Fyrispurningur um kirkjulóggįvuna

100-6 Fyrispurningur til Anfinn Kallsberg, lųgmann, višvķkjandi kirkjulóggįvuni

 

Įr 1999, tżsdagin 7. september, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Sįmal Petur ķ Grund, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

til 

  1. Kann Fųroya lųgmašur greiša Lųgtinginum frį, hvķ tey rķkislógartilmęli, sum lųgmašur stašfesti 28. januar 1998, viš tilmęli um at seta ymsar kirkjulógir ķ gildi 1. januar 1999, enn ikki eru śtinnt.

Višmerkingar:

Fyrst ķ nķtiįrunum bleiv arbeiši viš at dagfųra kirkjulóggįvurnar sett ķ verk. Stórt arbeiši bleiv lagt ķ at nśtķmansgera lóggįvuna, og vóru nógv fólk ķ politisku og kirkjuligu umsitingini upptikin av hesum arbeiši, sum kirkjuligir myndugleikar ķ Fųroyum sóu fram til.

Taš eydnašist ķ tingsetuni 1997 at fįa 7 rķkislógartilmęli samtykt hesum višvķkjandi, og 28. januar 1998 stašfesti lųgmašur hesi rķkislógartilmęli viš tilmęli um at seta kirkjulógirnar ķ gildi 1. januar 1999.

1.januar 1999 upprann, og einki rųktist fyri, at landsstżrismašurin ķ kirkjumįlum hevši skund at fįa tingsins vilja settan ķ verk. Tvųrturķmóti so segši landsstżrismašurin ķ fjųlmišlunum, at hann ikki var sinnašur at gera nakaš viš mįliš.

Grundgevingar landsstżrismansins, at taš av donskum mynduleikum var sagt, at taš ikki lęt seg gera at seta kirkjulógirnar ķ gildi, blivu afturvķstar viš bręvi frį danska kirkjumįlarįšnum til rķkisumbošsmannin, dagfest. 16. desember 1998.

25. februar 1999 legši landsstżrismašurin ķ kirkjumįlum so fyri tingiš uppskot til rķkislógartilmęli um broyting ķ rķkislógartilmęlum višvķkjandi kirkjulógunum. Hetta rķkislógartilmęli gekk śt uppį at broyta tilmęliš at kirkjulógirnar ikki fingu gildi frį 1.januar 1999, men 1.januar įr 2000.

Hetta uppskot landsstżrismansins fekk 1. višgerš 2. mars 1999, og fekk landsstżrismašurin tį greitt at vita, hvat Lųgtingiš helt um hetta mįl. 13. aprķl 1999 fekk uppskot landsstżrismansins 2. višgerš og fall, sostatt var almenna fųroyska tilmęliš framvegis, at seta kirkjulógirnar ķ gildi 1. januar 1999.

Eftir at landsstżrismašurin hevši fingiš at vita, at Lųgtingiš vildi hava tey 7 rķkislógartilmęlini śtinnt, var vęntaš, at skjótt fór lóggįvan at verša kunngjųrd.

19 mįnašir eru gingnir, sķšani lųgmašur stašfesti umtalašu rķkislógartilmęli.

8 mįnašir eru gingnir, sķšani rķkislógartilmęlini skuldu veriš sett ķ gildi.

6 mįnašir eru gingnir, sķšani tingiš į ųšrum sinni stašfesti, at ķgildiskoman skuldi verša 1.januar 1999.

Enn er tó einki, sum tżšir uppį, at landsstżrismašurin ger nakaš fyri at fylgja lųgtingsins vilja, tķ veršur hesin fyrispurningur settur Anfinni Kallsberg, lųgmanni.

Į lųgtingsfundi 9. september 1999 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į lųgtingsfundi 8. oktober 1999 svaraši Anfinn Kallsberg, lųgmašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar:

Til tess at svara hesum fyrispurningi hevur lųgmašur bišiš landsstżrismannin ķ undirvķsingar- og mentamįlum og Rķkisumbošiš um at greiša frį mįlinum.

Landsstżrismašurin hevur skrivliga greitt frį, at lųgmašur tann 28. januar 1998 stašfesti 7 rķkislógartilmęli um at seta kirkjulógirnar ķ gildi tann 1. januar 1999. Ķ lógunum eru įsetingar um, at landsstżrismašurin kann įseta nęrri reglur um ymisk višurskifti ķ kunngerš.

Undanfarna landsstżri fór frį uttan at avgreiša mįliš, og tann 15. mai 1998 varš nżggj samgonga skipaš. Eftir hetta (nov./dec.1998) setti landsstżrismašurin nevnd at fyrireika yvirtųku av fólkakirkjuni.

Umframt tęr 7 kirkjulógirnar, iš vóršu samtyktar, fekk heimastżriš harumframt eina kirkjulóg afturat til ummęlis. Taš var lógin um kirkjurįš. Landsstżrismašurin hevur ikki lagt hesa lóg fyri lųgtingiš, og hevur heldur ikki ętlanir um hetta, tķ hann metir ikki, at taš er ķ samsvari viš politikk landsstżrisins.

Landsstżrismašurin greišir frį, at av tķ at hesar lógir eru rķkislógir og sostatt snśgva seg um mįl, sum ikki eru fųroyskt sermįl, hendir ein samanblanding av fųroyskum og donskum myndugleikum, og sostatt er fariš fram eitt įvķst arbeiši ķ Undirvķsingar- og mentamįlastżrinum at royna at greiša hesa flųkju. Hann ger eisini vart viš, at taš er sera ivasamt, um taš er sambęrligt viš stżrisskipanina, at landsstżrismašur handlar viš heimild ķ vanligari rķkislóg, sjįlvt um henda er sett ķ gildi ķ Fųroyum.

Rķkisumbošiš hevur greitt frį, at kunngeršir, iš skulu gerast viš heimild ķ kirkjulógunum vóršu sendar landsstżrinum skrivliga og į diskli ķ juni 1996. Talan er um nakrar kunngeršir, iš landsstżriš skal ummęla. Harumframt varš landsstżriš bišiš um at gera nakrar kunngeršir, iš innihalda įsetingar um serlig fųroysk kirkjuvišurskifti.

Rķkisumbošiš nevnir, at hetta hevur veriš vanlig mannagongd og er ķ samsvar viš heimastżrislógina § 7. Eisini legga tey dent į, at taš er Kirkjumįlarįšiš, sum stendur fyri arbeišinum at gera kunngerširnar viš heimild ķ kirkjulógunum, og ikki landsstżrismašurin.

Višvķkjandi uppskotinum um rķkislógartilmęli um kirkjurįš greišir Rķkisumbošiš frį, at uppskotiš varš lagt fyri lųgtingiš av undanfarna landsstżri nakaš seinni enn hinar 7 kirkjulógirnar. Hetta var 5. mars 1998. Uppskotiš datt burtur, tį val varš śtskrivaš til lųgtingiš tann 18. mars 1998.

Rķkisumbošiš kunnaši hin 3. november 1998 Undirvķsingar- og mentamįlastżriš um, at uppskot til fylgibroyting av lóg um stovnsetan av Fųroya Stift og uppskot til lóg um śrgildissetan av lóg um Fųroyskt Kirkjurįš eru til višgeršar į Fólkatingi. Samstundis veršur bošaš frį, at ķgildissetanin av hesum lógum eigur at samskipast viš ķgildissetanina av kirkjulógunum. Ķ sama bręvi vķsir Rķkisumbošiš į, at Kirkjumįlarįšiš hevur upplżst, at kirkjulógirnar eru ein samlaš eind, og at ķgildissetan av serstųkum pųrtum ikki eigur at verša framd.

Mint veršur eisini į, at lųgtingiš ikki hevur samtykt rķkislógartilmęli um kirkjurįš, og at landsstżriš ikki hevur giviš grųnt ljós fyri, at kunngerširnar kunnu setast ķ gildi. Mįliš er sambęrt Kirkjumįlarįšnum sostatt hjį heimastżrinum.

Ķ bręvi, dagfest tann 16. desember 1998, bošar Kirkjumįlarįšiš Rķkisumbošnum frį, at uppskot til fylgibroyting av lóg um stovnsetan av Fųroya Stift og uppskot til lóg um śrgildissetan av lóg um kirkjurįš eru samtykt av Fólkatinginum og verša kunngjųrd tann 28. desember 1998. Hesar lógir kunnu setast ķ gildi viš kunngerš av kirkjumįlarįšharranum, men sagt veršur, at ķgildissetanin hevur tętt samband viš, nęr fųroysku kirkjulógirnar og kunngerširnar kunnu setast ķ gildi. Vķst veršur eisini til, at tey 7 rķkislógartilmęlini um kirkjulógirnar kunnu setast ķ gildi, tį iš man frį fųroyskari sķšu ynskir taš, og at taš ikki er neyšugt at bķša eftir, at rķkislógartilmęli um kirkjurįš veršur avgreitt. Tęr 7 kirkjulógirnar kunnu sostatt standa einsamallar.

Hinvegin veršur sagt, at ein fyritreyt fyri, at kirkjulógirnar verša settar ķ gildi fyri Fųroyar er, at kunngerširnar eru gjųrdar, og bošaš veršur frį, at hetta liggur hjį landsstżrinum. At enda ķ bręvinum veršur Rķkisumbošiš bišiš um at kunna landsstżriš um hetta, og varš hetta gjųrt.

Ķ bręvi, dagfest tann 12. januar 1999, frį Undirvķsingar- og mentamįlastżrinum veršur vķst til bręviš frį Rķkisumbošnum frį 3. november 1998, og sagt veršur, at Undirvķsingar- og mentamįlastżriš hevur tulkaš hetta soleišis, at tęr 7 kirkjulógirnar ikki eiga at verša settar ķ gildi fyrr enn 8. lógin, lógin um kirkjurįš, er samtykt į Fųroya Lųgtingi.

Ķ sama bręvi bošar Undirvķsingar- og mentamįlastżriš Rķkisumbošnum frį, at taš kemur Undirvķsingar- og mentamįlastżrinum og landsstżrismanninum dįtt viš, at Kirkjumįlarįšiš hevur skift stųšu til spurningin um, at tęr 7 kirkjulógirnar kunnu setast ķ gildi sjįlvt um tann 8. lógin, lógin um kirkjurįš, ikki er avgreidd į lųgtingi, og bišiš veršur um eina frįgreišing frį Rķkisumbošnum um broyttu stųšuna hjį Kirkjumįlarįšnum ķ hesum mįli.

Ķ bręvi, dagfest tann 21. januar 1999, hevur Rķkisumbošiš svaraš Undirvķsingar- og mentamįlastżrinum, at frįbošanin frį Kirkjumįlarįšnum um, at talan er um eitt samlaš lógarverk, iš eigur at verša sett ķ gildi samstundis, er givin undir teirri fyritreyt, at heimastżriš hevur ynskt eina samlaša endurskošan av ųkinum.

Hvųrki Rķkisumbošiš ella Kirkjumįlarįšiš hava fingiš frįbošan um, at nakaš annaš nś skuldi veriš galdandi, t.d. at lógin um kirkjurįš ikki skuldi setast ķ gildi. Hinvegin hevur Rķkisumbošiš, aftanį at bręviš, dagfest tann 3. november 1998, var sent Undirvķsingar- og mentamįlastżrinum, hoyrt ķ fjųlmišlunum, at landsstżrismašurin hevur sett nevnd at yvirtaka fólkakirkjuna.

Rķkisumbošsmašurin vķsir ķ bręvinum frį 21. januar 1999 eisini til svar frį landsstżrismanninum ķ undirvķsingar- og mentamįlum upp į munnligan fyrispurning frį Alfredi Olsen (svarašur į tingi hin 10. dec. 1998), har sagt varš, at rķkislógartilmęli um kirkjurįš ikki veršur lagt fyri lųgtingiš av nżggjum, og at ķgildissetan av teimum longu samtyktu rķkislógartilmęlum kann ikki fremjast, tķ at sambęrt Kirkjumįlarįšnum er talan um eitt samlaš lógarverk. At enda ķ bręvinum bošar rķkisumbošsmašurin frį, at ein fyritreyt fyri ķgildissetan av teimum 7 kirkjulógunum er, at kunngerširnar eru gjųrdar, og at hetta liggur hjį landsstżrinum.

Hin 25. februar 1999 legši landsstżrismašurin ķ Undirvķsingar- og mentamįlum uppskot til rķkislógartilmęli fyri lųgtingiš um broyting ķ rķkislógartilmęlum um at seta ķ gildi fyri Fųroyar ymsar kirkjulógir. Skotiš varš upp, at rķkislógartilmęlini koma ķ gildi 1. januar 2000, heldur enn 1. januar 1999, sum lųgtingiš hevši samtykt. Tann 13. aprķl 1999 fall uppskotiš hjį landsstżrismanninum.

Samanumtikiš kann sigast, at sambęrt stżrisskipanarlógini § 49 er taš landsstżrismašurin, iš hevur įbyrgdina av, at tęr kunngeršir, iš rįšharri sendir heimastżrinum viš atliti at ķgildisseting ķ Fųroyum, verša ummęldar. Harumframt hevur hann ķ hesum fųri eisini havt skyldu til at gera tęr kunngeršir, iš innihalda įsetingar um serlig fųroysk kirkjuvišurskifti. Landsstżrismašurin įtti sostatt at havt avgreitt mįliš serliga aftanį, at mįliš um śtsetan av ķgildiskomuni av rķkislógartilmęlinum fall į tingi.

Lųgmašur heldur, at mįliš er handfariš óheppiš. Į fundi viš landsstżrismannin ķ kirkjumįlum, hevur lųgmašur fingiš lyfti um, at mįliš veršur avgreitt innan 3 vikur frį dags dato.