Makrelstovnurin

 

78  Uppskot til  samtyktar um gˇ­kenning av avtalu um fyrisiting av makrelstovninum Ý landnyr­ingspartinum av Atlantshavinum Ý 2000

A. Upprunauppskot
B. 1. vi­ger­
C. ┴lit
D. Nevndarskj°l
E. 2. vi­ger­

┴r 2000,  4. mars, leg­i J°rgen Niclasen, landsstřrisma­ur, vegna landsstřri­ fram soljˇ­andi

 

Uppskot

til

samtyktar

VÝsandi til ž 52 Ý l°gtingslˇg nr. 103 frß 26. juli 1994 um střrisskipan F°roya gˇ­kennir L°gtingi­ hjßl°gdu avtalu um fyrisiting av makrelstovninum Ý landnyr­ingspartinum av Atlantshavinum Ý 2000.

Vi­merkingar

Makrelur er eitt av teimum pelagisku fiskasl°gunum, sum er Ý f°royskum sjˇgvi og er grundarlag undir l°nandi fiskiskapi Ý f°royskum sjˇgvi. Sjßlvir hava f°royingar ikki havt st°­ugan fiskiskap eftir makreli Ý egnum sjˇgvi, men hava harafturÝmˇti grunda­ sÝn fiskiskap eftir makreli ß atgongd at fiska Ý norskum og ES sjˇgvi gj°gnum tŠr ßrligu sÝnßmillum fiskivei­iavtalurnar millum ßvikavist F°royar og Noreg og F°royar og ES. Fiskivei­iavtalurnar hava samstundis givi­ bŠ­i Noreg og ES rŠtt at fiska makrel Ý f°royskum sjˇgvi. Tey seinastu ßrini hava f°roysk skip tˇ eisini fiska­ naka­ av makreli Ý f°royskum sjˇgvi.

Tann tjˇ­in, sum hevur fiska­ mest makrel Ý f°royskum sjˇgvi, er Russland. Russisk skip hava innan fyri ta sÝnßmillum fiskivei­uavtaluna millum F°royar og Russland havt loyvi at vei­a makrel Ý f°royskum sjˇgvi sÝ­ani 1981. Hetta hevur veri­ fyriskipa­ bŠ­i sum royndarvei­a, sum ßvÝs kvotun°gd og sum ein ßvÝsur prosentpartur av teirra svartkjaftakvotu Ý f°royskum sjˇgvi, sum ßsett Ý avtaluni. Tey seinastu ßrini hevur tann loyvdi parturin veri­ uppi ß 18% - Ý 1999 tˇ 15,5%. Okkurt ßr hevur makrelvei­an hjß russiskum skipum veri­ uppi ß um 24.000 tons.

Tann st°­ugi fiskiskapurin hjß russiskum skipum eftir makreli Ý f°royskum sjˇgvi hevur veri­ ein munadygg grundgeving fyri kravi F°roya um at ver­a vi­urkent sum strandaland makreli vi­vÝkjandi.

Spurningurin um fiskiskapin eftir makreli hevur veri­ eitt afturvendandi evni undir samrß­ingunum millum F°royar og ES um tŠr ßrligu sÝnßmillum fiskivei­uavtalurnar. Undir samrß­ingunum millum F°royar og ES Ý 1988 um fiskivei­iavtalu fyri 1989 var ß fyrsta sinni gj°rd ein semja um makrelfiskiskapin hjß f°royskum skipum. ═ hesi semju hevur tann f°royski parturin av makrelkvotuni ˇbeinlei­is veri­ ßsettur fyri hv°rt ßr sum ein ßvÝsur partur av heildarkvotuni av makreli, sum ES og Noreg hava ßsett Ý teirra sÝnßmillum fiskivei­iavtalum.

F°royar hava tey seinastu ßrini gj°rt vart vi­ sÝna misn°gd vi­ hesa skipan. F°royska sjˇnarmi­i­ hevur veri­, at grunda­ ß tann st°­uga fiskiskapin eftir makreli Ý f°royskum sjˇgvi eiga F°royar at fßa ein st°rri lut burtur av heildarkvotuni av makreli. Samstundis hava ES og Noreg gj°rt vart vi­ sÝna misn°gd Ý sambandi vi­, at F°royar hava loyvt Russlandi at fiska makrel Ý f°royskum sjˇgvi, uttan at hetta hevur veri­ mˇtrokna­ Ý kvotuni, sum hevur veri­ avtala­ Ý teim ßrligu sÝnßmillum fiskivei­iavtalunum millum F°royar og ES.

ES og Noreg hava bjˇ­a­ til fundir at vi­gera spurningin um eftirlit vi­ makrelfiskiskapinum. Ta­ er komi­ fram ß hesum fundum, at teirra veruliga mßl hevur veri­ at skifta or­ vi­ F°royar um tann russiska fiskiskapin eftir makreli Ý f°royskum sjˇgvi. F°royar hava vart skipanina millum F°royar og Russland vi­ at vÝsa ß, at F°royar hava rŠtt til ein st°rri part av makreltilfeinginum, enn sum higartil hevur veri­ avtala­. F°royar hava lagt dent ß, at vit meta okkum sum strandaland makreli vi­vÝkjandi, og at hetta eigur at sÝggjast aftur Ý břtinum av vei­im°guleikunum. Eisini fiskiskapurin eftir makreli Ý altjˇ­a sjˇgvi hevur veri­ umr°ddur sum partur av einum vÝ­fevnandi eftirliti vi­ fiskiskapinum eftir makreli.

┴rsfundurin hjß NEAFC setti Ý november 1997 ein arbei­sbˇlk, sum skuldi arbei­a fram Ýmˇti at gera uppskot til fyrisitingartilt°k fyri fiskiskapinum eftir makreli og svartkjafti. ═ hesum arbei­num l°gdu F°royar dent ß at vi­gera bß­ar stovnarnar samstundis, men hesum var­ undirt°ka ikki fyri. Serliga ES og Noreg vildu hava eina skipan fyri makrel sum skjˇtast. Arbei­i­ Ý hesum arbei­sbˇlkinum sn˙­i seg tÝ fyrst um makrelin – seinni er spurningurin um svartkjaftafiskiskapin veruliga tikin til vi­ger­ar.

┴ einum eyka ßrsfundi hjß NEAFC Ý februar 1999 var­ ß fyrsta sinni gj°rd ein samtykt um at regulera fiskiskapin eftir makreli Ý altjˇ­a sjˇgvi. Ta­ vˇru ES, Danmark (vegna F°royar og Gr°nland), Noreg og Pˇlland, sum atkv°ddu fyri hesi samtykt. Samtyktin avmarka­i fiskiskapin eftir makreli hjß hv°rjum NEAFC limalandi Ý altjˇ­a sjˇgvi. Russland og ═sland mˇtmŠltu avger­ini.

F°royar h°vdu undan hesi samtyktini tryggja­ sŠr, at fundur fˇr at ver­a hildin millum tey trř strandalondini at vi­gera, hvussu fram skuldi farast fyri at koma til eina endaliga semju um fyrisiting av makrelfiskiskapinum. Samtyktin hjß NEAFC fevndi um 1999, 2000 og 2001, men var­ eftir kravi frß F°royum or­a­ solei­is, at nřggj samtykt mßtti gerast fyri 2000, um hon skuldi ver­a endaliga galdandi, umframt at strandalondini fyrst mßttu semjast um eina heildarkvotu fyri 2000.

Grundst°­i­ hjß F°royum Ý hesum sambandi var, at F°royar eru eitt av strandalondunum. F°royar h°vdu Ý samrß­ingunum um sÝnßmillum fiskivei­uavtalur ß heysti­ 1998 millum F°royar og Noreg og F°royar og ES fyri 1999 fingi­ ni­urfelt Ý avtalurnar, at F°royar eru eitt av strandalondunum vi­vÝkjandi makreli.

Fyrsti fundurin millum strandalondini um makrel var eftir innbjˇ­ing frß F°royum hildin Ý Tˇrshavn 25. og 26. mars 1999. Hetta var ß fyrsta sinni, at partarnir formliga kundu leggja sÝni sjˇnarmi­ fram Ý tÝ forum, sum eftir r°ttum eigur at hava avgerandi ßvirkan ß fyrisitingina av makrelfiskiskapinum. Partarnir l°gdu dent ß, at samsvarandi ST-avtaluni um havrŠtt hava strandalondini rŠtt og skyldu at samstarva um felags fyrisiting av felagsstovnum.

Ta­ kom tř­uliga til sjˇndar, at partarnir h°vdu ymiskar ßsko­anir um eitt m°guligt břti­ av fiskim°guleikunum. Umframt var­ eisini tosa­ um, ß hv°nn hßtt ein framtÝ­ar fyrisitingarŠtlan vi­vÝkjandi makreli skal ver­a skipa­, t.d. grunda­ ß fiskifr°­iliga rß­geving.

Annar fundurin millum strandalondini var Ý Br˙ssel 24. og 25. juni 1999. Partarnir roynda at seta teirra sjˇnarmi­ meira klßrt fram, men ongin m°guleiki var fyri semju. Noreg og ES l°gdu F°royar undir at seta fram ˇrÝmiliga stˇr kr°v.

Sum vÝst ß omanfyri var NEAFC samtyktin fyri makrelfiskiskapin Ý altjˇ­a sjˇgvi or­a­ solei­is, at strandalondini mßttu semjast um eina heildarkvotu fyri 2000, um samtyktin ikki skuldi fara ˙r gildi. NEAFC hevur ßrsfund Ý november, so strandalondini mßttu finna fram til eina semju hesum vi­vÝkjandi. F°royar h°vu frammanundan gj°rt greitt, at um vit ikki fingu eina n°ktandi avtalu millum strandalondini, fˇr Danmark (vegna F°royar og Gr°nland) ikki at atkv°­a saman vi­ Noreg og ES um fyrisitingartilt°k vi­vkjandi fiskiskapinum eftir makreli Ý altjˇ­a sjˇgvi fyri 2000.

Tri­ja samrß­ingarumfar millum strandalondini var Ý Br˙ssel 18. og 19. november 1999. ┴ hesum fundinum samdust ES, F°royar og Noreg um eina heildarkvotu fyri makrel Ý 2000 og eitt břti­ millum F°royar Ý einum parti og ES og Noreg Ý einum °­rum. ES og Noreg ynsktu at ˙tseta břti­ teirra millum til samrß­ingarnar um sÝnßmillum fiskivei­iavtalu fyri 2000. Sta­fest ver­ur Ý fundarsemjuni, at hetta er ein avtala, sum ikki er bindandi fyri m°guligar avtalur millum partarnar seinni. Eisini samdust partarnir um eina langtÝ­ar fyrisitingarŠtlan fyri makrelstovnin.

Partarnir samdust um at ßseta teirra heildarkvotu Ý 2000 til 560.000 tons. Hetta eru 60.000 tons meiri, enn heildarkvotan var Ý 1999. Tann f°royski parturin Ý 2000 ver­ur 30.000 tons. Hetta svarar til 5,36% av heildarkvotuni hjß strandalondunum. Samanbori­ vi­ ßsetingarnar Ý fiskivei­uavtaluni millum F°royar og ES ßrini frammanundan, har tann f°royski parturin hevur svara­ til 3,45%, er partur F°roya Ý strandalandaavtaluni sostatt farin upp vi­ 1,91 prosentstig. Hetta svarar til eina lutfalsliga °king upp ß um 55%. Tˇ skal ver­a lagt afturat, at °ll vei­a av makreli Ý f°royskum sjˇgvi skal ver­a rokna­ av teimum 30.000 tonsunum. ┴rini framman undan hevur tann russiska vei­an frß f°royskari sÝ­u ikki veri­ tikin vi­ Ý uppger­ina fyri, hvussu vit hava hildi­ okkkum til avtala­u vei­in°gdirnar Ý fiskivei­iavtaluni vi­ ES.

Undir samrß­ingunum millum strandalondini hava F°royar lagt stˇran dent ß, at eins og vi­ avtaluni millum strandalondini vi­vÝkjandi nor­havssildini eiga partarnir at semjast um, at partarnir kunnu vei­a ein part Ý sjˇ°kinum hjß hinum p°rtunum. Hetta er ikki ni­urfelt Ý sjßlvan avtalutekstin, men partarnir vˇru sinna­ir at avtala hetta Ý teimum komandi sÝnßmillum fiskivei­iavtalunum. F°royar mettu hesa fatanina sum ein sera třdningarmiklan part av samstarvinum millum strandalondini.

VÝsandi ß hesa fatan, hava F°royar og Noreg avtala­, at umframt tann partin av makreli, sum gongur beinlei­is inn Ý sÝnßmillum umskifti­ av kvotum, kunnu f°roysk skip Ý 2000 umframt fiska­ 6.535 tons av makreli Ý norskum sjˇgvi.

═ tÝ fyrsta samrß­ingarumfarinum millum ES og F°royar Ý London Ý november 1999 var­ hetta sjˇnarmi­i­ f°rt fram, men ES vildi ikki ganga tÝ ß m°ti. F°royar mettu hetta sum ein so třdningarmiklan part av avtaluni millum strandalondini vi­vÝkjandi makreli, at st°­a ES gj°rdi, at F°royar ikki kundu gera endaliga fiskivei­iavtalu fyri 2000 ß tÝ sinni. ═ sta­in var­ ein fyribilsavtala gj°rd, sum gongur fram til 1. mai 2000. Henda fyribilsavtalan er ein vÝ­arif°ring av avtaluni fyri 1999.

Nřtt samrß­ingarumfar millum ES og F°royar er avtala­ at ver­a Ý Br˙ssel 3. mars 2000. Undan hesum fundinum hava veri­ ˇformligar samr°­ur millum partarnar, har serliga spurningurin um atgongd at fiska makrel inni hjß hv°rjum °­rum var­ vi­gj°rdur. Hˇast talan hevur veri­ um ˇformligar samr°­ur, so metir Fiskimßlastřri­ ta­ n˙ vera grundarlag fyri at leggja avtaluna millum strandalondini um fyrisiting av makrelstovninum Ý landnyr­ingspartinum av Atlantshavinum fyri L°gtingi­ til gˇ­kenningar.

Avtalan frß 19. november 1999 er hjßl°gd.

1. vi­ger­ 9. mars 2000. Tingmßlini 78 og 79 vˇr­u vi­gj°rd undir einum. Mßli­ beint Ý uttanlandsnevndina, sum tann 2. mai 2000 leg­i fram soljˇ­andi

┴ l i t 

Landsstřri­ hevur lagt mßli­ fram tann 4. mars 2000, og eftir 1. vi­ger­ tann 9. mars 2000 er ta­ beint uttanlandsnevndini.

Nevndin hevur vi­gj°rt mßli­ ß fundum tann 28. mars og tann 11. og 26. aprÝl og 2. mai 2000.

Undir vi­ger­ini hevur nevndin havt fund vi­ l°gmann.

Frß landsstřrinum hevur nevndin fingi­ upplřst, at fyrimunurin, sum F°royar fßa vi­ at ver­a gˇ­kendar sum strandaland, er fyrst og fremst, at rŠtturin hjß F°royum til part Ý makrelkvotuni hervi­ ver­ur sta­festur Ý mun til ß­renn, tß f°royskur makrelfiskiskapur einans var grunda­ur ß m°guleikan fyri at fßa fiskivei­iavtalur vi­ Norra og ES, sum higartil hava veri­ einastu strandalond makreli vi­vÝkjandi. Heildarkvotan er harumframt komin upp ß 30.000 tons Ý mun til 17.250 tons Ý 1999.

Ein samd nevnd tekur undir vi­ uppskotinum og mŠlir L°gtinginum til at samtykkja uppskoti­.

2. vi­ger­ 5. mai 2000. Uppskot til samtyktar samtykt 28-0-0. Mßli­ avgreitt.

Lms.j.nr. 522-0010/2000