Frįgreišing um bśskaparvųkstur og ķlųgur


101-6  Frįgreišing sambęrt § 51, stk. 4, ķ tingskipanini um gagnligastu fķggjar- og lógarkarmar til at fremja bśskaparvųkstur og ųkja ķlųgurnar ķ Fųroyum


Įr 2000, 16. februar, legši Finnbogi Arge, landsstżrismašur, vegna landsstżriš fram soljóšandi

Frįgreišing
til
ašaloršaskiftis

Landsstżrismašurin ķ vinnumįlum leggur viš hesum fram tilmęli um fķggjarligar og lųgfrųšiligar karmar til at fremja bśskaparligt og handilsligt umhvųrvi, sum kann eggja til fųroyskar og śtlendskar ķlųgur ķ Fųroyum, og inntųkuskapan, so Fųroyar verša meira sjįlvbjargnar.

Tilmęli landsstżrismansins
Ķ tilmęlinum til vinnupolitikkin, sum fekk višgerš į Lųgtingi seinasta vįr, varš sagt, at nś uppskot er sett fram um vinnupolitiskar meginreglur, ręšur um, at vinnupolitiska tilgongdin stešgar ikki upp. Tvųrturķmóti varš bošaš frį, at ętlanin var at halda fram

- at orša ķtųkiligar mįlsetningar, tillaga vinnukarmarnar og eftirmeta
- at oršašur veršur politikkur fyri einstųku vinnugreinarnar

Tilmęli landsstżrismansins byggir į hesi vinnupolitisku stevnumišini:

Mišaš veršur eftir at skapa karmar, har vinnan megnar at mennast og fylgja altjóša rįkinum, t.e. at hon er innovativ og hevur dagfųrda vitan og fjųltįttaš samskifti, viš viršing fyri okkara samfelagi.

Tillagaš, virkiš regluverk til altjóša marknašarsamstarv
Vęlvirkandi samskifti og samferšslu viš śtheimin
Gransking og fųrleikamenning
Vęlśtbygt undirstųšukervi, sum mennir kappingarfųr lķvskor um alt landiš
Góšar eginfķggingarskipanir og lagaligar skatta- og avgjaldsskipanir
Varlig vinnulóggeving, fyrimyndarligt alment tęnastustig
Einfaldar, studningsveikar vinnuframaskipanir

Mįlsetningurin er, at vinnukarmarnir standa mįt viš onnur samfelųg soleišis, at vinnan og kapitalurin eins vęl og arbeišsmegin trķvast og fjųlgast ķ Fųroyum.

Gott samsvar er millum oršaša vinnupolitikkin og innihaldiš ķ Caragata-įlitinum - Bśskaparlig tillaging og framburšur. Men įlitiš fevnir um fleiri evnir og ųkir, enn oršaši vinnupolitikkurin, taš er meira ķtųkiligt, og kann tķ sķggjast sum framhald av vinnupolitikkinum. Eisini er įvķst samsvar millum samgonguskjališ og Caragata-įlitiš.

Landsstżrismašurin ger viš hesum nųkur fį tilmęli viš stųši ķ evnum og tilmęlum ķ Caragata- įlitinum. Tey eru lķtiš ella einki višgjųrd ķ teim 5 ritunum um vinnupolitikkin, men hava avgerandi tżdning fyri vinnuligan framburš og fķggjarligt sjįlvbjargni, herundir śtlendskar ķlųgur ķ Fųroyum.

1. Lagaligar skattaskipanir
Farna mansaldur er skattabyršin ķ framkomnum londum bara voršin alsamt tyngri, men nś tykist, sum hon fer at lętna aftur, viš taš at hugburšurin hjį politikarum og veljarum er viš at broytast.

Kjakiš millum tey lęrdu um, hvųnn tżdning lęttari skattabyrši hevur, er haršnaš farnu tķggju įrini. Granskingin hjį Gerald Scully į University of Texas er ein orsųk, og bendir henda granskingin į, at jś lęgri skatturin er ķ mun til bśskapin, tess minni veršur skattaundandrįtturin, fleiri verša arbeišsplįssini, stųrri veršur bśskaparvųksturin, minni fer fyri einki av samfelagsorkuni, og stųrri veršur vęlferšin.

Mong lond hava nś višurkent vansarnar av hųgum skattatrżsti. Breiš tvųrpolitisk undirtųka er fyri at lękka (serstakliga) vinnuskattin til at skunda undir vųkstur og ķlųguhug. Eisini ķ Noršurlondum, sum tykjast serstakliga viškvom višv. frķum flutningi av kapitali, og sum vita, at hųgt skattatrżst styggir mųguligar śtlendskar ķleggjarar.

Fyrst ķ 90-įrunum var vinnuskattaprosentiš ķ Fųroyum lękkaš śr 49 nišur ķ 22%. Tį var taš nęstan 50% ķ Noršurlondum. Sum partur av Noršurlendska skattasamstarvinum kundu tey fata hetta stig sum at misnżta teirra skattarśm. Eftir samrįšing varš fųroyska vinnuskattaprosentiš sett til 27%. Stutt eftir lękkašu Noršurlond prosentiš nišur ķ nįnd av tķ fųroyska. Eftir hetta meta Scully, Caragata og Stroombergen, at helst eingin trupulleiki hevši veršiš, um Fųroyar lękkašu taš til 20%, og at 27% er ikki nóg lįgt til at fįa fyritųkur at flyta higar śr Evropa. Prosentiš mį verša vęl lęgri, um fyritųkur skulu fįa įhuga fyri Fųroyum av skattaįvum. Slķkari tilflyting hevur Ķrland viš 10% vinnuskatti notiš stórt gagn av.

Vinnuskattaprosentiš eigur fyrst at verša lękkaš nišur ķ 20% longu frį 1. januar 2000. Sķšan nišur ķ 12,5%, so skjótt taš er fķggjarliga og politiskt mųguligt. Fordųmi er um hetta, nś ES hevur loyvt Ķrlandi 12,5% frį 2005.

Vanligi inntųkuskatturin įtti at veršiš lękkašur miš- og stigvķst. Ein góšur mįti er at bjóša frįdrįtt fyri at seta pening ķ fųroysk partabrųv – beinleišis ella óbeinleišis gjųgnum felagsgrunnar. Neyv śtrokning eigur at verša gjųrd, hvussu stórur hesin skattalętti veršur, og nęr hann veršur settur ķ gildi.

Eisini eiga vit at fara at hugsa um at seta ķ verk eina skattaskipan fyri frįlandafyritųkur, har keyparar og seljarar eru uttan fyri Fųroyar, sum kundi lķkst t.d. teirri ķslendsku viš 5% skatti.

Fķggjarmįlastżriš hevur tikiš stig til, saman viš vinnuni og Vinnumįlastżrinum, at endurskoša vinnuskattalóggįvuna, so at hon veršur meira eggjandi fyri vinnuna. Landsstżrismašurin ķ vinnumįlum vil stušla Fķggjarmįlastżrinum ķ hesum.

2. Partabręvamarknašur
Vinnumįlastżriš, Fķggjarmįlastżriš og Landsbankin hava sķšan februar 1999 arbeitt viš ķtųkiligum uppskoti til stovnan av viršisbręvamarknaši.

Sambęrt uppskotinum skal viršisbręvamarknašurin stovnast sum lųggildur marknašur ("autoriseret markedsplads") sbrt. lóg um viršisbręvahandil og ķ samsvari viš ES-lóggįvu. Talan er sostatt ikki um ein fondsbųrs, men um ein marknaš, sum hóskar til fųroysk višurskifti. Lųggildi marknašurin er eins vęl skipašur og ein fondsbųrsur višv. ķleggjaratrygd. Hinvegin eru formligu krųvini til stųdd į teimum fyritųkum, sum kunnu skrįsetast, vęl minni.

Viršisbręvamarknašurin skal sbrt. lóggįvuni stovnast sum partafelag viš minst 8 mió. kr. ķ parta- og eginpeningi. Skotiš veršur upp, at felagiš veršur stovnaš viš 12 mió. kr. ķ eginpeningi fyri at hava hóskandi mótstųšufųri fyrstu įrini, mešan virksemiš į marknašinum veršur bygt upp. Nevnd Landsbankans hevur afturat hesum samtykt, at Landsbankin kann rųkja uppgįvur hjį partafelagnum fyrstu trż įrini, treytaš av, at Landsbankin fęr lųnarśtreišslur endurgoldnar, tį fķggjarvišurskifti hjį felagnum loyva tķ.

Viršisbręvamarknašurin skal lśka strong krųv, sum danska fķggjareftirlitiš eftirkannar, t.d. ķ sambandi viš handilsreglur, innanhżsis virkisgongd, EDV-skipan og eftirliti viš, at handil fer fram į tryggan hįtt į Marknašinum.

Til at spara tķš og pening eru stig tikin til samstarv viš lųggildan marknaš uttan fyri Fųroyar. Taš fer serliga at fevna um yvirfųring av góškenning frį Fķggjareftirlitinum, lųgfrųšiliga rįšgeving og tųkni.

Landsstżriš og Landsbankin eru samd um, mųguliga saman viš umbošum fyri onnur įhugamįl, at stovna felag, sum skal standa fyri virkseminum av Viršisbręvamarknaš. Įhugamįlini kunnu greinast ķ 4 bólkar:

  1. Fyritųkur el. ašrar bśskapareindir, sum ynskja partabrųv, lįnsbrųv og ķlųguprógv1, skrįsett į marknašinum
  2. Ķleggjarar, einstaklingar, fyritųkur, stovnar, śtlendingar o.o.
  3. Midlarar, t.e. peningastovnar og viršisbręvameklarar
  4. Myndugleikarnir, t.e. Landsstżriš og Landsbankin

Įhugamįlini hjį hesum pųrtum eru, sum vera man, sera ymisk og ganga mangan hvųr sķn veg. Hinvegin eru taš kreftirnar, sum hesir partar umboša, iš gera, at ein marknašur kann gerast virkin. Ķ hesum višfangi hevur taš stóran tżdning, at įhugamįlini hjį ųllum pųrtum fįa umstųšur til at gera seg galdandi. Tķ er neyšugt at tryggja įvķsa javnvįg millum tey įhugamįl, sum koma at umboša partapeningin ķ felagnum, sum skal reka Viršisbręvamarknašin.

Landsbankin hevur tikiš stig til fyribils ķleggjaraumfar, har umboš fyri nevndu partar eru blivin kunnaš um lųgfrųšilig, organisatorisk og teknisk krųv, sum sett verša til lųggildan marknaš. Somuleišis eru fķggjarlig śtlit lżst, eitt nś kapitalkrųv og ķleggjaravįgi.

Fķggjarligu śtlitini eru tó enn ikki lżst śt ķ ęsir, m.a. tķ at samrįšingar hava ikki veriš enn viš śtlendskan lųggildan marknaš um kostnaš og treytir fyri samstarvi um EDV-skipanir o.a. Eftir hesar samrįšingar kunnu stig takast til endaliga ķleggjararundu.

Vęntandi ganga 9-12 mįnašir frį tķ, at felagiš, iš skal reka Viršisbręvamarknašin, er stovnaš, til góškenningar frį Fķggjareftirlitinum, teknisk višurskifti o.t. eru fingin ķ ręttlag. Fyrireikingar verša nś gjųrdar at bišja Lųgtingiš um neyšugar heimildir at stovna tķlķkt partafelag.

3. Korporatiseringar og privatiseringar
Męlt veršur til - eins og gjųrt veršur vķša um heim - at fariš veršur mišvķst undir, at alment, vinnuligt virksemi ķ fyrstu atlųgu veršur lagt um til partafelųg og sķšan privatiseraš.

Privatisering eigur ikki at vera spurningur um trśgv, men um eitt amboš til at rųkka įvķsum mįlum. Heldur ikki hevur privatisering longur samband viš politisku veingirnar, hųgra og vinstra.

Ein trupulleiki viš at lata taš almenna reka vinnuvirksemi er, at ovlķtiš kemur burtur śr hesum ognarformi. Mįlini eru ofta ķ andsųgn hvųrt viš annaš. Fyritųkurnar hava ofta veriš undirfķggjašar ķ langa tķš, og kappingarfųriš er mangan ringt, tķ fyritųkan hevur ikki fylgt viš tųkniliga, og tķ at leišslan hevur ikki virkaš nóg vęl.

Endamįlini viš umlegging eiga ķ hvųrjum fųri at vera neyvt oršaš, sum t.d. at bųta fķggjarstżring, virkisfųri, ųkja kappingina, avtaka framķhjįrętt, taka ķ nżtslu nżggja tųkni og fįa nżggja vitan inn ķ fyritųkuna og vinnuna.

Ein almenn fyritųka, sum longu arbeišir eftir marknašartreytum, er lęttari at privatisera, tķ ķleggjarar hava hug at seta pening ķ vęlriknar fyritųkur. Marknašargerš kann taka fleiri įr, alt eftir hvussu avlagaš fyritųkan er av almennari fķgging og stżring sammett viš fyritųkur undir marknašartreytum.

Privatisering fevnir um:

  1. beinleišis sųlu til einstakan ķleggjara
  2. uppbošssųlu
  3. partabrųv verša latin almenninginum
  4. śtbjóšing av partapeningi til almenningin
  5. minni parturin veršur seldur hęgstbjóšandi, stųrri parturin seldur almenninginum
  6. stųrri parturin seldur hęgstbjóšandi, minni parturin seldur almenninginum.

Umframt at nįa omanfyri umrųddu mįlum viš virkseminum hjį einstųku fyritųkunum, so fęr taš almenna tilfųrt kapital viš privatiseringum. Hann kann brśkast til at fķggja annaš alment virksemi ella gjalda skuld. Eisini hava privatiseringar taš viš sęr, at almenni parturin ķ vinnulķvinum minkar, og at taš almenna įtekur sęr minni vįša.

Privatisering er ein tilgongd, iš tekur langa tķš, men skapar hon eisini stųrri virkisfųri og vęlferš. Taš hevur tikiš londum sum Bretlandi, Nż Sęlandi, Avstralia, Kanada o.ų. meira enn tķggju įr at leggja til ręttis og stżra marknašargeršini, sum m.a. fevnir um viršismeting, partvķsa privatisering og fulla privatisering. Hesa tilgongd kenna vit aftur ķ sambandi viš privatisering av almennum partafelųgum ķ Danmark. Eisini mugu vit rokna viš, at hetta tekur tķš, sjįlvt um vit kunnu lęra av royndum hjį ųšrum.

Dųmi um fyritųkur, sum eftir stuttari tķš ella eftir fįum įrum kunnu privatiserast og skrįsetast į mųguligum fųroyskum partabręavamarknaši, eru:

Fyritųkur, sum kundu veršiš settar at virka eftir marknašartreytum heilt skjótt, men sum longri tķš skal til at privatisera, eru: Postverk Fųroya, SEV, havnirnar og Strandfaraskip Landsins.

4. Śtlisiteringar
Hugtųkini privatisering og śtlisitering verša ofta nżtt hvųrt um annaš, hóast stórur munur er į teimum.

Viš privatisering veršur įbyrgdin av, at virkini verša rikin, ella at uppgįvur verša loystar, heilt ella partvķst lųgd til privatar fyritųkur ella einstaklingar.

Viš śtlisitering liggur įbyrgdin fyri, at uppgįvan veršur loyst, fult og heilt hjį almennu myndugleikunum, hóast uppgįvan veršur bošin śt til privatar veitarar at śtinna. Endamįliš viš śtlisiteringini er, at uppgįvan veršur loyst bķligari og betri, av tķ at privatir veitarar ķ summum fųrum betri kunnu gagnnżta fyrimunir viš stórrakstri og skjótari kunnu laga til og samskipa uppgįvurnar til broyttar fyritreytir.

Ķ grannalondum okkara veršur śtlisitering av almennum uppgįvum ķ alt stųrri mun nżtt sum eitt av fleiri ambošum til at rationalisera og effektivisera įvķsar almennar uppgįvur. Spurningurin um śtlisitering er voršin minni tengdur at ideologi og meiri at praktiskum atlitum. Royndir vķsa, at almennir myndugleikar kunnu spara upp ķ trišing av śtreišslunum av įvķsum uppgįvum, uttan at hetta fųrir til verri tęnastu fyri borgaran. Sparingar upp į 10-15 % eru tó meira vanligar.

Almennu starvsfólkini, iš viš śtlisitering skifta frį almennum til privatan arbeišsgevara, siga seg ofta fįa meira at gera, meiri skiftandi uppgįvur aftur fyri ķ flestu fųrum hęgri lųn. Flestu eru lķka vęl ella betur nųgd viš starviš eftir skiftiš av arbeišsgevara.

Ķ Fųroyum er śtlisitering innan taš almenna lķtiš roynt, hóast įvķsar veitingar ķ dag verša rųktar av privatum, eitt nś reingerš, KT-tęnastur, višlķkahald og umvęling. Partur av orsųkini til, at almennar uppgįvur ikki ķ stųrri mun verša śtlisiterašar, kann vera avmarkaša kappingin innan įvķsar vinnugreinar. Ofta eru bert fįar fyritųkur, iš kunnu bjóša seg fram til at loysa eina uppgįvu, eisini tķ at hitt almenna hevur gjųrt arbeišiš. Ķ grannalondunum er stųrri kapping innan flest ųki og tķskil betri mųguleiki fyri, at śtlisitering kann fųra til effektivisering.

Vert er at hava ķ huga, at ein meiri mišvķs almenn śtlisitering innan įvķs ųki kann fųra til, at privati marknašurin mennist, og virkini verša meir kappingarfųr. Śtlisitering av summum almennum uppgįvum kann sostatt virka viš til, at fųroysk virki kunnu kappast viš śtlendsk um uppgįvur, bęši uttanlands og innanoyggja. Stųrri heimamarknašur kann ķ summum fųrum vera taš, sum skal til, fyri at eitt virki fęr orku til eisini at bjóša seg fram uttanlands.

Meir mišvķs śtlisitering kann geva fųroyskum virkjum mųguleika at bjóša upp į almennar uppgįvur, sum ķ dag verša latnar śtlendskum fyritųkum, mestsum av gomlum vana.

Serliga eigur mišvķs śtlisitering at verša gjųrd ķ almennari framleišslu og tęnastuveitingum. Har er frammanundan lętt at seta krųv til dygdina av teirri uppgįvu, iš hin privati skal śtinna, og har taš sķšan ikki krevur so nógva orku at kanna, um uppgįvan veršur rųkt, sum hon skal. Jśst her ręšur um, at royndir śr śtlondum viš śtlisitering verša kannašar gjųlla fyri at sleppa undan summum av teim "barnasjśkum", iš kunnu stinga seg upp. Serliga avgerandi er, at stórt arbeiši veršur lagt ķ at lżsa ta uppgįvu, iš skal rųkjast, seta krųv til privata veitaran og fylgja krųvunum upp.

Royndir uttaneftir vķsa, at uppgįvur innan m.a. tekniska ųkiš og KT-ųkiš, reingerš og višlķkahald eru serliga vęl egnašar at śtlisitera. Men listin yvir uppgįvur, iš taš ber til at śtlisitera, er langur. Taš hevur avgerandi tżdning, at ķ hvųrjum einstųkum fųri veršur kannaš, um privat virki eru fųr fyri at loysa uppgįvuna, og hvussu lętt taš er at įseta krųv til tann, iš skal śtinna uppgįvuna.

Felags almennar leišreglur eiga at verša gjųrdar fyri, hvussu farast skal fram, tį uppgįvur verša śtlisiterašar, og royndirnar av śtlisiteringini eiga at verša savnašar į einum staš.

5. Gransking og śtbśgving, m.a. innan KT og biotųkni
Eins og uppskotiš um vinnupolitikk er Caragata-įlitiš ikki so ķtųkiligt, tį taš snżr seg um fųrleikamenning (gransking og śtbśgving). Tó veršur m.a. sagt, at stųrsti meinbogin fyri vųkstri ķ fųroysku KT-vinnuni er, at serkunnleiki og gransking vanta. Til at vinna į hesum vansa er neyšugt, at landsstżriš stušlar til muns hįtųkniligum śtbśgvingum – t.d. eftir sama mynstri sum ķ Ķrlandi. Ašrar tųrvandi įbųtur eru stovnan og menning av vįšafśsum kapitalmarknaši, stųrri dentur į śtbśgvingar ķ enskum og KT-mįli, og menning av eini KT-ętlan fyri Fųroyar.

Tey tiltųk, sum longu eru gjųrd viš śtbśgving av datamatikarum og framhaldslestri į Setrinum, verša mett ein góš byrjan. Men meiri krevst fyri at nųkta framtķšarvųksturin ķ fųroyskari KT- og ašrari tųknikendari vinnu. Umframt at menna KT-fųrleikan og –įhugan į ųllum skślastigum er neyšugt at stušla fųroyingum viš serligum fųrleika til at sųkja śtbśgving į heimsins fremstu universitetum, eitt nś ķ USA.

Umframt at KT skapar vinnuligar mųguleikar innan kunningartųknina sjįlva, fęr KT alt vaksandi tżdning ķ tųknikendum vinnum og framburši. Caragata-įlitiš leggur heršslu į, at stųrstu mųguleikar fyri hįtųkniligari vinnu ķ Fųroyum liggja ķ nżggjari tekniskari śtgerš og ritbśnaši til fiski-, ali- og fiskiķdnašarvinnuna. VMS hevur og fer - eitt nś viš stušli śr grunninum til ķdnašarfremjandi endamįl - at vķsa hesum mųguleikum ans. Men VMS heldur, at tķšin er bśgvin til at skunda meiri undir sonevnda sektorgransking, so vinnuliga fjųlbroytni ķ Fųroyum kann gerast stųrri og meiri lķvfųrt ķ framtķšini.

Viš at stušla og menna lķvtųkni (bioteknologiska) gransking, herundir matvųrufrųši og fiskiķdnaši, har vinnuligir mųguleikar eru at fįa meir burtur śr okkara tilfeingi og gera vųrurnar munin meir verdar fyri marknašin, veršur enn eitt stig tikiš į leišini at byggja upp eitt granskingarumhvųrvi ķ Fųroyum. Hesum umhvųrvi sóknast Caragata-įlitiš eins og onnur eftir. Eyšsęš skal slķk gransking ķ lķvtųkni hava neyvt samstarv viš ašrar rannsóknir, eitt nś ķ alivinnuni og į ųšrum stovnum, sum fįast viš gransking. Men taš hevur ikki minni tżdning, at KT-menningin og KT-ętlanin fyri Fųroyar hava ein tżšandi leiklut ķ hesari tilgongd.

Landsstżrismašurin ķ vinnumįlum leggur dent į, at gransking og śtbśgving eru mįlsųki, sum liggja undir fleiri ašalstżrum, fyrst og fremst UMMS, og at VMS ętlar ikki at fremja sektorgransking, sum ikki stušlar upp undir ta menning av gransking og śtbśgving, sum fer fram undir ųšrum ašalstżrum. Heldur ętlar landsstżrismašurin, at tey stig, VMS ķ nęstum tekur innan meiri vinnuliga gransking, fara at skunda undir tilgongdina at fįa eitt dygt granskingar- og śtbśgvingarumhvųrvi ķ Fųroyum.

6. Undirstųšukerviš
Serliga innan farmaflutning er samferšslumynstriš ķ Fųroyum broytt munandi. Seinnu įrini er avskipanin av śtflutningsvųrum savnaš til heilt fįar havnir, og mugu vųrurnar ķ stóran mun flytast eftir veganetinum til hesar havnirnar.

Hetta setir stór krųv til vegakerviš og flutningin į sjónum. Landsstżrismašurin ger tķ mišvķsa langtķšarķlųguętlan fyri vegir, tunlar og ferjur. Hon veršur partur av langtķšarķlųguętlan landsstżrisins, og fer eisini at fevna um višlķkahald, tķ roknast kann viš, at fleiri tunlasambond fara at ųkja um feršsluna eftir vegunum, og krųvini til višlķkahald vaksa samsvarandi. Fyrstu ķtųkiligu, stųrri ętlanir, sum eru ķ gongd ella eru fyrireikašar, eru sandoyar- og sušuroyarferjan og tunnilin undir Vestmannasundi.

Tį hesar ķlųgur verša lagdar til ręttis, verša atlit tikin, so fųroyskar fyritųkur mest mųguliga standa fyri arbeišinum ella skjótast mųguligt kunnu śtvega sęr fųrleika til hetta.

Endamįliš viš śtbyggingunum er, at so stórur partur av fólkinum sum mųguligt kann taka lut ķ bśskaparmenningini, og at vinnuni veršur veitt kappingarfųr kor kring alt landiš.

Vķst veršur eisini til frįgreišingar og tilrįšingar ķ Caragata įlitinum.

________________________

1 Į donskum "investeringsforeningsbeviser".

Į tingfundi tżsdagin 22. februar 2000 var ašaloršaskifti um frįgreišingina. Mįliš avgreitt.