S-48 Fyrispurningur til Helenu Dam į Neystabų, landsstżriskvinnu, višvķkjandi višgeršini av arbeišs- og uppihaldsloyvum hjį śtlendingum, iš eru giftir fųroyingum 

Oršaskifti

Įr 2007, mikudagin 13. februar, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Kįra P. Hųjgaard, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur  

  1. Hvussu long er samlaša mešal višgeršartķšin av umsóknum hjį śtlendingum, iš sųkja arbeišs- og uppihaldsloyvi ķ Fųroyum?
  2. Hvussu long er mešal avgreišslutķšin hjį įvikavist lųgregluni, Innlendismįla­rįšnum (nś Lųgmįlarįšnum) og Udlęndingestyrelsen?
  3. Er nakar munur ķ višgeršini, tį iš talan er um fųroying, iš hevur śtlendskan hjśnafelaga, og tey ynskja at seta bśgv ķ Fųroyum?
  4. Hava danir ķ skrivi bošaš frį, at allar umsóknir um arbeišs- og uppihaldsloyvi verša višgjųrdar og avgreiddar soleišis, sum fųroyingar timęla?
  5. Heldur landsstżrismašurin taš vera rķmiligt, at taš įliggur umsųkjaranum, iš mangan hevur trupult at samskifta į fųroyskum ella donskum, regluliga at rykkja eftir svari, fyri at umsóknin ikki heilt skal verša gloymd?
  6. Hvųrjar ętlanir hevur landsstżrismašurin at bųta um umstųšurnar?

 

Višmerkingar:

Ķ einum lķtlum landi sum Fųroyar er taš sjįlvsagt av alstórum tżdningi, at vit fųra ein varnan og įbyrgdarfullan śtlendingapolitikk.

 

Hóast fżra landsstżrismenn hava roynt seg ķ sessinum seinasta valskeiš, eru višurskiftini og višgeršin av umsóknum um arbeišs- og uppihaldsloyvi ķ Fųroyum langt frį nųktandi.

 

Nś Fųroyar eru partur av alheimsgeršini, og umgdómur okkara ķ stóran mun leitar śt ķ heim at fįa sęr śtbśgving, er taš voršiš alt meira vanligt, at fųroyingar finna sęr hjśnafelaga uttan fyri Noršurlond.

 

Hóast lųgmašur ķ nżggjįrsrųšu sķni segši, at ikki skuldi gerast munur į fólki, kunnu vit skjótt stašfesta, at velur fųroyskur ungdómur sęr hjśnafelaga uttan fyri Noršurlond, er hann bókstaviliga “på herrens mark” og skal ikki rokna viš mųguleikanum, at familjan vendir heim  at bśseta seg ķ Fųroyum uttan tógviš strķš

 

Hóast taš ķ vķgsluritualinum stendur, at “tey tvey skulu verša eitt hold, og at taš, sum Gud hevur samanbundiš, skulu mennisku ikki sundur skilja”, so er veruleikin ein  annar. Veršur ein fųroyingur giftur rķkisborgara t.d. uttan fyri Evropa, er leišin so tung og long fyri at fįa višurkenning ķ Fųroyum, at alt fleiri gera av at bśseta seg uttanlands, tķ tey ikki hava tķš og fķggjarliga orku at strķšast fyri at fįa varandi arbeišs- og uppihaldsloyvi og kenna tann tryggleikan, sum er neyšugur, fyri at seta fųtur undir egiš borš og vinna til lķvsins uppihald fyri seg og familjuna.

 

Tķ er taš ein sannroynd, at fleiri hjśn, har annar parturin er fųroyingur og hin parturin er śtlendingur, heldur bśseta seg uttanlands, hóast vit hava eitt samfelag, iš hevur eitt taš lęgsta arbeišsloysi ķ heiminum.

Į tingfundi 20. februar 2008 varš samtykt, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 26. mars 2008 svaraši Helena Dam į Neystabų fyrispurninginum soleišis

Svar 

Alment

Vķsandi til višmerkingarnar hjį spyrjaranum fari eg, įšrenn ķtųkiligu spurningarnir verša svarašir, ķ stuttum at greiša frį muninum į arbeišs- og uppihaldsloyvum og familjusamanfųring.

 

Śtlendingur, sum er giftur viš fųroyingi ella hevur havt samlķv viš ein fųroying ķ minsta lagi ķ 1 ½ įr kann fįa familjusamanfųring. Tį iš śtlendingurin fęr familjusamanfųring krevst onki arbeišsloyvi. Śtlendingur, sum hevur fingiš familjusamanfųring kann arbeiša ķ Fųroyum uttan arbeišsloyvi. Umsókn um familjusamanfųring er sostatt ikki taš sama sum ein umsókn um arbeišs- og uppihaldsloyvi.

 

Snżr taš seg hinvegin um śtlendingar, sum koma til Fųroyar at arbeiša, skulu hesir sųkja um arbeišs- og uppihaldsloyvi. Taš, sum er avgerandi fyri, um śtlendingurin fęr arbeišs- og uppihaldsloyvi, er, um taš er veruligur tųrvur į arbeišsmegi į fųroyska arbeišsmarknašinum.

 

Til 1 og 2

Av tķ at umsitingin av śtlendingamįlum er danskt mįlsųki, kann Lųgmįlarįšiš bara upplżsa um mešalvišgeršartķšina av arbeišs- og uppihaldsloyvum ķ Lųgmįlarįšnum, sum ķ flestu fųrum er styttri enn 1 mįnaša. Seinasta heyst var višgeršartķšin nakaš drśgvari, av tķ at taš ķ tķšarskeišnum september – november 2007 vóru trķggjar feršir so nógvar umsóknir sendar til ummęlis ķ Lųgmįlarįšinum ķ mun til sama tķšarskeiš ķ 2006.

 

Višgeršartķšin ķ teimum mįlum, har umsųkjarin sųkir um arbeišsloyvi til ófaklęrt arbeiši į fiskavirkjum, og umsųkjarin ongar royndir hevur frammanundan į hesum ųki, hevur ķ seinastuni veriš nógv longri enn vanligt. Hetta er av tķ, at partarnir į arbeišsmarknašinum ikki hava veriš samdir um, ķ hvųnn mun veruligur tųrvur er į ófaklęrdari arbeišsmegi į hesum ųki, eins og taš politiskt hevur veriš og veršur arbeitt viš at finna eina loysn į hesum mįli. Hesi mįl fara ųll at verša avgreidd ķ nęstum.

 

Til  3

Tį iš sųkt veršur um arbeišs- og uppihaldsloyvi er taš, sum nevnt, bara tųrvurin į arbeišsmegi į fųroyska arbeišsmarknašinum, sum er avgerandi fyri, um loyvi veršur giviš. At śtlendingurin hevur fųroyskan hjśnafelaga hevur ikki tżdning, tį iš taš snżr seg um arbeišs- og uppihaldsloyvi, men hetta hevur hinvegin avgerandi tżdning, tį iš taš snżr seg um at fįa familjusamanfųring.

 

Til  4

Danir hava ikki ķ skrivi bošaš frį, at allar umsóknir um arbeišs- og uppihaldsloyvi verša višgjųrdar og avgreiddar soleišis, sum fųroyingar tilmęla. Taš eru tó greišar įbendingar um, at hetta er so, og er Lųgmįlarįšiš av teirri fatan, at tį iš taš snżr seg um arbeišs- og uppihaldsloyvir, verša tilmęlini fylgd.

 

Ķ familjusamanfųringsmįlum gevur Lųgmįlarįšiš hinvegin ikki tilmęlir. Ķ stašin verša ymiskar upplżsingar latnar danska myndugleikanum, sum sķšan tekur avgerš. 

 

Til  5 og 6

Eg haldi avgjųrt ikki, at taš er rķmiligt, at śtlendingar mugu venda sęr til Udlęndingerservice ķ Keypmannhavn fyri at fįa at vita, hvussu lķšur viš mįlsvišgeršini av mįlum teirra. Ųkiš skuldi sjįlvandi veriš umsitiš av fųroyingum, soleišis at śtlendingurin kundi vent sęr beinleišis til myndugleikan ķ Fųroyum.

 

Sum greitt frį omanfyri, kann śtlendingur, sum hevur fųroyskan hjśnafelaga, sųkja um familjusamanfųring ķ stašin fyri at sųkja um arbeišs- og uppihaldsloyvi.

 

Sum avtalaš ķ samgonguskjalinum fari eg at arbeiša fyri at fįa ųkiš yvirtikiš, soleišis at vit sjįlvi fįa ręši į mįlsųkinum. Eg eri sannfųrd um, at henda avgerš at yvirtaka śtlendingamįlini er av stórum tżdningi fyri allar partar. Taš er umrįšandi, at teir śtlendingar, sum sųkja um arbeišs- og uppihaldsloyvi ella um familjusamanfųring, fįa eina viršiliga višgerš ķ Fųroyum. Og taš er umrįšandi, at vit taka ųll neyšug fyrilit millum annaš ķ sambandi viš višurskiftini į fųroyska arbeišsmarknašinum og ķ sambandi viš integratión. At yvirtaka śtlendingamįlini ųll sum tey eru, er ikki lųtuverk. Tķ veršur samstundis arbeitt viš at finna eina fyribils loysn, sum kann virka ķ tķšarskeišnum til ųkiš er yviritkiš, og til vit hava fingiš eina fųroyska śtlendingalóg.

 

Ķ sambandi viš eina slķka yvirtųku skulu vit eisini uppbyggja ein fųroyskan śtlendingamyndugleika, har śtlendingurin kann fįa vegleišing og kunning, eina fyrisiting, sum kann tryggja neyšugt eftirlit, og eina fyrisiting, sum kann tryggja teimum śtlendingum, sum koma til Fųroyar at arbeiša ella at bśsetast, sķni ręttindi. Eg havi eina kenslu av, at taš kann vera vantandi vegleišing, sum er orsųk til, at einstųk mįl gerast trupul. Til dųmis at ein śtlendingur ķ summum fųrum sųkir um arbeišs- og uppihaldsloyvi ķ stašin fyri familjusamanfųring.

Mįliš avgreitt.