fimm įr, eftir at millumtjóšasįttmįlin er settur ķ gildi. Ķ londum, sum orsakaš av stżrisskipanarligum įvum ikki kunnu seta ķ gildi eitt forboš móti lżsingum, sųlufremjandi tiltųkum og sponsorering, skulu hesi avmarkast.

 

Skattur og avgjųld – ķ millumtjóšasįttmįlanum veršur taš višurkent, at tiltųk so sum avgjųld eru ein tżdningarmikil tįttur ķ at avmarka nżtsluna, og at partarnir skulu taka atlit til fólkaheilsuna, tį tiltųk verša sett ķ gildi, sum višvķkja avgjųldum og prķsum į tubbaksvųrum.

 

Fķgging – millumtjóšasįttmįlin leggur upp til, at partarnir skulu veita fķggjarligan stušul til įtųk į tubbaksųkinum ķ hvųrjum landi sęr.

 

Ólóglig sųla – ķ millumtjóšasįttmįlanum veršur taš višurkent, at ein avgerandi tįttur ķ tubbakseftirlitinum er at beina fyri smugling, ólógligari framleišslu og eftirgjųrdum tubbaksvųrum, herundir at menna eina effektiva skipan, sum kann spora slķkar vųrur, og at londini hvųr sęr seta ķ gildi lógir į ųkinum.

 

Sambęrt millumtjóšasįttmįlanum skulu londini harafturat skipa fyri tilbošum um at halda uppat at roykja og upplżsa um tęr heilsuskašiligu avleišingarnar, iš standast av royking. Londini skulu eisini banna sųlu av tubbakki til bųrn og ung og avmarka stųšini, har fólk kunnu vera fyri passivari royking.

 

Tubbakspolitikkur ķ tķ Evropeiska Samveldinum (ES)

Sķšani 1989 hevur ES arbeitt fyri at fįa somu lógir og reglur višvķkjandi tubbaki at galda ķ ųllum limalondunum. Ķ londunum ķ ES er royking ikki loyvd ķ almennum bygningum, flutningsfųrum, ķ heilsuverkinum, ķ skślum og atlit skulu takast til tey, sum ikki roykja. Forboš er móti tubbakslżsingum ķ prentašum mišlum, śtvarpi, sjónvarpi og biohallum. Tó er framvegis loyvt at lżsa viš tubbaksvųrum į sųlustųšum.

 

Revsiįseting

Taš er avgerandi, at aldursmarkiš veršur tikiš ķ įlvara og virt. Brot į įsetingarnar ķ lógini verša sektaš viš bót ella hefti, tó undantikin brot į § 4. Brot į § 4 verša sektaš sambęrt § 21 ķ tęnastumannalógini.

 

 

Almenni roykipolitikkurin ķ Fųroyum

Landsstżriš hevur oršaš ein roykipolitikk, sum skal tryggja ųllum eitt roykfrķtt umhvųrvi į ųllum almennum arbeišsplįssum. Sambęrt roykipolitikkinum er meginreglan, at ikki er loyvt at roykja į almennum arbeišsplįssum, men frįvik kunnu gerast ķ serligum fųrum, og roykt kann verša ķ serstųkum roykirśmum. Royking hevur veriš bannaš ķ almennum flutningsfųrum ķ nųkur įr. Viš lógaruppskotinum veršur almenni roykipolitikkurin stašfestur viš lóg.

 

Galdandi ręttur

Tubbaksųkiš veršur ķ dag reguleraš sambęrt nišanfyristandandi lóg:

 

a)      Lųgtingslóg nr. 94 frį 4. oktober 1984 um tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna, sum broytt viš lųgtingslóg nr. 55 frį 10. mai 2000.

b)      Kunngerš nr. 50 frį 9. aprķl 1990 um hįmark av tjųru ķ sigarettum, sum broytt viš kunngerš nr. 97 frį 13. mai 1993

c)      Kunngerš nr. 7 frį 6. mars 1985 um įvaringartekstir į tubbaksvųrum, sum seinast broytt viš kunngerš nr. 138 frį 2. oktober 1992

d)      Kunngerš nr. 95 frį 8. oktober 1984 um undantak frį forboši višvķkjandi lżsing av tubbaksvųrum.

 

Harumframt eru reglur um innflutning av tubbaksvųrum ķ:

 

e)      Kunngerš nr. 14 frį 27. februar 1996 um, hvat feršandi kunnu flyta inn toll- og gjaldfrķtt til Fųroya, sum broytt viš kunngerš nr. 10. frį 13. februar 1997, viš heimild ķ lųgtingslóg nr. 121 frį 23. desember 1991 um toll, sum seinast broytt viš lųgtingslóg nr. 123 frį 1. desember 2003.

 

Innihaldiš ķ galdandi tubbakslóg

Galdandi tubbakslóg er lųgtingslóg nr. 94 frį 4. oktober 1994 um tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna, sum broytt viš lųgtingslóg nr. 55 frį 10. mai 2000. Endamįliš viš tubbakslógini er at minka um tubbaksnżtsluna, og harviš at minka um skašarnar, sum standast av tubbaksnżtslu. Ķ lógini er įsett, at ikki er loyvt at selja tubbaksvųrur til persónar yngri enn 15 įr, og at tubbaksvųrur skulu vera merktar samsvarandi lógini, įšrenn sųla kann fara fram. Somuleišis er įsett ķ lógini, at ikki er loyvt at lżsa viš tubbaksvųrum. Lógin heimilar landsstżrinum til at įseta hįmųrk fyri evnum ķ tubbaksvųrum.

 

Innihaldi ķ lógaruppskotinum

Endamįliš viš uppskotinum til eina nżggja tubbakslóg er, eins og ķ galdandi lóg, at tryggja ųllum ręttin til eitt roykfrķtt umhvųrvi og at minka um skašarnar, sum eru ella kunnu standast av tubbaksnżtslu. Ynskt veršur at rųkka endamįlinum viš ymsum įtųkum, sum bęši saman og hvųr sęr skulu vera viš til at minka um tubbaksnżtsluna og skašiligu avleišingarnar av henni.

 

Ķ lógaruppskotinum veršur dentur lagdur į at forša fyri, at serliga bųrn og ung byrja at roykja. Ķ hesum sambandi veršur sum nakaš nżtt skotiš upp, at aldursmarkiš fyri, nęr persónar kunnu keypa tubbaksvųrur, veršur hękkaš śr 15 įrum upp ķ 18 įr. Hetta veršur gjųrt ķ eini roynd at hękka aldurin fyri, nęr persónar byrja at royka. Sambęrt kanningini ”Hagtųl um royking” (Fyribyrgingarrįšiš, 2003) byrjašu 84% av teimum, sum roykja, at roykja, tį tey vóru yngri enn 20 įr – heili 38% byrjašu at roykja sum 14–15 įra gomul. Fį byrja at roykja, eftir at tey hava fylt 20 įr, so um mišal byrjunaraldurin veršur hękkar, kann eisini roknast viš, at uppaftur fleiri als ikki byrja at roykja. Eitt broytt aldursmark fer tķskil ętlandi at hava viš sęr eina fyribyrgjandi įvirkan.

 

Ķ lógaruppskotinum veršur įsett, at ikki er loyvt at roykja į almennum stovnum og virkjum. Almennir stovnar og virkir eru at skilja sum stovnar og virkir, sum taš almenna heilt ella lutvķst eigur, rekur ella fķggjar. Fevnd av hesi įseting eru skślar, ķtróttahallir, sjśkrahśs, dag- og ansingarstovnar, frķtķšarskślar, flutningsfųr ella farstųšir o.s.fr. Henda įseting hevur til endamįls at tryggja ųllum borgarum į almennum stovnum og virkjum eini lógarfest ręttindi at halda til og virka ķ einum umhvųrvi, sum er roykfrķtt. Tey, sum ikki roykja, eru heldur ikki ķ vanda fyri passivari royking į arbeišsplįssinum ella ķ frķtķšini, um so er, at frķtķšartiltųkini fara fram į almennum stovnum ella virkjum. Į henda hįtt veršur eisini roynt at byrgja fyri, at bųrn og ung verša von viš royking ķ ansingar-, skśla- og frķtķšini.

 

Landsstżrismašurin hevur tó heimild til at gera undantųk frį hesi įseting. Undantųk kunnu verša gjųrd ķ serligum fųrum, til dųmis į psykiatriskum deildum, bśstovnum, ellisheimum, arbeišshųlum, har bert eitt fólk starvast, og ķ hųlum ętlaš at roykja ķ.

 

Eins og ķ galdandi tubbakslóg veršur ikki loyvt at lżsa viš tubbaksvųrum, hvųrki beinleišis ella óbeinleišis. Sķšani tubbakslógin kom ķ gildi ķ 1984 eru komnir fleiri mišlar, og neyšugt hevur tķskil veriš at laga įsetingarnar ķ lógini eftir broyttu umstųšunum. Av somu orsųk veršur skotiš upp at įseta, at ikki er loyvt at lżsa į alnótini viš tubbaksvųrum. Alnótin er ein nżggjur mišil, sum ikki fanst, tį tubbakslógin varš sett ķ gildi.

 

Sum nakaš nżtt veršur skotiš upp, at ikki er loyvt at hava tubbaksvųrur į sjónligum stųšum ķ sųlustųšunum, har sum almenningurin hevur atgongd. Sum er, fer ein óbeinleišis lżsing fram viš tubbaksvųrum į sųlustųšunum, tķ tubbaksvųrurnar eru į mest sjónligu stųšunum į sųlustųšunum. Sambęrt lógaruppskotinum veršur ikki loyvt sųlustųšum at gera vart viš, hvųrki beinleišis ella óbeinleišis, at tey selja tubbaksvųrur. Lżsing fyri vųrum fremur sųluna, so ętlandi fer hetta įtakiš at tįlma nżtsluni av tubbaksvųrum, og fer taš sostatt at hava viš sęr eina fyribyrgjandi įvirkan.

 

Eins og ķ galdandi lóg veršur taš bert loyvt at selja tubbaksvųrur ķ óupplatnum pakkum, og somuleišis skulu pakkarnir vera merktir viš įvaringartekstum, sum m.a. skulu snśgva seg um tey skašiligu įrinini av tubbaksnżtslu og um innihaldi ķ tubbaksvųrum. Eftir tilmęli frį Fyribyrgingarrįšnum įsetur landsstżrismašurin reglur um hįmark fyri evnini ķ tubbaksvųrum.

 

 

Kap. 2. Avleišingar av uppskotinum

 

Bśskaparligar og fyrisitingarligar avleišingar fyri kommunur og landskassa

Lógaruppskotiš hevur ikki viš sęr bśskaparligar og fyrisitingarligar avleišingar fyri kommunur. Um tubbaksnżtslan minkar, hevur taš viš sęr, at upphęddin av avgjųldum til landskassan minkar. Sum frįlķšur fer tann ętlaša minkaša tubbaksnżtslan at hava viš sęr, at fęrri persónar fįa sjśkur orsakaš av tubbaksnżtslu, og sostatt kann landskassin spara kostnašin av slķkum sjśkuvišgeršum.

 

Bśskaparligar og fyrisitingarligar avleišingar fyri vinnulķviš

Lógaruppskotiš hevur viš sęr bśskaparligar og fyrisitingar avleišingar fyri vinnulķviš. Endamįliš viš lógaruppskotinum er at minka um tubbaksnżtsluna og harviš eisini tubbakssųluna. Minkar sųlan av tubbaksvųrum, fer hetta at hava viš sęr eina minni inntųku fyri tann partina av vinnuni, sum selur tubbaksvųrur.

 

 

 

Yvirlit yvir bśskaparligar og fyrisitingarligar avleišingar

 

Fyri

landiš/lands-myndugleikar

 

Fyri

kommunalar myndugleikar

Fyri

plįss/ųki ķ

landinum

Fyri

įvķsar sam-felagsbólkar/

felagsskapir

Fyri

vinnuna

Fķggjarligar/

bśskaparligar avleišingar

 

Ja

 

Nei

 

Nei

 

Ja

 

Ja

Umsitingarligar avleišingar

 

 

Nei

 

Nei

 

Nei

 

Nei

 

Nei

Umhvųrvisligar avleišingar

 

 

Nei

 

Nei

 

Nei

Nei

 

Nei

Avleišingar ķ mun til altjóša avtalur og reglur

 

Nei

 

Nei

 

Nei

 

Nei

 

Nei

Sosialar

avleišingar

 

 

 

 

 

Nei

 

 

 

Ummęli

Uppskotiš til nżggja lųgtingslóg um tiltųk at minka um tubbaksnżtsluna varš tann 5. aprķl 2004 sent til ummęlis hjį Fyribyrgingarrįšnum, Fųroya Keypmannafelag, Fųroya Landfśta, Lųgmansskrivstovuni, Vinnumįlarįšnum, Mentamįlarįšnum, Innlendismįlarįšnum, Fiskimįlarįšnum, Fķggjarmįlarįšnum og Deildini fyri Arbeišs- og Almannaheilsu.

 

Ummęli eru komin frį: Lųgmansskrivstovuni, Innlendismįlarįšnum, Fiskimįlarįšnum, Fyribyrgingarrįšnum, Fųroya Landfśta og Fųroya Keypmannafelag.

 

Višmerkingarnar frį pųrtunum, sum fingu lógaruppskotiš til ummęlis, eru bżttar ķ fimm partar:

 

·        Aldursmark

·        Royking į almennum stųšum

·        Sųla og lżsing av tubbaksvųrum

·        Sekt

·        Ašrar višmerkingar

 

Aldursmark

Lųgmansskrivstovan heldur, at eitt 18 įra aldursmark fer at hava viš sęr, at lógin stųšugt veršur brotin. Męlt veršur ķstašin til, at aldursmarkiš veršur flutt til 17 ella 16 įr, m.a. havandi ķ huga kjakiš um ętlanir um at seta valaldurin nišur. Somuleišis heldur Lųgmansskrivstovan, at taš er ein andsųgn, at aldursmark er fyri keyp av tubbaksvųrum, men ikki fyri sųlu av slķkum vųrum. Fyribyrgingarrįšiš męlir til, at taš ikki veršur loyvt ungum yngri enn 18 įr at selja tubbaksvųrur, og at tubbaksvųrur skulu vera innilęstar, um sųlufólk eru yngri enn 18 įr.

 

Hesin spurningurin hevur veriš nógv umrųddur, og avgjųrt er ikki at taka višmerkingina til eftirtektar. Hetta kemst av, at vinnumųguleikarnir hjį ungum yngri enn 18 įr, aloftast skślaungdómi, sum frammanundan er avmarkašir, verša enn meira skerdir. Taš er ein sannroynd, at nógvur skślaungdómur starvast ķ kioskum og handlum eftir skślatķš, so tey kunnu vinna sęr eitt sindur av peningi.

 

Royking į almennum stųšum

Lųgmansskrivstovan męlir til, at stųrri dentur eigur at verša lagdur į, at taš ikki er loyvt at roykja innandura į almennum stųšum, og allżsingin av hesum eigur at vera meira nįgreinaš. Skeltir skulu setast upp, sum vķsa, hvar roykirśm eru. Keypmannafelagiš ynskir at fįa upplżst, um sųlumišstųšir og matstųš eru fevnd av uppskotinum um, at taš ikki er loyvt at roykja į almennum stųšum. Fśtin ger vart viš, at įsetingin um forbošiš at roykja innandura į almennum stųšum ikki er nóg vęl lżst, hvųrki ķ uppskotinum til lóg ella ķ višmerkingunum, og tķskil ber taš ikki til at umsita brot į hesa įseting. Fyribyrgingarrįšiš tekur undir viš at tryggja eitt roykfrķtt umhvųrvi, og heldur at taš er óheppiš, at almennir stovnar hava roykirśm. Undantaksloyvi til at roykja innandurša į almennum stųšum kann ķ serstųkum fųrum gevast sjśklingum į pyskiatriskum deildum. Fyribyrgingarrįšiš męlir til, at banniš móti royking į stųšum, har almenningurin hevur atgongd, eisini kemur at fevna um skeinkistųš, matstovur, nįttklubbar, bingohallir og dansistųš.

 

Viš stųši ķ višmerkingunum frį pųrtunum er įsetingin ķ lógaruppskotinum broytt. Sambęrt lógaruppskotinum er ķstašin fyri ”almenn stųš” įsett, at loyvt er ikki at roykja į ”almennum stovnum og virkjum”.

 

Sųla og lżsing av tubbaksvųrum

Fųroya Keypmannafelag er av teirri įskošan, at lógaruppskotiš hevur viš sęr, at sųlustųš verša noydd at fremja umbyggingar, og er hetta kostnašarmikiš – serliga hjį teimum smįu sųlustųšunum. Hetta kann hava viš sęr, at tey gevast viš at selja tubbaksvųrur, og er hetta kappingaravlagandi. Vandi er fyri, at sųlubśširnar fara at finna upp į kreativar loysnir ķ eini roynd at gera vart viš, at tey selja tubbaksvųrur. Fųroya Keypmannafelag heldur, at taš er kappingaravlagandi at skilja ķmillum sųlustųš og sųlustųš, sum bert selja tubbaksvųrur. Fųroya Keypmannafelag vķsir į royndirnar ķ Ķslandi hesum višvķkjandi, og vķsir į vansan viš, at kundin ikki sęr vųruna, viškomandi keypir, at kundin ikki hevur mųguleika at sķggja vųruśtboši, og sostatt ikki kann samanbera vųrur og prķs. Taš sonevnda ”visibility bann” styrkir um stųšuna hjį teimum merkjum į marknašinum, sum eru kend frammanundan, og av somu orsųk hava onnur merkir ikki mųguleika at vķsa vųruna fram. Sostatt styrkir ein slķk lóg um monopolstųšuna hjį įvķsum merkjum, og hon kann tķ sigast at vera kappingaravlagandi. Ķ Ķslandi er tann ólógligi innflutningurin vaksin, sķšani lógin kom ķ gildi har, og sųlan er minkaš nakaš.

 

Viš stųši ķ višmerkingunum frį Fųroya Keypmannafelag eru įsetingarnar višvķkjandi sųlu og lżsing av tubbaksvųrum broyttar. Ķ lógaruppskotinum er įsett, at beinleišis ella óbeinleišis lżsing viš tubbaksvųrum ikki er loyvd. 

 

Fyribyrgingarrįšiš heldur, at taš skal bannast at selja vųru, sum lķkist tubbaksvųru, so sum sųtmeti og plastsigarettir. Višmerkingin er ikki tikin til eftirtektar. Somuleišis męlir Fyribyrgingarrįšiš til, at taš veršur ikki loyvt at selja tubbaksvųrur ķ automatum. Višmerkingin er tikin til eftirtektar. Fyribyrgingarrįšiš umrųšur mųguleikan, at sųla viš tubbaksvųrum bert kann fara fram ķ serligum sųlubśšum, eins og skipanin er viš rśsdrekkasųlu. Tikiš veršur ikki undir viš višmerkingini. Fyribyrgingarrįšiš męlir til at įseta ķ lógini, at tubbaksinnflytarar skulu senda landsstżrismanninum ķ almanna- og heilsumįlum eitt yvirlit yvir ķblandingarevnir ķ tubbaksvųrum įrliga. Višmerkingin er ikki tikin til eftirtektar, tķ hon hevur viš sęr nógva og trupla umsiting.

 

Sekt

Fųroya Landfśti heldur ikki, at forbošiš móti royking innandura į almennum stųšum, har almenningurin hevur atgongd, er nóg greitt, heldur ikki ķ višmerkingunum til lógaruppskotiš. Tķskil veršur taš ógjųrligt hjį Fųroya Landfśta at umsita brot į įsetingarnar ķ lógaruppskotinum. Fiskimįlarįšiš vķsir į, at ein revsiįseting skal nevna tęr einstųku greinarnar, iš eru fevndar av eini revsiįseting.

 

Višmerkingarnar hjį Fųroya Landfśta og Fiskimįlarįšnum višvķkjandi revsiįsetingum eru tiknar til eftirtektar, og er lógaruppskotiš broytt samsvarandi teimum.

 

Ašrar višmerkingar

Innlendismįlarįšiš hevur bošaš frį, at Innlendismįlarįšiš hevur ongar višmerkingar til lógaruppskotiš. Fiskimįlarįšiš bošaši frį, at uppskotiš til nżggja tubbakslóg ikki inniheldur įsetingar, sum eru viškomandi fyri mįlsųkiš hjį Fiskimįlarįšnum. Fųroya Keypmannafelag tekur undir viš endamįlinum viš lógaruppskotinum. Fyribyrgingarrįšiš er av teirri įskošan, at lógaruppskotiš er eitt stórt stig rętta vegin, og heldur, at taš eigur at verša ein partur av komandi fólkaheilsupolitikkinum hjį landsstżrinum. Fyribyrgingarrįšiš vķsir į, at ein prķshękkan hevur tżdning fyri nżtsluna av tubbaksvųrum.

 

 

Kap. 3. Serligar višmerkingar

 

Til § 1:

Endamįliš viš uppskotinum til nżggja tubbakslóg er, at skipaš veršur soleišis fyri, at ųllum persónum veršur tryggjašur ein lógarfestur ręttur til at kunna halda til og virka ķ einum roykfrķum umhvųrvi, og at vķška rįsarśmiš hjį teimum, sum ikki roykja. Somuleišis heimilar lógaruppskotiš, at tiltųk verša sett ķ verk, hvųrs endamįl eru at minka um skašarnar, sum hava stašist ella kunnu standast av tubbaksnżtslu.

 

Til § 2:

Sambęrt lógaruppskotinum eru allar tubbaksvųrur so sum sigarettir, seruttir, sigarir, pķputubbak, snśs og skrį fevndar av tubbakslógini. Ķ hesum sambandi veršur tubbaksvųra at skilja sum vųra ella partur av tubbaksvųru, sum er višgjųrd ella tilvirkaš į ein serligan hįtt, genetisk umskapašar tubbaksplantur, tubbak, sum veršur roykt, tugt, snśsaš ella sogiš v.m.

 

Undantiknar frį uppskotinum til tubbakslóg eru apoteksvųrur, iš innihalda nikotin. Undantakiš er tó treytaš av, at apoteksvųran veršur nżtt sum ein hjįlp hjį roykjarum at gevast viš at roykja.

 

Til § 3:

Skotiš veršur upp at hękka aldursmarkiš fyri, nęr persónur hevur loyvi til at keypa tubbaksvųrur. Ķ lógaruppskotinum veršur aldursmarkiš sett til 18 įr. Um sųlufólk ivast ķ aldrinum į keyparanum, so hava sųlufólk skyldu til at tryggja sęr, at viškomandi persónur lżkur aldursmarkiš. Sųlufólk hava ķ slķkum fųrum skyldu til at bišja keyparan skjalprógva aldur sķn, og sųlan kann hereftir bert fara fram, um keyparin lżkur lógarįsetta aldursmarkiš.

 

Ikki er loyvt sųlufólki at selja tubbaksvųrur til persón yngri enn 18 įr, hóast viškomandi hevur viš sęr eina skrivliga fulltrś frį persóni, iš er eldri enn įsetta aldursmarkiš, taš viš siga 18 įr.

 

Viš sųlufólk er at skilja tann persónur, felag, handil, fyritųka ella lķknandi, iš hevur įbyrgdina av sųlustašnum.

 

Harumframt er ikki loyvt at lata persónum yngri enn 18 įr tubbak.

 

Til § 4:

Sambęrt lógaruppskotinum veršur įsett, at taš ikki longur veršur loyvt at roykja innandura į almennum ella partvķst almennum stovnum og virkjum. Henda įseting hevur til endamįls at tryggja ųllum borgarum, sum eru innandura į slķkum stovnum og virkjum, eini lógarfest ręttindi at halda til og virka ķ einum umhvųrvi, sum er roykfrķtt. Almennir og partvķst almennir stovnar og virkir eru at skilja sum stovnar og virkir, sum taš almenna heilt ella partvķst į einhvųnn hįtt eigur, rekur og/ella fķggjar. Fevnd av hesi įseting eru skślar, ķtróttahallir, sjśkrahśs, dag- og ansingarstovnar, frķtķšarskślar, flutningsfųr, farstųšir o.s.fr.

 

Ķ stk. 2 ķ lógaruppskotinum veršur heimilaš landsstżrismanninum at gera undantųk frį hesi meginreglu. Undantųk kunnu verša gjųrd ķ serligum fųrum, til dųmis į psykiatriskum deildum, į bśstovnum, į ellisheimum, ķ arbeišshųlum, har bert eitt fólk starvast, og ķ hųlum ętlaš at roykja ķ.

 

Til § 5:

Meginreglan ķ lógaruppskotinum er, at lżsing viš tubbaksvųrum ikki er loyvd. Fevnd av hesi įseting eru bęši beinleišis, óbeinleišis ella duld lżsing viš tubbaksvųrum. Heldur ikki er loyvt tubbaksvųrum at vera partur ķ lżsingum fyri ųšrum vųrum ella tęnastum.

 

Sambęrt lógaruppskotinum veršur sostatt ikki loyvt at lżsa viš tubbaksvųrum ķ blųšum, tķšarritum, bókum, filmum, į alnetinum, skeltum, spjųldrum, sųlustųšum o.s.fr. Skelti, spjųldur o.l., sum eru ętlaš at fremja sųlu ella gera vart viš sųlu av tubbaksvųrum, mugu ikki vera į sjónligum stųšum, har almenningurin hevur atgongd, eitt nś ķ kioskum, handlum, matstovum og skeinkistovum. Forbošiš fevnir bęši um uttandura og innandura skelti, spjųldur v.m. Loyvt veršur ikki fyritųkum ella ųšrum at lżsa į alnótini, um so er, at lżsingin er ętlaš borgarum ķ Fųroyum, heldur ikki er loyvt virkjum, fyritųkum og sųlustųšum annars, sum hava heimstaš ķ Fųroyum, at lżsa viš tubbaksvųrum. Lżsingarbanniš fevnir eisini um lżsingar viš tubbaksvųrum į alnótini, t.v.s. um heimasķšan liggur į einum fųroyskum ambętara (servara) hjį fųroyskum śtbjóšara. Um ųkisnavniš (domęnenavniš) til heimasķšuna veršur selt av fųroyskum śtbjóšara, veršur įlagt śtbjóšaranum at afturkalla ųkisnavniš (domęnenavniš), um lżst veršur viš tubbaksvųru į viškomandi heimasķšu.

 

Undantiknar hesi meginreglu eru lżsingar ķ prentašum blųšum og ritum, sum ikki eru skrivaš ella prentaš ķ Fųroyum, og hvųrs endamįl ikki er at lżsa viš tubbaksvųrum, og rit, sum verša send til sųlufólk, har lżsingin er ein partur av vanligu upplżsingini til sųlufólk.

 

Harafturat er tubbaksvųra undantikin, um so er, at hon veršur brśkt ķ ķtųkiligum upplżsingar- og įvaringartiltųkum ķmóti royking, har endamįliš er at minka um tubbaksnżtsluna.

 

Til § 6:

Skotiš veršur upp, at ikki veršur loyvt at framsżna ella at lata tubbaksvųrur liggja soleišis, at tęr eru sjónligar į stųšum į sųlustašnum, har almenningurin hevur atgongd. Ikki er loyvt sųlustųšum at gera vart viš, hvųrki beinleišis ella óbeinleišis, at tey selja tubbaksvųrur. Vanligt er, at tubbaksvųrur eru į sera sjónligum stųšum į sųlustųšunum, aloftast beint viš gjaldstašiš (kassan). At loyvt ikki veršur at hava tubbaksvųrur į sjónligum stųšum ķ sųlustųšunum kemst av, at tubbaksvųrur eru sera heilsuskašiligar, og tęr skulu tķskil ikki skiljast sum ašrar vanligar sųluvųrur.

 

Loyvt er ikki at selja tubbaksvųrur ķ sjįlvtųkum (automatum). Į henda hįtt veršur foršaš fyri, at bųrn og ung yngri enn 18 įr kunnu keypa tubbaksvųrur, hóast tey ikki lśka įsetta aldursmarkiš fyri keypi av slķkum vųrum.

 

Undantiknar hesi meginreglu eru sųlubśšir, sum einans selja tubbaksvųrur. Ķ slķkum sųlubśšum er loyvt at hava tubbaksvųrurnar į einum sjónligum staši. Loyvt er tó ikki at sżna tubbaksvųrur ķ sżnisglugganum.

 

Undantikin eru tubbaksvųra, skelti, spjųldur, myndir o.a., tį hesi verša brśkt ķ upplżsingar- og įvaringartiltųkum móti royking.

 

Til § 7:

Sambęrt hesi grein er bert loyvt at selja tubbaksvųru ķ óupplatnum pakkum, t.v.s. taš er ikki loyvt at sejla einstakar sigarettir śr upplatnum pakkum. Sigarettir skulu seljast ķ pakkum į 10 stk. ella 20 stk.

 

Loyvt veršur bert at selja tubbaksvųrur, um hesar frammanundan eru merktar samsvarandi reglum, sum landsstżrismašurin hevur įsett. Lógaruppskotiš heimilar landsstżrismanninum at įseta ķ kunngerš, at tubbaksvųrur skulu merkjast viš įvaringartekstum og hįmarki fyri innihaldinum av tjųruevni, nikotini og kolsśrevni ķ somu vųrum. Landsstżrismašurin įsetur reglur fyri hįmarki av hesum evnum eftir tilmęli frį Fyribyrgingarrįšnum.

 

Til § 8:

Ķ lógaruppskotinum veršur įsett, at brot į įsetingarnar ķ §§ 3, 5, 6 og 7, stk. 1 og 2 ķ tubbakslógini verša sektaš viš bót ella hefti. Brot į § 4 verša sektaš sambęrt § 21 ķ tęnastumannalógini.

 

Til § 9:

Lógin fęr gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd.

 

Fylgiskjųl:

 

Skjal 1: Hoyringssvar frį Fiskimįlarįšnum.

Skjal 2: Hoyringssvar frį Fųroya Keypmannafelag.

Skjal 3: Hoyringssvar frį Landfogeden på Fęrųerne.

Skjal 4: Hoyringssvar frį Innlendismįlarįšnum.

Skjal 5: Hoyringssvar frį Fyribyrgingarrįšnum - kanning.
Skjal 5: Hoyringssvar frį Fyribyrgingarrįšnum

Skjal 6: Hoyringssvar frį Lųgmansskrivstovuni.


 

[1] The ESPAD Report 2003. Alcohol and Other Drug Use Among Students in 35 European Countries. The Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN). The Pompidou Group at the Council of Europe and the authors.

[2] Deildin fyri Arbeišs- og Almannaheilsu tekur sęr av tķ partinum ķ ESPAD frįgreišingini, sum višvķkur fųroyskum višurskiftum.

1. višgerš 30. mars 2005. Mįliš beint ķ trivnašarnevndina, sum tann 27. aprķl 2005 legši fram soljóšandi

Įlit 

 

Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann  4. mars 2005, og eftir 1. višgerš  30. mars 2005 er taš beint trivnašarnevndini.

 

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum tann 8., 13., 15., 20. og 27. aprķl  2005.

 

Undir višgeršini hevur nevndin bżtt seg ķ ein meiriluta og ein minniluta. 

 

Meirilutin (Jųrgen Niclasen, Bill Justinussen, Andrias Petersen, Lisbeth L. Petersen, Johan Dahl og Annita į Frķšriksmųrk) tekur undir viš uppskotinum, men metir, at uppskotiš eigur at nįgreinilig gerast, og setir tķ fram soljóšandi: 

 

b r o y t i n g a r u p p s k o t

 

  1. Ķ § 4, stk. 1 veršur oršingin “og partvķs almennum” strikaš.

 

  1. § 4, stk. 2  veršur oršaš soleišis: ”Loyvi er at hava serlig roykirśm”

 

  1. § 4, stk. 3 veršur oršiš ”kann” broytt til ”skal”

 

  1. § 6, stk. 1 veršur oršaš soleišis: ”Har, sum sųla av tubbaksvųrum fer fram, eiga hesar ikki at liggja į sųlufremjandi stųšum ķ sųlubśšunum”

 

  1. § 6, stk. 2 veršur strikaš. og stk 3 veršur hereftir stk. 2.

 

ad 1.      Taš er ógreitt, hvat meinast viš partvķs almennum, tķ veršur oršingin strikaš.

ad 2.      Loyvi skal vera at hava roykirśm, har arbeišsgevari ynskir taš.

ad 3.      Eingin ivi skal vera ķ, at landsstżrimašurin skal gera reglur um roykirśm, t.d. um śtsśgving.

ad 4.      Mett veršur, at kraviš um, at ongar tubbaksvųrur kunnu ligga frammi, er ķ so strangt, men tęr mugu ikki nżtast sum reklama.

ad 5.      Avleišing av 5.

  

Viš hesum broytingum tekur meirilutin undir viš uppskotinum og męlir Lųgtinginum til at samtykkja taš.  

 

Minnilutin (Finnur Helmsdal) vķsir į endamįlsoršingina um at tryggja ųllum eitt roykfrķtt umhvųrvi og setir tķ fram soljóšandi:

 

b r o y t i n g a r u p p s k o t

 

  1. § 4, stk. 1 veršur oršaš soleišis: “Ikki er loyvt at roykja innandura į arbeišsplįssum, almenum stovnum og innandura har, sum almenningurin hevur atgongd”

 

  1. Ķ § 4, stk. 2 veršur oršingin: ”Ķ serligum” broytt til: ” Ķ heilt serligum”

 

Viš hesum broytingum tekur minnilutin undir viš uppskotinum og męlir Lųgtinginum til at samtykkja taš.

 

2. višgerš 6. mai 2005. Broytingaruppskot frį minnilutanum ķ trivnašarnevndini, Finni Helmsdal, fall 4-1-19. Broytingaruppskot frį meirilutanum ķ trivnašarnevndini, Jųrgen Niclasen, Bill Justinussen, Andrias Petersen, Lisbeth L. Petersen, Johan Dahl og Annitu į Frķšriksmųrk til §§ 4 og 6 samtykt 23-0-1. Uppskotiš soleišis broytt samtykt 23-0-1. Uppskotiš fer soleišis samtykt til 3. višgerš.

3. višgerš 10. mai 2005. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, endaliga samtykt 29-1-1. Mįliš avgreitt.

Ll.nr. 61 frį 17.05.2005