Dagpeningaskipanin - karensdagar

 

4  Uppskot til  lųgtingslóg um broyting ķ lóg fyri Fųroyar um dagpening vegna sjśku og barnsburš

A Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Nevndarskjųl
D. Įlit
E. 2. višgerš

Įr 1999, tann 7. september lųgdu tingsmenninir Hans Pauli Strųm vegna Javnašarflokkin, Marjus Dam vegna Sambandsflokkin og Jenis av Rana vegna Mišflokkin fram soljóšandi 
  

U p p s k o t
til

lųgtingslóg um broyting ķ lóg fyri Fųroyar um dagpening vegna sjśku og barnsburš 

Heimilaš ķ rķkislóg nr. 315 frį 17. mai 1995 "om sociale ydelser på Fęrųerne" § 1, stk. 2, nr. 10, veršur įsett:

§ 1.

Ķ lóg fyri Fųroyar um dagpening vegna sjśku og barnsburš, jb. lógarkunngerš nr. 102 frį 2. mars 1988, sum seinast broytt viš lųgtingslóg nr. 94 frį 13. juni 1995, verša gjųrdar hesar broytingar:

1) Ķ §§ 4 og 13 veršur "3." broytt til "1."

2) Ķ § 9, stk. 3, veršur "3." broytt til "1."

3) Ķ § 14 verša oršini "efter 1 uges sygdom" strikaš.

§ 2.

Hendan lųgtingslóg fęr gildi 1. januar 2000. 

Višmerkingar:

Landsstżriš hevur 24. august 1999 lagt fyri lųgtingiš uppskot um at seta śr gildi lųgtingslóg nr. 187 frį 28. desember 1992 um avmarkingar av lųn ķ sambandi viš sjśku, sokallašu karensdagalógina.

Karensdagalógin višvķkir višurskiftum teirra fastlųntu undir sjśku, mešan endamįliš viš hesum uppskotinum er at javnseta tķmalųnt o.o., sum fįa dagpening undir sjśku, viš tey fastlųntu.

Tį lógin um dagpening vegna sjśku v.m. kom ķ gildi ķ Fųroyum fyri 20 įrum sķšani, var hetta eitt stórt framstig fyri lųnmóttakarar. Tó hevur m.a. veriš tann avmarking, at sjśkradagpeningur ikki bleiv veittur fyrrenn 3. sjśkradag. Sostatt hava tey, iš eru umfataš av hesi lóg, altķš havt karensdagar.

Seinastu 20-30 įrini eru nógv fólk sett ķ fųst stųrv bęši innan taš almenna og į privata arbeišsmarknašinum. Hesi fingu lųn undir sjśku frį fyrsta sjśkradegi. Sum eitt av nógvum sparitiltųkum tį samtykti lųgtingiš tó ķ 1992 karensdagalógina um "avmarking av lųn ķ samband viš sjśku", so at fastlųnt starvsfólk, bęši almenn og privat, skuldu hava 2 karensdagar, eins og tey tķmalųntu hųvdu.

Nś uppskot landsstżrisins, um at taka av karensdagalógina, aftur skal veita fastlųntum lųn ķ samband viš sjśku frį 1. sjśkadegi er sjįlvsagt, at tķšin er komin til at veita teimum tķmalųntu somu ręttindi sum tey fastlųntu viš hesi lógarbroyting ķ sjśkradagpeningalógini soleišis, at tķmalųnt eisini fįa dagpening frį fyrsta sjśkradegi.

Višvķkjandi fķggjarliga kostnašinum av uppskotinum skal višmerkjast, at landsstżrismašurin ķ almanna- og heilsumįlum į fundi ķ trivnašarnevndini tann 24. november 1998 upplżsti, at lógarbroyting sum henda ķ sjśkradagpengalógini fór at kosta umleiš 10 mió.kr. įrliga.

Uppskotsstillararnir vķsa eisini į, at broytingin ķ sjśkradagpeningalógini fųrir viš sęr eyka arbeišsbyršu į Almannastovuni og ķ heilsuverkinum, og at neyšug arbeišsorka tķ eigur at setast til hetta arbeišiš.

1. višgerš 9. september 1999. Mįliš beint ķ trivnašarnevndina, sum tann 21. oktober 1999 legši fram soljóšandi

Į l i t

Javnašarflokkurin, Sambandsflokkurin og Mišflokkurin hava lagt mįliš fram tann 7. september 1999, og eftir 1. višgerš 9. september 1999 er taš beint ķ trivnašarnevndina.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum 14., 21.og 28. september, 19. og 21. oktober 1999, og hevur nevndin havt fund viš

Nevndin hevur undir višgeršini fingiš avrit av skrivi til Lųgtingiš frį formanni Starvsmannafelagsins, umbošandi fleiri enn 20 fakfelųg į fųroyska arbeišsmarknašinum, vegna: "Sjey-mannabólkin"

Ingeborg Vinther (Fųroya Arbeišarafelag), Gunnleivur Dalsgarš (Starvsmannafelagiš), Joan Ziskason (Sjśkrasystrafelagiš), Vķgdis Johannesen (Havnar Arbeišskvinnufelag), Harry Olsen (Handverkarafelųgini ķ Fųroyum), dagfest 10.09.1999, har felųgini męla til, at uppskotiš veršur samtykt. Eisini hevur nevndin śtvegaš sęr tilfar um dagpeningalóggįvuna ķ Ķslandi, Noregi, Danmark og Svųrķki.

Ein meiriluti (Pįll į Reynatśgvu, Finnur Helmsdal, Rśna Sivertsen og Jóanis Nielsen) męlir tinginum frį at samtykkja uppskotiš.

Rśna Sivertsen og Jóanis Nielsen taka ikki undir viš uppskotinum vķsandi til, at landsstżriš hin 22. mai 1998 setti ein arbeišsbólk at endurskoša dagpeningalógina. Eisini veršur vķst į, at landsstżrismašurin ķ almanna- og heilsumįlum, Helena Dam į Neystabų er samd viš samgongulimunum ķ trivnašarnevndini um, at arbeišsbólkurin ger arbeiši sķtt lišugt soleišis, at nżggj dagpeningalóg kann leggjast fyri samgonguna, og uppskot til nżggja dagpeningalóg samsvarandi hesum kann verša lagt fyri Lųgtingiš ķ hesi tingsetu.

Pįll į Reynatśgvu og Finnur Helmsdal halda, at hóast Tjóšveldisflokkurin įsannar ójavnan millum tķmalųnt og fastlųnt į karensdagaųkinum, heldur flokkurin taš ikki vera rętt, at taš einans veršur landskassans lutur at javna henda ójavna. Tjóšveldisflokkurin tvķheldur um, at arbeišsmarknašurin eigur at įbyrgdast į karensdagaųkinum. Henda įskošan er ķ trįš viš tęr skipanir, sum eru ķ ųllum hinum noršanlondunum. Tjóšveldisflokkurin harmast um, at taš ikki er eydnast at finna semju millum samgonguflokkarnar ķ Trivnašarnevndini um, hvųr skal įbyrgdast į karensdagaųkinum.

Annars veršur vķst til, at ein arbeišsbólkur viš limum, sum umboša arbeišstakarar og arbeišsgevarar, ķ lųtuni arbeišir viš at gera uppskot til nżggja dagpeningalóg, sum eisini višger jśst karensdagarnar hjį teimum tķmalųntu. Arbeišsbólkurin skal hava nįšir at gera arbeiši sķtt lišugt. Men fer bólkurin ikki at koma viš einari fyri Tjóšveldisflokkin nųktandi loysn, veršur framhaldandi roynt at arbeiša fyri at finna eina loysn ķ samsvari viš hugburš floksins.

Minnilutin (Hans Pauli Strųm, Kristian Magnussen og Marjus Dam) tekur undir viš uppskotinum og męlir tinginum til at samtykkja taš.

16. september 1999 samtykti Lųgtingiš at seta śr gildi lųgtinglóg nr. 187 frį 28. des. 1992 um avmarkingar av lųn ķ samband viš sjśku, sokallašu karensdagalógina. Viš hesum vunnu fastlųnt aftur ręttindi sķni til lųn ķ sambandi viš sjśku longu frį 1. sjśkradegi. Hetta varš sett ķ verk viš gildi frį 1. juli 1999.

Viš hesi avgerš skapti Lųgtingiš ta stųšu į arbeišsmarknašinum, at mešan ein partur - tey fastlųntu - nś fįa sķna fullu lųn undir sjśku, so skulu tey tķmalųntu einki hava tveir teir fyrstu sjśkradagarnar - ikki fyrr enn frį 3. sjśkradegi fįa hesi eitt endurgjald, ķš enntį bara er ein partur av mistu lųnini.

Lųgtingiš įtti sjįlvsagt, samstundis sum karensdagalógin hjį teim fastlųntu varš tikin av, at įsett viš lóg somu ręttindi fyri tķmalųnt. Tó var einki uppskot frį landsstżrinum um hetta. Tķ settu andstųšuflokkarnir, Javnašarflokkurin, Sambandsflokkurin og Mišflokkurin, beinanvegin hetta uppskotiš fram til broyting ķ lųgtingslóg um dagpening vegna sjśku og barnsburš, so at eisini tķmalųnt fįa rętt til sjśkadagpening frį 1. sjśkradegi.

Stųšan, sum nś valdar, er bęši ótolandi og óręttvķs. Taš er tķ eisini įbyrgd Lųgtingsins nś at rętta hetta misbrot og lóggeva soleišis, at allir lųntakarar, fastlųntir eins vęl og tķmalųntir, verša settir lķka fyri lógini.

Fųrt hevur veriš fram, at mįliš um sjśkradagar eigur at verša eitt arbeišsmarknašarmįl og ikki eitt lógarmįl, og tķ skal endurgjaldiš fyri hesar bįšar fyrstu sjśkradagarnar verša eitt samrįšingarmįl millum lųntakarar og arbeišsgevarar.

Til hetta er at siga, at sjśkadagpengalógin fevnir um allar sjśkradagar, teir bįšar fyrstu eins vęl og hinar, hóast hon avmarkar endurgjaldiš viš 2 karensdųgum. Mįliš er sostatt eitt lógarmįl, og einans viš lóg kunnu hesir bįšir karensdagar verša tiknir av. Hetta foršar ikki fyri, at uppskot seinni kemur fram, sum mišar eftir, at partarnar į arbeišsmarknašinum skulu luttaka ķ fķggingini av sjśkradagpengaskipanini.

Men eftir samrįš viš bęši lųntakarafelųgini og arbeišsgevararnar er pśra greitt, at hesir bįšir partar krevja, at mįliš veršur loyst sum eitt lógarmįl, og bįšir partar vilja undir ongum umstųšum taka undir viš, at mįliš er eitt samrįšingarmįl hjį pųrtunum į arbeišsmarknašinum at taka upp ķ śrtķš. Teir vķsa į, at eftir tógviš strķš vóršu nżggir sįttmįlar gjųrdir fyrr ķ įr at galda fyri eitt 2-įra skeiš, og at taš kemur ikki upp į tal at fara undir nżtt og hart strķš um eitt nżtt og so vķšfevnandi mįl sum dagpengalógina ķ sįttmįlaskeišnum.

Lųgtingiš eigur at taka sķna įbyrgd av hesum mįli uppį seg og syrgja fyri, at tann ójavni, sum Lųgtingiš sjįlvt hevur įsett at vera millum fastlųntar og tķmalųntar lųntakarar, veršur beindur burtur.

Tķ veršur męlt til at samtykkja lógaruppskotiš.

2. višgerš 26. oktober 1999. §§ 1 og 2 fullu 13-0-17. Mįliš sostatt falliš.