Roknskapur - Jaršargrunnurin

 

 

71-4  Uppskot til  samtyktar um at góškenna roknskapin hjį Fųroya Jaršargrunni fyri fķggjarįriš 2001

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. 2. višgerš

Įr 2003, 25. februar, legši Bįršur Nielsen, lųgtingsmašur, vegna lųgtingsgrannskošararnar fram soljóšandi  

Uppskot

til

samtyktar

Vķsandi til frįgreišing nišanfyri samtykkir Lųgtingiš at góškenna roknskapin hjį Fųroya Jaršargrunni fyri fķggjarįriš 2001 viš hesum višmerkingum.

Frįgreišing frį lųgtingsgrannskošarunum:

1. Lógargrundarlag

Lógargrundarlagiš er:

Lųgtingslógin setir karmar fyri fyrisitingini av landsjųršini og var ętlaš sum 1. partur av tillagingini av gomlu lógini frį 1937. Lųgtingslógin fevnir um ein part av rķkislógini, nevniliga §§ 1-7 og §§ 10-27. Sostatt eru §§ 8-9 og §§ 28-61 ķ rķkislógini framvegis ķ gildi.

Sambęrt lųgtingslógini er įlagt Landsstżrinum viš kunngerš at įseta neyvari reglur fyri m.a.:

2. Endamįl

Fųroya Jaršarrįš hevur trķggjar hųvušsuppgįvur:
at fyrisita landsjųršina
at umsita Jaršargrunnin
at umsita studningsskipanir

3. Fyrisiting

Sambęrt § 4 ķ K. nr. 164/1993 "umsitur Jaršarrįšiš jaršargrunnin eftir reglunum ķ §§ 8 og 9 og §§ 40-56 ķ lóg nr. 174 frį 24. mai 1937 um landbśnašarins frama viš seinni broytingum og eftir §§ 10-36 ķ reglugerš nr. 120 frį 22. mars 1938 um Jaršarrįšiš."

Sambęrt § 5, stk. 2, ķ kunngeršini eru ķ Jaršarrįšnum 5 limir, sum landsstżrismašurin velur. Jaršarrįšiš skal verša mannaš viš limum, iš hava śtbśgving og hollan fakligan fųrleika innan bśskap, lųgfrųši, landbśnaš, og sum hava kunnleika til vinnuligt virksemi sum heild. Sambęrt 2. stk. veršur fyri hvųnn limin valdur tiltakslimur eftir reglunum ķ 1. stk. Ķ nevndini sita:

Elisabeth Eldevig, Fuglafirši, formašur
Birita Petersen, Tórshavn
Ottar Hentze, Sandi
Jįkup Petersen, Višareiši
David Hansen, Kvķvķk

Tiltakslimir eru:
Bjųrn į Heygum, Tórshavn
Annfinn Brekkstein, Velbastaš
Rólvur Djurhuus, Kollafirši
Gunnvųr Dam Jensen, Kollafirši
Anna Rubeksen, Velbastaš

4. Fķggjarvišurskifti

Ķ tķ partinum av donsku lógini, sum framvegis er ķ gildi, eru reglur fyri umsiting av Jaršargrunninum, herķmillum um at keypa jųrš, veita lįn śr grunninum og fyri studningsskipanir.

5. Roknskaparvišurskifti

Sambęrt § 14 ķ "Bekendtgųrelse nr. 120 af 22 marts 1938" skal įrsroknskapurin "revideres af to Revisorer, hvoraf Ministeriet for Landbrug og Fiskeri vęlger den ene, Lagtinget den anden; deres Honorar fastsęttes af Landbrugsministeriet og afholdes af den fęrųske Jordfond. Som Led i Revisionen afholder Revisorerne periodisk uanmeldt Eftersyn af Fondens Kassebeholdning og Vęrdipapirer. Inden 1. September tilstilles der Ministeriet for Landbrug og Fiskeri, Finansministeriet og Lagtinget hver et Eksemplar af det aflagte Driftsregnskab og Status med Revisorernes Bemęrkninger. Finansministeriet deciderer Fondens Regnskaber."

-------------

Til tess at kunna Lųgtingiš um fķggjarligu gongdina, er gjųrdur ein samandrįttur av įrsroknskapinum fyri 2001, og til samanberingar eru roknskapartųlini fyri įrini 1997-2000 tikin viš.

6. Yvirlit yvir rakstur 1997-2001

(mió.kr.)

Nota

2001

2000

1999

1998

1997

Rentuinntųkur o.a.

7,2

6,5

5,9

6,4

6,3

- Fyrisitingarśtreišslur

3,1

2,4

2,2

1,8

1,7

4,1

4,1

3,7

4,6

4,6

1

- Sett av til tap uppį śtlįn

2,0

2,4

2,0

4,0

7,0

- Avskrivaš tap uppį lįn

0,0

0,0

0,8

0,1

0,0

- Umskipanarśtreišslur

-0,2

0,7

0,1

0,1

1,5

Rakstrarśrslit

2,3

1,0

0,8

0,4

-3,9

Nota 1. Sett av til tap uppį śtlįn

Ķ 2001 eru settar av 2 mió.kr. aftrat til tap uppį skuldarar, soleišis at nś eru tilsamans settar av 57,4 mió.kr. Ķ įrsfrįgreišingunum ķ roknskapunum fyri 1997-2001 veršur m.a. vķst į, at tį garšar viš ov stórari skuldarbyršu skifta festara, veršur taš ikki hildiš at vera rętt, at tann komandi festarin skal įtaka sęr skuld, sum raksturin ómųguliga kann svara. Men av tķ at grunnurin ikki hevur heimild at avskriva skuld/stašfesta eitt tap, hevur rįšiš gjųrt vart viš tapsveruleikan viš at seta av móti tapi. Rįšiš vķsir eisini į, at so leingi lógarbroytingar ikki verša framdar, sum tżšiliga stašfesta įbyrgdarbżtiš millum Jaršarrįšiš og bónda, og sum gera taš mųguligt at fįa skuldarbyršuna hjį teimum bóndum, sum eru ringast fyri, nišur į eitt rķmiligt stųši, fara eftirstųšurnar til Jaršargrunnin bert at vaksa.

7. Yvirlit yvir gongd ķ fķggjarstųšuni 1997-2001

(mió.kr.)

Nota

2001

2000

1999

1998

1997

AKTIV:

2

Śtlįn og eftirstųšur

160

159

155

156

157

- Sett av til tap uppį śtlįn

57

55

53

51

47

103

104

102

105

110

Tųkur peningur, viršisbrųv o.a.

70

61

55

49

43

Onnur aktiv

0

0

1

1

1

Aktiv tilsamans

172

165

158

155

154

PASSIV:
Eginpeningur: Grunnurin

78

75

75

74

74

3

Festikonta

92

88

82

80

79

Tilsamans

170

163

157

154

153

Stuttfreistaš skuld/studningskontur

2

1

1

1

1

Passiv tilsamans

172

165

158

155

154

Nota 2. Śtlįn og eftirstųšur

Śtlįnini kunnu verša greind śt til hesi endamįl:

(mió.kr.)

2001

2000

1999

1998

1997

Fjós

87

88

86

86

87

Sethśs

7

6

5

4

5

Vakstrarhśs

3

3

3

3

3

Seyšahśs

4

4

5

5

6

Traktorar og maskinur

6

5

5

6

6

Mjólkarvirkiš

20

22

21

22

24

Slįturhśs

3

3

3

3

3

Rakstrarlįn

1

1

1

1

1

Ullarvirkiš

1

1

1

1

0

Kommunur

0

1

4

4

4

Onnur lįn

4

3

1

3

2

Tilsamans

136

137

135

138

141

Falnir avdrįttir og rentur

24

22

20

18

16

160

159

155

156

157

- Sett av til tap

57

55

53

51

47

103

104

102

105

110

Sett av til tap er ikki greinaš śt į įvķsar skuldarar. Sķšani 1993 er kunnaš um, at leišslan er farin undir eina sonevnda engagementsgjųgnumgongd, soleišis at mett kann verša um og sett kann verša av til tey hvųrt śtlįn sęr. Ķ grannskošanarprotokollini fyri 1998 varš kunnaš um, at engagementsgjųgnumgongdin var ikki lišug, og vķsandi til at jaršarlóggįvan skuldi verša višgjųrd ķ Lųgtinginum į heysti 1999, hevši leišslan gjųrt av ikki at gera meira viš gjųgnumgongdina, fyrr enn višgeršin ķ Lųgtinginum var lišug. Ķ grannskošanarprotokollini 1. mars 2000 višvķkjandi įrsroknskapinum fyri 1999 varš umrųtt, at ķ sambandi viš at jaršarlóggįvan skuldi verša višgjųrd ķ Lųgtinginum ķ 2000, var leišslan farin undir at gera eina engagementsgjųgnumgongd av ųllum lįnum. Ķ grannskošanarprotokollini fyri 2000 og 2001 veršur onki nevnt um hesi višurskifti.

Jaršarrįšiš hevur įšur greitt frį, at tey serligu ognarvišurskiftini į festijųršini gera, at grunnurin ķ veruleikanum "lęnir" til sķn sjįlvs. Tķ er ongin vešręttur at gera galdandi. Śtlegg kunnu ikki verša gjųrd, og innheintingarmįl kunnu ikki verša fųrd so langt, at ein mųgulig tvingsilssųla kann koma uppį į tal. Jaršargrunnurin hevur ikki heimild at avskriva skuld, og samanumtikiš kann grunnurin tķ ógvuliga sjįldan veruliga stašfesta tap.

Nota 3. Festikonta

Jaršarsųla og ašrar inntųkur og stušul śr Jaršargrunninum til festarar veršur ikki tikin viš ķ rakstrarroknskapinum, men ķ notu veršur vķst til eina samlaša »festikontu« undir eginognini.

Nišanfyri er gjųrdur ein samandrįttur av inntųkum og śtgjaldingum į festikontum įrini 1997-2001. Ķ serligari notu ķ roknskapinum eru inntųkurnar sundurgreindar.

(mió.kr.)

2001

2000

1999

1998

1997

Salda, primo

88

82

80

80

80

Sųla av jųrš o.a.

5

7

3

2

2

- Goldiš śt til festarar, netto

0

1

1

2

2

Salda ultimo

92

88

82

80

80

Sambęrt § 5 ķ kunngerš nr. 164 frį 26. august 1993 um reglur fyri Jaršarrįšiš veršur peningurin fyri jaršarsųlu o.a. goldin inn ķ Jaršargrunnin og har bókašur į kontu fyri hvųrt festi sęr. Jaršarrįšiš kann veita fķggjarligan stušul til ķlųgur į festinum viš peningi av festikontuni, og rįšiš višger umsóknir um stušul eftir somu reglum, sum umsóknir um lįn.

Sostatt hevur hvųrt festi sķna festikontu, og Jaršarrįšiš hevur greitt frį, at taš er orsųkin til, at inntųkur og śtreišslur višvķkjandi hesum kontum ikki eru tiknar viš ķ rakstrarroknskapi Jaršargrunsins.

8. Roknskapargrannskošanin

Lųgtingsgrannskošararnir skulu m.a. ansa eftir, at roknskapurin er ręttur, og at tęr avgeršir, roknskapurin fevnir um, eru samsvarandi veittum jįttanum, galdandi lógum og fyriskipanum. Arbeišiš hjį lųgtingsgrannskošarunum byggir m.a. į frįgreišing frį roknskapargrannskošanini, Grannskošaravirkinum KPMG.

Sambęrt grannskošanarįtekningini er roknskapargrannskošanin samd viš rįšnum ķ, at taš helst veršur trupult ķ framtķšini at fįa rentur og avdrįttir inn, og at įvķsur vandi tķ er fyri, at avsetingin ķmóti tapi, 57,4 mió.kr., er ov lķtil. Roknskapargrannskošanin er samd viš leišsluni ķ roknskaparligu višgeršini av avsetingini upp į śtlįn og eftirstųšur.

9. Višmerkingar

9.1. Ófullfķggjaš lógargrundarlag/stórar eftirstųšur
Seinastu 10 įrini hava lųgtingsgrannskošararnir męlt til at gera lógararbeišiš višvķkjandi landsjųršini lišugt, soleišis at taš, sum restar ķ av rķkislógini og reglugeršini frį 1937, veršur tillagaš nśtķšar višurskiftum. M.a. višvķkjandi fķggjarvišurskiftunum er talan um fleiri lógarįsettar reglur, sum eru ótķšarhóskandi, og sum ikki verša fylgdar. Nevnt kann verša sum dųmi, at Jaršarrįšiš sambęrt lógini ikki uttan loyvi frį "ministeren for landbrug og fiskeri" kann lęna śt meira enn 70.000 kr. ķ einum kalendaraįri, og ķ reglugeršini er įsett, at hvųrt lįniš skulu vera innanfyri eitt lįnsvirši uppį 15.000 kr.

Ķ uppskotum til samtyktar um at góškenna roknskapirnar hjį Fųroya Jaršargrunni hava lųgtingsgrannskošararnir ķ įravķs gjųrt vart viš serligu trupulleikarnar višvķkjandi teimum stųšugt vaksandi eftirstųšunum į lįnum, veitt śr Jaršargrunninum.

Lųgtingsgrannskošararnir hava įtalaš, at višurskiftini eru ikki komin ķ ręttlag, og teir hava vķst į, at taš er landsstżrismašurin, sum hevur įbyrgdina.

Ķ skrivi 28. oktober 1999 bošaši landsstżrismašurin frį, at saman viš nżvalda Jaršarrįšnum fyrireikar Vinnumįlarįšiš uppskot um, hvussu fariš skal verša fram višvķkjandi lįnum, sum ikki verša goldin aftur į vanligan hįtt. Um lógararbeišiš višvķkjandi landsjųršini vķsti landsstżrismašurin į, at ķ november 1993 hevši Landsstżriš gjųrt av at seta nevnd at gera uppskot um framtķšar landbśnašarvinnu ķ Fųroyum. Ķ desember 1997 legši nevndin fram įlit, herķmillum uppskot um lųgtingslóg um landsjųrš, men taš hevur vķst seg, at politisk undirtųka er ikki fyri at leggja lógaruppskotiš fyri Lųgtingiš. Landsstżrismašurin kunnaši 28. oktober 1999 um, at hann tķ hevši gjųrt av at taka stig til ašaloršaskifti um višurskiftini hjį landbśnašinum, m.a. viš stųši ķ įlitinum.

Ķ februar 2001 kunnaši Vinnumįlarįšiš lųgtingsgrannskošararnar um, at 4. mai 2000 hevši landsstżrismašurin lagt fram ķ Lųgtinginum tilmęli um framtķšar landbśnaš, iš – saman viš nišurstųšunum frį oršaskiftinum į Lųgtingi – skuldi verša brśkt sum grundarlag ķ arbeišinum at orša ein landbśnašarpolitikk. Ķ trįš viš hesa ętlan setti undanfarni landsstżrismašur nevnd at orša ein landbśnašarpolitikk, herķmillum m.a. at gera uppskot til reglur fyri at geva eftir skuld. Nevndin mišaši ķmóti at lata landsstżrismanninum uppskotiš ķ seinasta lagi 15. mai 2001.

1. juni 2001 handaši nevndin landsstżrismanninum įlit og uppskot til lógarbroytingar um framtķšar landbśnaš. Sambęrt tķšindaskrivi 29. mai 2001 frį Vinnumįlarįšnum ętlaši landsstżrismašurin, viš stųši ķ įlitinum, at leggja fyri Lųgtingiš ķ nęstu tingsetu: 

27. november 2002 hevur landsstżrismašurin kunnaš roknskapargrannskošanina um, at Vinnumįlarįšiš saman viš Fųroya Jaršarrįši arbeišir viš at gera lógaruppskot, iš heimilar landsstżrismanninum at endurskipa skuldina innan landbśnašin, herķmillum heimild til at veita skįa og at avskriva skuld.

Lųgtingsgrannskošararnir hava spurt landsstżrismannin, nęr lógin um landsjųršina veršur gjųrd lišug, og nęr trupulleikarnir višvķkjandi stųšugt vaksandi eftirstųšum verša loystir.

Landsstżrismašurin kunnaši ķ januar 2003 um, at lógaruppskot um bśnašargrunn og landsjųrš eru send til hoyringar, og fara vęntandi at verša lųgd fyri Lųgtingiš ķ februar 2003.

9.2. Tilknżtiš til fķggjarlógina
Ķ november 2001 lęt Fķggjarmįlarįšiš śr hondum eitt įlit "um landsstovnar og –grunnar, tilknżti til fķggjarlóg, landsroknskap og grannskošanarvišurskifti".

Nišurstųšan ķ įlitinum er m.a., at Jaršargrunnurin er ein landsstovnur, og er sostatt ogn landskassans. Taš er ķ strķš viš stżrisskipanarlógina, at grunnurin ikki veršur tikin viš į fķggjarlógina og ķ landsroknskapin. Įlitiš vķsir į, at trupulleikarnir kunnu verša loystir viš, at alt virksemiš veršur at taka viš į fķggjarlógina og ķ landsroknskapin. Ķ heilt serligum fųrum kann Lųgtingiš tó viš lóg samtykkja at hava virksemiš uttanfyri fķggjarlógina. Ķ uppskoti til samtyktar frį lųgtingsgrannskošarunum um at góškenna landsroknskapin fyri fķggjarįriš 2000 (Lm. nr. 85/2001) vóršu nišurstųšurnar ķ įlitinum frį Fķggjarmįlarįšnum umrųddar, og Lųgtingiš samtykti 12. mars 2002 at heita į lųgmann um at sķggja til, at stżrisskipanarlógin ķ framtķšini veršur hildin, soleišis at allir stovnar/grunnar, sum skulu viš į fķggjarlógina, verša tiknir viš į fķggjarlógina 2003.

Lųgmašur kunnaši ķ skrivi 13. juni 2002 um, at įlitiš frį Fķggjarmįlarįšnum hevši veriš lagt fyri og gjųgnumgingiš į landsstżrisfundi 11. desember 2001. Nišurstųšan į landsstżrisfundinum var, at hvųr landsstżrismašur beinanvegin skuldi fara ķ holt viš at gjųgnumganga landsstovnar og grunnar į sķnum ųki til tess at gera neyšugar broytingar samsvarandi įlitinum. Mųguligir ivaspurningar skuldu verša greiddir ķ samrįš viš Fķggjarmįlarįšiš.

Jaršargrunnurin var ikki viš sum landsstovnur/-grunnur ķ fķggjarlógaruppskotinum fyri 2003, og ongin lógarbroyting er samtykt, sum heimilar, at virksemiš veršur hildiš uttanfyri fķggjarlógina.

Lųgmašur kunnaši 12. desember 2002 um, at arbeitt veršur viš at fįa greiši į formligu višurskiftunum. Sķšani fer stųša at verša tikin til, um neyšugar lógarbroytingar skulu verša gjųrdar, so at heimild fęst fyri, at grunnurin kann liggja uttanfyri fķggjarlógina, ella um hann skal verša settur į fķggjarlógina. Sambęrt lųgmanni halda Lųgmįlarįšiš og Fķggjarmįlarįšiš, at uppskot um neyšugar lógarbroytingar kann verša gjųrt so mikiš skjótt, at taš kann verša lagt fyri Lųgtingiš ķ hesi tingsetuni.

1. višgerš 27. februar 2003. Tingmįlini nr. 71-4 og 71-5/2002 vóršu višgjųrd undir einum og beind beinleišis til 2. višgerš.

2. višgerš 5. mars 2003. Uppskot til samtyktar samtykt 29-0-0. Mįliš avgreitt.