Fyrispurningur um DEMM-skipanina og Innkrevjingardeildina

100-25 Fyrispurningur til Karsten Hansen, landsstżrismann, višvķkjandi DEMM-skipanini og Innkrevjingardeildini

 

Įr 2000, tżsdagin 29. februar, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Jóannes Eidesgaard, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

  1. Hvat kostaši DEMM-skipanin ķ śtvegan og rakstri, og hvat hevši neyšuga uppgraderingin av DEMM-skipanini kostaš?
  2. Hvķ varš avgerš tikin um at nišurleggja DEMM-skipanina og at fara undir at gera eina fųroyska skipan?
  3. Hvķ segši Kommunedata sįttmįlan upp?
  4. Hvųrjar grundgevingar vóru fyri at flyta innkrevjingina frį Gjaldstovuni til Toll- og Skattstovuna?
  5. Hvussu hevur gongdin ķ eftirstųšum veriš sķšan juli 1999 og fram til dagin ķ dag?
  6. Hvat kostaši flytingin ķ nżggj hųli į Hįlsi, keyp av nżggjum tólum og innbśgvi, og hvat er leiguprķsurin?
  7. Hvussu er stųšan ķ dag višvķkjandi skrįseting, mótrokning og innkrevjing av almennari skuld?
  8. Hvussu fer renturokningin ķ dag fram av ķrestandi/avlopsskatti og ašrari skuld?
  9. Hvųrjar grundgevingar eru fyri at decentralisera innkrevjingina?
  10. Fęr stųšan į Innkrevjingardeildini nakrar ašrar avleišingar enn tęr, vit longu hava sęš višvķkjandi starvsfólkum og effektiviteti?
  11. Hvųrji stig ętlar landsstżrismašurin at taka til tess at tryggja, at samfelagsins įhugamįl višvķkjandi innkrevjing av almennari skuld verša nųktandi rųkt?

Višmerkingar:

Formašurin fyri Det danske Hedeselskab, Enrico Dalgas, segši kendu oršini: "Hvad udad tabes, må indad vindes". Hesi oršini kundu hóskandi veriš yvirskriftin yvir taš arbeišiš, sum Innkrevjingardeildin hevur gjųrt og sjįlvandi framhaldandi įtti at gjųrt.

Eitt av eyškennunum fyri eitt framkomiš ręttarsamfelag er, at fallin skuld veršur inndrigin og sjįlvandi eisini, tį taš snżr seg um skuld til taš almenna.

Į fķggjarlógini fyri 1995 vóršu settar 7 mió. kr. av til eina centrala innkrevjingar- og fķggarstżringsskipan, harav tęr 3 mió. kr. fóru til sokallašu DEMM-skipanina, sum stendur fyri debitor-eftirstųšur-mótrokning-mįlsvišgerš. Hetta var ein skipan, iš varš gjųrd ķ samstarvi millum Fųroya Gjaldstovu og Kommunedata.

DEMM- skipanin fór at virka ķ september 1995, men varš alment tikin ķ nżtslu 11. mars 1996. Innkrevjingardeildin lį tį undir Fųroya Gjaldstovu.

Ķ fķggjarlógaruppskotinum fyri 1997 sigur landsstżriš ķ sķnum višmerkingum ķ allżsingini av effektivitetshugtakinum "Innkrevjing", …"at sambęrt gjųgnumgongd av allari skuld ķ DEMM-skipanini, so hava bert 30% av eftirstųšunum, sum liggja ķ skipanini, veruligt virši. Hetta er 150 mió. kr. Megnar Gjaldstovan at minka eftirstųšuna, sum eru góšar 500 mió. kr., nišur ķ 350 mió. kr. (rentutilskriving av viršisleysum krųvum ikki uppiķ), so er effektiviteturin 100%". 

Gongdin ķ samlašu eftirstųšunum hevur veriš henda:

febr. 1996 uml.507 mió. kr.
des. 1996 500.238.835 kr
juli 1997 465.165.629 kr.
des. 1997 451.573.532 kr
juli 1998 444.557.119 kr.
des. 1998 404.156.905 kr.
juli 1999 340.279.759 kr.

Almenna skuldin er minkaš viš slųkum 170 mió. kr. eftir fżra įrum. So śt frį allżsingini hjį landsstżrinum į heysti 1996, so kann ikki sigast annaš enn, at Innkrevjingardeildin ķ verki veruliga hevur vķst tżdningin av oršinum effektivitetur, og at DEMM-skipanin hevur livaš fult upp til taš, sum m.a. eisini lųgtingsmenn vęntašu.

Um taš er eitt av okkara eyškennum, taš vóni eg ikki taš er, so er taš nógv, sum bendir į, at taš sum virkar, taš skal syndrast, mešan ov lķtil orka veršur brśkt til taš, sum ikki virkar, sum taš skal.

Tķšliga ķ 1998 so eru rųddir frammi um, at Innkrevjingardeildin nś ikki skuldi liggja undir Fųroya Gjaldstovu, men skuldi flytast til Toll- og Skattstovuna. Onkur vildi vera viš, at hetta var sambęrt bygnašarbroytingunum hjį Finn Normann Christensen. Onnur vildu vera viš, at taš ikki var plįss fyri Innkrevjingardeildini śti ķ Albert Hall. Uppaftur onnur vildu vera viš, at innkrevjingin var ein nįttśrligur partur av virkisųkinum hjį Toll- og Skattstovuni, mešan taš eftir ųllum at dųma ikki hoyrdi undir nįttśrliga virkisųkiš hjį Gjaldstovuni, hóast hon her hevši virkaš framśr vęl.

Śrslitiš veršur so, at ķ aprķl 1998 flytur Innkrevjingardeildin frį Gjaldstovuni til Toll- og Skattstovuna.

Vit hųvdu eitt oršasklifti į tingi į heysti 1998, har vit vóru nųkur, sum męltu frį hesi flyting. Men landsstżrismašurin segši, at tann avgeršin var tikin.

Leišarin į deildini veršur nś settur sum stjóri frį 15. aprķl 1998, og Innkrevjingardeildin er nś eitt virkisųki undir Toll- og Skattstovuni. Hesin stjóri veršur ikki gamal ķ sessinum, men sigur seg śr starvi longu seinni sama įr.

Ķ september 1998 leggur umboš fyri Told og Skat ķ Danmark, eftir umbųn frį fųroyskum myndugleikum, fram eina frįgreišing um innkrevjingina ķ Fųroyum, har stašiliga veršur heitt į myndugleikarnar um ikki at desentralisera innkrevjingina.

Ein arbeišsbólkur, settur av landsstżrinum, viš umbošum fyri innkrevjingina og ųkisleišarar leggur fram įlit ķ desember 1998, har ųkisleišararnir męla til desentralisering, og umbošini fyri innkrevjingina męla til at halda fast um eina sentrala innkrevjng.

Nżggjur leišari veršur settur 1. mars 1999, og gongdina sķšani tį kenna tingmenn frį fjųlmišlunum og frį tķ bręvi, sum Starvsmannfelagiš hevur sent Lųgtinginum. Haraftrat vęnta vit, at landsstżrismašurin fer at geva tinginum eina frįgreišing.

Skal takast samanum hesa syrgiligu sųgu, sum annars sį so ljós śt, so hava vit ķ dag snųgt sagt onga innkrevjing, og taš er ikki at taka munnin ov fullan, tį sagt veršur, at ųll innkrevjing liggur ķ skelja sori bęši menniskjansliga og tekniskt.

Eftirstųšurnar vaksa aftur fullkomiliga ótįlmašar, og eingin kann ķ dag siga nakaš ķtųkiligt um, hvussu stórar hesar eru, burtursęš frį mvg-skuld og skattaskuld. Taš fer eingin skipaš skrįseting fram, og taš fer als eingin mótrokning fram.

Einki veršur eftirhildiš ķ A-inntųku hjį fólki, sum skylda skatt, barnapengar o.l. Hetta hevur ķ mišal giviš um 1½ til 2 mió. kr. um mįnašin.

Negativt mvg og rokningar til taš almenna veršur ķ dag goldiš beinleišis śt til borgaran, uttan at taš fyrst veršur mótroknaš ķ mųguligari ašrari skuld. Mvg-eftirstųšan er sķšan november ķ fjųr ųkt viš uml. 9 mió. kr. Mótrokning av negativum mvg sambęrt kreditorlistum hevur vanliga ligiš um ½ mió. kr um vikuna.

Eykatrekkiš fyri ógoldnan skatt er stešgaš, og eingin rentutilskriving fer fram upp į ķrestandi skatt, mešan avlopsskatturin veršur tilskivašur fyrst 6% og sķšan 1% pr. mįnaš, til goldiš veršur.

Kommunudata segši sįttmįlin upp 1. aprķl 1999, uttan iva tķ, at teir ikki hava hildiš okkum vera ein nóg seriųsan mótpart, og ķ desember 1999 heldur DEMM-skipanin snųgt sagt uppat at virka.

Talan hevur veriš um, at ķ stašin skuldi koma ein fųroyskt framleidd innkrevjingarskipan, men ķ lųtuni sęr ikki śt til, at nųkur nżggj skipan kemur ķ bręši, og óvist er, hvussu góš hon veršur, um ikki nóg nógv orka og jįttan veršur latin. Eitt framhald av DEMM-skipanini hevši kravt eina uppgradering, sum mųguliga hevši kostaš um einar 2 til 3 mió. kr.

Lųgtingiš, sum ķ sķnari tķš jįttaši neyšugu upphęddina til eina effektiva innkrevjing viš DEMM-skipanini, eigur at fįa at vita frį landsstżrismanninum, hvųrjar frįgreišingar og grundgevingar hann hevur fyri, at alt hetta fyri samfelagiš so tżdningarmikla ųki liggur ķ skeljum.

Tķskil verša hesir spurningar settir.

Į tingfundi 2. mars 2000 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 13. aprķl 2000 svaraši Karsten Hansen, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar 

  1.  
  2. Sambęrt konto 3.15.1.10. Nżggj fķggjarstżring, kostaši DEMM-verkętlanin 2.956.000 kr. Raksturin av skipanini viš supportgjaldi frį Kommunedata liggur um 1.000.000 – 1.200.000 kr. Neyšuga uppgraderingin vildi kostaš uml. 2.500.000 kr.. Annars veršur vķst til svar upp į spurning 3.

  3.  
  4. Męr kunnugt hevur taš altķš veriš ętlanin at gera eina fųroyska loysn fyri innheintingina, so skjótt tķš og orka var til hetta. Sokallaša DEMM-skipanin varš ķ sķnari tķš vald, tķ hon skuldi ikki vera so kostnašarmikil at keypa. Hartil kom, at taš tók tķš hjį Gjaldstovuni at gera nųktandi kravspecificatión til eina innkrevjingarskipan, sum kundi framleišast ķ Fųroyum. Skipanin, sum keypt var, var ein rein donsk skipan, sum er framleidd til donsku kommunurnar av Kommunudata. Taš var hildiš, at taš hastaši at fįa eina innkrevjingarskipan at virka, tķ var skipanin keypt.

    Ķ aprķl 1998 var innkrevjingin flutt til Toll- og Skattstovu Fųroya. Aftan į at T&S hevši hoyrt frį starvfólkunum, hvųrjir vansar vóru viš DEMM-skipanini, var gjųrt av at arbeiša vķšari viš at gera eina fųroyska skipan. Eisini tķ at sambęrt Elektron var DEMM-skipanin alt ov dżr ķ rakstri. Hon var dżrari enn nųkur onnur skipan hjį T&S ķ dag. Viš at gera eina fųroyska skipan, sum var lagaš til fųroysk višurskifti, varš mett at rakstrarśtreišslurnar, sum ķ dag eru uml. 1 mió.kr., vildu falla til uml. 400.000 kr.

    DEMM-skipanin skuldi vera ein standarskipan, sum lķtlar og ongar broytingar vanliga komu at verša ķ, men hetta er ikki so, tķ skipanin veršur broytt alla tķšina eftir teimum krųvum sum donsku kommunurnar seta, og ikki vit.

    Ętlanin hjį Toll- og Skattstovuni var at brśka 2000 – 2001 įrini og kanska ein part av 2002 til at gera eina nżggja skipan ķ, men av ųšrum orsųkum, sum verša umrųddar undir spurningi 3, kom hetta ikki at verša so.

    DEMM-skipanin byggir į centrala stżring. Hon kann tķ ikki bżta skuldarar upp į kommunur ķ landinum. Skuldarar verša bżttir upp eftir P-tali. Ein persónur kann tķ ikki setast burturav at rųkja allar skuldara ķ eini kommunu ella ųki. Hann mį arbeiša viš einari įvķsari mongd av Ptųlum, óansęš śr hvųrjum ųki skuldarnir eru.

    Upplżst veršur, at taš var kannaš, tį skipanin varš keypt, at ųkisnummari, sum skipanin arbeišir viš, ikki kann nżtast til at marka ein skuldara, sum hoyrandi til eitt įvķst ųki. Um vit skulu nżta skipanina til at krevja inn lokalt, so skal ein DEMM skipan verša til hvųrt ųki.

    DEMM-skipanin er ein skipan, sum er gjųrd til tęr donsku kommunurnar, og er vęlhóskandi til teirra endamįl, men harviš verur ikki sagt, at hon lżkur krųvini, sum tann fųroyska innkrevjingin setur, millum annaš so krevja donsku kommunurnar ikki MVG inn. Nógvar uppgįvur verša loystar manuelt, tķ tęr ikki kunnu automatiserast ķ DEMM-skipanini.

  5.  
  6. Her skal eg fyrst nevna, at sįttmįlin um DEMM-skipanina ikki er sagdur upp, men tann supportavtala, sum sambęrt sįttmįlan um keyp av DEMM-skipanini varš gjųrd viš Kommunedata, kundi sigast upp viš 6 mįnaša freist, men var tó óuppsigilig tey fyrstu 3 įrini. Taš er henda avtala, sum er uppsųgd, og ikki sjįlvur sįttmįlin um DEMM-skipanina.

    Taš hevur vķst seg alla tķšina, at nógvir trupulleikar hava veriš millum brśkaran, Kommunedata og P/F Elektron.

    Toll- og Skattstovan hevur kannaš hvųrjir mųguleikar vóru at fįa loyst trupulleikarnar. Lesa vit sįttmįlan sum ķ sķnu tķš var gjųrdur viš Kommunedata, so stendur į sķšu 4 ķ hesum sįttmįla:

    "De MVS-baserede systemer afvikles på P/F Elektrons anlęg i Tórshavn og der indgås en sęrskilt driftsaftale mellem Elektron og Gjaldstovan om vilkårene herfor. Der etableres en driftssupportaftale mellem Elektron og KMD, som sikrer stabil drift for kunden, herunder rimelige svartider."

    Sum taš tķšiliga gongur fram av sįttmįlanum viš Kommunedata į nęstu sķšunum, so er supportavtalan viš teir baseraš upp į, at ein avtala veršur gjųrd viš P/F Elektron. Kommunedata setur serlig krųv til slķka avtalu, fyri at teir kunnu halda sķn part av undirskrivašu supportavtaluni.

    Trupulleikin er, at tęr supportavtalur, sum vóru neyšugar fyri at DEMM-skipanin skuldi koyra uttan trupulleikar fyri brśkaran, vóru ongantķš gjųrdar.

    Menningardeildin hjį Toll- og Skattstovuni setti seg tķ ķ samband bęši viš Elektron og Kommunedata. P/F Elektron avvķsti at lśka tey krųv sum Kommunedata setti. Teir vildu ikki broyta alt sķtt "driftsmiljų" orsaka av Kommunedata, sum teir heldur ikki hųvdu bundiš seg til.

    13. aprķl 1999 fęr Toll- og Skattstova Fųroya, Menningardeildin bręv frį Kommunedata, hvar teir greiša frį, hvat hent er sķšan sįttmįlin varš undirskrivašur, millum annaš skriva teir

    "Der blev indgået en supportaftale vedrųrende selve applikationen, og det aftaltes, at der skulle indgås en teknisk orienteret supportaftale, hvor Kommunedata kunne bistå P/F Elektron med eventuelle driftsproblemer i både CICS- og batchmiljų. Denne aftale blev aldrig formaliseret og er en del af forklaringen på en rękke af de problemer der senere fulgte."

    Vķšari veršur sagt, at ringastu trupulleikarnir eru loystir fyribils, tķ P/F Elektron hevur "opgraderet sit miljų, så det stort set svarer til Kommunedatas"

    Skotiš veršu upp av Kommunedata, at Elektron śtbyggir soleišis, at teir kunnu koyra fyri Kommunedata uttan trupulleikar. Eitt nś hevur Kommunedata jśst implementeraš LE, Language Enviroment ķ sķt miljų, og Elektron kann ikki loysa uppgįvuna nųktandi, uttan teir fįa implementeraš LE, sum sagt veršur. Sęš frį sjónarmišnum hjį T&S meta teir eisini, sum T&S eisini hevur bošaš teimum frį, at stųšan ikki er haldbar fyri T&S.

    Teir uppsiga supportavtaluna, og meta at best er at endurskoša alla avtaluna, soleišis at bįšir partar verša nųgdir, samstundis koma teir viš nżggjum uppskoti um ta "supportaftale", sum sįttmįlin viš teir varš grundašur į, skuldi gerast millum Elektron og Kommunedata, men sum ongantķš var gjųrd.

    Sķšani greiša teir frį hvat teir meta avtalan skal innihalda, og leggja so afturat "at skųnsmęssigt er der tale om en forųgelse af supportbistand med ca. ½ millioner kroner per år….."

    Sķšani veršur lagt afturat. " Denne support indeholder en hot-line support og en lųbende opdatering med fejlrettelser og andre rettelser forårsaget af ęndringer i dansk lovgivning. Ęndringer nųdvendiggjort af lokale fęrųske forhold er ikke inkluderet."

    T&S skuldi gjalda fyri ręttingar, sum stóšust av broytingum ķ donsku lóggįvuni, men gera serliga gjaldsavtalu um broytingar ķ okkara lóggįvu.

    Kommunedata hevši eina alternativa loysn. Teir kundu įtaka sęr at reka alla DEMM-skipanina fyri Toll- og Skattstovuna ķ teirra danska virksemi. Samlašu śtreišslurnar mettu teir til 900.000 kr. įrliga.

    Hetta tilboš kom ikki viš ķ metingunum hjį T&S. Fyri taš fyrsta metti T&S ikki, at taš kundi koma upp į tal, at lata eitt śtlendskt EDV-virkiš rųkja allar skuldarar hjį tķ almenna. Fyri taš nęsta, so er bann sett fyri at senda data til śtlendsk EDV-virkir.

    Tosaš var viš P/F Elektron um mųguleiki var fyri, at ein supportavtala millum teir og Kommunedata kundi gerast, sum fyri taš fyrsta kundi lśka tey krųv, Kommunedata setti, og at T&S so fekk eina brśkaravinarliga skipan.

    P/F Elektron vildi ikki vera viš, at umleggja teirra "miljų" so taš leyk krųvini hjį Kommunedata. Hetta vildi hava so stórar broytingar viš sęr hjį P/F Elektron, at taš ikki kom upp į tal. Spurningurin var eisini, hvųr skuldi gjalda. Mett var tį, at taš sum kravdist fyri at lśka krųvini hjį Kommunedata kom at kosta uml. 2,5 mió. Kr., men tį hevši T&S ikki eina skipan, sum taš sjįlvt įtti, og sum var gjųrd til okkara višurskifti.

    Toll- og Skattstovan var nś ķ tķ stųšu, at hon hevši eina DEMM-skipan, men onga supportavtalu, sum kundi tryggja teimum, at DEMM-skipanin kundi brśkast. Supportavtalan var sųgd upp av Kommunedata, tķ tęr avtalur sum skuldu gerast millum P/F Elektron og Kommunedata ongantķš vóru gjųrdar. Raksturin av DEMM-skipanini bygdi jś į, at ein slķk avtala skuldi veriš gjųrd. P/F Elektron avvķsti, at teir nakrantķš hųvdu gjųrt nakra ella ętla at gjųrt slķka avtalu, sum Kommunedata kravdi, og sum teir lųgdu til grund fyri uppsųgnini av supportavtaluni.

    Toll- og Skattstovan hevši ongar undirskrivašar avtalur at vķsa til, sum hon kundi hanga ymsu partarnar upp į fyri at fįa loyst trupulleikarnar.

    Eftir uppfatanini hjį T&S, kom tann stųša hon var ķ, at skulla arbeiša vķšari viš at fįa DEMM-skipanina at koyra nųktandi, at kosta ov nógv bęši ķ ķlųgum og ikki minst ķ rakstri, og so hevši hon hóast hesar stóru śtreišslur ikki eina skipan, sum hon kundi broyta og śtvikla, sum hon ynskti. Avgjųrt var tķ at brśka 2000/1 til at gera eina nżggja skipan ķ.

    Kommunedata fekk boš um hetta, tį teir hųvdu sagt avtaluna upp, og vóru spurdir um skipanin kundi koyra ķ eini skiftistķš, og um teir kundu hjįlpa til viš tķ eftir rokning. Ķ skrivi 21. Juni 1999 gjųrdu teir Toll- og Skattstovuna varuga viš, hvųrjir trupulleikar kundu koma, og at skipanin ikki kundi koyra ķ eitt longri tķšarskeiš, uttan at T&S og Elektron forpligtašu seg til at fylgja teirra "driftsmiljų". Annars vóru teir positivir.

    Aftan į at hava kannaš sįttmįlar og mųguligar avtalur, var funniš śt av, at Toll- og Skattstova Fųroya ikki kundi krevja nakaš av Kommunedata og Elektron. Bišiš varš so um fund viš Kommunedata 21.sept. 1999, hvar so ętlanina hjį T&S var at gera mųguliga nżggja supportavtalu viš Kommunedata aftan į 1. Oktober 1999 og fyri 2000 og 2001.

    Į hesum fundi kom fram at DEMM-skipanin ikki var įr 2000 tryggja, uttan so, at allar ręttingar, sum Elektron hevši fingiš frį teimum, vóru lagdar inn. Hetta bar ikki til, sum stųšan var, uttan at Elektron śtvegaši sęr LE, men hetta vildi Elektron ikki. Hetta fingu vit at vita, hóast vit vķstu til skriv frį teimum dagfest 28. januar 1998 til Elektron, hvar teir millum annaš siga:

    "For edb-lųsningen "Debitorregnskab" som er det KMD-produkt P/F Elektron benytter, gęlder det, at produktet med udgangen af 1998 vil vęre ÅR-2000 overensstemmende i henhold til Dansk Standard definition"

    Kommunedata vķsti bert til tęr avtalur, sum ongantķš vóru gjųrdar.

    Um DEMM-skipanin skuldi įr 2000 tryggjast undir hesum umstųšum, kom taš at kosta nógv ķ krónum og manntķmum. Hildiš var tķ, at best var at framskunda menningina av einari skipan į Elektron. Umbošini fyri Kommunedata tóku eisini undir viš Toll- og Skattstovuni, at hetta var bedra loysnin fyri T&S, tķ taš kom at skapa ov nógvar trupulleikar fyri T&S, um T&S ķ framtķšini skuldu tryggja sęr, at Elektrons "driftsmiljų" altķš skuldi lśka tey krųv Kommunedata stillaši. Annars kundi T&S altķš koyra hjį teimum, men sum fyrr umrųtt, metti T&S ikki, at hetta kundi koma upp į tal.

    Allar upplżsingar, sum vóru ķ DEMM-skipanini, skuldu flytast ķ eina db2-basu, og avtalaš varš viš Kommunedata, at T&S positivt skal siga hvųrjar upplżsingar hon skal hava śr DEMM-skipanini. Sķšan ger Kommunedata programmiš til at lesa hesar upplżsingar śr skipanini.

    Hetta samarbeiši viš Kommunedata hevur gingiš vęl. Allar upplżsingar eru lisnir śr gomlu skipanini, og lagdir ķ nżggju IK-skipanina. Menningardeildin hjį T&S stendur fyri hesum arbeiši.

  7.  
  8. Tį arbeitt varš viš bygnašarbroytingunum fingu ųll starvsfólk undir fķggjarmįlastżrinum mųguleika til at siga sķna hugsan um 4 mųguligar mįtar at skipa bygnašin av fķggjarmįlastżrinum upp į.

    Nógv tey flestu starvsfólkini višmęltu at ųll innkrevjingin av almennari skuld varš flutt frį Fųroya Gjaldstovu til Toll- og Skattstovuna. Mett var at innkrevjingin mest nįtśrliga hoyrdi heima į Toll- og Skattstovuni. Taš er jś Toll- og Skattstovan, iš framleišir 95-98% av teimum krųvum, sum verša kravd inn av tķ almenna.

    Sami stovnur, sum hevur įbyrgdina av at įlķkna skatt og įseta MVG, hevur tį eisini įbyrgdina av eftirstųšunum, samstundis sum borgarar kunnu verša avgreiddir av sama stovni, og ikki, sum mannagongdin hevur veriš, sendir aftur og fram millum stovnarnar.

    Sambandi/samarbeiši millum innkrevjing og įlķkning av skatti og MVG hevur veriš lķtiš, tķ innkrevjingin hevur fyri starvsfólkiš į T&S veriš "ein verš fyri seg". Hetta arbeiši/samarbeiši kann nś samskipast, so uppgįvan at įlķkna skatt og MVG og innkrevjing av skuldini kann loysast ķ felag.

    Broytingar ķ skattalógini, herundir automatiseringin av sjįlvuppgįvuni, kemur ķ framtķšini at minka munandi um ķrestandi skattin og harviš eftirstųšurnar. Innkrevjingin kann koncentrera seg meira um MVG og ašrar eftirstųšur.

  9.  
  10. Toll- og Skattstova Fųroya upplżsir soleišis um eftirstųšurnar:

    Eftirstųšur i DEMM- skipanini:

          Munur:    
    1996 Februar 507.000.000,00      
      Desember 500.238.835,00 6.761.165,00 1% +6.761.165,00
    1997 Juli 465.165.628,00 35.073.207,00 7%  
      Desember 451.573.352,00 13.592.276,00 3% +48.665.483,00
    1998 Juli 444.557.119,00 7.016.233,00 2%  
      Desember 404.156.905,00 40.400.214,00 9% +47.416.447,00
    1999 Mars 351.743.017,00 52.413.888,00 13%  
      Aprķl 345.331.695,00 6.411.322,00 2%  
      Mai 340.941.078,00 4.390.617,00 1%  
      Juni 346.840.606,00 -5.899.528,00 -2%  
      Juli 340.279.759,00 6.560.847,00 2%  
      August 338.749.825,00 1.529.934,00 0%  
      September 350.043.861,00 -11.294.036,00 -3%  
      Oktober 342.512.584,00 -3.762.758,00 1%  
      Desember 375.011.044,17 -24.967.183,17 -7% -25.383.102,83
               
    Eftirstųšur ķ nżgggju innkrevjingarskipanini:
    2000 Januar 375.011.044,17 0,00    
      Mars 339.894.966,14 35.116.078,03 9% +35.116.078,00

    Upphęddin januar 2000 er tikin beinleišis śr gomlu skipanini. Arbeiši lį stilt ķ desember, so ongi inngjųld eru bókaš fyrr enn vęl eftir nżggjar. Hetta sęst best av partafelagsskattinum, sum fellur til gjaldingar ķ oktober, november og desember. Nakaš av bókingum mangla pr. 31.03.00, men alt ķ alt eru eftirstųšurnar ręttuliga stabilar. Automatiseringin av sjįlvuppgįvuni hevur gjųrt, at ķrestandi skattur er nógv minkašur, so stórt sęš snżr taš seg um gamlar eftirstųšur av skatti, sum eru truplar at fįa inn. MVG-skuldin veksur nakaš, tį uppgerširnar verša latnar inn, men minkar so aftur, so hvųrt peningurin kemur inn. Vit kunnu altķš tjakast um, um innkrevjingarreglurnar eru strangar nokk, tį taš snżr seg um innkrevjing av MVG-skuld.

    Fleiri av krųvunum, sum hava liggja ķ DEMM-skipanini eru neyvan nakaš verd, og fįast helst ikki inn. Her kann nevnast at morarenta, sektir o.a. lķknandi liggja um 100 mió. Kr. Ikki goldin barna- og konupeningur liggur um 50 mió. Kr. Eitt stórt arbeiši veršur nś gjųrt śti ķ ųkjunum fyri at rudda upp ķ hesum krųvum, sum eru trupul at fįa inn. Stórur partur av teimum 7,5 mió. Kr. ķ skyldugum śtlendskum barnapeningi eru persónar, sum ikki hava ein bśstaš, sum vit kunnu finna fram til.

    Tųlini vķsa heldur ikki, hvussu nógv er fyrnaš og strikaš, ella hvussu nógv er eftirgiviš. Sķšani seint seinasta summar hevur T&S havt eitt starvsfólk til at gjųgnumganga skatta- og eftirstųšurnar, sum śrslit av hesum arbeiši eru strikaš 4,4 mió. kr av skattakrųvum og 6 mió. kr. av rentum ella 10,4 mió. kr.. Hetta eru krųv, sum eru fyrnaš v.m., ręttingar og umbókingar seinastu 15 įrini.

  11.  
  12. Keyp av nżggjum tólum ………………………………………………… kr. 263.393,75

    Innbśgv…………………………………………………………………... kr. 328.770,00

    Leiga pr. mįnaš …………………………………………………………. kr. 28.000,00

    Grundin til at innkrevjingin varš flutt nišan į Hįls var, at leigumįliš ķ hųlunum hjį Tryggingarfelagnum Fųroyar var uppsagt. Ętlanir vóru eisini frammi um at flyta alt aftur yvir viš Strond, har sum Fiskimįlastżriš nś er, men har var hildiš at ov lķtlir mųguleikar vóru at ųkja um plįssiš, tķ kolvetnisvinnan stóš fyri framman, og um eini tvey įr (hetta var summari 1998) kundi fķggjarmįlastżriš rokna viš at skula nżta eyka hųlir til Toll- og Skattstovuna, og bęši taš, at vit fingu plįss į Hįlsi, og fingu eina slags optión um at fįa meira plįss, um hetta gjųrdist neyšugt, gjųrdi taš skilabetri at flyta alt virksemi ķ Streymoyar Ųki nišan į Hįls. At so śtflytingin av innkrevjingini til ųkini kom skjótari ķ gongd enn ętla ger, at ikki veršur neyšugt at śtvega hųlir til kolvetnisskattingina ķ nęrmastu framtķš. Annars veršur vķst til spurning 9.

    Innbśgvi, taš veriš seg vanligt skrivstovuinnbśgv og EDV-tól, sum vóru ķ hųlunum į Kongabrśnni, var ķ so ringum standi, at taš undir ųllum umstųšum skuldi skiftast śt. EDV-tólini luku ikki tey krųv, sum sett veršur til slķkan śtbśna ķ dag. Lagt skal verša afturat her, at Toll- og Skattstovan ikki hevur goldiš fyri innręttingarnar ķ hųlunum į Hįlsi.

  13.  
  14. Toll- og Skattstovan upplżsir, at mótrokning veršur gjųrd sum higartil. Tann fyrsta uppgįvan hjį tķ nżggju skipanini var at mótrokna ķ avlopsskatt ķ januar 2000, og varš hetta gjųrt. Innheintingin viš eykatrekki var nakaš seinkaš, men er nś sett ķ verk. Skrįseting av ašrari skuld hevur veriš trupul at gera, tķ fleiri starvsfólk hava sagt seg śr starvi.

    Fólk frį ųkisskrivstovunum hava įtikiš sęr hesa uppgįvu. Arbeiši hevur veriš ķ gongd, og er nś viš at vera lišugt. Tey hava sett seg inn ķ innkrevjingarmannagongdir, og hava tķ kunnaš tikiš sęr av at skrįseta tey krųv, iš hoyra til teirra ųki. Einaferš um vikuna mųtast tey nś ķ T&S-Stżrinum og samskipa uppgįvurnar. Nżggja IK-skipanin hevur bżtt skuldarnar upp ķ kommunur, hvat tann gamla DEMM-skipanin ikki kundi. Hvųrt ųki skrįsetir so sķni krųv. Taš sum enn ikki er komiš upp į plįss eru krųv frį śtlandinum. Hetta veršur arbeitt viš nś, so um stutta tķš er hetta eisini klįrt. Alt samband viš śtlandiš veršur lagt til eitt Ųki fyri seg. Hetta sęr mann ofta veršur gjųrt ķ ųšrum londum. Eitt nś gongur alt okkara samband višvķkjandi noršurlendsku "tręk- og bistandsaftalen", sum hevur viš Danmark at gera, um Sųnderborg. Ķ Noreg er taš Sandness, sum hevur viš śtlandiš at gera.

    Taš almenna hevur ikki mist nakran pening, hóast nżggja IK-skipanin er nakaš seinkaš.

    Negativt MVG og rokningar til taš almenna er nakaš sum Fųroya Gjaldstova altķš hevur śtgoldiš. Toll- og Skattstovan hevur altķš įvķst negativt MVG til Gjaldstovuna til śtgjaldingar, og er taš Gjaldstovan, sum hevur syrgt fyri at mótrokningar verša gjųrdar ķ śtgjųldunum. Ķ lųtuni ber hetta til at gera manuelt, sum taš altķš hevur boriš til. Arbeitt veršur viš at automatisera hesa uppgįvu, soleišis at T&S fęr automatiskt boš frį Gjaldstovuni um at gera mótrokningar ķ śtgjųldum frį teimum av tķ skuld, sum liggur til innkrevjing. Peningurin, sum veršur kravdur inn, veršur so sendur aftur til rętta eigara av skuldarkravinum, taš veriš seg gjaldstovan ella annar, sum syrgir fyri tķ, sum so skal henda.

  15.  
  16. Soleišis sum męr er upplżst, uttan at eg kann fara śt ķ smįlutir ķ hesum spurningi, so fer renturokning fram ķ dag, sum hon altķš hevur gjųrt ķ einum programmi, iš kallast fyri kontering, og sum Elektron rųkir fyri T&S, men tį iš T&S ķ samband viš umleggingina ikki hevši fingiš bókaš ųll krųv, so varš valt ikki at rokna rentu fyrr enn alt var bókaš, so ikki tey, sum hųvdu goldiš, og hvar gjaldi ikki var bókaš, eisini fingu rentu av einum kravi, sum tey hųvdu goldiš, og sum skuldi ręttast, tį renturokningin varš sett ķ gongd aftur. Renta varš tį roknaš aftur frį seinasta renturokningardegi. Landskassin missir ongar rentur, og borgarin veršur ikki plįgašur viš rentu av skuld, sum hann hevur goldiš.

  17.  

Į fundi viš starvsfólkiš frį Innkrevjingini ķ november 1998 bošaši eg teimum frį, at mķn ętlan var, at so nógv sum gjųrligt av teimum rakstraruppgįvum, iš Innkrevjingin tók sęr av, skuldi leggjast śt ķ ųkini. Borgarin fekk tį ein og sama myndugleika at venda sęr til. Hann skuldi viš ųšrum oršum ikki sendast millum ymsar stovnar fyri at fįa avgreitt sķn spurning endaliga. Hóast Innkrevjingin framvegis skuldi stżrast centralt, so skuldu tęr dagligu uppgįvurnar loysast so tętt at borgarunum sum til bar.

Eg bošaši eisini frį, at hetta mųguliga kom at spara nųkur stųrv, men alt vildi verša gjųrt fyri at finna hesum eitt annaš starv ķ mķnum įbyrgdarųki.

Innkrevjingin veršur ųll stżrd centralt, jśst sum allar ašrar uppgįvur hjį Toll- og Skattstovuni verša stżrdar centralt. Rakstraruppgįvurnar hevur Toll- og Skattstovan stųšugt arbeitt viš at leggja śt til ųkisskrivstovurnar, lķka sķšan hesar vóru settar į stovn. So gott sum allar eru lagdar śt.

DEMM- skipanin kundi ikki bżta skuldarnar upp į kommunur ella ųkir, tķ var heldur ikki fariš ķ gongd viš at leggja rakstraruppgįvur śt til ųkini, sum hųvdu viš innkrevjing at gera, fyrr enn fariš varš ķ gongd viš eina ašra EDV-skipan, sum kann bżta skuldarnar upp į kommunur ķ landinum.

Ein av grundunum fyri decentralisering nokk hųvušsgrundin er, at ein persónur skal taka fulla įbyrgd av allari višgerš av einum skuldara, heilt frį tķ skuldin veršur stovnaš til skuldin er goldin ella avskrivaš. Skuldarin kann so altķš nżta kęrumųguleikan, um hann ikki heldur seg hava fingiš nųktandi višgerš. Ķ november 1998 skrivar fyrverandi leišarin į innkrevjingini. "Tį vit hava śtbśgviš ein starvsfólkahóp viš fullum starvsdegi her ķ innkrevjingini, iš kann taka viš innkrevjingaruppgįvuni decentralt viš skili, so kunnu vit aftur fara at tosa um decentralisering. Hetta um eini tvey įr. Onki annaš alternativ er til hjįlp frį ųkjunum, iš ikki einans vil geva okkum enn stųrri byršu".

Taš er tķ ikki rętt at siga, at fyrrverandi leišarin gekk ķmóti decentralisering. Ręttari er at siga, at hon fyrst stillaši nakrar treytir, sum skuldi lśkast, įšrenn hol varš sett į.

Heldur ikki kann taš sigast at vera rętt, tį sagt veršur ķ višmerkingunum til spurningarnar, at umboš fyri T&S ķ Danmark eftir umbųn frį fųroyskum myndugleikum hava lagt fram eina frįgreišing "har stašiliga veršur heitt į myndugleikarnar um ikki at decentralisera innkrevjingina."

Viškomandi persónur, sum var ķ Fųroyum ķ 5 dagar, skuldi vitja ųkini saman viš leišsluni av innkrevjingini, men av eini ella ašrari orsųk kom hann ikki til taš. Hann skrivar eina stutta frįgreišing aftan į tśrin ķ Fųroyum. Millum annaš skrivar hann, "inddrivelsen bųr vęre central og beliggende i Torshavn. Her er de store virksomheder og det er her omsętningsgrundlaget er koncentreret".

Innkrevjingardeild er ķ Tórshavn, og er hon nógv tann stųrsta. Hartil kemur, at ųll stżringin av innkrevjingini eisini liggur ķ Tórshavn. Ķ so mįta er onki broytt, men nevnda umboš frį T&S ķ Danmark skrivar eisini:

" Det betyder dog ikke, at den enkelte region ikke vil blive mere synlig i inddrivelsesarbejdet. Hvis de foreslåede ęndringer gennemfųres og den nųdvendige lovgivning kommer på plads, vil pantefogden få meget mere tid til udlęgsforretninger mv."

Han skrivar eisini um, at starvsfólk ķ ųkjunum kunnu brśkast sum vitnir hjį pantifśtum, um at "udlęgsforretninger vil bevirke en synliggųrelse af den enkelte region". Annars skrivar hann um, hvussu "regionerne kan presse folk, vęre kontaktpersoner mellem skyldnere og indrivelsesafdelingen, men bųr ikki kunne indgå betalingsaftaler, selv om regionerne naturligvis bųr vęre behjęlpelige hermed" o.s.fr.v.

Frįgreišingin ber dįm av at verša skriva av persóni, sum visti, at okkara skattaumsiting var uppbżtt ķ "regioner" eins og ķ Danmark, sjįlvt um stųddirnar ikki eru tęr somu. Hann kendi ikki okkara ųkisskrivstovur, hevši ikki veriš ķ samband viš starvsfólkini har, men letur tó skķna ķ gjųgnum ķ sķnari frįgreišing, at tey mugu tį kunnu brśkast til okkurt. Hann gevur teimum fleiri uppgįvur, men fyri lķka sum ikki at "fornerma nakran", so skulu ųkini ikki fullfųra uppgįvurnar.

T&S metti seg ikki kunna brśka stóran part av frįgreišingini. Hon vildi skapt enn stųrri flųkir, um hvųr hevši įbyrgdina av hvųrjum. Taš vildi veriš heilt meiningsleyst at latiš starvsfólk ķ ųkjunum veriš viš ķ innkrevjingini, um tey ikki kundu gjųrt avtalur viš ein skuldara, tķ so vildi hųvušsgrundin fyri at gera umrųddu broytingar, at ein persónur skal taka fulla įbyrgd av allari višgerš av einum skuldara, heilt frį tķ skuldin veršur stovnaš til skuldin er goldin ella avskrivaš, veriš burtur.

Fyri at fyrireika ųkini til innkrevjingaruppgįvuna hava starvsfólk śr ųkjunum luttikiš

ķ teimum skeišum, sum innkrevjingin hevur skipaš fyri, og gera taš eisini ķ tķ skeiši, sum er ķ gongd ķ lųtuni.

Endamįliš viš desentraliseringini er, at tann, iš įlķknar kraviš, skal eisini hava įbyrgd fyri, at taš veršur goldiš. Viš broyttu lóggįvuni frį 1. januar 1998 eru taš Ųkisskrivstovurnar, iš įlķkna uml. 95 - 98 % av ųllum krųvum til landskassan.

Ķ Juni 1992 varš avgerš tikin um at nišurleggja hesar stovnar:

Nżggjur stovnur Toll- og Skattstova Fųroya varš sett į stovn, sum tó ikki fekk lógarkarm at arbeiša eftir fyrr enn 1. januar 1998.

Umskipanin til Toll- og Skattstovu Fųroya varš framd į heysti 1992 og į vįri 1993.

Starvsfólk fingu skriv, har tey vóru bišin um at siga, hvar tey ynsktu at verša į nżggja stovninum.

Umskipanin av innkrevjingini 1999/2000 er gjųrd eftir sama leisti.

Mįliš viš broytingini er:

Avleišingar av bygnašarbroytingunum er:

Sum ųllum kunnugt so hevur veriš ósemja ķ innkrevjingini eina tķš. Taš skert ikki burtur, at ųll ikki hava veriš lķka glaš fyri, at eg munliga bošaši frį undir ósemjuni ķ desember , at ein decentralisering kom at merkja at fęrri starvsfólk komu at taka sęr av innkrevjing ķ Tórshavn. Tųk starvsfólk vóru til uppgįvurnar śti um landiš. Samstundis segši eg, at alt skuldi gerast fyri at finna teimum, sum lupu av eitt annaš arbeiši ķ mķnum įbyrgdarųki. Hetta arbeiši var eisini ķ gongd, men so segši ein partur av starvsfólkunum seg sjįlvan śr starvi.

 

    10.

    Fleiri starvsfólk hava sagt seg śr starvi, og eru eisini farin śr starvinum. Grundgevingin hjį teimum fyri hesum var ymisk, men samarbeišstrupulleikar viš leišaran į innkrevjingini, og at tey vóru flutt frį Fųroya Gjaldstovu til Toll- og Skattstovu Fųroya, saman viš ętlanini um at leggja allar rakstraruppgįvurnar, sum višvķkja innkrevjingini śt į Ųkisskrivstovurnar vóru nokk hųvušsgrundirnar.

    Innheintingin er lųgd sum ein deild ķ stżrinum, hvųrs uppgįva millum annaš er at hava rįšgeving til ųkini ķ innheintingarmįlum, frįlęru v.m. (Yvirlit yvir bygnašin er lagt viš sum skjal A)

    Vanligu innheintingaruppgįvurnar eru lagdar śt į ųkisskrivstovurnar, sum allar ašrar rakstraruppgįvur hjį Toll- og Skattstovuni. Innkrevjingin ķ Tórshavn og Streymoy er nś viš ķ arbeišnum hjį Streymoyar Ųki. Somuleišis hava hini ųkini yvirtikiš innkrevjingina ķ teirra ųki, sum ein partur av teirra rakstraruppgįvum. Stżrisfunktiónin er ķ Stżrinum į Argjum, og tekur sęr av at leggja uppgįvurnar śt til ųkini, gera reglugeršir, skipa fyri undirvķsing v.m.

    Ikki skuldi veriš neyšugt at sett fólk aftur ķ starv fyri tey, sum hava sagt seg śr starvi. Nżggja innkrevjingarskipanin kemur viš tķšini at automatisera fleiri av teimum uppgįvum, sum ķ dag eru manuellar.

    Toll- og Skattstovan fer at seta seg ķ samband viš hini stżrini. Partvķs veršur hetta gjųrt fyri at fįa tey viš til at tillaga lóggįvuna, so uppskot kann verša gjųrt til eina samlaša innkrevjingarlóg fyri alla almenna skuld. Eisini veršur hetta gjųrt fyri at knżta stovnarnar til innkrevjingina hjį Toll- og Skattstovuni soleišis, at klįrt bżti veršur gjųrt millum, hvat er debitorrųkt, sum stovnarnir sjįlvir skulu hava, og hvat er fallin skuld, sum Toll- og Skattstovan skal krevja inn.

    11.

Fólk frį ųkisskrivstovunum hava nś įtikiš sęr hesa uppgįvu at krevja inn alla almenna skuld. Um 2 til 3 mió. kr. sum ętlanin er at nżta ķ įr til eina nżggja innkrevjingarskipan į Elektron , verša nżttar, hava vit eina vęlegnaša fųroyska innkrevjingarskipan, sum skuldi lokiš tey krųv vit seta. Um sama upphęddin varš nżtt til gomlu DEMM-skipanina, so varš hetta fyrst og fremst treytaš av, at ein avtala varš gjųrd millum Elektron og Kommunedata. Óvist er, um slķk avtala feks ķ lag, men so hųvdu vit onga fųroyska skipan, men eina skipan, sum fyrst og fremst er gjųrd til danskar kommunur, og veršur innręttaš eftir danskari lóggįvu.

Veršur tikiš samanum, so kann sigast, at tey tiltųk sum nś eru sett ķ verk fyri at fįa eina effektiva innkrevjing, hvar innkrevjingaruppgįvan er įlųgd teimum sum įlķkna millum 95 og 98% av almennu krųvunum, koma sum frįlķšur at muna nakaš. Veršur so ųll innkrevjingarlóggįvan eftirhugt og gjųrd meira tķšarhóskandi, eitt nś soleišis at innkrevjingin sjįlvstųšugt kann gera gjaldsskipanir, herundir akkordir v.m. viš skuldarar, tį taš snżr seg um minni upphęddir, kunnu vit rokna viš, at vit altķš hava tamarhald į eftirstųšunum av almennari skuld.

Skjal A.

Deildirnar ķ Stżrinum

Lógardeildin

Umsitingardeildin

Virkiseftirlitiš

Menningardeildin

Hevur sum uppgįvu at umsita edv, taš merkir:

Innheintingardeild

Rįšgevandi og hjįlpandi funktión mótvegis ųkjunum. Yvirordnaš umsiting og serkunnleiki v.m. višv. innheinting.

Ųkini 

Innheintingaruppgįvur

Višgerš og umsiting av teimum einstųku skuldarunum. V-tųl og P-tųl verša lųgd śt til ųkini:

Mįliš avgreitt.