Fyrispurningur um jįttan og nżtslu § 8 įr 2000

100-34 Fyrispurningur til Helenu Dam į Neystabų, landsstżrismann, višvķkjandi jįttan og nżtslu § 8 fyri įr 2000

 

Įr 2000, frķggjadagin 7. aprķl, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Kristian Magnussen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

  1. Kann landsstżrismašurin geva Lųgtinginum eina meting av samlašu nżtsluni innan § 8 į fķggjarlógini (Almanna og heilsumįl o.a.) fyri įr 2000, į ųllum konti, har mett veršur at jįttanin ikki kemur at halda? Talan er um allar rakstrar-, lógarbundnar og ašrar śtreišslur fyri įriš sęš ķ mun til jįttanina į fķggjarlógini. Metingin ynskist fyri hvųrja hųvušskonto sęr?
  2. Um landsstżrismašurin ikki metir, at jįttanir koma at halda, hvųrji stig ętlar hann so at taka fyri at tryggja, at hesar halda?

Višmerkingar

Fyrispurningurin er settur fyri at fįa neyvari meting av nżtsluni av įvķsum jįttanum į fķggjarlógini fyri įr 2000. Verandi jįttanir į fķggjarlógini eru įsettar sķšsta heyst, tį fķggjarlógaruppskotiš fyri įr 2000 varš lagt fyri tingiš og seinni samtykt ķ Lųgtinginum uttan stórvegis broytingar.

Vęntandi hevur landsstżrismašurin nżtslutųl tųk fyri fyrsta įrsfjóršingin ķ įr, tį komiš er śt ķ hįlvan aprķl og sostatt hevur betri mųguleika at meta um rųttu nżtsluna fyri įriš.

Ķ įlitinum til fķggjarlógaruppskotiš fyri įr 2000 hevur samd fķggjarnevnd ynski um at gjųgnumskygni skal vera į galdandi fķggjarlóg og tekur undir viš broytingunum ķ jįttanarskipanini, iš umsiting Lųgtingsins, Landsgrannskošarin og Fķggjarmįlastżriš hava gjųrt ķ felag.

Nišanfyri veršur endurgiviš brot śr įlitinum hjį fķggjarnevndini og brot śr lógini um įbyrgd landsstżrismanna.

"Gjųgnumskygni
Fķggjarnevndin ynskir, at gjųgnumskygni skal vera į galdandi fķggjarlóg. Undir višgeršini hevur fķggjarnevndin umrųtt, ķ hvųnn mun lógabundnar śtreišslur eisini skulu standa į fķggjarlógini fyri viškomandi įr. Ķ § 43, stk. 2, ķ stżrisskipanarlógini er įsett, at eingin śtreišsla mį verša goldin, uttan at heimild er fyri henni ķ teirri fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg, iš er ķ gildi, tį iš įvķst veršur.

Spurningurin er, um ein vanlig lųgtingslóg uppfyllir tey heimildarkrųv, sum § 43, stk. 2, setir fyri lógliga at brśka pening śr landskassanum. Av lųgtingsvišgeršini av stżrisskipanarlógini skilst, at landsstżriš ķ upprunaliga uppskotinum hevši oršaš § 43, stk. 2, soleišis, at bara var heimilaš at nżta pening, um upphęddin var jįttaš į fķggjarlógini. Undir mįlsvišgeršini hevši tingnevndin, sum višgjųrdi mįliš, frammi at skoyta uppķ, at eisini kundi brśkast peningur, sum hevši heimild ķ "ašrari galdandi heimildarlóg".

Tį iš įlit kom fyri tingiš, hevši nevndin broytt hugsan soleišis, at taš kom at standa: "ella ašrari jįttanarlóg". Hetta merkir sbr. vanligum lųgfrųšiligum tulkingargrundreglum, at ein vanlig lųgtingslóg ikki er nóg góš heimild fyri at brśka pening, taš krevst, at śtreišslan skal standa į eini "ašrari jįttanarlóg", sum mį skiljast sum ein eykafķggjarlųgtingslóg.

Harviš kann komast ķ ta lųgnu stųšu, at borgarin, sbr. eini vanligari lųgtingslóg hevur krav um įvķsa upphędd frį landsstżrinum og kann fara ķ ręttin og fįa dóm viš eftirfylgjandi tvingsilsfullgerš fyri upphęddini, mešan landsstżrismašurin ikki hevur neyšugu heimildina sbr. § 43, stk. 2, at gjalda śt peningin til borgaran, tķ at upphęddin ikki stendur į fķggjarlógini ella į eini eykajįttanarlóg.

Henda lųgfrųšisliga tvķstųša mį loysast į tann hįtt, at § 43, stk. 2, mį skiljast soleišis, at hon setir krav um, at landsstżrismašurin į ųkinum hevur eina ręttarliga skyldu altķš at syrgja fyri, at uppskot, um neyšugt, veršur lagt fyri Lųgtingiš sum eykajįttanarlóg ķ fųrum, har lógabundnar śtreišslur fara at hava viš sęr śtreišslur, sum ikki standa į fķggjarlógini. Men upphęddina, sum borgarin hevur krav um sbr. lųgtingslóg, mį hann gjalda, hóast peningurin ikki stendur į fķggjarlógini.

Tingiš hevur, tį mįliš kemur fyri, tvinnar kostir ķ at velja, antin at jįtta peningin į fķggjarlógini ella at taka av vanligu lųgtingslógarheimildina fyri śtreišsluni.

Samanumtikiš er nišurstųšan, at taš er lógakrav, at lógabundnar śtreišslur altķš eisini skulu sķggjast į fķggjarlųgtingslógini ella į eini eykajįttanarlųgtingslóg."

"Broytt jįttanarskipan
Umsiting lųgtingsins, Landsgrannskošarin og Fķggjarmįlastżriš hava ķ felag gjųrt broytingar ķ jįttanarskipanini. Fķggjarnevndin tekur undir viš hesum broytingum, men męlir til, at jįttanarskipanin kemur ķ eina fastari legu, helst viš lųgtingslóg. Broytta jįttanarskipanin er soljóšandi:

"Jįttanarskipanin
1. Fķggjarlógin
Fķggjarlógin er grundarlag undir virkseminum hjį landinum ķ einum fķggjarįri.

Fķggjarlóg, fķggjarlógaruppseting, jįttanarslųg og višmerkingar eru tżšandi amboš hjį Lųgtinginum at stżra, įvirka og rašfesta śtreišslur og inntųkur landsins, og eru viš til at įseta, hvųrjar heimildir, skyldur og hvųrja įbyrgd ein landsstżrismašur hevur višvķkjandi umsiting av jįttanum. Fķggjarlógin er eisini ein tżšandi mišil til at kunna almenningin um politiskar avgeršir.

Sambęrt § 43, stk. 2, ķ stżrisskipanarlógini mį eingin śtreišsla verša goldin, uttan at heimild er fyri henni ķ teirri fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg, iš er ķ gildi, tį iš įvķst veršur.

Stżriskipanarlógin įsetir, at landsstżriš leggur trż slųg av jįttanarlóggįvu fyri Lųgtingiš:

Fķggjarlógin kann seinni verša broytt viš 1) eykajįttan viš lųgtingslóg, ella um mįliš hevur skund, viš at 2) fķggjarnevndin veitir eykajįttan.

Eykajįttanir, sum fķggjarnevndin samtykkir, skulu takast viš į eykafķggjarlógina.

Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum samskipar fķggjarlógararbeišiš. Taš er tķ hann, sum vegna landsstżriš leggur fyri Lųgtingiš landsstżrisins uppskot um fķggjarlóg og ašrar jįttanarlógir. "……………

"4. Vanligar ręšisįsetingar
4.1. Almennar reglur
Ein jįttan er ein heimild hjį landsstżrismanninum at hava śtreišslur til eitt įvķst endamįl, ella at hava inntųkur av įvķsum slag, ķ samsvari viš tęr fyritreytir, sum jįttanin er givin eftir.

Tį iš ein fyrisitingarlig leišsla hevur ręšisręttindi ķ sambandi viš jįttanir, er hetta eftir heimiling frį landsstżrismanninum, og er taš undir teimum treytum, iš fylgja viš heimilingini.

Jįttanin skal nżtast samsvarandi fyritreytunum fyri jįttanini. Harumframt kunnu ķ heimilingini vera įsettar ašrar fyrisitingarligar treytir, eins og ręšisrętturin altķš kann takast aftur ķ fķggjarįrinum.

Jįttanarheimild skal vera fingin til vega, įšrenn rįtt veršur. Tį mišaš veršur ķmóti, at fķggjarlógin skal vera ein fullfķggjaš fķggjarętlan fyri landsins inntųkur og śtreišslur ķ fķggjarįrinum, er meginreglan, at heimild skal vera fingin til vega į fķggjarlóg ella ašrari jįttanarlóg, įšrenn rįtt veršur.

4.2 Jįttanartķšarskeiš
Ein jįttan er ein heimild at rįša ķ tķ fķggjarįri, sum jįttanin er givin fyri.

Um taš ikki er serlig heimild til at gjalda frammanundan, ella at geva gjaldsskįa, skal mišast ķmóti, at taš ikki er stųrri munur į tķšarskeišnum millum śtreišslur og śtgjald, og millum inntųkur og inngjald.

Atgeršir, sum fųra viš sęr skyldur fyri landskassan śt um tķšarskeišiš, kunnu bara gerast, um serstųk heimild er fingin til vega frammanundan t.d. viš serligari lóg.

Eru skyldur, sum bera viš sęr śtreišslur ķ fleiri fķggjarįrum, skal jįttan til śtreišslurnar fįast til vega hvųrt fķggjarįr sęr."…………………

"5. Serstakar įsetingar fyri tey einstųku jįttanarslųgini
5.1 Jįttanarslųgini
Ręšisreglurnar eru tengdar at fylgjandi fimm jįttanarslųgum, sum į ymiskan hįtt eru bindandi fyri, hvųrjar heimildir, skyldur og hvųrja įbyrgd ein landsstżrismašur hevur višvķkjandi umsiting av jįttanum:

Undir pkt. B "Jįttanir" ķ fķggjarlógartekstinum er įsett ķ klombrum aftan fyri hųvušskontoheitiš, hvat slag av jįttan, talan er um. Um einki stendur, so er taš "Onnur jįttan".

Fyri ųll jįttanarslųgini eru tęr vanligu ręšisįsetingarnar galdandi, umframt nišanfyri nevndu serstųku įsetingar fyri tey einstųku jįttanarslųgini.

5.2 Rakstrarjįttan (vanligt virksemi)
Rakstrarjįttan veršur nżtt, tį endamįliš viš jįttanini serliga er ętlaš at verša rokkiš viš almennum rakstarvirksemi, og at hava neyšugar śtreišslur ķ tķ sambandi, t.v.s. śtreišslur til starvsfólk, keyp av tilfari og tęnastum og til rakstur av bygningum v.m.

Hóast virksemiš veršur minni, og stųrri skynsemisbroytingar enn ętlaš verša framdar, er ikki loyvt til at betra um stųšiš į almennu tęnastuni į ųkinum meira enn upprunaliga ętlaš.

Stovnar, iš skulu gera ętlanir um byggi- og lųguarbeiši, kunnu nżta pening til fyrireikandi kanningar, harundir tųrvsmetingar. Śtreišslur til framhaldandi fyrireikingararbeiši og projekteringsśtreišslur krevja serstaka lųgujįttan.

Ķ višmerkingunum ķ "Sundurgreinaš ętlan" er jįttanin į hųvušskontoini sundurlišaš ķ standardkonti og undirkonti. Henda sundurgreining er ikki bindandi. Tó er ikki loyvt landsstżrismanninum at fara uppum įsetta lųnarkarmin (standardkonto 11).

Rakstrarjįttan er ein nettośtreišslujįttan til tann ella teir landsstovnar, sum hųvušskontoin fevnir um. Stovnurin kann hava rakstrarśtreišslur og inntųkur samsvarandi višmerkingunum til hųvušskontoina. Meirinntųkur geva rętt til at hava samsvarandi meirśtreišslur, tó er ikki loyvt at fara upp um įsetta lųnarkarmin.

5.2.1 Góškenning av įvķsum stųrvum
Fķggjarmįlastżriš skal góškenna ųll tęnustumannastųrv og ųll onnur stųrv viš eini lųn svarandi til tęnastumannastųrv, ķ 36. lųnarflokki ella hęgri, įšrenn tey verša skipaš.

Umsóknir um at skipa omanfyrinevndu stųrv skulu sendast til lųnardeildina ķ Fķggjarmįlastżrinum saman viš upplżsingum, sum eru neyšugar til višgeršina.

Eitt góškent starv ķ lųnarflokki 36. ella hęgri kann altķš nżtast ķ einum lęgri lųnarflokki.

Innan fyri lųnarrammuna og góškend stųrv įsetir ašalstżriš/stovnurin sjįlvur samansetingina av starvsfólkanżtslu.

5.3 Rakstrarjįttan (inntųkufķggjaš virksemi)
Landsstovnar kunnu fįa jįttan til at hava inntųkufķggjaš virksemi, um hetta virksemiš lżkur nišanfyri standandi treytir:

Kostnašurin, skal įsetast soleišis, at hann ikki er kappingaravlagandi mótvegis privatum og ųšrum almennum kappingarneytum, og langtķšar mišalkostnašurin skal verša fķggjašur.

Um talan er um einkarrętt ella stųšu, iš lķkist einkarrętti, so er prķsurin, sum samsvarar langtķšarkostnašinum, samstundis hįmarksprķsurin, iš kann setast į vųruna ella tęnastuna, tį iš hon veršur seld ķ Fųroyum.

Langtķšar mišalkostnašurin er taš, sum taš ķ mišal kostar at gera eina įvķsa vųru ella veita eina įvķsa tęnastu gjųgnum eitt longri tķšarskeiš. Sum partur av kostnašinum er at rokna:

Undir inntųkufķggjašum virksemi kunnu havast inntųkur og śtreišslur, iš vanliga koma undir lųgujįttan.

Ķ višmerkingum til fķggjarlógaruppskotiš veršur greitt frį slagi av inntųkufķggjašum virksemi, og hvussu stórt hetta virksemiš er. Skilt veršur ķmillum vanligt virksemi og inntųkufķggjaš virksemi hjį stovninum.

Inntųkufķggjaš virksemi veršur sett į serstaka undirkonto. Sundurgreiningin ķ standardkonti er ikki bindandi, og loyvt er landsstżrismanninum at fara upp um įsetta lųnarkarmin (standardkonto 11) į hesi undirkonto, men lųnarśtreišslur kunnu einans nżtast til taš inntųkufķggjaša virksemiš.

Ķ fķggjarlógaruppskotinum veršur gjųrd rakstrarętlan fyri śtreišslur av inntųkufķggjašum virksemi, lutvķst grundaš į ętlašar śtreišslur, og lutvķst į ętlaša nżtslu av inntųkum annars.

Śtreišslur til vųrur og tęnastur skulu lišast sundur eftir veruligu nżtsluni til įvikavist vanligt og inntųkufķggjaš virksemi.

5.2.1 Starvsfólk
Til inntųkufķggjaš virksemi kunnu starvsfólk bert setast, um stųrvini verša fķggjaš viš inntųkum, hetta virksemi gevur. Er taš neyšugt fyri at tryggja stovnin fķggjarliga, skulu setanirnar vera tķšar- ella uppgįvuavmarkašar.

Tęnastumenn ella tęnastumannalķknandi starvsfólk kunnu ikki setast viš beinleišis tilknżti til inntųkufķggjaš virksemi.

Tey fólk, her upp ķ sįttmįlasettir leišarar, sum verša sett ķ starv beinleišis til inntųkufķggjaš virksemi, verša sett eftir vanligu sįttmįlatreytunum, sum eru galdandi į ųkinum.

Lųnarśtreišslur til starvsfólk, sum lutvķst taka lut ķ inntųkufķggjašum virksemi, verša konterašar alt eftir, hvussu stóran part starvsfólkini hava arbeitt ķ įvikavist vanligum virksemi og inntųkufķggjašum virksemi.

5.3 Lųgujįttanir
Lųgujįttan veršur sum meginregla nżtt til at selja, keypa, konstruera og gera bygningar, skip og ašrar lųgur. Harumframt veršur henda jįttan nżtt, tį lųgustušul ella lįn verša veitt til ķtųkiligar byggiętlanir, sum ikki eru lógarbundnar.

Undir hesar jįttanir verša bókašar:

Hetta hevur eitt nś viš sęr, at keyp av fųstum ognum og nżbygging kann fķggjast av somu jįttan.

5.3.1 Lųgujįttan, śtreišslur
5.3.1.1 Jįttanir, lżstar ķ višmerkingunum til fķggjarlógina

Landsstżrismašurin er ikki bundin av sundurgreiningini millum fleiri lųguarbeiši undir somu hųvušskonto, treytaš av, at metti samlaši kostnašurin fyri tęr einstųku ętlanirnar heldur, og at samlašu śtreišslurnar kunnu haldast innan fyri galdandi fķggjarlóg.

Tiltųk, sum fųra til tżšandi ętlanarbroytingar, harundir tiltųk, sum hękka upprunaliga metta samlaša kostnašin fyri einstakar ętlanir, kunnu fremjast, um serstųk heimild er fingin til vega viš eykajįttanarlóg.

5.3.1.2 Nżggjar ętlanir ķ fķggjarįrinum
Ętlanir, sum skulu fķggjast viš eini lųgujįttan, og sum ikki eru lżstar ķ višmerkingunum til lųgujįttanina, kunnu bara fremjast, um heimild er fingin til vega viš eykajįttanarlóg.

5.3.1.2 Jįttanir, lżstar ķ serstakari lóg
Er talan um stųrri lųgujįttanir, sum ofta fevna um fleiri fķggjarįr, er meginreglan, at landsstżrismašurin leggur uppskot fyri tingiš um serstaka lógarheimild til tess at tryggja, at tķlķk tżšandi mįl verša nóg vęl lżst og fįa eina hóskandi višgerš ķ tinginum.

Um taš ķ serstųku lógini er įsettur ein samlašur lųgukostnašur, kann landsstżrismašurin gera avtalur, sum hava viš sęr byggiśtreišslur ķ komandi fķggjarįrum, um so er, at hetta er neyšugt fyri at gera skilagóšar sįttmįlar, viš atliti at valda śtbjóšingarhįttinum, og treytaš av, at tann samlaši lųgukostnašurin veršur hildin.

5.3.2 Lųgujįttan, inntųkur
Lųguinntųkur eru inntųkur av at avhenda fastar ognir, skip o.t., endurrindan ķ sambandi viš bygging og lųgugerš fyri onnur, endurgjald fyri lišug lųguarbeiši og avskrivingar av ognum og lųgum.

Landsins fųstu ognir, skip o.t. kunnu bert seljast, um tey verša bošin śt alment.

Lųguinntųkur kunnu bert havast, um so er, at heimild er fyri hesum į fķggjarlógini, annars verša hesar at taka viš į eykajįttanarlóg.

5.4 Lógarbundin jįttan
Lógarbundin jįttan veršur nżtt, tį taš er bindandi įsett ķ ašrari lóggįvu, hvųr kann fįa pening, ella hvųr skal rinda, og hvussu stór upphęddin skal verša. Sum dųmi kann fólkapensiónin verša nevnd.

Talan er um lógarbundnar śtreišslur, t.d. tį iš móttakarin sambęrt lóg hevur ręttarkrav til įvķsan stušul ella veiting, og tį iš peningaupphęddin ella śtrokningargrundarlagiš er įsett ķ lóg ella sambęrt lóg.

Taš er tķ serliga umrįšandi, at landsstżrismašurin metir lógarbundnu śtreišslurnar į fķggjarlógini so neyvt sum gjųrligt. Um taš ķ fķggjarįrinum vķsir seg, at hesar metingar vęntandi ikki koma at halda, skal landsstżrismašurin leggja uppskot um eykajįttanarlóg fyri tingiš, ella ķ ųšrum lagi uppskot um at broyta stušulslóggįvuna.

5.5 Jįttanarslagiš landsfyritųka
Landsfyritųka veršur nżtt, tį virksemiš hjį almennum stovni ķ hųvušsheitum er vinnuligt, og taš tķ er skilabest at geva leišsluni stųrri mųguleikar til at laga virksemiš eftir marknašarvišurskiftunum.

Jįttanin er eitt nettotal, sum er ein jįttanarkarmur til nettośtreišslur hjį fyritųkuni. Ķ hųvušsheitum eru tęr somu įsetingar galdandi, sum fyri jįtttanarslagiš rakstrarjįttan, harundir góškenning av įvķsum stųrvum.

Fyri jįttanarslagiš landsfyritųkur er sundurgreiningin į undirkonti og standardkonti ikki bindandi, og loyvt er landsstżrismanninum at fara upp um įsetta lųnarkarmin (standarkonto 11).

5.6 Onnur jįttan
Onnur jįttan veršur nżtt ķ serligum fųri, tį jįttanarendamįliš er ętlaš at verša rokkiš viš at veita stušul, serstakliga til ķtųkiligar studningsjįttanir, veita lįn v.m., ella tį talan er um inntųkur, sum ikki eru nįttśrliga knżttar at rakstrar- og lųguvirkseminum. Vanliga veršur hetta jįttanarslagiš nżtt, tį hini jįttanarslųgini ikki hóska.

Lųnarśtreišslur kunnu ikki jįttast undir hesum jįttanarslagi. Sundurgreiningin ķ višmerkingunum av, hvat jįttanin kann nżtast til, er bindandi fyri landsstżrismannin, um ikki annaš er tilskilaš ķ višmerkingunum.

Įtekningar
Ķ broyttu jįttanarskipanini stendur sum įtekningar "Į jįttanarlógum eru umframt jįttanir, eisini įtekningar. Įtekningar verša nżttar sum ein ķskoytisįseting til įvķsa jįttan". Fķggjarnevndin er samd um at męla til, at allar įtekningar, sum ikki bert įseta, hvussu ein jįttan ķ galdandi fķggjarįrinum skal nżtast, verša strikašar, og setir fram broytingaruppskot samsvarandi hesum."

"Brot śr lógini um įbyrgd landsstżrismanna

§ 1. Lógin višvķkur įbyrgdini hjį lųgmanni og landsstżrismonnunum fyri teirra embętisfųrslu.

§ 2. Lųgmašur og landsstżrismenn hava įbyrgd av fyrisitingini av teim mįlsųkjum, sum lųgd eru til teirra.

§ 3. Reglurnar ķ almenna partinum ķ borgarligu revsilógini eru galdandi.

§ 4. Tį reglurnar ķ borgarligu revsilógini um medvirkni til eitt lógarbrot verša nżttar, skal lųgmašur ella landsstżrismašur verša mettur at hava medvirkaš til geršina hjį einum undirmanni, tį
1) hann hevur veriš vitandi um, at geršin fór at verša framd, og hann hevur latiš vera viš at royna at forša hesum,
2) geršin hevur veriš eitt neyšugt ella natśrligt mišal til at seta ķ verk eina avgerš, sum lųgmašur ella landsstżrismašurin hevur įbyrgdina av,
3) hann, viš ikki ķ rķmiligan mun at hava fųrt eftirlit og įsett reglur, hevur virkaš fyri, at geršin er voršin framd.

§ 5. Lųgmašur ella landsstżrismašur veršur revsašur, um hann tilętlaš ella av grovum ósketni skśgvar til viks tęr skyldur, sum liggja į honum sambęrt lųgtingslóg um stżrisskipan Fųroya ella lóggįvuni annars ella starvsinnihaldi hansara.
Stk. 2. Įsetanin ķ stk. 1 er eisini galdandi, um so er, at lųgmašur ella landsstżrismašur gevur lųgtinginum skeivar ella villleišandi upplżsingar, ella um hann, tį lųgtingiš višger eitt mįl, tigur viš upplżsingum, sum eru av stórum tżdningi fyri tingsins meting av mįlinum."

Į tingfundi 7. aprķl 2000  varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skuldi svarast.

Į tingfundi 3. mai 2000 svaraši Helena Dam į Neystabų, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis

Svar:

Svariš er giviš undir teimum treytum, at uppskot til eykajįttanarlųgtingslóg fyri mars 2000, sum landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum legši fyri Lųgtingiš 4. mars, og sum viš fyrstu višgerš tann 15. mars varš koyrt ķ fķggjarnevndina, veršur samtykt.

Fylgjandi skulu verša nevndar tęr hųvušskonti, har ivi kann vera um, um jįttaninar koma at halda, uttan at neyšug tiltųk verša sett ķ verk:

Hųvušskonto 8.20.3.04. Landssjśkrahśsiš (Rakstrarjįttan)
Ein framskriving av jįttanini til Landssjśkrahśsiš vķsir eitt hall uppį 2,5 mió. kr. upp į įrsbasis. Tiltųk eru tó sett ķ verk og metast mį, at jįttanin fer at halda. Taš er tó ikki innan fyri verandi jįttan plįss til at seta tęr nżggju deildarleišslurnar į stovn į Landssjśkrahśsinum. Skulu hesar setast į stovn ķ įr, veršur neyšugt at sųkja um eykajįttan til endamįliš. Landsstżrismašurin metir, at neyšugt er at fįa leišslubygnašin į deildunum at virka sum skjótast, og fer tķ at gera eina roynd at śtvega neyšuga peningin til endamįliš, umleiš eina hįlva millión krónur til taš, sum restar ķ av hesum įrinum.

Hųvušskonto 8.20.3.20. Servišgerš uttanlands (Rakstrarjįttan)
Hųvušskontoin "Servišgerš uttanlands" er sera trupul at gera upp, tķ taš ikki er landsstżrismašurin, sum hevur heimildina til at įseta nżtsluna, men tann einstaki yvirlęknin, sum sambęrt sjśkrahśslógini hevur rętt til at senda sjśklingar uttanlands. Landsstżrismašurin fer at halda neyvt eyga viš hesi konto og um neyšugt bišja um eykajįttan.

Ein fyribils uppgerš frį Hotel Tórshavn vķsir ein stóran vųkstur ķ seingjanżtsluni fyrsta įrsfjóršing įr 2000 ķ mun til fyrsta įrsfjóršing 1999. Ķ fyrsta įrsfjóršingi 2000 eru 4.497 seingjardagar nżttir, mešan sama tal fyri 1999 var 3.072 seingjardagar. Orsųkin til henda stóra vųkstur veršur mett at vera, at tey, sum fyrr bśšu ašrastašni enn į Hotel Tórshavn, nś, tį iš hotelliš er gjųrt betri, eru flutt inn her. Heldur gongdin įfram, fer meira at verša brśkt til Hotel Tórshavn enn ętlaš.

Hųvušskonto 8.21.3.01. Barnaforsorg (Lógarbundin jįttan)
Ętlan landsstżrismansins hevur veriš at tįlma śtreišslugongdini į hesari konto. Men til at gera taš krevst lógarbroyting, tķ ķ dag er taš ikki landsstżrismašurin, sum hevur heimild til at įseta nżtsluna į hesi konto. Arbeišiš viš at gera nżggja barnaforsorgarlóg er fariš ķ gongd, men įšrenn hon veršur sett ķ verk, eru taš framvegis tęr lokalu barnaverndarnevndirnar, sum ķ stóran mun sjįlvar įseta nżtsluna, og tķ hevur landsstżrismašurin lķtlar mųguleikar at įvirka hesa nżtslu. Annaš er, at taš er sera trupult at gera metingar um nżtsluna į hesi konto, tķ uppgeršir frį kommununum koma so mikiš seint. Taš kann nevnast, at higartil ķ įr eru bert 1,3 mió. kr. av eini jįttan uppį 22,5 mió. kr. uppgivnar til Fųroya Gjaldstovu. Sammett viš sama tķšarskeiš sķšsta įr, so veršur vęntandi ein meirnżtsla į hesi konto uppį 4,8 mio. kr.

Hųvušskonto 8.21.6.01. Serforsorg (Rakstrarjįttan)
Į undirkonto 21 - stovnsuppihald o.a. ķ Danmark kemur at mangla ein knųpp millión fyri įr 2000. Hetta kemst av, at taš er gjųrd ein prķsregulering ķ Danmark av verandi stovnsplįssum, og at ein nżggjur persónur er komin afturat ķ skipanina.

Hųvušskonto 8.21.7.01. Vanlig forsorg (Lógarbundin jįttan)
Meirnżtsla į forsorgarlógini tykist at vera vanligt fyribrigdi. Ķ 1995 var meirnżtslan 9%, ķ 1996 13%, ķ 1997 30%, ķ 1998 22% og ķ 1999 var ein meirnżtsla uppį 17%. Hetta hevur veriš śrslitiš, hóast roynt hevur veriš at lagt uppfyri į hvųrjum įri.

Ķ įr 2000 eru avsettar 87,5 mió. kr. til landskassans part. Taš er einki, sum śt frį fyrsta įrsfjóršingi bendir į, at nżtslan fer at gerast minni ķ įr 2000. Śtgangsstųšiš fyri metingina av nżtsluni ķ įr 2000 er, at hon ikki veršur minni enn ķ 1999. Mett veršur, at į hesi konto koma at mangla um 11 mió. kr. ķ landskassans part. Taš skal tó sigast, at įvķs tiltųk eru gjųrd fyri at tįlma vųkstrinum į hesari konto, eins og gjųrt varš vart viš ķ uppskotinum til fķggjarlóg fyri įr 2000, men enn sęr taš ikki śt til, at hesi tiltųk hava virkaš nóg vęl. Tey tiltųk sum sett eru ķ gongd eru millum annaš, at įšur hevur taš veriš soleišis, at nógvar avgeršir sum fųra śtreišslur viš sęr, eru tiknar viš heimild ķ forsorgarlógini og hetta er nś stešgaš. Sum dųmi uppį hetta er uppvenjing av rųrslutarnašum og nżggj slųg av medisini.

Orsųkin til meirnżtslu eru ųktar śtreišslur til foreldur viš brekašum bųrnum. Onki bendir į, at hesar śtreišslur fara at stagnera, heldur tvųrturķmóti sżnist taš, sum um vųksturin bara ųkist. Almannastovan mųtur ųktum tali av familjum viš bųrnum, iš hava vķšfevnd brek, taš eru fleiri bųrn fųdd ķ Fųroyum viš vķšfevndum breki. Talan av umsóknum er eisini vaksandi, bęši tį talan er um nżggjar umsóknir og frį foreldrum sum longu fįa hjįlp sambęrt forsorgarlógini. Av tķ at heimildin er so ógreiš, eru taš nógvar og kostnašarmiklar śtreišslur, sum verša jįttašar og tey tilboš sum vit geva ķ Fųroyum ķ dag eru heldur ikki tey bestu og bķligastu. Hesar familjur eru sera illa fyri, og vit hava ikki onnur hjįlpartilboš til teirra enn umlętting, ansing, fylgarahjįlp o.t.

Eisini innan hjįlparrįš er hendur ein vųkstur ķ śtreišslunum. Į hesum ųkinum hendur ein vųkstur, iš stavar frį sišvenjubroyting orsakaš av nųkrum kęruavgeršum, iš umstoyttu ta kanska nakaš strammu sišvenjuna hjį Almannastovuni. Stųrstu śtreišslupostarnir į ųkinum eru: heilivįgur, avlamis- og umlęttingarbilar, trappuliftir og ašrar liftir, broytingar ķ heiminum, koyristólar og hoyritól.

Annars eru śtreišslurnar til endurbśgving nógv ųktar. Hetta hevur tó višfųrt, at śtreišslurnar til arbeišsloysisstušul eru minkašar munandi.

Um meira skal sparast į forsorgarlógini, er neyšugt viš lógarbroytingum. Arbeišiš viš at gera nżggja forsorgarlóg er byrjaš, men talan er um eitt sera stórt og trupult arbeiši.

Hųvušskonto 8.21.8.01. Fólkapensjón (Lógarbundin jįttan)

   8.21.8.04. Avlamispensjón (Lógarbundin jįttan)

  8.21.8.07. Einkjupensjón (Lógarbundin jįttan)

  8.21.8.16. Nżggj pensjónsskipan (Lógarbundin jįttan)

Hesar hųvišskonti verša tiknar undir einum, tķ fķggjarlógin er ikki lagaš eftir nżggju almannapensiónslóggįvuni.

Eftir gongdini higartil – tvs. ein lineęr framskriving – veršur nżtslan mett til 481,8 mió. kr. brutto at eitt meirnżtsla uppį 3,5 mió. kr. brutto. Taš skal tó sigast at henda meting er sera óviss.

Nżggj lóg er komin ķ gildi frį 01.01.2000 og hevur hendan lógin nógvar broytingar viš sęr. Taš vķsir seg eisini, at taš sum er śtgoldiš pr. mįnaša higartil ķ įr hevur veriš varierandi. Hettar og taš at taš bert eru nakrir fįir mįnašir farnir av įrinum ger, at taš er ringt at meta um tęr samlašu śtreišslurnar longu nś.

Landsstżrismašurin fer um nakrir mįnašir at gera nżggja metingar fyri at fįa neyvari tųl.

Hųvušskonto 8.21.9.01. Dagstovnar
Um verandi virksemiš um alt landiš heldur fram eins og nś, koma at mangla um 7 mió. kr. ķ į hesi hųvušskonto. Greitt er frį hesum ķ teimum lógaruppskotum sum liggja til višgeršar ķ tinginum um avtųku av lógini um bżtiš av almannaśtreišslunum eins og ķ lógaruppskotinum um dagstovnar. Eftir tķ, sum skrivaš er ķ fķggjarlógini, er hędd ikki tikin fyri teimum broytingum sum hendu 1. januar įr 2000 og sum koma at henda, tį iš lógin um bżtiš av almannaśtreišslunum veršur tikin av og lógin um dagstovnar kemur ķ gildi. Verša lógirnar ikki settar ķ gildi fyrr enn 1. juli įr 2000, veršur tųrvurin umleiš 3 milliónir krónur stųrri.

Mįliš avgreitt.