Bygnašarbroytingar LV og SL

 

96  Uppskot til  samtyktar um at leggja fyri Lųgtingiš lógaruppskot um bygnašarbroytingar og privatiseringar/śtlisiteringar į Landsverkfrųšingsstovninum og Strandfaraskipum Landsins

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Įlit
D. 2. višgerš

Įr 2000, 4. mars, legši Edmund Joensen, lųgtingsmašur, vegna Sambandsflokkin fram soljóšandi

 

Uppskot

til

samtyktar

um at leggja fyri Lųgtingiš lógaruppskot um bygnašarbroytingar og privatiseringar/śtlisiteringar į Landsverkfrųšingsstovninum og Strandfaraskipum Landsins

 

Lųgtingiš heitir į landsstżriš um at leggja fyri Lųgtingiš lógaruppskot um bygnašarbroytingar og privatiseringar/śtlisiteringar į Landsverkfrųšingsstovninum og Strandfaraskipum Landsins, soleišis at 

  1. undir Vinnumįlastżrinum veršur skipaš deild, sum skal taka sęr av ųllum virkseminum, sum nś er hjį Landsverkfrųšingsstovninum og hjį Strandfaraskipum Landsins.
  2. so nógv sum gjųrligt av tķ virkseminum, sum nś hoyrir undir hesar stovnar, veršur privatiseraš og śtlisiteraš til privat at rųkja. Uppgįvurnar hjį nżggju deildini skulu ķ hųvušsheitum vera rįšgeving, śtbjóšingar og at vera eftirlitsstovnur fyri Fųroya Landsstżri.

Višmerkingar:

Alla tķšina eigur at verša strembaš eftir at reka samfelagiš so bķliga og so effektivt sum gjųrligt. Hetta, fyri at tey, sum nżta tęnasturnar, og skattgjaldarin skulu fįa eina so góša tęnastu sum mųguligt fyri lęgst mųguligan kostnaš.

Higartil hevur Landsverkfrųšingurin ķ hųvušsheitum stašiš fyri ųllum almennum infraskipanaruppgįvum her į landi. Nevnast kunnu vegir, tunlar, havnir, tyrlupallar, ferjulegur og mangar ašrar uppgįvur, bęši fyri kommunur og landsstżriš.

Strandfaraskip Landsins hava stašiš fyri sjóvegis flutninginum ķmillum oyggjarnar og hava gjųrt royndir viš uttanlandasigling. Harumframt rekur stovnurin eisini farmaflutning viš lastbilum og treylarum, feršafólkaflutning viš bussum, bilverkstaš og annaš. Eisini hevur stovnurin fyrr havt tyrluflśgvingina um hendur.

Politiskt hevur verandi skipan veriš trupul at umsita og hevur mangan giviš bęši landsstżrismonnum og lųgtingsmonnum grį hįr ķ hųvdiš. Skipanin hevur eisini onkuntķš veriš beinleišis orsųkin til samgonguslit.

Nś annaš įriš į raš hava Landsverkfrųšingsstovnurin og Strandfaraskip Landsins virkaš sum tveir lambskotnir almennir stovnar. Stųšan hevur sostatt veriš bęši ótrygg og ótolandi.

Politiska višgeršin av undirsjóvartunlinum og akutta stųšan į Strandfaraskipum Landsins, nś talan er um at leggja skipini, vķsir, at tķšin er komin, har hesir stovnar eiga at verša endurskošašir. Flestu munnu įsanna, at skipanin hevur fingiš loyvi at vaksa į ein hįtt, sum ikki gevur borgarunum bestu og bķligastu tęnastuna.

Tķ veršur skotiš upp, at landsstżrismašurin ķ vinnumįlum setir eina skjóttarbeišandi nevnd at koma viš einum fullfķggjašum uppskoti um, hvussu hetta best kann gerast, so endamįliš viš eini privatiseringar-/śtlisiteringarętlan av nevndu stovnum kann verša rokkiš.

Tęnastan, sum kemur at avloysa ta verandi, skal hava sum mįl at śtvega borgarunum eina betri og ódżrari tęnastu.

1. višgerš 16. mars 2000. Mįliš beint ķ vinnunevndina, sum tann 26. aprķl 2000 legši fram soljóšandi

Į l i t

Sambandsflokkurin hevur lagt mįliš fram tann 4. mars 2000, og eftir 1. višgerš tann 16. mars 2000 er taš beint vinnunevndini.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum tann 4., 6. og 18. aprķl 2000.

Nevndin hevur undir višgeršini havt fund viš landsstżrismannin ķ vinnumįlum saman viš stjóranum į Strandfaraskipum Landsins.

Ein meiriluti ķ nevndini (Heini O. Heinesen, Jógvan į Lakjuni, Jįkup Suni Joensen, Henrik Old, Dan R. Petersen og Jįkup Sverri Kass) tekur ikki undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum frį at samtykkja uppskotiš.

Jógvan į Lakjuni, Jįkup Suni Joensen og Jįkup Sverri Kass taka ķ prinsippinum undir viš framhaldandi at fyrireika privatiseringar av almennum stovnum, eins og vķst varš į ķ lųgtingsmįli nr. 52, men halda framvegis, at hetta skal gerast undir einum varligum og skipašum leisti, sum landsstżriš fyrireikar. Męlt veršur sostatt til, at landsstżriš stendur fyri og skipar karmarnar fyri vinnulķvinum, so at taš fęr umstųšur til at bera fųroyska samfelagiš soleišis, sum taš er oršaš ķ samgonguskjalinum.

Henrik Old og Dan R. Petersen eru av tķ įskošan at stovnar sum landsverkfrųšingurin og Strandfaraskip Landsins eru so tķšandi liš ķ varšveišsluni og śtbyggingini av livikorunum hjį fólkinum, uttan mun til hvar ķ landinum tey bśgva, og tķ eiga hesir stovnar ķ mestan mun at verša undir eftirliti av landsstżrinum, fyri at varšveita vęlferasamfelagiš.

Heini O. Heinesen višmerkir, at uppskotiš er ikki annaš enn eitt framhald av teimum broytingum, sum samgongan ķ undanfarna valskeiši viš Sambandsflokkinum į odda setti ķ gildi eftir rįšgeving frį einum donskum serfrųšingi ķ danskari umsiting, har ųll tann fųroyska umsitingin, sum hóast alt bygdi į 50 įra royndir at umsita okkara lķtla samfelag, sum ikki kann samanlķknast viš eitt milliónasamfelag, varš gjųrd til skammar.

Śrslitiš av hesum er, at fųroyska samfelagiš er bliviš nógv dżrari at umsita. Taš, sum er fariš fram, er, at vit hava fingiš eitt lag av umsitarum oman fyri teir stovnar, sum vóru - tey sokallašu ašalstżrini - viš nógvum starvsfólki til at umsita stovnsleišararnar, og teirra starvsfólk.

Spurninigurin er, um taš ikki var betri at brśkt ta vitan, sum hóast alt var grundaš į 50 įra royndir ķ fųroyskari umsiting.

Taš, sum hetta uppskotiš leggur upp til, er at seta ųll tey, sum hava umsitiš hesar stovnar, ķ eitt sera ringt ljós. Landsverkfrųšingurin hevur virkaš ķ okkara samfelag ķ meira enn 50 įr, og Strandfaraskip Landsins hevur ķ sķnum lagi virkaš ķ meira enn 30 įr.

Uppskotiš er ķ 2 punktum, sum eru soljóšandi:

Lųgtingiš heitir į landsstżriš um at leggja fyri Lųgtingiš lógaruppskot um bygnašarbroytingar og privatseringar/śtlisiteringar į Landsverkfrųšingstovninum og Strandfaraskipum Landsins soleišis, at

Taš, sum uppskotiš leggur upp til, er, at Lųgtingiš skal heita į landsstżriš um at sleppa at lóggeva um ein stóran part av landsumsitingingini.

Hvussu kundi so Sambandsflokkurin og samgonga hansara gera so grundleggjandi peningakrevjandi broytingar ķ landsumsitingini sum taš at stovnseta ašalstżrini, uttan at hetta varš lagt fyri Lųgtingiš? Minnist meg rętt, so var tann fyrsta peningajįttanin til hetta arbeišiš veitt viš einum fķggjarnevndarskjali. Er taš, sum Sambandsflokkurin her bišur um, ikki beinleišis ķ strķš viš stżrisskipanarlógina?

Tį sagt veršur, at uppskotiš fer at hava sparingar viš sęr, so er hetta beinleišis ķ strķš viš veruleikan.

Taš, sum uppskotiš leggur upp til, er at skipa eina nżggja deild ķ Vinnumįlastżrinum, sum skal taka sęr av tķ, sum Landsverkfrųšingurin og Strandferšslan taka sęr av ķ dag. Hetta er beinleišis ein roynd at nišurbróta taš, sum er bygt upp ķ gjųgnum įvikavist 50 og 30 įr.

Taš at vit nś skulu til at gera eina nżggja deild ķ Vinnumįlastżrinum, sum ikki hevur ta vitan, sum verandi stovnar hava savnaš saman ķ gjųgnum so mong įr, kemur at kosta tķš og pening at bygga upp, taš er eingin ivi um. Skulu vit til at śtlisitera almennar tęnastur innan ųki hjį omanfyri nevndu stovnum, eru taš sjįlvandi hesir stovnar, sum hava ta stųrstu vitanina um, hvussu hetta kann fara fram.

Ķ višmerkingunum til uppskotiš veršur sagt:

Politiskt hevur verandi skipan veriš trupul at umsita og hevur mangan giviš landsstżrismonnum og lųgtingsmonnum grį hįr ķ hųvdiš.

Taš, sum hevur skapt hesar trupulleikar, er tęr bygnašarbroytingar, sum Sambandsflokkurin stóš į odda fyri at seta ķ verk ķ undanfarna valskeiši. Hesar hava kostaš vęl oman fyri 100 milliónir higartil, um vit taka flytingar og annaš viš.

Tį uppskotsstillarin nevnir undirsjóvartunnilin ķ višmerkingunum, so er hetta besta dųmi um taš, sum vit ikki eiga at gera. Her er eitt alment partafelag stovnaš, sum skal umsita taš sama, sum Landsverkfrųšingurin hevši kunnaš klįraš uttan serligan meirkostnaš. Herafturat veršur įbyrgdin tikin frį landsstżrismanninum og lųgd ķ eitt partafelag, sum ķ veruleikanum skal gera taš sama arbeiši, sum Landsverkfrųšingsstovnurin hevur gjųrt. At hetta hevur kostaš tķš og peninig, kann eingin ivi vera um.

Skulu almennar tęnastur śtlisiterast, er taš umrįšandi, at taš eru fyritųkur ķ landinum, sum eru fųrar fyri at bjóša upp į tey arbeišir, sum talan kann verša um. Taš er ikki nóg mikiš, at taš eru ein og tvęr fyritųkur, sum bjóša, taš skulu helst verša fleiri, annars endar taš viš, at vit fįa nųkur privat/almenn monopol, helst verša hesi śtlendsk, hetta er so vęl kent ķ Fųroyum, serliga ķ sambandi viš stórarbeišir.

Ein minniluti ķ nevndini (Alfred Olsen) tekur undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum til at samtykkja uppskotiš.

2. višgerš 28. aprķl 2000. Uppskot til samtyktar fall 5-2-18. Uppskotiš sostatt falliš. Mįliš avgreitt.